Document · PDF

I. Midterm Review 2024 [MTR 2024]

Debat Raadzaal 22 mei 2024, gemeente LeeuwardenBij agendapunt: Midterm Review 202422.885 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

Thema 2: Een sterke samenleving met kansen voor iedereen We willen de bestaanszekerheid van mensen verbeteren en de kansengelijkheid vergroten. Dat zorgt ervoor dat mensen op allerlei terreinen mee kunnen doen. In ons coalitieakkoord hebben wij elf opgaven en eenendertig concrete voornemens beschreven die eraan bijdragen dat Leeuwarden een sterkere samenleving wordt met kansen voor iedereen. De cijfers laten een gemengd beeld zien. Werk was er volop de afgelopen periode. Het aantal mensen met een bijstandsuitkering is sinds 2015 niet meer zo laag geweest. Maar het aantal huishoudens met schulden is toegenomen. Het percentage inwoners met overgewicht en aandoeningen is licht afgenomen. Tegelijkertijd hebben mensen het gevoel minder fysiek en mentaal gezond te zijn. De sociale cohesie, die van oudsher groot is in Leeuwarden en Fryslân, lijkt wat af te nemen. Zesentwintig van de eenendertig voornemens zijn of worden grotendeels in deze bestuursperiode gerealiseerd. Voor vijf voornemens is bijsturing nodig om de gewenste doelen te kunnen realiseren. Deze gaan over sport (twee voorstellen), gezondheid, het Mienskipsfonds, diversiteit en onderwijs. Ze zijn van vitaal belang om ervoor te zorgen dat alle mensen gelijke kansen hebben om goed te functioneren en mee te doen in de samenleving.

Het voornemen is om in de begroting 2025 de volgende bijstellingen op te nemen: • Visie gezondheidszorg • Investeren in sportbeleid • Investeren in sportvelden • Kansengelijkheid onderwijs • Mienskipsfonds • Lokale inclusie Agenda: verbinder laaggeletterdheid

Gemeente Leeuwarden | Midterm review Coalitieakkoord 2022 - 2026

Thema 3: Betaalbaar wonen in een gezonde en veilige leefomgeving Het inwoneraantal stijgt gestaag in de gemeente Leeuwarden. We groeien harder dan prognoses hadden voorspeld. Concreet betekent dat dat we nu al het aantal inwoners hebben dat pas in 2030 werd verwacht. Dat betekent een forse uitdaging op het realiseren van voldoende woningen. Wonen is als eerste levensbehoefte belangrijk voor de bestaanszekerheid van mensen. We willen iedereen een goede en betaalbare woning in een gezonde en veilige leefomgeving bieden. De huidige wooncrisis vormt een hele uitdaging. Het aantal sociale huurwoningen is iets afgenomen. Actuele cijfers laten een lichte daling zien als het gaat om de tevredenheid over de eigen woning en de woonomgeving. We hebben in de afgelopen jaren fluctuerende veiligheidscijfers gezien. De coronaperiode heeft hier veel invloed op gehad. Toch zien we een verband tussen de dalende tendens in de veiligheidsprestatieindexscore en het bredere gevoel van onbehagen dat in de samenleving speelt. Dat zorgt ervoor dat er op het gebied van veiligheid werk aan de winkel is. In ons coalitieakkoord hebben we zes opgaven en twintig concrete voornemens benoemd om onze ambitie op dit brede thema te realiseren. Bijna alle voornemens (negentien) zijn of worden gerealiseerd tijdens deze bestuursperiode. Voor de aanpak van ondermijning is meer budget nodig.

Het voornemen is om in de begroting 2025 de volgende bijstelling op te nemen: • Ondermijning

Thema 4: Toonaangevend in cultuur en evenementen Cultuur heeft een belangrijke sociaal-maatschappelijke meerwaarde. Daarnaast heeft cultuur ook een economische functie. Het maakt onze gemeente aantrekkelijk voor toeristen, inwoners, studenten en cultuurmakers. In het coalitieakkoord hebben wij vijf opgaven en dertien concrete voornemens beschreven die eraan bijdragen dat Leeuwarden toonaangevend is én blijft in cultuur en evenementen. Maar ons cultureel aanbod lijkt wat achter te blijven vergeleken bij dat van andere grote gemeenten in Nederland. Dit geldt ook voor het aantal bezoekers van culturele evenementen. Het merendeel (elf) van onze dertien voornemens op het gebied van cultuur verwachten we deze bestuursperiode nog te realiseren. Om écht toonaangevend te zijn heeft ons cultureel aanbod wel een extra impuls nodig. Daarom komen wij met vier bijstellingsvoorstellen voor de Leeuwarder culturele infrastructuur -Tryater, de Harmonie, Fair Pay, inclusief het bijstellingsvoorstel voor (jonge) makersen voor toonaangevende festivals en evenementen. Deze laatste hebben wij in drie verschillende voorstellen gesplitst. Het voornemen is om in de begroting van 2025 de volgende bijstellingen op te nemen: • Cultuurvisie ambitieniveau B • Vergunningen en Handhaving • Grote festivals en evenementen • Citymarketing

Gemeente Leeuwarden | Midterm review Coalitieakkoord 2022 - 2026

Thema 5: Een circulaire en concurrerende economie Een duurzame, circulaire en concurrerende economie is veelomvattend en draagt bij aan de welvaart en het welzijn van onze inwoners. We richten ons op een economie die niet alleen nu, maar ook in de toekomst houdbaar is en die leidt tot werkgelegenheid en economische kansen. Belangrijke ankerpunten zitten in kennis en innovatie. Een sterke economie wordt ook gedragen door een sterke binnenstad, toerisme en een aantrekkelijk cultureel klimaat. Afgaand op het aantal banen, de bedrijvigheid en de hoeveelheid studenten die we weten te houden, gaat het best goed met de economie in Leeuwarden. Dat die op basis van onze inspanningen ook duurzaam en circulair is, moet de toekomst nog uitwijzen. We zien een verdere verstedelijking plaatsvinden met meer, maar vooral ook andere verkeersbewegingen. Daarom stimuleren we bijvoorbeeld het fietsgebruik. Het aantal kilometers fietspad is inmiddels flink toegenomen. Voor dit thema zijn zeven opgaven en twintig voornemens afgesproken in het coalitieakkoord. Van deze voornemens verwachten wij een ruim deel (vijftien) te realiseren. Er zijn vijf voornemens die in deze bestuursperiode om bijsturing vragen. Het voornemen is om in de begroting 2025 de volgende bijstellingen op te nemen: • Stimuleren innovaties • Studenten behouden • Wetsus en watercampus • Spoorzone

Thema 6: Samenwerking en organisatie In ons coalitieakkoord staan negen opgaven en negentien concrete voornemens die gaan over samenwerking en de eigen organisatie. Op hoofdlijnen gaat dit over hoe wij samen met de Friese Mienskip, inwoners, ondernemers, organisaties en andere overheden onze (digitale) toekomst vormgeven. Wij organiseren wat daarvoor nodig is vanuit kernwaarden als zorgvuldigheid en veiligheid, inclusie en duurzaamheid. Als we kijken naar de opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen en cijfers over verbondenheid met de gemeente dan lijkt de relatie en het contact tussen gemeente en samenleving licht te verslechteren. De druk op de organisatie nam de afgelopen twee jaar toe. We werken hard aan het verbeteren van de telefonische bereikbaarheid, het verduurzamen van de eigen organisatie en aan meer grip op samenwerking. Maar hier en daar ontstond wat vertraging. Vooral de publieke dienstverlening vraagt meer inzet dan bij aanvang van deze bestuursperiode was voorzien. Van de negentien voornemens zijn er twee gerealiseerd en verwachten wij er nog tien deze bestuursperiode te kunnen realiseren (samen twaalf voornemens). De resterende zeven zijn alleen haalbaar na financiële bijstelling. We denken de nodige uitvoeringskracht te vergroten door meer te investeren in de kansen van data en technologie en ons menselijk kapitaal.

Met dit laatste bedoelen we de hoeveelheid kennis en kunde die onze medewerkers hebben en hoe dit wordt ingezet.

Gemeente Leeuwarden | Midterm review Coalitieakkoord 2022 - 2026

Het voornemen is om in de begroting 2025 de volgende bijstellingen op te nemen: • Uitvoering Europa Agenda • Verschillende en transparante contactmogelijkheden • Telefonische bereikbaarheid • Toegankelijke en eenvoudige informatietoegang • Inzet data en technologie voor het (beter) realiseren van grote opgaven • Diversiteit en inclusie

Financieel De financiële positie van de gemeente is geactualiseerd en leidt tot een overschot van € 2,2 miljoen bij het sluiten van de jaarschijf 2028. Door verschillende actuele ontwikkelingen is de laagste stand van de algemene reserve in 2027 € 20,6 miljoen. Dit is een momentopname, want de financiële positie verandert nog in aanloop naar de vaststelling van de begroting 2025. De belangrijkste actualisatie die nog doorgevoerd wordt, is de doorrekening van de meicirculaire. De financiële positie van de gemeente Leeuwarden is gezond. In tegenstelling tot andere gemeenten hoeft de gemeente geen ingrijpende bezuinigingen door te voeren om financieel overeind te blijven. Maar het zijn, ook financieel gezien, onzekere tijden. Dit komt door ontwikkelingen in het Rijksbeleid en daarmee de financiën voor gemeenten, door oplopende kosten in de jeugdzorg en door inflatie. Om financieel gezond te blijven is terughoudendheid in de uitgaves en een voorzichtige financiële koers vereist. We vinden het verantwoord om slechts in beperkte mate nog meer te investeren in de realisatie van een aantal kortetermijn- en langetermijndoelen. Op basis van de huidige financiële situatie is het voornemen om de eerdergenoemde 23 bijstellingen voor in totaal voor € 9,5 miljoen incidenteel en € 755.000 structureel op te nemen in de begroting 2025.

Op dit moment zien wij geen aanleiding voor het doorvoeren van een stevig pakket aan maatregelen die ruimte scheppen. Verhoging van de baten en ruimte scheppende maatregelen die impact hebben op onze dienstverlening, kunnen in de toekomst alsnog eventueel worden ingezet bij onverwachte financiële tegenvallers. Ook kunnen ze eventueel in een volgende bestuursperiode worden ingezet voor het betalen van meer of andere doelen.

Gemeente Leeuwarden | Midterm review Coalitieakkoord 2022 - 2026

Bijlage 1: Monitoring coalitieakkoord, tussenmeting 2024 Inleiding Deze tussenmeting is gemaakt door Rapportage, Statistiek en Onderzoek van de gemeente Leeuwarden en gaat over de mate waarin de doelen in het coalitieakkoord bereikt zijn. Voor een deel is dat te meten met outcome en maatschappelijke effecten. Maar voor een groot deel kan dat ook niet. Dat heeft met de volgende oorzaken te maken: 1. Niet alles is meetbaar en van niet alle doelstellingen zijn cijfers beschikbaar; 2. Veel outcome en effecten voor 2023 en 2024 zijn er nog niet; 3. Een project of beleid kan uitermate succesvol zijn, maar dit leidt niet altijd tot goede outcome effecten. De algemene Nederlandse conjunctuur heeft invloed op het aantal mensen in de bijstand of ww en het aantal banen. Het weer heeft invloed op het energieverbruik (al is correctie voor het weer mogelijk). Ook had de coronacrisis soms onverwachte effecten. Dit zijn maar enkele voorbeelden; 4. Er is een selectie gemaakt, het kan zijn dat doelen en bijbehorende indicatoren over het hoofd gezien zijn. Toch geven de uitkomsten een globaal beeld van waar het met de gemeente Leeuwarden naar toe gaat. De cijfers zijn opgenomen vanaf 2015. Daarbij kan groen meestal als positieve ontwikkeling gezien worden en rood als negatief. Al kan daar bijvoorbeeld bij het aanbod GFT in kg per inwoner anders over gedacht worden.

Waar een aantal hoofdthema’s vrij groen kleuren (groene, gezonde klimaatbestendige leefomgeving, een circulaire concurrerende economie) is bij andere hoofdthema’s meer sprake van een gemengd beeld. Dit is overigens geen waardeoordeel over effecten van beleid en ook geen allesomvattend overzicht.

Gemeente Leeuwarden | Midterm review Coalitieakkoord 2022 - 2026

Bijlage 2: Nadere toelichting financiële positie Voorlopige financiële positie op basis van ongewijzigd beleid

Inleiding In deze bijlage informeren wij u over de voorlopige stand van de financiële positie van de gemeente Leeuwarden op grond van ongewijzigd beleid. De actualisatie van de financiële positie leidt ertoe dat de jaarschijf 2028 sluit met een overschot van € 2,241 miljoen. Door verschillende actuele ontwikkelingen is de laagste stand van de algemene reserve (AR) in 2027 € 20,633 miljoen. Het voorliggende financieel perspectief is trouwens een momentopname en verandert nog in aanloop naar de vaststelling van de programmabegroting 2025.

Geactualiseerd financieel perspectief bij ongewijzigd beleid Het actualiseren van de financiële perspectief houdt in dat de laatste, door de raad vastgestelde begroting en meerjarenraming, bijgewerkt wordt met de jongste financiële ontwikkelingen zonder dat sprake is van nieuw beleid. Dit betreft: a. Het verwerken van de uitkomsten van de septembercirculaire 2023 gemeentefonds en ook het actualiseren van het gemeentefonds op grond van veranderde landelijke en lokale variabelen; b. Nieuwe veronderstellingen over lonen en prijzen (waaronder de uitkomsten van de Cao) en de daarmee gepaard gaande inflatie-compensatie van de begrotingsbudgetten en meerjarenraming; c. Ontwikkelingen van nieuwe onontkoombare mee- en tegenvallers. Hiervanuit gaande is op dit moment het beeld dat in 2028 sprake is van een structureel overschot van € 2,241 miljoen. In onderstaande tabel wordt het verloop over de jaren tot en met 2028 weergegeven. Tabel 1

Financieel perspectief/voorjaar (bedragen x € 1.000/cumulatief) 2024

Voorgaand jaar

2025

2026

2027

2028 -3.340

7.711

8.042

-5.512

1. Startpositie begroting 2024

9.244

14.332

-18.340

-5.122

2. Gemeentefonds

10.228

-3.735

-994

6.524

3. Loon- en prijsontwikkeling

Totaal 114

4.110

-1.339

16.133 -1.339

4. A Ontwikkelingen sectoren structureel

-9.608

-11.040

5.740

4. B Ontwikkelingen sectoren incidenteel

-2.153

2.113

Totaal saldo bijgesteld perspectief

7.711

8.042

-5.512

770

1.471

-12.667 0

-3.340

2.241

Hieronder worden de genoemde ontwikkeling onder 1 tot en met 4 verder uitgesplitst en toegelicht.

Gemeente Leeuwarden | Midterm review Coalitieakkoord 2022 - 2026

1. Startpositie begroting 2024 De start van het nieuwe financieel perspectief is de begroting die in november 2023 werd vastgesteld. Op dat moment was sprake van een structureel begrotingsoverschot van € 114.000.

2. Gemeentefonds De schatting van de uitkering die Leeuwarden ontvangt uit het gemeentefonds is aangepast. Dit geeft per saldo een voordeel van € 16,133 miljoen. Tabel 2 Gemeentefonds (bedragen x € 1.000) A. Uitkomsten septembercirculaire B. Accres/uitkeringsfactor 2028 C. Reservering loon- en prijsontw. D. Actualisatie variabelen Totaal gemeentefonds

2024 2.711

2025 -512

2026 -288

2027 5.682

2028

7.517

-3.223

-379 -327

811 31

10.511 -9.033 2.632

10.228

-3.735

-994

6.524

4.110

Totaal 7.593 10.511 -8.601 6.630 16.133

A. Uitkomsten septembercirculaire 2023 De financiële uitkomsten van de septembercirculaire zijn tot en met de jaarschijf 2027 doorgerekend. Dat geeft een positief beeld van € 7,593 miljoen. De raad is hier in november 2023 via een raadsbrief over geïnformeerd. B. Accres/uitkeringsfactor 2028 De ontwikkeling van de algemene uitkering wordt voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van de Rijksuitgaven. De jaarlijkse toe- of afname wordt het accres genoemd. Hieruit moeten de gemeenten de loon- en prijsontwikkelingen en ook de groei (areaal) van de gemeente betalen. Voor de nieuwe jaarschijf van de meerjarenraming (i.c. 2028) wordt een toename van € 10,511 miljoen begroot. C. Reservering loon- en prijsontwikkeling In de begroting moet een stelpost opgenomen worden om in 2028 de effecten van de loon- en prijsontwikkelingen structureel te kunnen compenseren. Op dit moment wordt voor 2028 uitgegaan van een loon- prijsontwikkeling van 2,4%. Dit sluit aan bij de verwachtingen van het gemeentefonds. Samen met een correctie over de voorgaande jaren geeft dit een uitzetting van totaal € 8,601 miljoen. D. Actualisatie lokale variabelen In de nu herziene financiële positie vond een aanpassing van de aantallen van verschillende verdeelmaatstaven plaats, zoals inwoners, woonruimten, leerlingen, bijstandsontvangers, centrumfunctie, bodemfactor e.d.

Dit geeft een totaal voordeel van € 6,630 miljoen structureel.

3. Loon- en prijsontwikkeling De begroting 2025 wordt bijgesteld voor loon- en prijsontwikkelingen. Dit geeft per saldo een nadeel van ruim € 1,339 miljoen.

Gemeente Leeuwarden | Midterm review Coalitieakkoord 2022 - 2026

Tabel 3 Loon- en prijsontwikkelingen (bedragen x € 1.000) 2024 A. Loon- en prijscompensatie B. Vrijval reservering gemeentefonds/belastingen Totaal nominale ontwikkelingen

2025 -15.385 14.046 -1.339

2026

2027

2028

Totaal -15.385 14.046 -1.339

A. Loon- en prijscompensatie (inflatie) In het financiële beeld worden de loon- en prijsontwikkelingen meegenomen om de verwachte stijging van de personeelslasten en de verwachte bijstelling van het prijsniveau op te lossen (inflatie). Jaarlijks passen we daar de budgetten in de nieuwe begroting op aan. De uitgangspunten voor 2025 zijn op dit moment gebaseerd op: • Lonen: de CAO die loopt van 1 januari 2024 tot 31 maart 2025; • Prijzen: de index materiele overheidsconsumptie en overheidsinvesteringen volgens de septembercirculaire 2023. Vergeleken met 2024 stijgen de lonen in 2025 met ongeveer 6,0% en de prijzen met 2,5%. Over de gesubsidieerde instellingen is de inflatiecompensatie gebaseerd op de verhouding van 70% loonindex en 30% prijsindex. Dit betekent op dit moment een structurele stijging van ongeveer 4,9 % in 2025. Overigens volgt in de komende mei-/junicirculaire 2024 een actualisatie van de loon- en prijsontwikkelingen op grond van de laatste prognoses van het Centraal Planbureau. Op dat moment worden de definitieve inflatiepercentages bekend. B. Vrijval reservering gemeentefonds/belastingen Het accres van het gemeentefonds is onder andere bedoeld voor het betalen van de loon- en prijsaanpassingen. Daartoe wordt jaarlijks binnen het gemeentefonds een stelpost opgenomen om de effecten van de loon- en prijsontwikkelingen te kunnen dekken.

Deze stelpost valt in 2025 vrij. Daarnaast worden de loon- en prijsontwikkelingen voor een deel gedekt door met de inflatie laten stijgen van onze belastingen. De uitkomst is dat de uitgaven voor loon- en prijsontwikkelingen niet helemaal kunnen worden betaald uit de reservering vanuit het gemeentefonds en de inflatiestijging van onze belastingen. Per saldo is sprake van een nadeel van € 1,339 miljoen (€ 15,385 - € 14,046). Dit komt vooral omdat de inflatieverwachtingen voor de lonen en de prijzen iets hoger zijn dan eerder verondersteld.

4. Ontwikkelingen domeinen De uitkomst van de inventarisatie van de mee- en tegenvallers bij de domeinen/diensten is dat er op dit moment voor de hele beleidsplanperiode sprake is van een uitzetting van € 12,667 miljoen structureel. In onderstaande tabel is e.e.a. uitgesplitst.

Gemeente Leeuwarden | Midterm review Coalitieakkoord 2022 - 2026

Tabel 4 Ontwikkeling domeinen e.d. (Bedragen x € 1.000) Structureel A. Kaderbrief Veiligheidsregio B. Omslagrente en nieuwe BBV-voorschriften C. Kapitaallasten vervangingsinvesteringen D. Energielasten openbare ruimte en panden E. Stelposten areaal groen, grijs en blauw F. Wmo G. Buig H. Wsw I. Beschut Werk J. Specialistische Jeugdhulp K. Diverse uitzettingen en inkrimpingen

-1.477

-1.362

-18

-376

903

Totaal -3.130 -1.343 -1.528 -1.600 -1.096 -1.585 0 850 -905 0 -2.330

Totaal ontwikkeling domeinen

-9.608

-11.040

5.740

770

1.471

-12.667

2024 -990

2025

2026

2027

2028

-985

-220

-178

-757

-1.022

-180

-93

-48

-656

-82

-505

-249

-216

-81

-622

-1.165

-420

1.448

-7.126

5.678

970

-20

-50

-25

-200

-310

-370

-6.500

1.000

2.000

-341 -1.600

2.500

Hieronder volgt een toelichting op de belangrijkste uitzettingen en inkrimpingen: A. Kaderbrief Veiligheidsregio De raad behandelde op 14 februari 2024 de kaderbrief 2025-2028 van de Veiligheidsregio Fryslân. In de kaderbrief zijn onder andere de lonen en prijzen aangepast voor de meest recente ontwikkelingen. De opgenomen reeks is in overeenstemming met de kaderbrief. B. Omslagrente en nieuwe BBV-voorschriften Het huidige omslagrentepercentage van 1% is niet langer meer dekkend voor de nieuwe leningen die aangetrokken moeten worden om de aflossingen te financieren. De huidige bankrente ligt rond 3-3,5%. Daarnaast is er een nieuwe notitie rente van het BBV die voorschrijft dat de rentetoerekening aan het grondbedrijf nu ook tegen het algemene rente-omslagpercentage moet worden berekend. Nu is dat nog de werkelijke rente. Door deze twee veranderingen stijgt het omslagpercentage voor de rente naar 1,5%. C. Kapitaallasten vervangingsinvesteringen Dit betreft kapitaallasten vervangingsinvesteringen. De uitzettingen worden onder andere veroorzaakt door extra kapitaallasten over investering herinrichting openbare ruimte WTC-gebied; investering gevelen dakrenovaties Harmonie en vervangen glazen dak van de hal gemeentehuis. D. Energielasten openbare ruimte en panden Vanwege de extreem hoge energieprijzen zijn in 2023 via de mee- en tegenvallers de energielasten incidenteel verhoogd.

De incidentele verhoging werkt structureel door in het energiebudget 2024 voor openbare verlichting, kunstwerken, vastgoedpanden, verkeersmaatregelen en huisvesting Buitendienst e.d. E. Areaal Groei en ontwikkelingen in de stad en dorpen leiden ertoe dat de beheeropgaven in de openbare ruimte steeds veranderen en toenemen. Per saldo is sprake van een uitzetting van € 1,096 miljoen. Dit wordt bijvoorbeeld zichtbaar in de component ‘grijs’ en ‘groen’. Bij het toevoegen van een gebied wordt als uitgangspunt het kwaliteitsniveau gehanteerd, dat met de raad is afgesproken voor vergelijkbare

Gemeente Leeuwarden | Midterm review Coalitieakkoord 2022 - 2026

gebieden. Voor de technische staat van verharding geldt het niveau ‘basis’. Voor de staat van groen geldt voor de binnenstad, kantorenhaak en parken het niveau ‘hoog’. Voor de overige gebieden geldt het niveau ‘basis’. F. Wmo Als uitwerking van het Koersdocument en het uitvoeringsplan Wmo zijn vanaf 2021 de nieuwe contracten voor de basis-, aanvullende ondersteuning en hulp bij het huishouden van kracht. Daarbij is met de aanbieders een lumpsum per perceel overeengekomen. In een contract is vastgelegd dat de lumpsum verandert als ook het aantal inwoners van de gemeente verandert vanuit de verwachting dat een gelijk deel van de inwoners zorg gebruikt. De volumeontwikkeling is doorgerekend vanuit het inwoneraantal per 1 januari 2024 waardoor per januari 2024 een correctie plaatsvindt op de verwachting van vorig jaar en voor 2025 het aanvullende budget is berekend. Naast de volumeontwikkelingen zijn er loonontwikkelingen. Met een contract is vastgelegd dat de lumpsum de cao-ontwikkelingen van de betreffende bedrijfstak volgt. De cao-ontwikkelingen liggen gemiddeld 3% hoger dan het percentage van 7,5% dat in de begroting 2024 is opgenomen. G. BUIG Leeuwarden heeft meer bijstandsontvangers dan waar in het verdeelmodel rekening mee wordt gehouden. De verwachte bestandsontwikkeling die bij de begroting verwacht werd, daalde voor 2024. Voor 2025 wordt een groei verwacht.

De actuele ontwikkeling is te vergelijken met de cijferreeks van de bestandsontwikkeling die het Rijk opneemt voor het gemeentefonds. Hierbij gaan we uit van een daling van het volume in 2024 en een toename in 2025. Ook is het eerder verwachte prijseffect door de stijging van het wettelijk minimumloon in 2023 minder hoog dan verwacht. Hierdoor ontstaat per saldo voor 2024 een meevaller van naar verwachting ruim € 1,5 miljoen (t.o.v. het eerder bijgestelde budget). Voor 2025 wordt door de verwachte toename een nadeel berekend, ter hoogte van het eigen risico BUIG. Toekomstige budgetbijstellingen door het Rijk kunnen de verwachting beïnvloeden. H. Wsw De budgetten van het Rijk op het gebied van Sociale Werkvoorziening worden per standaardeenheid (SE) ruim verstrekt. Onder andere om de overgang naar sociale ontwikkelbedrijven mogelijk te maken. Hierdoor ontstaat ruimte. Deze ruimte wordt gebruikt om de intensivering op beschut werk mogelijk te maken (zie onderstaand punt I) Deze ontwikkelingen (afbouw SW en groei beschut werk) liggen in elkaars verlengde. I. Beschut werken De kosten voor beschut werk nemen toe door intensivering van de instroom van medewerkers met een beschut werk indicatie naar Caparis. Dit is volgens afspraken die tussen aandeelhoudende gemeenten zijn gemaakt. De meerkosten kunnen worden gedekt uit de meevaller bij WSW (zie punt H).

Eigenlijk is de groei bij beschut werk het vervolg op de afnemende SW-populatie. J. Specialistische Jeugdhulp In 2022 en 2023 zijn de jeugdzorgkosten enorm gestegen. De stijging leidde tot een verwacht tekort op de jeugdzorgkosten van € 6,5 miljoen in 2024. Het patroon van de jaarlijkse kostenstijgingen moet doorbroken worden. In onze brief van 5 maart 2024 gavenwij de financiële toelichting en duiding op de

Gemeente Leeuwarden | Midterm review Coalitieakkoord 2022 - 2026

tekorten jeugdhulpbudget. We moeten als gemeente zelf ingrijpen, maar zijn daarbij ook afhankelijk van landelijke en regionale ontwikkelingen. Om het € 6,5 miljoen tekort op te kunnen vangen zijn structurele maatregelen nodig. Die worden de komende tijd uitgewerkt. Deze maatregelen moeten ervoor zorgen dat we in 2028 € 6,5 miljoen structureel minder uitgeven, binnen het totale beleidsterrein van Jeugd. In 2025 willen we, om € 1 miljoen structureel om te buigen, in 2026 ook € 1 miljoen structureel, in 2027 een bedrag van structureel € 2 miljoen en tenslotte in 2028 nogmaals € 2,5 miljoen structureel. Dit is verwerkt in de financiële positie. K. Verschillende uitzettingen en inkrimpingen Dit gaat over het saldo van verschillende structurele, onontkoombare uitzettingen en inkrimpingen. Daarbij zijn financiële ontwikkelingen meegenomen over de Omgevingswet, Contract Omrin, Beschermd Wonen, Invoering Landelijk tarief Gecertificeerde instellingen, Veilig Thuis, BV Sport, Informatiebeveiliging en dergelijke. Naast structurele mee- en tegenvallers is er, op basis van regelgeving opgenomen in het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording), sprake van incidentele uitzettingen en inkrimpingen. Deze mutaties hebben onder andere te maken met op Beveiliging Stadhuis, Academisch Klimaat, Brugbediening, Energietoeslag.

Stand Algemene Reserve Ook de ontwikkeling van de AR is bijgesteld op basis van de laatste inzichten. Daardoor wordt de stand van de AR voor het jaar 2024 geraamd op € 25,491 miljoen. De laagste stand van de AR bedraagt € 20,633 miljoen in 2027. Daarbij is nog geen rekening gehouden met het rekeningsaldo 2023. Tabel 5 Ontwikkeling algemene reserve (bedragen x € 1.000) 2024

2025

2026

2027

2028

Begroting 2024

25.447

49.109

50.124

50.324

50.410

Voorlopige nieuwe stand

25.491

33.619

23.886

20.633

22.960

-15.490

-26.238

-29.691

-27.450

Te verklaren mutaties

De mutaties t.o.v. de primitieve begroting 2024 kunnen als volgt worden verklaard: Tabel 6 Analyse mutatie algemene reserve (bedragen x € 1.000) 2024

2025

2026

2027

2028

-15.490

-26.238

-29.691

-1.532

-15.534

-10.748

-3.454

2.241

-15.490

-26.238

-29.691

-27.450

Voorgaand jaar 1. Raadsbesluiten * Nota reserves en voorzieningen

2.849

* Wijziging begroting 2024 * Amendement: aanvullende inzet veiligheid 2. Afrondingen/ divers

-955 -300 -18

Mutatie begrotingssaldi (zie ook tabel 7) Totaal

Gemeente Leeuwarden | Midterm review Coalitieakkoord 2022 - 2026

De geraamde begrotingssaldi van baten en lasten worden jaarlijks met de AR vereffend. Nu de jaarlijkse begrotingsuitkomsten naar beneden zijn bijgesteld, worden er duidelijk minder middelen in de AR gestort. Het verloop van de begrotingssaldi staat in de tabel hieronder. De begrotingssaldi zijn daarom van grote invloed op de ontwikkeling van de AR. Tabel 7 Mutatie begrotingssaldi (bedragen x 1.000) 2024

2025

2026

2027

2028

Primitief begroting 2024

9.243

23.576

5.236

114

Voorlopige uitkomst voorjaar 2024

7.711

8.042

-5.512

-3.340

2.241

Totaal

-1.532

-15.534

-10.748

-3.454

2.241

Onzekere tijden en voorlopige conclusies Het huidig financieel beeld is een momentopname ter voorbereiding op de begroting 2025. Het begrotingsjaar 2025 is op dit moment meer dan sluitend. Door een terugval van de algemene uitkering uit het gemeentefonds zijn er tekorten in 2026 en 2027 (de zogenaamde “ravijnjaren”). Deze tekorten worden aangevuld vanuit de AR. In de laatste jaarschijf 2028 is er weer een structureel overschot van ruim € 2,2 miljoen in 2028 (zie tabel 1). Deze actualisatie van de financiële positie moet gezien worden als een eerste berekening. Het doel is vooral om, op grond van ongewijzigd beleid, te kunnen beoordelen of een tussentijdse aanpassing noodzakelijk is. Volgens de uitkomsten is daartoe op dit moment geen aanleiding. Hoewel de gemeente Leeuwarden financieel gezond is, zijn het onzekere tijden. Aan de ene kant komt dat dit door stijgende rente, hoge inflatie en een krappe arbeidsmarkt. Aan de andere kant voeren gemeenten nog steeds belangrijke discussies met de Rijksoverheid over de financiële positie van gemeenten. Zoals de opschalingskorting, de daling van de accressen en de normeringssystematiek, de jeugdzorg, het gemeentelijk belastinggebied en nog veel meer. Dat geldt nu vooral in aanloop naar de formatie van een nieuw kabinet. Bovendien is het de vraag hoe zwaar het nieuwe kabinet in zal zetten op ombuigingen.

“Niet alles kan, er zijn scherpe keuzes nodig”, aldus het Centraal Planbureau (CPB) in het Centraal Economisch Plan (CEP 2024). Bij onveranderd beleid loopt het overheidstekort flink op en wordt op termijn de Europese begrotingsnorm van 3% ruim overschreden. De koerscorrectie die de Studiegroep Begrotingsruimte vorig jaar adviseerde om landelijk € 17 miljard om te buigen, blijft actueel volgens het CPB. Dit alles pleit ervoor om nu terughoudend en behoedzaam om te gaan met de nu beschikbare middelen. De laagste stand van de AR is ruim € 20,6 miljoen in 2027 (exclusief rekeningresultaat 2023 zie tabel 5). Dat is een overschot van € 5,6 miljoen vergeleken met de vastgestelde minimumgrens van € 15 miljoen. Bij de huidige stand van de AR wordt een belangrijke kanttekening geplaatst. De veronderstelde eindstanden van de AR moeten in de komende jaren nog worden gehaald. Vanuit het realisatieprincipe (voordelen pas gaan besteden nadat ze echt zijn gerealiseerd) en de egalisatiefunctie van de AR (het vereffenen van de jaarlijkse begrotingsresultaten) wordt volledige aanwending van deze toekomstige middelen sterk ontraden. De AR is namelijk kwetsbaar voor mutaties van de begrotingssaldi.

Gemeente Leeuwarden | Midterm review Coalitieakkoord 2022 - 2026

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Leeuwarden&id=5913c2f2-e09a-4ebf-8678-d584b5bb5d9f