Document · PDF

Gezondheidsnota Samen Gezond gemeente Leeuwarden 2024 - 2028 def

Besluitvorming (raad) 11 maart 2024, gemeente LeeuwardenBij agendapunt: Gezondheidsnota Samen Gezond 2024 - 202813.686 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

hun kracht gezet en gewaardeerd. Dit wordt ook wel het waardeerperspectief genoemd. Na het pensioen krijgen ouderen de kans om zichzelf te ontwikkelen, nieuwe dingen te leren en een onmisbare bijdrage aan de samenleving te leveren.58 In de gemeente Leeuwarden zien wij het ouder worden vanuit het waardeerperspectief. In Nederland is sprake van een dubbele vergrijzing. Er zijn steeds meer ouderen en we worden steeds ouder.59 Vanaf 75 jaar neemt de kans op ziekten en beperkingen toe en neemt de (ervaren) gezondheid af. In de gemeente Leeuwarden is het aandeel ouderen van 65 jaar nu 19,4%. De verwachting is dat dit alleen maar stijgt.60 In deze groep neemt het deel 80-plussers toe. De dubbele vergrijzing heeft als gevolg dat er sprake is van een toenemende zorgvraag en zorgkosten. Dit gaat ook over de zorgvraag waar we als gemeente verantwoordelijk voor zijn (Wmo). Denk bijvoorbeeld aan de vraag naar hulpmiddelen, huishoudelijke hulp en begeleiding aan huis. De verwachting is dat de Wmokosten van gemeenten gemiddeld 7% per jaar stijgen.61 Ook heeft de dubbele vergrijzing tot gevolg dat er een toenemende behoefte is aan passende woningen.62 Dit vraagstuk is onderdeel van de Woonzorgvisie van gemeente Leeuwarden. Daarnaast zullen er minder mantelzorgers per zorgbehoevende zijn. Dit betekent

dat de belasting van de mantelzorgers groter zal worden. Hierdoor moeten mantelzorgers extra ondersteund worden.63 Mantelzorg is ook opgenomen als onderdeel van het GALA. Om gezond ouder te worden, zijn drie leefstijlfactoren belangrijk: beweging, voeding en sociaal actief zijn. Zo zijn beperkingen in de mobiliteit, ondervoeding en eenzaamheid veelvoorkomende problemen bij het ouder worden. Deze zijn van invloed op de (ervaren) gezondheid. Het beperkt ouderen in hun ontwikkeling. In het opdoen van nieuwe ervaringen en in het leveren van bijdragen aan de samenleving. Door te bewegen, gezond te eten en sociaal actief te zijn, kunnen ouderen mee blijven doen en ervaren zij een goede kwaliteit van leven. De meeste gezondheidswinst bij ouderen is te behalen door te focussen op ouderen in de derde levensfase. Dit is de fase die begint bij pensionering en doorloopt totdat de kwetsbaarheid toeneemt en mensen meer afhankelijk worden van zorg. Het moment waarop dit gebeurt, verschilt per persoon. De meeste gezondheidswinst is te behalen door interventies die bevorderen dat ouderen zo lang mogelijk zelf gezond kunnen blijven en kwetsbaarheid wordt uitgesteld. Het volledig voorkomen van ziekten is bij ouderen namelijk niet haalbaar.64

7.1 Wat valt op?

Bevolkingsprognose (aandeel 65+)

87%

30% Totaal 65+ jaar

25%

50%

20% 75+ jaar

15%

van de 65-plussers wandelt of fietst ten minste 5 dagen per week

10% 65-74 jaar 5% 0% 2020

2025

2030

2035

2040

2045

2050

10%

Groente per dag <50 gram

50 gram

2% 10%

100 gram

150 gram

32%

200 gram 32%

250 gram 15%

>250 gram 3% 6%

65+

10%

20%

30%

Bron: inwonersenquête 2022, CBS, GGD

40%

50%

60%

van de 65-plussers voelt zicht verbonden met hun wijk/dorp

70%

80%

90%

100%

75%

van de 65-plussers heeft werk of andere zinvolle bezigheden

van de 65-plusser voelt zich vaak eenzaam

7.2 Wat willen we bereiken?

7.3 Wat gaan we doen?

Voor gezond ouder worden hebben we een ambitie, een aantal doelen en een aanpak geformuleerd. Deze doelen zijn meet punten. Deze meetpunten geven namelijk een beeld van hoe het gesteld is met het (gezond) ouder worden van onze inwoners.

7.3.1 We zetten in op beweging door ouderen

Onze ambitie voor gezond ouder worden is:

Beweging is voor ouderen als specifieke doelgroep belangrijk. Voldoende bewegen draagt bij aan een goede conditie en het helpt je om lichamelijk én mentaal fitter te voelen en te zijn.66 We zetten om deze reden extra in op beweeginterventies en het stimuleren van bewegen. We gebruiken hierbij zoveel als mogelijk bestaande netwerken als ouderenorganisaties en wijken sportorganisaties.

Iedere inwoner kan gezond oud worden, zoveel mogelijk blijven (mee)doen en een goede kwaliteit van leven ervaren.

Deze ambitie is vertaald naar de volgende middellange- (2028) en langetermijndoelen (2040):

Doelen

2022

2028

2040

Het percentage ouderen65 dat voldoet aan de beweegrichtlijn is toegenomen.

50%

53%

60%

Het percentage ouderen dat minimaal 150 gram groente eet is toegenomen.

56%

60%

70%

Het percentage ouderen dat zich (zeer) ernstig eenzaam voelt is afgenomen.

10%

Stimuleren van bewegen als onderdeel van de sociale basis Voor ouderen geldt dat hoe meer sociale contacten ze in de buurt hebben, hoe veiliger ze zich hier voelen en daar ook bewegen.67 Het opdoen en onderhouden van sociale contacten is voor ouderen de belangrijkste drijfveer om te bewegen. We stimuleren en faciliteren daarom initiatieven in de wijk voor ouderen, zodat zij zoveel mogelijk in hun eigen omgeving kunnen bewegen en ontmoeten. We werken hierin samen met inwoners en partners.

Versterken Sociaal Vitaal Het percentage ouderen dat zich verbonden voelt met zijn/haar wijk/het dorp is toegenomen.

54%

60%

65%

Het percentage ouderen dat zinvolle dagelijkse bezigheden heeft is toegenomen.

75%

77%

82%

Om onze ambitie en doelen te bereiken, doen we het volgende: • We zetten in op beweging door ouderen • We stimuleren gezond eten

• We bevorderen de sociale relaties • We zetten in op valpreventie

Sociaal Vitaal is een beweeg- en gezondheidsproject voor (eenzame) ouderen om aan hun fitheid, gezondheid en sociale contacten te laten werken. Saamhorigheid is een belangrijk aspect. In het programma werken ouderen tijdens verschillende activiteiten aan hun vitaliteit. Dit gebeurt onder andere met bewegingslessen. Maar ook met voorlichting over onder andere gezond eten en verantwoord bewegen. Bv SPORT biedt een screening (fittest) op gezondheid en vitaliteit. Vervolgens wordt samen met beweegaanbieders een programma opgezet

waarin zowel sporten en bewegen, als het sociale aspect terugkomen. We verkennen samen met bv SPORT of we dit aanbod kunnen uitbreiden, meer ouderen kunnen bereiken en hoe we hier een vervolg aan geven zodat ouderen structureel in beweging blijven.68

7.3.2 We stimuleren gezond eten Een gevolg van het ouder worden is onder meer dat spieren kleiner worden. Het is belangrijk dat ouderen onder andere genoeg eiwitten eten. Omdat de spiermassa minder wordt, is minder energie nodig en gaan ouderen minder eten. Het is belangrijk om op te passen voor ondervoeding. Dit begint bij kennis en bewustwording.69

Verkennen van voorlichting voor ouderen (en mantelzorgers) Voorlichting over voeding is een onderdeel van het programma Sociaal Vitaal. We verkennen of we naast dit programma extra in kunnen en moeten zetten op voorlichting over gezond eten. Een voorbeeld uit een andere gemeente is bijvoorbeeld de aanpak van de GGD Brabant-Zuidoost, waarbij voorlichting wordt gegeven door en voor ouderen.70 Een ander voorbeeld is de interventie Goed Gevoed, waarbij groepsbijeenkomsten worden georganiseerd over ondervoeding voor ouderen en hun mantelzorgers. Dit wordt aangeboden door getrainde eerstelijns diëtisten.71

7.3.3 We bevorderen de sociale relaties Het bevorderen van de sociale relaties is belangrijk. Eenzaamheid is onder ouderen nog altijd een veelvoorkomend probleem. We zetten daarom in op het bevorderen van de sociale relaties. Dit is met

name gericht op het voorkomen van eenzaamheid en stimuleren van activiteiten en ontmoeting voor ouderen.

Continueren aanpak Over de drempel Voor het bevorderen van sociale relaties, is het belangrijk om eenzaamheid tegen te gaan. Over de drempel is hiervoor een lopende aanpak in onze gemeente. Het programma is onderdeel van ‘Eén tegen eenzaamheid’ van het ministerie van VWS en het GALA. In Leeuwarden en omliggende dorpen zetten we cultuur in om eenzaamheid aan te pakken. Over de Drempel is vooral gericht op samen dingen doen. Met een positieve insteek zorgt het programma voor oplossingen tegen eenzaamheid.72

Versterken UP! gesprekken UP! Gesprekken zijn ontmoetingsactiviteiten voor ouderen om gesprekken te voeren over zingeving. Amaryllis organiseert binnen de gemeente Leeuwarden UP-gesprekken binnen verschillende buurt- en dorpskamers. Met behulp van open vragen, ingebracht door een getrainde gespreksleider, kunnen ouderen met elkaar in gesprek over onderwerpen die ertoe doen als je ouder wordt. Het is laagdrempelig en er zijn positieve ervaringen. Samen met Amaryllis verkennen we de mogelijkheden om deze aanpak te versterken.

7.3.4 We zetten in op valpreventie Bij het ouder worden is de kans op valincidenten groter. Valincidenten hebben grote gevolgen, zowel voor de oudere zelf als voor de maatschappelijke kosten. De verwachting is dat de zorgkosten voor valongevallen binnen 10 jaar verdubbelen naar €2,4 miljard.73 Het is om deze reden van belang om het risico op vallen te verkleinen.

Implementeren ketenaanpak valpreventie Gemeenten hebben de taak gekregen om de ketenaanpak in te richten voor thuiswonende inwoners van 65 jaar en ouder met een valrisico. Het is belangrijk dat de 65-plussers met een verhoogd valrisico in beeld worden gebracht. Het doel is dat in ieder geval 14% van de thuiswonende 65-plussers zijn gescreend op een mogelijk valrisico. Vanuit deze 14% zal 3% doorstromen voor een valinterventie. Voor de gemeente Leeuwarden gaat het dan om zo’n 800 inwoners per jaar. Inwoners met een laag, matig of hoog valrisico kunnen de valtraining In Balans of Otago volgen met als doel om uit te stromen naar het regulier beweegaanbod om zo fit mogelijk te blijven. Om deze ketenaanpak te realiseren is er een samenwerking tussen in ieder geval de gemeente, huisartsen en fysiotherapeuten. Net als bij Sociaal Vitaal zijn sociale contacten belangrijk bij de valtraining. De meeste valtrainingen zijn in een groep en de sociale contacten hierbij zijn van groot belang. Dit kan bijdragen aan het verminderen van eenzaamheid. De valtraining kan ook uitgebreid worden met cognitieve training of voorlichting over voeding.

Verbindingen beleid • Visie versterking van de sociale basis • Visie kunst en cultuur • Wmo-beleid • Sportbeleid • Woonzorgvisie • Voedselagenda

8. Monitoring en sturing

8. Monitoring en sturing We werken aan een gezondere gemeente Leeuwarden vanuit het brede perspectief. Dit draagt bij aan de brede gezondheidsvraagstukken en doelen gericht op gelijke kansen op gezondheid en de houdbaarheid van de zorg. Gezonde inwoners doen meer mee aan de samenleving en zijn productiever. Dit leidt tot minder zorgconsumptie en minder zorgkosten. Preventieve interventies hebben de potentie om de gezondheid van inwoners positief te beïnvloeden. Met deze gezondheidsnota dragen we hieraan bij.74 Het gezondheidsvraagstuk is complex, vergt een samenhangende aanpak en een lange adem. Het is belangrijk dat we onze aanpak steeds meten en monitoren. Zo krijgen we inzicht op wat het effect en de impact is van onze aanpak. En om zo nodig bij te sturen.

Tellen en vertellen Voor een effectief gezondheidsbeleid hebben we inzicht nodig in de gezondheid van onze inwoners. De komende jaren onderzoeken en monitoren we de lokale gezondheidsuitdagingen. Dat er gezondheidsverschillen zijn in wijken en dorpen is duidelijk. Maar waar gaat het goed op welk gebied en waar niet? Door dit inzicht verder te verdiepen, kunnen we bijsturen op het beleid. Meten en monitoren doen we aan de hand van tellen én vertellen. In de eerste plaats aan de hand van

cijfers (tellen). Maar cijfers zijn niet allesbepalend. Net zo belangrijk zijn de verhalen en ervaringen van inwoners en professionals in de vorm van kwalitatieve data (vertellen). Om cijfers goed te kunnen begrijpen hebben we ook niet-cijfermatige informatie nodig (vertellen). Dit doen we door onze aanpak te spiegelen aan inwoners en professionals. Zoals bij de aanpak beschreven, ontwikkelen we een plan om in gesprek te blijven en structureel samen te werken met inwoners en professionals. De uitkomsten van tellen en vertellen versterken elkaar.75 Het is belangrijk dat we hierin onderzoeken hoe deze verschillende databronnen ten opzichte van elkaar gewogen moeten worden.

Dashboard gezondheid Voor iedere pijler zijn onderdelen (indicatoren) opgenomen die de doelen uit deze gezondheidsnota meten. Deze indicatoren worden weergegeven op een (online) dashboard die we momenteel ontwikkelen. Het dashboard geeft per wijk en dorp inzicht over hoe het staat met de gezondheid van de inwoners van de gemeente. En bijvoorbeeld welke wijken of dorpen extra aandacht of focus nodig hebben. De voornaamste bron van het dashboard is de inwonersenquête van de gemeente Leeuwarden. Onderdeel hiervan is een specifieke enquête gericht op jongeren. Dit vullen we aan met onder meer data van de verschillende gezondheidsmonitoren van de GGD. Dit is data gericht op onderdelen (indicatoren) van gezondheid. Gezamenlijk geven ze een beeld van hoe het staat met de gezondheid van de inwoners en hoe de inwoners hun gezondheid ervaren. Op landelijk

en regionaal niveau worden ook andere vormen van gezondheid gemeten, zoals in de vorm van zorgkosten en zorgconsumptie. De huidige data over zorgkosten en zorgconsumptie zijn op dit moment niet betrouwbaar. Komende jaren gaan we aan de slag om betrouwbare data te verkrijgen. Deze verschillende databronnen vergelijken we periodiek met elkaar. Het dashboard laten we aansluiten op andere dashboards binnen de gemeente Leeuwarden, zoals Leeuwarden Oost. Hiermee versterken we onze data.

Monitoren op interventieniveau Naast het monitoren van de doelen, monitoren en evalueren we ook op interventieniveau. Er is onderzoek nodig op kleiner niveau of aanpakken hebben geleid tot verandering van de doelen. Anders weten we niet of het beleid succesvol is (geweest). Er zijn namelijk veel factoren, breder dan deze gezondheidsnota, die van invloed (kunnen) zijn op de gezondheid van de inwoners. Daarnaast moeten we er rekening mee houden dat de inwonersenquête van de gemeente en de enquête van de GGD een goed beeld geven, maar juist de inwoners met gezondheidsachterstanden minder snel deze enquêtes zullen invullen. Het verzamelen van data op kleiner niveau is dus van groot belang. Dit doen we zowel kwantitatief als kwalitatief, door middel van cijfers en ervaringen. De vorm van monitoring kan per interventie verschillen. Zo hebben bijvoorbeeld landelijk ontwikkelde aanpakken als Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO), de STORM-aanpak, valpreventie en de JOGG-aanpak een eigen monitoring.

9. Financiën

9. Financiën Om de ambities en doelstellingen uit deze gezondheidsnota te kunnen realiseren, is het nodig om de voorgestelde aanpak uit te voeren. Hiervoor is financiële dekking nodig. Deze is er nu onvoldoende. Hieronder lichten we toe wat in de aanpak mogelijk is met de huidige beschikbare financiële middelen en welke financiële middelen nodig zijn om de voorgestelde aanpak uit deze gezondheidsnota te kunnen uitvoeren voor de jaren 2024 - 2028. De benodigde additionele middelen nemen we mee in het totaal van de afwegingen in de voorbereidingen van de Midterm Review (MTR).

Huidige beschikbare financiële middelen Binnen het taakveld is €5.8 miljoen beschikbaar. Dit ligt vast in de wettelijke taken die door de Veiligheidsregio Fryslân worden uitgevoerd. Er is nu alleen een structureel beleidsbudget beschikbaar van ongeveer € 60.000. Daarnaast zijn er in de periode 2023 – 2026 middelen beschikbaar vanuit het budget voor de uitvoering van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Dit is deels vervangend geld van eerdere rijksmiddelen en is nodig voor het continueren van de bestaande aanpak. Het dekt de nieuwe aanpak gedeeltelijk. Dit houdt in dat de activiteiten uit de bestaande aanpak gecontinueerd worden en enkele nieuwe activiteiten uit deze gezondheidsnota uitgevoerd kunnen worden. Hiermee dragen we bij aan de ambities en doelstellingen. De impact op gezondheid zal echter een stuk minder

zijn en vraagt een langere adem. Het halen van de ambities en doelstellingen met het continueren van de huidige aanpak betekent dat we de ambities en doelen gedeeltelijk kunnen realiseren. De financiële impact hiervan is nihil. In het financiële overzicht hieronder is dit opgenomen als ‘continuering bestaand beleid’ en ‘uitzetting GALA (rijksmiddelen)’.

gezondheidsnota te kunnen bewerkstelligen, is het nodig om extra in te zetten op de voorgestelde interventies en te onderzoeken wat werkt in onze aanpak en wat niet. De brede visie vraagt namelijk ook om een bredere aanpak. Komende jaren is een extra impuls nodig om te verkennen, experimenteren, implementeren en evalueren.

Gezondheid staat in sterke verbinding met verschillende beleidsterreinen. Hierdoor is het nodig om in gezamenlijkheid de focus bij andere beleidsterreinen meer op gezondheid te leggen. Zonder dat dit financiële middelen vraagt vanuit gezondheid, kan dit wel leiden tot keuzes die positief bijdragen aan de gezondheid van de inwoners.

Daarnaast zijn extra personeelskosten opgenomen om de uitgevoerde activiteiten onder ‘uitzetting GALA’ en ‘meerkosten uitzetting gezondheidsbeleid 2024’ uit te kunnen voeren. In de begroting is ruimte voor één fte. Dit is ook voor de huidige aanpak onvoldoende gebleken. Om de huidige en voorgestelde aanpak uit te kunnen voeren, is meer inzet nodig.

Benodigde financiële middelen

De borging van de huidige aanpak, de extra benodigde inzet vanuit het GALA en de voorgestelde aanpak in deze gezondheidsnota vragen daarom in de komende jaren van transformatie om extra financiële middelen. De benodigde financiële middelen worden in het totaal van afwegingen meegenomen bij de MTR. In dit proces kan de hoogte van de benodigde financiële middelen nog wijzigen.

Om de aanpak zoals voorgesteld in deze gezondheidsnota in zijn geheel te kunnen uitvoeren zijn aanvullende financiële middelen nodig. Dit vergt een bijdrage van ad € 620.000 per jaar van 2024 tot 2028. In het financiële overzicht hieronder is dit opgenomen als ‘meerkosten uitzetting gezondheidsbeleid 2024’. Dit houdt in dat we de aanpak zoals voorgelegd volledig kunnen uitvoeren. En we dus meer kunnen doen dan nu. Het geeft ruimte om uitvoering te geven aan de nieuwe brede visie en nieuwe interventies te verkennen en te implementeren. Dit doen we samen met inwoners en (mogelijke) partners vanuit de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor gezonde inwoners. Dit houdt in dat ook partners (financieel) bijdragen. De nadruk bij deze meerkosten ligt op de uitvoering; dekking van de kosten voor het uitvoeren van de interventies. Juist nu, om de transformatie uit deze

Financiële risico’s In zowel de huidige beschikbare financiële middelen als de benodigde financiële middelen gaan we uit van beschikbare GALA middelen. De GALA middelen zijn echter (vooralsnog) incidenteel. Het GALA heeft een looptijd tot en met 2026. Voor sommige onderdelen stopt de financiering al per 2026. Het Ministerie van VWS zal in de loop van de projectperiode van het GALA een besluit nemen over het vervolg van de financiële middelen uit het GALA.

Dit brengt zowel voor het continueren van de huidige aanpak als uitvoeren van de voorgestelde aanpak in deze gezondheidsnota een risico met zich mee. In geval van continueren van de huidige aanpak zal hier vanaf 2025 ook onvoldoende financiële dekking voor zijn. Een gedeelte uit het continueren van de huidige aanpak wordt financieel namelijk gedekt door de middelen uit het GALA. In geval van uitvoeren van de voorgestelde aanpak kan een deel van de huidige aanpak worden bekostigd vanuit de extra vrijgemaakte middelen (meerkosten). In dat geval zullen keuzes gemaakt worden in de interventies. Het is nu nog te onzeker om uitspraken te doen of een inschatting te maken van dit proces. De ontwikkelingen zullen we nauw volgen en waar nodig en mogelijk spelen we hier tijdig op in.

Financieel overzicht Zoals hiervoor toegelicht zijn in onderstaand overzicht de huidige financiële middelen en de benodigde financiële middelen opgenomen. *Onderdelen gemarkeerd met een ster zijn op inhoud ook onderdeel van ander beleid. Bij ander beleid zijn hier geen financiële middelen voor beschikbaar. Dit heeft tot mogelijk gevolg dat zonder de financiële middelen uit gezondheid deze interventies niet uitgevoerd kunnen worden. De besteding van de GALA middelen wordt gezamenlijk bepaald. Dit betekent dat zowel ‘uitzetting GALA’ als ‘de meerkosten’ geen dubbelingen bevatten met ander beleid.

2024

2025

2026

2027

Continuering bestaand beleid Basistakenpakket VRF (GGD)

€ 5.421.498

Aanvullend pakket GGD

€ 565.000

€ 60.000

€ 6.046.498

Terugdringen gezondheidsachterstanden

€ 140.777

€ 140.715

€-

Verkennen aanpak voel je goed

€ 25.000

Continueren en versterken gezonde school aanpak

€ 10.000

Plaatsen van watertappunten (1/2)

€ 15.000

Continueren Kansen voor Kinderen*

€ 50.000

€-

Faciliteren en stimuleren initiatieven buurten en dorpen

€ 40.000

€ 90.000

Valpreventie

€ 334.345

€ 344.751

Implementeren ketenaanpak valpreventie

€ 334.345

€ 334.751

Kansrijke start

€ 112.622

€ 140.715

Continueren actieprogramma Kansrijke Start*

€ 112.622

Mentale Gezondheid

€ 35.194

€-

Verkennen en implementeren STORM aanpak (2/2)*

€ 35.194

Aanpak Overgewicht en obesitas

€ 123.182

€-

Implementeren ketenaanpakken overgewicht en obesitas

€ 30.000

Continueren en versterken JOGG-aanpak

€ 75.000

Implementeren ketenaanpakken overgewicht en obesitas (bijdrage GLI)

€ 15.000

Gezonde leefstijllessen Uitgaven Ogz STORM aanpak (1/2)* Subsidieregeling AED's Totaal Uitzetting GALA (rijksmiddelen)

€-

Leefomgeving

€ 70.388

€-

Vergroenen van schoolpleinen (bijdrage)

€ 35.000

Ontwikkelen programma gezondheid voor de omgevingsvisie

€ 10.000

Plaatsen van watertappunten (2/2)

€ 15.000

Continueren project beweegvriendelijke omgeving*

€ 10.000

OKO (middelengebruik) en vroegsignalering alcoholproblematiek

€ 17.597

€-

Verkennen en implementeren Oproeien in een Kansrijke Omgeving (OKO)* (bijdrage)

€ 17.597

Eenzaamheid

€ 70.388

€ 56.311

€-

Continueren aanpak Over de Drempel*

€ 65.388

€ 51.311

Versterken UP! gesprekken

€ 5.000

Totaal

€ 904.493

€ 890.416

€ 626.181

€-

Personeelslasten 2 fte

€ 220.000

Continueren Kansen voor Kinderen*

€-

€ 50.000

Verkennen leefstijlprogramma kinderen met een beperking

€ 25.000

Verkennen de gezonde Voedselbank*

€-

€ 20.000

Uitvoeren convenant ‘Samenwerken aan een rookvrije generatie in Leeuwarden’*

€ 15.000

Implementeren ketenaanpakken gezonder gewicht

€-

€ 100.000

Verkennen en implementeren aanpak Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO)* (aanvullend op GALA middelen)

€-

€ 150.000

Continueren en versterken Sociaal Vitaal*

€ 25.000

Verkennen en uitvoeren van voorlichting voor en door ouderen (en mantelzorgers)

€ 15.000

Totaal

€ 300.000

€ 620.000

Meerkosten uitzetting Gezondheidsbeleid 2024 - 2028

Verwijzingen

16. Laaggeletterdheid en beperkte gezondheidsvaardigheden (pharos.nl)

30. Pharos_Leefomgeving_gezondheidsverschillen_ online-1.pdf

17. Leefstijl | ZonMw

Coalitieakkoord Gemeente Leeuwarden 2022 2026

Inwonersenquête gemeente Leeuwarden, 2022

Gezondheidsverschillen voorbij, Raad voor Volksgezondheid en Samenleving

18. De percentages zijn procentpunten. Een procentpunt wordt gebruikt om een absoluut verschil aan te geven tussen percentages in procenten. Het verschil tussen bijvoorbeeld twee procent en drie procent is één procentpunt.

31. Gezondheidseffecten van toenemende hitte en droogte - Klimaatadaptatie (klimaatadaptatienederland.nl)

Wettelijke kaders publieke gezondheid | Loketgezondleven.nl

Definitie gezondheid

Visie op gezondheid | Gezond Leven

landelijke gezondheidsnota pg-203250-b.pdf (vng.nl)

https://www.raadrvs.nl/binaries/raadrvs/ documenten/publicaties/2009/05/19/ achtergrondstudie---vertaling/Achtergrondstudie_-_ vertaling.pdf https://www.loketgezondleven.nl/documenten/ landelijke-nota-gezondheidsbeleid-2020-2024

10. We zetten ons in op universele en selectieve preventie, definities zijn te vinden op: Wat-ispreventie 11. Sport en cultuur - LKCA 12. Home - Samen Leeuwarden

19. Met behulp van het preventieplan drugs, alcohol en tabak 2024-2028 wordt gewerkt aan het verlagen van het percentage inwoners dat rookt of alcohol drinkt. Met behulp van het gezondheidsbeleid werken we aan de verschillen die er in de wijken en dorpen zijn en het bevorderen van een gezonde leefstijl.

33. Omgevingsvisie gemeente Leeuwarden 34. We verkennen welk instrument het meest passend is. Beleidskader gezondheid is de werktitel en kan nog wijzigen op basis van inhoud. 35. Gezonde leefomgeving 36. Gezonde leefomgeving

20. Voel je goed! | Stichting Lezen en Schrijven

37. https://www.gezondeleefomgeving.nl/documenten/ factsheet-fysieke-leefomgeving

21. Wat is het? - Institute for Positive Health (iph.nl)

38. Home - Athletic Skills Model - Athletic Skills Model (ASM)

22. JOGG-aanpak — JOGG

39. https://www.trimbos.nl/wp-content/uploads/ sites/31/2021/09/af1461-notitie-zien-roken-doetroken.pdf

23. Gezonde School Fryslân (gezondeschoolfryslan.nl) 24. Maatregelen Nationaal Preventieakkoord | Gezondheid en preventie | Rijksoverheid.nl 25. https://www.klik.org/nieuws/nieuws-item/t/ gezondheidsachterstand-van-mensen-met-eenverstandelijke-beperking-verklaren

13. Het belang van samenwerking tussen bewonersinitiatieven en gemeenten | Movisie

26. Belemmeringen en drijfveren voor sport en bewegen bij ondervertegenwoordigde groepen (rivm.nl)

14. Cijfers en feiten gezondheidsverschillen | Loketgezondleven.nl

27. https://specialheroes.nl/

15. Gezondheidsverschillen-duurzaam-aanpakken_ Pharos_mei-2019.pdf

32. Verkenning: gezonde leefomgeving in kwetsbare wijken (gezondin.nu)

28. Stichting Special Heroes Nederland » Onze missie 29. Leefomgeving | Loketgezondleven.nl

40. https://www.ggdfryslan.nl/professionals/ gemeenten/nieuws-voor-gemeenten/ samenwerken-aan-een-rookvrije-generatie-inleeuwarden/#:~:text=Elk%20kind%20in%20 de%20gemeente,met%20kinderen%20in%20 aanraking%20komen 41. IVN: Roep om groene schoolpleinen bij aanvang nieuw schooljaar - IVN 42. Wat is de betekenis van mentale gezondheid? | SKB Onderzoek en Advies 43. Mentale gezondheid jeugd in cijfers - Trimbosinstituut

44. https://www.113.nl/actueel/cbs-1916-zelfdodingen2022#:~:text=Bij%20jongeren%20onder%20 de%2030,een%20einde%20aan%20hun%20 leven. 45. Alegría, M, NeMoyer, A, Bagué, IF, Wang, Y, & Alvarez, K (2018). Social determinants of mental health: where we are and where we need to go. Current Psychiatry Reports, 20(11), 1-13 46. https://www.rivm.nl/nieuws/zorgenmentale-gezondheid-middelengebruikstudenten#:~:text=Veel%20eenzaamheid%2C%20 prestatiedruk%2C%20stress%20en%20 slaapproblemen&text=Een%20grote%20 groep%20studenten%20geeft,41%25)%20te%20 hebben%20ervaren

54. Het trimbosinstituut is het landelijk kennisinstituut voor onder meer mentale gezondheid, het gebruik van alcohol, tabak en drugs.

70. https://www.ggdbzo.nl/app/uploads/ sites/2/2021/06/Folder-seniorenvoorlichtingmei-2020.pdf

55. Home - STORM aanpak

71. Goed Gevoed Ouder Worden (loketgezondleven.nl)

56. https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/ zorg-en-ondersteuning-thuis/wmo2015#:~:text=Gemeenten%20moeten%20 ervoor%20zorgen%20dat,heet%20deze%20 wet%20Wmo%202015.

72. Wat is Over de drempel? - Over de Drempel

57. WHO 2021 58. Vitaliteit in de derde levensfase (ggdfryslan.nl) 59. Gezond ouder worden in Nederland (rivm.nl) 60. Jongeren en ouderen per gemeente (cbs.nl)

47. Trimbos

61. De-gevolgen-van-vergrijzing_20191126.pdf (vng.nl)

48. Top-tien-positieve-ontwikkeling-jeugd_0.pdf (nji.nl)

62. Groot, C. de et al. (2013), Vergrijzing en woningmarkt.

49. Mentale problemen Nederlandse jongeren onverminderd hoog - Trimbos-instituut 50. Vanaf 2023 is ook de indicator ‘stress’ opgenomen in de inwonersenquête van gemeente Leeuwarden. Momenteel is hier nog geen data van beschikbaar. Een doel ten aanzien van het verminderen van stress onder jongeren en jongvolwassenen nemen we in de monitoring mee. 51. Personen tussen de 12- 18 jaar zijn gedefinieerd als jongeren. Personen tussen de 18 – 27 jaar zijn gedefinieerd als jongvolwassenen. 52. https://www.trimbos.nl/wp-content/ uploads/2021/11/AF1853-Handreikingbevordering-mentale-gezondheid-jeugd.pdf 53. Opgroeien in een Kansrijke Omgeving - Trimbosinstituut

63. De rol van mantelzorgondersteuning: samenwerking en regie in een veranderend landschap | Movisie 64. Vitaliteit in de derde levensfase (ggdfryslan.nl) 65. Personen vanaf 65 jaar zijn gedefinieerd als ouderen 66. Waarom is voldoende bewegen belangrijk voor 65-plussers? – Allesoversport.nl 67. https://www.allesoversport.nl/thema/ beweegstimulering/bewegen-in-de-openbareruimte-7-sociale-maatregelen-om-ouderen-teactiveren/ 68. Sociaal Vitaal: fit, energiek en gezond ouder worden (bvsport.nl) 69. https://ggdgelderlandzuid.nl/gezond-leven/gezondouder-worden/gezond-eten/

73. Feiten en cijfers valongevallen 65-plussers 2020 | VeiligheidNL 74. https://www.kosteneffectiviteitvanpreventie.nl/ potentieel-van-preventie 75. Wegwijzer-Monitoring-sociaal-domein_0.pdf (movisie.nl)

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Leeuwarden&id=2c403a7a-a3f0-49b4-ab7b-e7a20af2fd07