Inter-visies Basisnotitie Herziening Omgevingsvisie

Ruim baan voor participatie;

•

Accent op fase 2;

•

Én aandacht voor communicatie.

Gemeente Leeuwarden | INTER-VISIES Basisnotitie Herziening Omgevingsvisie

29

Bijlage 1: Uitgangspunten nieuwe omgevingsvisie H1. Inleiding • Handhaven van huidige hoofdambities, ontwikkelingsrichting en 3x3 principe; • Uitwerking, aanscherping, aanvulling en verdieping daarvan is nodig; • Planhorizon 2050; • Integraliteit; • Voldoen aan rijks wet- en regelgeving; • Voorbehoud naar aanleiding van nieuwe bestuursakkoord.

H3. Ontwikkelingen en trends • Resultaat beleidsanalyse, overzicht van ruimtelijke ontwikkelingen en trends en ruimtelijke claims benutten bij te maken keuzes; • Identificeren van schuurpunten, koppelkansen en witte vlekken; • Toepassing ontwerpend onderzoek als methodiek voor maken van gebiedsgerichte keuzes en uitwerking daarvan.

H4. Inhoudelijke richting voor nieuwe omgevingsvisie • Op hoofdlijn handhaven van de in 2021 geformuleerde ambities en het 3x3-principe; • De eerder beschreven identiteit als een van de vertrekpunten voor de nieuwe visie; • Toevoeging ‘koptekst’ met lange termijnvisie voor Sociaal Domein en Veiligheid; • Aandacht voor focusgebieden, ruimtelijke hoofdstructuur, moonshots, normstelling en witte vlekken; • OER opstellen conform de vastgestelde NRD.

H5. Handelingsperspectief • Beleidscyclus als leidraad voor planologisch-juridische uitwerking; • Koppeling van de nieuwe Omgevingsvisie aan het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO); • Monitoring koppelen aan Brede Welvaart; • Uitwerking diverse tafels; • Grote evaluatie en actualisatie in principe 4-jaarlijks.

H6. Participatie en communicatie • Ruim baan voor participatie; • Accent op fase 2; • Én aandacht voor communicatie.

30

Gemeente Leeuwarden | INTER-VISIES Basisnotitie Herziening Omgevingsvisie

Bijlage 2: Beleids- en Ontwikkelkaders en Beleids- en Ontwikkelprogramma’s Onderstaande tabel biedt een overzicht van alle Beleids- en Ontwikkelkaders respectievelijk Beleids- en Ontwikkelprogramma’s die na de vaststelling van de Omgevingsvisie (22 december 2021) zijn vastgesteld, dan wel in voorbereiding zijn of waarover is afgesproken dat deze voorbereid gaan worden. Er bestaan natuurlijk nog meer beleidsstukken die van belang zijn voor de herziening, zoals de gezondheidsnota ‘Samen Gezond’ en uitvoeringsplan ‘Sociale Basis’. Deze nota’s en uitvoeringsplannen worden ook meegenomen in de herziening, maar laten we hier achterwege. Document

Status

Beschrijving

Ontwikkelkader Gebiedsontwikkeling NDC-locatie

Vastgesteld door gemeenteraad op 16 februari 2022

Dit ontwikkelkader biedt richting aan de transformatie van het voormalige NDC-terrein tot een levendige campus voor media, innovatie en studentenhuisvesting. De gebiedsontwikkeling zet in op duurzaamheid, vergroening, autoluw ontwerp en hoogwaardige verblijfskwaliteit. Met nieuwe verbindingen, open plinten en een mix van oud en nieuw ontstaat een campus die fysiek en functioneel verweven raakt met de stad.

Beleidskader Retail 2022

Vastgesteld door gemeenteraad op 6 juli 2022

Dit kader richt zich op een vitale en toekomstbestendige retailstructuur door clustering van functies en versterking van centra. Het speelt in op leegstand, online winkelen en veranderende consumentenvraag. De visie sluit aan op de omgevingsvisie via vergroening van verblijfsgebieden, het verbinden van functies en het versterken van de economische structuur.

Veiligheidsagenda 2023-2026

Vastgesteld door gemeenteraad op 31 mei 2023

De Veiligheidsagenda geeft richting aan het veiligheidsbeleid voor stad en dorpen, gericht op leefbaarheid en het vergroten van veiligheidsgevoel. De prioriteiten zijn o.a. overlast, ondermijnende criminaliteit, cyberveiligheid, mensenhandel en maatschappelijke onrust. De gemeente kiest voor een integrale, preventieve en informatiegestuurde aanpak in nauwe samenwerking met politie, OM en lokale partners.

Beleidskader Economische ontwikkeling

Vastgesteld door gemeenteraad op 18 oktober 2023

Dit kader zet in op een toekomstbestendige economie met focus op vestigingsklimaat, arbeidsmarkt en circulariteit. Het speelt in op digitalisering, verduurzaming en ruimtedruk. De koppeling met de omgevingsvisie ligt in het versterken van economische vitaliteit (verwaarden), samenwerking en leefbaarheid (verbinden), en duurzaam ruimtegebruik (vergroenen).

Gezondheidsnota 2024-2028

Vastgesteld door gemeenteraad op 11 maart 2024

Deze nota richt zich op het bevorderen van gelijke kansen op een gezond leven via een brede benadering van gezondheid, gebaseerd op Positieve Gezondheid en Health in all Policies. De aanpak is opgebouwd rond vier pijlers: gelijke kansen, gezonde leefomgeving, mentale gezondheid en gezond ouder worden. De gemeente zet sterk in op preventie, samenwerking met partners en ongelijk investeren voor gelijke kansen, met aandacht voor wijken als Leeuwarden-Oost

Beleidskader Mobiliteit

Vastgesteld door gemeenteraad op 16 oktober 2024

Dit beleidskader schetst de koers voor een duurzaam, veilig en efficiënt mobiliteitssysteem tot 2040. Het richt zich op meer ruimte voor lopen en fietsen, betere verbindingen tussen stad en dorpen, en een groenere inrichting van de openbare ruimte. Mobiliteit wordt benaderd als middel om leefbaarheid, bereikbaarheid en ruimtelijke kwaliteit te versterken.

Gemeente Leeuwarden | INTER-VISIES Basisnotitie Herziening Omgevingsvisie

31

Beleidskader Wonen met Zorg

Vastgesteld door gemeenteraad op 16 oktober 2024

Dit kader speelt in op de groeiende zorgvraag en vergrijzing door in te zetten op geclusterde woonvormen en passende woonomgevingen voor kwetsbare inwoners. Het richt zich op het realiseren van 1.100 zorggeschikte woningen tot 2040, het moderniseren van zorgvastgoed en het versterken van de sociale basis in wijken en dorpen. De fysieke inrichting van woonzorgzones vormt een belangrijk onderdeel van de aanpak.

Ontwikkelkader Spoordok

Vastgesteld door gemeenteraad op 16 oktober 2024; Definitief besluit college op 26 november 2024

Spoordok transformeert van bedrijventerrein tot een klimaatadaptieve, circulaire stadswijk met circa 2.000 woningen. Het gebied verbindt stad en landschap en is ontworpen als een ‘stadsterp’, met water, groen en biodiversiteit als dragers van de fysieke ruimte. De vier pijlers – slimme systemen, flexibele casco’s, robuust landschap en levendige stad – sturen op duurzame verstedelijking, innovatieve mobiliteit en een gezonde leefomgeving.

Beleidskader Biodiversiteit

Vastgesteld door gemeenteraad op 4 december 2024

Dit kader richt zich op het herstel en de versterking van biodiversiteit door vergroening van woonkernen, uitbreiding van groenblauwe structuren en natuurinclusieve inrichting van de leefomgeving. Het bevat doelen voor soortenbescherming, water- en bodemkwaliteit en CO₂-vastlegging. Ruimtelijke ingrepen zoals bosuitbreiding, faunapassages en groene schoolpleinen zijn belangrijke pijlers van de aanpak.

Beleidskader Water

Vastgesteld door gemeenteraad op 12 februari 2025

Dit kader richt zich op een toekomstbestendig watersysteem dat bijdraagt aan een gezonde leefomgeving en economische ontwikkeling. Het beleid omvat maatregelen voor waterberging, waterkwaliteit, recreatie en klimaatadaptatie, met water als sturend principe in ruimtelijke inrichting. Er wordt ingezet op meer ruimte voor water en groen in stad en dorpen, en op innovatieve toepassingen zoals watertechnologie en vervoer over water.

Ontwikkelkader Sint Vitusplein

Vastgesteld door gemeenteraad op 7 mei 2025

Dit ontwikkelkader biedt richting aan de herontwikkeling van het Sint Vitusplein en omliggende bebouwing in Stiens. Het plan zet in op vergroening, versterking van de dorpse identiteit en verbetering van de verblijfskwaliteit en verbindingen met de kerk en Langebuorren. Door participatie met bewoners en ondernemers zijn uitgangspunten geformuleerd die bijdragen aan een klimaatadaptieve, circulaire en sociaal verbonden dorpskern.

Ontwikkelkader Prinsentuin

Vastgesteld door gemeenteraad op 28 mei 2025

Dit kader biedt richting aan de ruimtelijke en functionele ontwikkeling van het monumentale stadspark de Prinsentuin en omliggende gebieden. Het plan zet in op vergroening, versterking van cultuurhistorische waarden, verbetering van toegankelijkheid en voorzieningen, en een balans tussen recreatie, natuur en erfgoed. Door participatie met bewoners en gebruikers is een breed gedragen visie ontstaan die aansluit op gemeentelijk beleid en de ambities voor een gezonde, inclusieve en klimaatadaptieve stad.

Beleidskader Bewegen en Sport

Vastgesteld door gemeenteraad op 28 mei 2025

Dit beleidskader zet in op een gezonde en actieve leefstijl voor alle inwoners, met toegankelijke en inclusieve sport- en beweegmogelijkheden. Er wordt gewerkt aan verbetering van sportinfrastructuur en samenwerking tussen maatschappelijke partners. De fysieke ruimte speelt een rol via de behoefte aan extra sportvelden, multifunctionele accommodaties en groene buitenruimtes.

Beleidsprogramma Wonen in de stad

Steun gemeenteraad op 9 juli 2025 Definitief besluit college op 26 augustus 2025

Dit programma geeft richting aan de stedelijke woningbouw tot 2040, met ambities voor een compacte, betaalbare en inclusieve stad. Er wordt ingezet op inbreiding, transformatie van bestaand vastgoed en gemengde woonmilieus, met aandacht voor leefbaarheid, klimaatadaptatie en duurzame mobiliteit. De woningbouwopgave omvat 10.000–15.000 extra woningen, grotendeels binnen bestaand stedelijk gebied.

32

Gemeente Leeuwarden | INTER-VISIES Basisnotitie Herziening Omgevingsvisie

Addendum Wonen in de stad

Vastgesteld door gemeenteraad op 9 juli 2025

Dit addendum actualiseert het woonbeleid voor Leeuwarden-stad en vormt samen met het Beleidsprogramma Wonen een aanvulling op de omgevingsvisie. Het schetst de koers voor woningbouw tot 2040, met aandacht voor betaalbaarheid, doelgroepen, ruimtelijke kwaliteit en verdichting binnen de bestaande stad. Woningbouw wordt ingezet als motor voor een gezonde, inclusieve en klimaatadaptieve leefomgeving.

Beleidskader Kerkgebouwen

Vastgesteld door gemeenteraad op 9 juli 2025

Dit beleidskader biedt richting voor het behoud en de herbestemming van kerkgebouwen met maatschappelijke en erfgoedwaarde. Het stimuleert vroegtijdig overleg, kennisdeling en transformatie met voorkeur voor publieke functies. De fysieke omgeving speelt een rol via ruimtelijke inpassing, biodiversiteit rond kerken en het gebruik van omliggende gronden.

Ontwikkelprogramma Leeuwarden Oost

Steun gemeenteraad op 8 oktober 2025 Definitief besluit college december

Dit programma biedt een integrale ruimtelijke visie voor vijf wijken in Leeuwarden Oost, gericht op het verbeteren van leefbaarheid, gezondheid en ruimtelijke samenhang. De ambitie is een “stad van nabijheid” met meer groen, betere verbindingen, gemengde woonmilieus en aantrekkelijke openbare ruimte. Via sleutelprojecten zoals de transformatie van Kalverdijkje tot stadspark en verdichting rond wijkcentra wordt gewerkt aan een toekomstbestendige fysieke leefomgeving.

Addendum Leeuwarden Oost

Vastgesteld door gemeenteraad op 8 oktober 2025

Dit addendum vormt een aanvulling op de omgevingsvisie en richt zich op de ruimtelijke transformatie van vijf wijken in Leeuwarden Oost. Het document verbindt sociale opgaven met fysieke ingrepen en zet in op vergroening, verdichting, betere voorzieningen en zachte mobiliteit. Met het ontwikkelprincipe ‘Verbinden’ als leidraad wordt gewerkt aan een ongedeelde stad met een gezonde, veilige en aantrekkelijke leefomgeving voor de komende twintig jaar.

Beleidskader Grondbeleid

Q4 2025

Dit kader beschrijft hoe de gemeente grond inzet als middel om ruimtelijke doelen te realiseren, zoals woningbouw, energie, mobiliteit en biodiversiteit. Er wordt gekozen voor situationeel grondbeleid: per geval wordt bepaald of actief, faciliterend of publiek-private samenwerking passend is. Via strategische verwerving en maatwerk wordt gestuurd op ruimtelijke kwaliteit en uitvoerbaarheid van plannen.

Addendum Grondbeleid

Q4 2025

Dit addendum actualiseert het gemeentelijk grondbeleid en verbindt het expliciet met de ontwikkelprincipes van de omgevingsvisie: vergroenen, verbinden en verwaarden. Het biedt een kader voor strategisch, adaptief en maatwerkgericht grondbeleid dat ruimtelijke doelen ondersteunt, zoals woningbouw, klimaatadaptatie en economische ontwikkeling. De gemeente kiest bewust haar rol en inzet van instrumenten, met aandacht voor maatschappelijke meerwaarde, samenwerking en eerlijke kostenverdeling

Beleidsprogramma Energie

Q4 2025

Dit programma zet in op een fossielvrije, sociaal rechtvaardige en volhoudbare energievoorziening in 2050. Het bevat doelen voor CO₂-reductie, energiebesparing, lokale opwekking en infrastructuur, zoals zonnevelden, windturbines, warmtenetten en batterijopslag. De ruimtelijke inpassing van energieprojecten en ondergrondse voorzieningen is een belangrijk onderdeel van de aanpak.

Addendum Energie

Q4 2025

Dit addendum actualiseert de koers voor de energietransitie in Leeuwarden en scherpt de ambities aan. De CO₂-reductiedoelstelling voor 2030 wordt verhoogd naar 60%, met extra inzet op energiebesparing, duurzame warmte en decentrale stroomopwekking. Het document introduceert leidende principes voor ruimtelijk zorgvuldig energiegebruik, meervoudige functietoepassing en een actieve gemeentelijke rol in collectieve warmtevoorziening. Hiermee wordt de fysieke leefomgeving voorbereid op een toekomstbestendig energiesysteem.

Ontwikkelprogramma Weaze

Q4 2025

In uitwerking.

Warmteprogramma

2026

In uitwerking.

Gemeente Leeuwarden | INTER-VISIES Basisnotitie Herziening Omgevingsvisie

33

Ontwikkelprogramma WTC/ Tesselschadestraat

2026

In uitwerking.

Ontwikkelkader Zuiderplein/Schrans/ Sixmaplein

2026

In uitwerking.

Ontwikkelkader De Werp/Werpsterhoeke

2026

In uitwerking

Ontwikkelprogramma Grou

2026

In uitwerking.

Ontwikkelprogramma Swettehiem

2026

In uitwerking.

34

Gemeente Leeuwarden | INTER-VISIES Basisnotitie Herziening Omgevingsvisie

Gemeente Leeuwarden | INTER-VISIES Basisnotitie Herziening Omgevingsvisie

35

36

Gemeente Leeuwarden | INTER-VISIES Basisnotitie Herziening Omgevingsvisie 11/2025