Gemeente Leeuwarden - ACV 2021 origineel getekend door.pdf

Controleaccenten

•

•

Uitgevoerde controlewerkzaamheden in het kader van fraude

Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Op basis van onze frauderisicobeoordeling hebben wij de volgende controlewerkzaamheden uitgevoerd: • Het uitvoeren van een risicoanalyse per proces waarin de drie kenmerken van fraude: rationalisatie, druk en gelegenheid zijn afgezet tegen de kans en de impact. • Frauderisico’s besproken met auditcommissie, concerncontroller, afdeling Financiën en VIC-functie. • We hebben beoordeeld of nevenfuncties van het college aanleiding gaven tot een verhoogd risico. • We hebben beoordeeld of er signalen zijn voor een verhoogd risico op fraude vanuit notulen, persberichten en andere (openbare) publicaties.

•

Wij hebben ongebruikelijke boekingen (boekingen buiten het normale proces om) in uw administratie gecontroleerd. Inzake het risico op een niet-zakelijke transactie bij grondverkopen is een uitgebreide steekproef verricht op onder meer de verwachte versus werkelijke grondprijzen, functiescheiding bij de transacties, naleving normenkader en mandaat en totstandkoming grondprijzen. We hebben hierbij geen bijzonderheden geïdentificeerd. In het kader van onvoorspelbaarheid in de controle hebben wij specifieke werkzaamheden ten aanzien van de omgevingsvergunningen verricht. Hieruit komen geen bevindingen. Wel adviseren wij om de functiescheidingen in het proces zichtbaar en traceerbaar vast te leggen. Daarnaast hebben wij de aanbestedingen voor infrastructurele projecten met een waarde groter dan €1 miljoen nader getoetst op het voldoen aan de procedure en de aanwezigheid van functiescheiding (betrokkenheid meerdere medewerkers in proces). Ook hebben we vastgesteld of als er sprake is van meerwerk de reguliere functiescheidingen gehandhaafd blijven.

Geen aanwijzingen of signalen van fraude geïdentificeerd Tijdens de controle van de jaarrekening 2021 zijn geen aanwijzingen van fraude onder onze aandacht gekomen. Geen gevallen van niet-naleving van wet- en regelgeving onder onze aandacht gekomen Tijdens de controle van de jaarrekening 2021 zijn geen gevallen van niet-naleving van wet- en regelgeving onder onze aandacht gekomen (uitgezonderd de door ons gerapporteerde rechtmatigheidsbevindingen).

16

Accountantsverslag | gemeente Leeuwarden 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2021

Jaarverslag Jaarrekening Controleaccenten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Controleaccenten Vanuit onze natuurlijke adviesrol dragen wij bij aan het versterken van de kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraad en de auditcommissie. In de auditcommissievergadering van 25 oktober 2021 zijn de controleaccenten voor het jaar 2021 besproken.

06

Accountantsverslag | gemeente Leeuwarden 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Controleaccenten van de gemeenteraad (1/6) Onze bijdrage aan het versterken van de kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraad

Ontwikkelingen 2021

Jaarverslag Jaarrekening Controleaccenten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Als raad kunt u ons als accountant controleaccenten meegeven waar wij in de controle specifiek extra aandacht aan besteden. Dit zijn geen uitvoerige onderzoeken, maar zijn soms bepaalde onderwerpen waar wij meer inzicht bieden in onze rapportage of onderdelen van het jaarverslag c.q. jaarrekening waar wij meer aandacht aan besteden. In het najaar 2021 hebben wij met de auditcommissie het controleplan besproken en op basis hiervan de volgende controleaccenten afgesproken: 1. Het bieden van inzicht in de baten en lasten (inclusief reserves) voor de jeugdzorg 2. Het voldoen aan interne beleidsregels bij het verstrekken van culturele subsidies in een jaar met Covid-19 3. Het bieden van inzicht in de structuur en werkwijze rondom financiële bewindvoering 4. Het beoordelen van de informatiewaarde van jaarverslag/jaarrekening over de reserves van de grondexploitaties 5. De risico-ontwikkeling rondom de gebiedsontwikkeling WTCCambuurstadion. In de volgende slides hebben wij inzicht geboden in de uitkomsten van onze controleaccenten. Gericht (afhankelijk van het controleaccent) geven wij hierbij een advies. Bij diverse controleaccenten gaat het echter over het bieden van inzicht en hebben wij uitkomsten van onze controlewerkzaamheden (bijvoorbeeld besprekingen in de organisatie) weergegeven.

16I

16II

Accountantsverslag | gemeente Leeuwarden 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen

Controleaccenten van de gemeenteraad (2/6)

Onze conclusies

Onze bijdrage aan het versterken van de kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraad

Ontwikkelingen 2021

Controleaccent 1 – Inzicht in de baten en lasten (inclusief de reserves) voor de Jeugdzorg De totale lasten voor de jeugdzorg bedragen voor gemeente Leeuwarden in 2021 afgerond €56 miljoen (2020: €46 miljoen). Hoewel voor het totale programma er sprake is van minder kosten dan begroot, zijn de lasten op jeugdzorg sterk toegenomen (wel in lijn met de begroting (€57 miljoen). In onderstaande tabel is zichtbaar hoe deze kosten zijn verdeeld over verschillende categorieën van jeugdzorg. Hierin is zichtbaar dat ruim de helft van dit bedrag bestemd is voor specialistische jeugdhulp, dit betreft jeugdhulp waar sprake kan zijn van psychiatrische en/of andere intensieve begeleiding zonder verblijf.

Jaarverslag Jaarrekening Controleaccenten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Uitgaven Jeugdzorg Overig Regio Jeugdexpert team For Fryske Bern Pleegzorg Jeugd CJG Jeugd VR Friesland Jeugdbescherming en reclassering Hoog-specialistisch Specialistische jeugdhulp

€-

€5

2020

€ 10

€ 15

€ 20

€ 25

€ 30

2021

Daarnaast is zichtbaar dat de jeugdzorglasten ten opzichte van vorig jaar (€46 miljoen) zijn gestegen. Dit komt met name door de specialistische jeugdhulp (een stijging in het aantal jeugdigen (3,5%), de gemiddelde trajectprijs is gedaald) en overige oorzaken (tijdelijke SiSa-regelingen zoals vastgoed transitie jeugdhulp).

Gemeente Leeuwarden heeft de lasten en baten voor de jeugdzorg in een separaat beleidsproduct verantwoord: ‘R2BLP084 – Zorg voor de Jeugd’. Dit maakt het voor raadsleden, in vergelijking met andere gemeenten, eenvoudig om de lasten voor jeugdzorg te volgen in de jaarrekening en overige P&C-documenten. Naast de financiële toelichtingen is in het overkoepelende programma Jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning specifiek ingegaan op de indicatoren die samenhangen met specialistische jeugdhulp. De toelichtingen in de jaarrekening komen overeen met de uitgaven in de grafiek. Gemeente Leeuwarden heeft geen bestemmingsreserves die specifiek voor bestedingen van Jeugdzorg bestemd zijn. De belangrijkste mutatie in de reserves (reserve budgetoverheveling) betreft het van het Rijk ontvangen bedrag ad €4 miljoen voor de aanpak van acute problemen in de jeugdzorg. Hiervan is in 2021 €0,3 miljoen uitgegeven en het restant is via de reserve budgetoverheveling bestemd voor komende jaren. Met de acute middelen worden de jeugdzorgtekorten teruggedrongen, maar de werkelijke hervormingen voor de lange termijn moeten nog plaatsvinden. Gemeente Leeuwarden stuurt met name op de ontwikkelingen in de zorgkosten op basis van aantallen cliënten per perceel, type zorg, intensiteit, verzilvering en zorgduur.

De monitoring vindt plaats via indicatoren die op basis van interne dashboards per kwartaal worden bijgewerkt.

16III

Accountantsverslag | gemeente Leeuwarden 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Controleaccenten van de gemeenteraad (3/6) Onze bijdrage aan het versterken van de kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraad

Ontwikkelingen 2021

Jaarverslag Jaarrekening Controleaccenten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Controleaccent 2 – Het voldoen aan interne beleidsregels bij het verstrekken van culturele subsidies in een jaar met Covid-19 Uit gesprekken met gemeente Leeuwarden hebben we begrepen dat er als gevolg van Covid-19 op hoofdlijnen 3 soorten subsidieregelingen zijn ingesteld: • Coronaschaderegelingen: subsidie voor aantoonbare financiële schade als gevolg van overheidsmaatregelen/continuïteit. • Makersregelingen: subsidie voor makers van kunst en cultuur ook gedurende Covid-19 nieuwe projecten op te starten. • Coulanceregelingen: subsidie voor activiteiten die vanwege Covid-19 zijn verschoven naar een toekomstige datum. Naast de algemene subsidieverordening en beleidsregels zijn voor deze categorieën door het college separate verordeningen/beleidsregels vastgesteld. Gemeente Leeuwarden heeft in 2021 circa 700 subsidies verstrekt voor een totaalbedrag van circa €65 miljoen. Hiervan hebben 116 subsidies met een totaal ad €1,5 miljoen betrekking op Covid-19 op het gebied van cultuur. In aantallen is dat 17% van de totale subsidies en in euro’s betreft dit 2%. We hebben vijf subsidiedossiers beoordeeld op basis van de specifieke Covid-19 beleidsregels. Voor een van de vijf dossiers is voor het Coronanoodfonds afgeweken van het standaardbedrag ad €40.000 en voor €120.000 een subsidie verstrekt; deze afwijking is door het college goedgekeurd en hiermee akkoord.

Er zijn verder geen bijzonderheden geïdentificeerd.

Ook hebben we kennisgenomen van de informatievoorziening aan de raad. De raad wordt actief op de hoogte gehouden van de besteding van de algemene Covid-19-middelen via Coronabrieven (per december 2021 zijn er in totaal tien brieven geweest vanaf de uitbraak in maart 2020). Hierin worden totale bestedingen/subsidies en een aantal specifieke projecten toegelicht inzake cultuur. Dit is met name een financiële toelichting op hoofdlijnen. Er wordt niet specifiek ingegaan op hoe is omgegaan met prestatielevering/hardheidsclausule en/of overige niet-financiële indicatoren (zoals evenementen niet doorgegaan/doorgeschoven).

16IV

Accountantsverslag | gemeente Leeuwarden 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Controleaccenten van de gemeenteraad (4/6) Onze bijdrage aan het versterken van de kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraad

Ontwikkelingen 2021

Jaarverslag Jaarrekening Controleaccenten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Controleaccent 3 – De structuur en werkwijze rondom financiële bewindvoering

De totale bestedingen in de jaarrekening 2021 bedragen €764.000 en wij hebben geen indicatie dat de prestatie niet is geleverd.

Uit de besprekingen blijkt dat gemeente Leeuwarden twee uitgaande geldstromen voor financiële bewindvoering kent, namelijk voor budgetbeheer en beschermingsbewind. Budgetbeheer betekent dat een instantie het geld van een burger beheert. Dat kan vrijwillig of door een gemeente worden verplicht. Het is bedoeld om schulden te voorkomen of om ervoor te zorgen dat de schulden niet groter worden.

Financiering van beschermingsbewind

Een WNSP (Wet Schuldsaneringsregeling Natuurlijke Personen), zoals bedoeld in artikel 284 van de Faillissementswet) valt buiten de verantwoordelijkheid van een gemeente (inclusief de bekostiging).

Gemeente Leeuwarden heeft het uitvoeren van budgetbeheer middels een Europese Aanbesteding uitbesteed aan Stichting Kredietbank Nederland (hierna: KBNL). Per 1 oktober 2021 is hiervoor een nieuwe overeenkomst door beide partijen getekend. In de overeenkomst staan tarieven voor de verschillende soorten dienstverlening, zoals de inzet van medewerkers in de wijkteams, budgetbeheer en ondersteuning bij het aanvragen van schuldregelingstrajecten. De prestatielevering van de diensten wordt door gemeente Leeuwarden gewaarborgd doordat: • gemeente Leeuwarden en KBNL ieder kwartaal een voortgangsoverleg hebben waarin de kwartaalrapportages (financieel en de kwaliteit van de dienstverlening) worden besproken; en • aan het einde van het boekjaar de eindafrekening op basis van de jaarrekening van KBNL wordt opgesteld. De begroting en de jaarrekening van KBNL worden jaarlijks door het college van b&w vastgesteld.

Als iemand een periode in zijn/haar leven meemaakt waarin hij/zij niet meer goed voor zijn eigen geldzaken kan zorgen, dan kan een rechter een bewindvoerder benoemen. Op het moment dat de rechter het bewind heeft uitgesproken, is de inwoner verplicht een maandelijkse vergoeding voor de ondersteuning aan de bewindvoerder te betalen. Als de financiële draagkracht niet toereikend is, kan hiervoor bijzondere bijstand bij de gemeente worden aangevraagd. Het verstrekken van deze bijzondere bijstand valt binnen de Participatiewet. Hieronder staat een samenvatting van de betaalde kosten voor bewindvoering via de bijzondere bijstand:

Bestedingen voor beschermingsbewind (in €) 2.800.000

2.746.147

2.755.268

2020

2021

2.750.000 2.700.000

2.671.339

2.654.153

2.650.000 2.600.000 2018

2019

Uit het bovenstaande overzicht blijkt dat de bestedingen de afgelopen jaren licht zijn gestegen. Een kanttekening hierbij is dat het aantal aanvragen in 2018 en 2021 nagenoeg gelijk is (1.625 stuks), maar dat de verstrekte bijstand per cliënt is gestegen van €1.644 naar €1.695 per jaar. Dit betreft indexatie.

16V

Accountantsverslag | gemeente Leeuwarden 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Controleaccenten van de gemeenteraad (5/6) Onze bijdrage aan het versterken van de kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraad

Ontwikkelingen 2021

Jaarverslag Jaarrekening Controleaccenten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Controleaccent 4 – Informatiewaarde van het jaarverslag c.q. jaarrekening over de reserves van de grondexploitaties In het jaarverslag 2021 is in de paragraaf grondbeleid een toelichting gegeven op de reserve grondexploitaties. In deze toelichting wordt o.a. ingegaan op de mutaties, de omvang van de reserve in relatie tot de berekende risico’s grondexploitaties en het verschil in de stand van de reserve tussen moment jaarrekening en hercalculatie. De informatiewaarde over de reserve grondexploitatie kan verder worden verbeterd. Hiertoe hebben wij een aantal adviezen: • Op dit moment wordt een overzicht opgenomen van de mutaties in de reserve. Met een korte toelichting per mutatie wordt het inzicht in de achtergrond van de mutaties vergroot. • Er wordt beperkt ingegaan op de risico’s (o.a. risico’s Zuidlanden). Er wordt een totaalbedrag weergegeven. Het is te adviseren om meer achtergrond te bieden over welke risico’s dit gaat, hoe het bedrag tot stand is gekomen en wat er aan maatregelen is getroffen om de risico’s te voorkomen. Dit aangezien in de paragraaf weerstandsvermogen ook niet wordt ingegaan op de risico’s grondexploitaties. • Het bieden van een doorkijk van de reserve voor de komende jaren. Wat is de huidige stand en hoe ontwikkelt de reserve zich in de komende jaren? Bijvoorbeeld door het presenteren in een grafiek.

Hiermee kan namelijk ook een beeld worden gekregen van de ontwikkeling in de tijd en wat de belangrijke momenten zijn in de ontwikkeling.

Bron: www.dezuidlanden.nl

16VI

Accountantsverslag | gemeente Leeuwarden 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Controleaccenten van de gemeenteraad (6/6) Onze bijdrage aan het versterken van de kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraad

Ontwikkelingen 2021

Jaarverslag Jaarrekening Controleaccenten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Controleacccent 5 – De risico-ontwikkeling rondom de gebiedsontwikkeling WTC-Cambuurstadion Gedurende de controle hebben wij een aantal medewerkers over de gebiedsontwikkeling WTC-Cambuurstadion gesproken en hebben wij kennisgenomen van een intern controlememo over de stand van zaken. De afgelopen periode zijn de onderhandelingen over het project en de voorbereidingen van de (concept)besluitvorming afgerond. Op 15 maart 2022 is door het college besloten over de conceptovereenkomsten. In de periode tussen 15 maart en begin mei 2022 zijn nog diverse overleggen gevoerd tussen de partijen (o.a. gemeente en Van Wijnen). Uiteindelijk zijn op 10 mei 2022 de contracten ondertekend. Dit betreft onder andere het verstrekken van een annuïtaire geldlening van €14 miljoen aan Van Wijnen GSC BV (inclusief een borgstelling), een grondkoop en –ruil met Van Wijnen en het verstrekken van een subsidie van €3,9 miljoen aan Van Wijnen. De financiële verwerking van bovenstaande overeenkomsten gaat vanaf 2022 plaatsvinden.

De gemeenteraad is hierbij op 25 mei 2022 vertrouwelijk nader geïnformeerd over de stand van zaken en de ontwikkelingen in de afgelopen maanden. Gemeente Leeuwarden heeft bovenstaande ontwikkelingen in de risicoanalyse voor deze gebiedsontwikkeling verwerkt. Deze risicokaart is op 15 maart 2022 door het college vastgesteld. Wij concluderen dat de risicoanalyse een diepgaande analyse is, waarbij een koppeling met de impact voor gemeente Leeuwarden en de mitigerende beheersmaatregelen is gemaakt.

Het belangrijkste risico voor de korte termijn voor de gemeente betreft de boeteclausule rondom de supermarktgrond. Gemeente Leeuwarden gaat niet voldoen aan één van de voorwaarden van de grondaankoop, namelijk dat de bouw van het stadion in september 2022 is afgerond. De financiële gevolgen hiervan zijn in kaart gebracht door de gemeente. Dit is ook juridisch uitgezocht. Op basis hiervan is de conclusie van het college dat eventuele financiële consequenties van het niet voldoen aan deze voorwaarde verlegd kunnen worden naar andere partijen. Naast bovenstaand financiële risico is het voor het gehele project natuurlijk onzeker wat de gevolgen zijn van de huidige maatschappelijke ontwikkelingen (o.a. schaarste, renteontwikkeling, ontwikkeling bouwkosten, inflatie). Wij constateren dat de raad actief geïnformeerd wordt indien er op dit vlak ontwikkelingen zijn. Als gevolg hiervan heeft het college besloten om een in 2020 opgenomen bedrag in het weerstandsvermogen (€ 400.000) niet meer als risico 2021 mee te nemen. Dit is ook aangepast in het benodigde weerstandsvermogen. Wij kunnen hiermee instemmen.

17

Accountantsverslag | gemeente Leeuwarden 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2021

Jaarverslag Jaarrekening Controleaccenten Vooruitblik Onze controleverklaring Rechtmatigheidsverantwoording

Onze samenwerking Bijlagen

Vooruitblik In dit hoofdstuk van het verslag bespreken wij de relevante ontwikkelingen die vanaf het jaar 2022 relevant zijn voor uw gemeente. Dat zijn onder meer de veranderende controleverklaring, de komst van de rechtmatigheidsverantwoording en een wijziging in (onze) controlestandaarden.

07

18

Accountantsverslag | gemeente Leeuwarden 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Onze controleverklaring Onze controleverklaring wordt uitgebreider op het aspect fraude

Ontwikkelingen 2021

Jaarverslag Jaarrekening Controleaccenten Vooruitblik Onze controleverklaring Rechtmatigheidsverantwoording

Onze samenwerking Bijlagen

Aankomende wijzigingen in de controleverklaring van accountants ten aanzien van fraude en continuïteit In onze rapportage interim-bevindingen hebben wij aandacht besteed aan de wijzigingen in de controleverklaring van accountants vanaf het boekjaar 2022. Als gevolg van deze wijzigingen gaan wij in de controleverklaring rapporteren over de risico-inschatting, verrichte werkzaamheden en materiële controleverschillen ten aanzien van fraude.

Bij de gemeente Leeuwarden constateren we dat er in de processen, procedures en interne controles aandacht is ter voorkoming van fraude en misbruik en oneigenlijk gebruik. Ook is er aandacht voor risicomanagement in brede zin, mede in relatie tot de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Wat er wél nog moet gebeuren is het opstellen van een overkoepelende frauderisicoanalyse. In onze rapportage interim-bevindingen hebben we aanbevolen om deze op te stellen. Gemeente Leeuwarden werkt op dit moment aan een nieuwe kadernota risicomanagement. De gemeentebrede risicoanalyse wordt geactualiseerd en zal ook specifiek ingaan op frauderisico’s. Een editie van PwC’s Spotlight is volledig gewijd aan fraude en het geeft onder andere inzicht in de diverse rollen en verantwoordelijkheden voor verschillende gremia. Ook bevat het handvatten over hoe de ambtelijke organisatie een frauderisicoanalyse kan opstellen.

Daarnaast adviseren we de directie en het college om te beoordelen wat de kwaliteit is van het gehele fraudepreventieprogramma en, indien nodig, tijdig maatregelen te treffen om de kwaliteit van dit programma te verbeteren. De kwaliteit van dit programma is mede bepalend voor de bevindingen die wij in de controleverklaring zullen (moeten) rapporteren. Wij adviseren de directie en het college ook om hierover zelf in de risicoparagraaf in uw paragraaf bedrijfsvoering te rapporteren zodat wij hier in onze controleverklaring naar kunnen verwijzen en de door u gerapporteerde informatie kunnen bevestigen.

19

Accountantsverslag | gemeente Leeuwarden 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen

Rechtmatigheidsverantwoording (1/2)

Onze conclusies Ontwikkelingen 2021

Jaarverslag Jaarrekening Controleaccenten Vooruitblik Onze controleverklaring

De kadernota rechtmatigheid 2022 is gepubliceerd In augustus 2021 is de kadernota rechtmatigheid 2022 verschenen. De commissie BBV geeft in deze nota haar visie over de invulling van het begrip rechtmatigheid in de rechtmatigheidsverantwoording (verder ‘RMV’). Daarnaast is er voor de raadsleden een hoofdstuk (hoofdstuk 2) toegevoegd waarin op hoofdlijnen uitleg wordt gegeven over het begrip rechtmatigheid en de rollen die de verschillende partijen hebben rondom de toepassing van rechtmatigheid.

Onze samenwerking

Vanuit PwC hebben we recent een ‘blog’ gepubliceerd over ‘De rol van de raad bij de RMV waarin een zestal adviezen wordt geschreven voor raadsleden’. Eén van die adviezen is: “Wees helder over de gewenste rapportage door het college”. Dit helpt de raad in de voorbereidingen op de RMV.

Bijlagen

De voorbereidingen rechtmatigheidsverantwoording zijn in volle gang

Rechtmatigheidsverantwoording

De VIC-functie heeft het al aanwezige plan van aanpak voor de implementatie van de RMV geactualiseerd in het najaar 2021. Er is onder meer een gedetailleerd tijdspad toegevoegd over wie waarvoor verantwoordelijk is om de implementatie te realiseren. Het plan van aanpak, rol van de raad en de voortgang wordt eveneens actief met de auditcommissie besproken. Verder vindt er op dit moment een pilot plaats op de processen betalingsverkeer, participatiewet en huuropbrengsten. Met de verantwoordelijke directies is hiertoe een voorbereidende sessie georganiseerd waarbij onder andere de wet- en regelgeving, verwachtingen en doelstellingen zijn besproken. Begin 2022 is een sjabloon opgesteld om consistentie/volledigheid van de uitwerking door de eerste lijn (managers) te bevorderen.

De resultaten van de pilot worden gebruikt om over 2021 een ’dummy’ RMV op te stellen. Wij hebben begrepen dat op dit moment er inmiddels twee van de drie proefverantwoordingen zijn afgegeven. Specifiek voor gemeente Leeuwarden zien we de volgende uitdagingen: • We hebben in eerdere rapportages opgenomen dat Leeuwarden voor de RMV (en later ook het in control statement) wil steunen op de interne beheersing in de eerste lijn en interne controles in de tweede lijn. Op dit moment is nog veel kennis en verantwoordelijkheid bij de tweede lijn (vooral de FA) en derde lijn aanwezig en nog niet in de eerste lijn. Het verder versterken van de eerste lijn is een belangrijk aandachtspunt. • De organisatie is in beweging, onder ander met het project Organisatieontwikkeling. Eventuele wijzigingen in de organisatie kunnen direct weer gevolgen hebben voor de inhoudelijke uitwerking, maar ook in het gewenste tijdspad voor de rechtmatigheidsverantwoording. Op de volgende pagina is de status van de voorbereidingen schematisch weergegeven. Hierbij is er begin juni een uiting gekomen van het ministerie van BZK (op basis van besluitvorming in de Tweede Kamer) dat de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording wordt uitgesteld naar 2023. Wij zullen in 2022 ook kennisnemen van de resultaten en hierover in de rapportage interimbevindingen en tussentijdse raadsrapportage rapporteren.

19I

Accountantsverslag | gemeente Leeuwarden 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen

Rechtmatigheidsverantwoording (2/2)

Onze conclusies Inzicht in de status van de voorbereidingen Ontwikkelingen 2021

Jaarverslag Jaarrekening Controleaccenten Vooruitblik Onze controleverklaring Rechtmatigheidsverantwoording

Onze samenwerking Bijlagen

In de tabel hiernaast is een samenvatting opgenomen van de status van de voorbereidingen op de implementatie van de RMV. Onderstaand een aantal observaties die we willen toelichten:

Het is aan de raad om te bepalen in hoeverre afwijkingen acceptabel zijn bijvoorbeeld indien begrotingsonrechtmatigheden binnen de beleidskaders van de raad passen.

Wat opvalt is dat er nog geen zaken zijn vastgesteld door de raad (kolom ‘vastgesteld door raad’). Dit hangt grotendeels samen met het vaststellen van de wet in de Tweede Kamer (mei 2022) en de recente gemeenteverkiezingen. Qua voorbereidingen is de status van gemeente Leeuwarden vergelijkbaar met andere grote gemeenten. Inmiddels is besloten dat 2023 het eerste jaar van de rechtmatigheidsverantwoording zal zijn. Voor een goede voorbereiding adviseren wij dat in het najaar 2022 al besluitvorming plaatsvindt door de raad over bijvoorbeeld de verantwoordings –en rapportagegrens.

Vereiste communicatie op grond van controlestandaarden

Het normenkader 2022 is naar de stand van december 2021 beschikbaar. Gemeente Leeuwarden heeft het normenkader 2021 voorbereid op wijzigingen als gevolg van de RMV en gehanteerd als basis voor onder meer de pilots.

De financiële verordening is herzien indien er staat dat de accountant de rechtmatigheid toetst

In de paragraaf bedrijfsvoering wordt op basis van de afspraken met de gemeenteraad, aanvullende informatie opgenomen over de afwijkingen in de RMV en welke acties het college onderneemt om deze in de toekomst te voorkomen. De commissie BBV heeft een separate Notitie paragraaf bedrijfsvoering gepubliceerd. We adviseren gemeente Leeuwarden om ook de paragraaf bedrijfsvoering mee te nemen in de voorbereidingen/pilots. De commissie BBV adviseert om tussen raad en college af te spreken hoe afwijkingen van de begroting geïnterpreteerd worden. In de nieuwe situatie betrekt het college alle afwijkingen ten opzichte van de begroting bij de fouten en onduidelijkheden in de RMV, omdat het uitgangspunt is dat iedere afwijking van de begroting onrechtmatig is.

Heeft het college reeds afspraken gemaakt over deze onderwerpen: Ja

De verantwoordingsgrens voor 2022 is bepaald op basis van de totale lasten inclusief toevoegingen aan reserves Het normenkader 2022 is beschikbaar

Vastgesteld door raad



 

De financiële verordening bevat op welke wijze wordt omgegaan met begrotingsonrechtmatigheden



Het college en de raad hebben overeenstemming inzake de mate van detail in de paragraaf Bedrijfsvoering



Creëren van kaders voor collegeonderzoek Het interne controleplan van de gemeente bevat een scoping van de processen en balansposten, risicoanalyses per proces en post en controleaanpak

Onder handen





nvt

20

Accountantsverslag | gemeente Leeuwarden 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2021

Jaarverslag Jaarrekening Controleaccenten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

Onze samenwerking In dit hoofdstuk beschrijven we hoe wij hebben samengewerkt met u en uw medewerkers. Daarnaast presenteren wij een overzicht van het aantal uren dat er is gewerkt aan de controle.

08

20I

Accountantsverslag | gemeente Leeuwarden 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen

Onze samenwerking

Onze conclusies Ontwikkelingen 2021

Jaarverslag Jaarrekening

Het afgelopen jaar hebben wij wederom een plezierige samenwerking ervaren en is de communicatie tussen gemeente Leeuwarden en PwC goed verlopen. Hierbij waren de communicatielijnen kort en dit heeft ertoe bijgedragen dat het over het algemeen een meer gestructureerd proces is geweest.

Onze reflectie op het proces van de jaarrekeningcontrole

Controleaccenten

•

Vooruitblik Onze samenwerking

•

Bijlagen •

•

•

•

De centrale coördinatie, het projectmanagement, was strakker georganiseerd, met de gezamenlijke moduleplanning als rode draad. Wel zien we dat het beantwoorden van onze vragen soms lang duurde. Voor een groot aantal jaarrekeningposten heeft een kwalitatief goede interne review plaatsgevonden, voordat de documenten aan ons worden verstrekt. Dit heeft ervoor gezorgd dat de kwaliteit van de documentatie ten opzichte van voorgaand jaar is verbeterd, zoals bij de debiteuren en crediteuren. Door het waarborgen van de kwaliteit van de oplevering zijn documenten (onder andere voor de overige vorderingen, overige schulden, overige bedrijfskosten) niet tijdig aangeleverd. Wij vinden het positief dat de kwaliteit wordt gewaarborgd, maar de communicatie over het later aanleveren kan worden verbeterd. Dit voorkomt verrassingen. Voor de materiële vaste activa zijn interne controles uitgevoerd. Hierbij wordt de relatie met de verslaggevingsvereisten van het BBV nog onvoldoende gemaakt, waardoor Leeuwarden soms tijdens de controle nog een conclusie over de administratieve verwerking van deze vraagstukken moest vormen. Het aantal SiSa-verantwoordingen is ten opzichte van het voorgaande jaar significant toegenomen.

De wijze waarop Leeuwarden ervoor heeft gezorgd dat de benodigde documenten voor alle verantwoordingen, met voldoende kwaliteit, vroeg in de controle bij ons konden worden aangeleverd, is een knappe prestatie. Bij zowel aanbestedingen als grondexploitaties zien wij ook verbeterpunten in de oplevering van het jaarrekeningdossier c.q. het jaarrekeningproces.

Overzicht van de gemaakte uren In overeenstemming met de maatregelen die zijn beschreven in het rapport ‘In het publiek belang’ geven wij hieronder een overzicht van de uren die we hebben besteed aan de controle van de gemeente Leeuwarden. De extra gemaakte uren ten opzichte van de planning hebben met name betrekking op onze hierboven beschreven reflectie.

Totaal aantal geplande uren

%

Totaal aantal feitelijke uren

%

Partner/ sr director

100

7%

160

8%

(Senior) manager

400

26%

550

27%

Overige teamleden

1.000

67%

1.360

65%

Totaal

1.500

100%

2.070

100%

Categorie

Geen bevindingen te melden rondom onafhankelijkheid Wij hebben onze naleving van externe normen en ons wereldwijde onafhankelijkheidsbeleid met betrekking tot onze dienstverlening in 2021 bewaakt en bevestigen dat wij aan deze onafhankelijkheidsvereisten hebben voldaan en voldoen.

21

Accountantsverslag | gemeente Leeuwarden 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Ontwikkelingen 2021

Jaarverslag Jaarrekening Controleaccenten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden

Bijlagen In de eerste bijlage beschrijven we de uitkomsten van de werkzaamheden ten aanzien van de SiSa-bijlage. Daarna staan we stil bij onze controle van de Wnt-verantwoording. Vervolgens lichten we de materialiteit toe. Tot slot geven we een update over de verplichte communicatie

09

22

Accountantsverslag | gemeente Leeuwarden 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

SiSa Geen bevindingen in de SiSa-bijlage

Ontwikkelingen 2021

Jaarverslag Jaarrekening Controleaccenten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden

Wij hebben in onze controle specifieke werkzaamheden verricht om een oordeel te kunnen geven over de getrouwheid en rechtmatigheid van de financiële verantwoordingsinformatie in de SiSa-bijlage bij de jaarrekening 2021. Voor de bevindingen uit onze controle gelden op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (‘BADO’) zwaardere rapporteringtoleranties dan voor andere onderdelen van de reguliere jaarrekening. De rapporteringstolerantie is per specifieke uitkering: • €12.500 indien de omvangsbasis kleiner dan of gelijk is aan €125.000; • 10% indien de omvangsbasis groter dan €125.000 en kleiner dan of gelijk is aan €1.000.000; • €125.000 indien de omvangsbasis groter is dan €1.000.000. De rapporteringstolerantie heeft geen consequenties voor de omvang en aard van de controle van specifieke uitkeringen. In de volgende tabel hebben wij onze bevindingen per specifieke uitkering opgenomen.

M&O-beleid Tozo Binnen de gemeente Leeuwarden zijn procedures aanwezig om misbruik en oneigenlijk gebruik te detecteren (met betrekking tot de uitkeringsverstrekkingen Tozo). Wij hebben ten behoeve van onze controle de opzet en het bestaan van de daarin opgenomen beheersingsmaatregelen beoordeeld en hierin geen tekortkomingen gesignaleerd. Voor de afwerking van IB-signalen heeft de gemeente risicogericht de signalen ingedeeld in deelmassa’s, waarbij voor de afwikkeling van IB-signalen is gestart met de signalen die het meest waarschijnlijk voor terugvordering van de uitkering zouden zorgen. In 2022 zal een verder vervolg worden gegeven aan het risicogericht afwerken van de IB-signalen. Wij hebben uit alle afgehandelde IB-signalen een deelwaarneming getrokken van vijftien dossiers om de werking van de procedure van opvolging van IB-signalen te toetsen. Hierbij zijn geen bijzonderheden geconstateerd. Bij het niet voldoen aan de criteria zijn verstrekte uitkeringen teruggevorderd of is terugvordering in gang gezet.

22I

Accountantsverslag | gemeente Leeuwarden 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen

Nr.

Regeling/indicator

Naam specifieke uitkering

1

A7

2

A12B

3

B2

4

C1

Regeling specifieke uitkering tijdelijke ondersteuning toezicht en handhaving Incidentele bijdrage ondersteuning naleving controle op coronatoegangsbewijzen Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek (deel 2) Regeling specifieke uitkering Reductie Energiegebruik

5

C10

6

C31

7

C32

Tijdelijk besluit specifieke uitkering verbetering digitale dienstverlening Regeling vaststelling regels verstrekken eenmalige specifieke uitkering aan gemeenten huisvesting kwetsbare doelgroepen Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen

8

C43

Regeling reductive energiegebruik woningen

9

C47

Volkhuisvestingsfonds

10

C62

11

D8

Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB)

12

D10

Volwasseneneducatie

13

D11

Regeling specifieke uitkering extra financiële middelen RMC-functie

14

D12

Regeling regionale aanpak voortijdig schoolverlaten 2020-2024

15

D12A

Regeling regionale aanpak voortijdig schoolverlaten 2020-2024

16

D14

Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertraging

Onze conclusies Ontwikkelingen 2021

Jaarverslag Jaarrekening Controleaccenten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/ onzekerheid

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t

N.v.t

N.v.t

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

22II

Accountantsverslag | gemeente Leeuwarden 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/ onzekerheid

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t

N.v.t

N.v.t

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

Tozo 2, exclusief identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

Nr.

Regeling/indicator

Naam specifieke uitkering

17

E3

Subsidieregeling sanering verkeerslawaai

18

E10B

Regeling specifieke uitkering snelfietsroutes

19

E20

Regeling stimulering verkeersmaatregelen 2020-2021

20

E33

Incidentele specifieke uitkering MIRT 2017-2019

21

E44B

Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021-2027

22

E56

23

F9

Regeling specifieke uitkering doelmatig en duurzaam gebruik verkeersinfrastructuur 2021 Regeling specifieke uitkering Extern Advies Warmtetransitie

24

G2

25

G3

26

G4

Onze conclusies Ontwikkelingen 2021

Jaarverslag Jaarrekening Controleaccenten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Communicatie

G4 G4 G4

Verantwoordelijkheden G4 G4 G4

Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2021 Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2002 (uitsluitend kapitaalverstrekking)_gemeentedeel 2021 Tozo 1_ geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen identificatie met DigiD in combinatie met BRP of Suwinet Tozo 1_ geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet, maar wel identificatie met DigiD in combinatie met BRP of Suwinet Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen, exclusief identificatie volgens artikel 17, lid 3 van de Participatiewet Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen (toepassing artikel 21, lid 3 Besluit 17 april 2020) Tozo 2_ geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen identificatie met DigiD in combinatie met BRP of Suwinet Tozo 2_ geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet, maar wel identificatie met DigiD in combinatie met BRP of Suwinet

22III

Accountantsverslag | gemeente Leeuwarden 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen

Nr.

Regeling/indicator

Naam specifieke uitkering

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/ onzekerheid

G4

Tozo 3_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

Onze conclusies Ontwikkelingen 2021 G4

Tozo 3_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet, maar wel identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet

N.v.t

N.v.t

N.v.t

G4

Tozo 3, exclusief identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

G4

Tozo 4_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

Vooruitblik

G4

Tozo 4_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet, maar wel identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

Onze samenwerking

G4

Tozo 4, exclusief identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

Bijlagen

G4

Tozo 5_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

SiSa

G4

Tozo 5_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet, maar wel identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

G4

Tozo 5, exclusief identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

G4

Omvang vorderingen levensonderhoud (jaar T) Tozo 1 (i.v.m. N.v.t. verstrekte voorschotten op Tozo-aanvragen levensonderhoud welke zijn ingediend vóór 22 april 2020)

N.v.t.

N.v.t.

27

G12

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

28

H1

Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire Ministeriële regeling heroïnebehandeling

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

29

H4

Regeling specifieke uitkering stimulering sport

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

30

H7

Regeling specifieke uitkering aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

Jaarverslag Jaarrekening Controleaccenten

Wet normering topinkomens Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden

22IV

Accountantsverslag | gemeente Leeuwarden 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen

Nr.

Regeling/indicator

Naam specifieke uitkering

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/ onzekerheid

31

H8

Sportakkoord 2020-2022

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

32

H10

Regeling specifieke uitkering vastgoedtransitie gesloten jeugdhulp 2020

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

33

H12

Regeling specifieke uitkering locale preventieakkoorden op preventieaanpakken

N.v.t

N.v.t

N.v.t

34

H16

Regeling specifieke uitkering ijsbanen en zwembaden

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

35

H20

Regeling specifieke uitkering vastgoedtransitie residentiële jeugdhulp 2021

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

Onze conclusies Ontwikkelingen 2021

Jaarverslag Jaarrekening Controleaccenten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden

De strekking van de verklaring bij de jaarrekening (inclusief de SiSa-bijlage) is goedkeurend inzake de getrouwheid en rechtmatigheid.

23

Accountantsverslag | gemeente Leeuwarden 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Wet normering topinkomens De bezoldiging van uw topfunctionarissen is juist verantwoord in de WNT-bijlage

Ontwikkelingen 2021

Jaarverslag Jaarrekening Controleaccenten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

SiSa

Geen controlebevindingen in de WNT-verantwoording 2021

De WNT is in 2021 beperkt gewijzigd

Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet Normering Topinkomens (WNT) gecontroleerd. Uit onze controle blijken geen bevindingen. Op grond van de wet zijn de griffier en de gemeentesecretaris aangewezen als topfunctionaris. Hun bezoldiging is juist en volledig verantwoord in de bijlage WNT in uw jaarstukken.

In 2021 is er voor de WNT weinig gewijzigd ten opzichte van 2020. Wel zijn de bedragen geïndexeerd op basis van de loonontwikkeling in de sector overheid. De wettelijke maximale bezoldiging voor topfunctionarissen is aangepast van €201.000 in 2020 naar €209.000 in 2021.

Wilt u meer weten over de WNT? Kijkt u dan op: https://www.topinkomens.nl Bijlage Wet normering topinkomens (WNT) U heeft twee topfunctionarissen verantwoord in de jaarrekening 2021.

Wet normering topinkomens Materialiteit

De twee topfunctionarissen zijn beiden in loondienst.

Communicatie Verantwoordelijkheden

U heeft in 2021 geen ontslagvergoedingen boven de WNT-grens uitgekeerd

24

Accountantsverslag | gemeente Leeuwarden 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Materialiteit De materialiteit is gedurende de controle toegenomen

Ontwikkelingen 2021

Jaarverslag Jaarrekening Controleaccenten Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden

De gehanteerde materialiteit is €6,2 miljoen De reikwijdte van onze controle wordt beïnvloed door het toepassen van materialiteit. Het begrip ‘materieel’ wordt toegelicht in de paragraaf ‘Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening’ in onze controleverklaring. Afwijkingen worden als materieel beschouwd wanneer redelijkerwijs kan worden verwacht dat ze, elk afzonderlijk of in totaal, gevolgen kunnen hebben voor de economische beslissingen die gebruikers op grond van de jaarrekening nemen. In het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) zijn de goedkeuringstoleranties bepaald die de accountant ten behoeve van de oordeelsvorming over de jaarrekening van de gemeente hanteert. De grondslag voor het bepalen van deze toleranties betreft de totale werkelijke kosten van de gemeente, inclusief de toevoegingen aan de bestemmingsreserves. Materialiteit bepaalt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en het effect van vastgestelde afwijkingen op onze verklaring. In ons controleplan hebben wij een materialiteit vastgesteld van €5,95 miljoen. De materialiteit wordt echter geactualiseerd op basis van de feitelijke financiële gegevens en wijzigingen in uw organisatie en omgeving gedurende het hele jaar.

Aangezien de werkelijke lasten, inclusief dotaties aan de bestemmingsreserves, hoger zijn dan in de programmabegroting op basis waarvan wij onze initiële materialiteit hebben berekend, heeft er op basis van de wettelijke uitgangspunten een verhoging plaatsgevonden naar €6,3 miljoen.

Ontwikkeling van de materialiteit €20.000.000 €18.000.000

€18.900.000 €17.859.000

€16.000.000

€14.000.000 €12.000.000 €10.000.000 €8.000.000 €6.000.000

€5.953.000

€6.300.000

€4.000.000 €2.000.000 €Begroting Fouten

Jaarrekening Onzekerheden

25

Accountantsverslag | gemeente Leeuwarden 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Communicatie Update over onze communicatie met u

Ontwikkelingen 2021

Jaarverslag Vereiste communicatie op grond van controlestandaarden

Controleplan

Jaarrekening Controleaccenten

Rapportage interimbevindingen

Accountantsverslag

Mededeling over de verantwoordelijkheden van de accountant



Bevestiging van de onafhankelijkheid van PwC





De zaken die zijn aangemerkt als kernpunten van de controle





Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

SiSa

Eventuele significante tekortkomingen in de interne controle





Eventuele ontdekte of vermoede fraude





Niet naleven van wet- en regelgeving



Wet normering topinkomens

Schriftelijke bevestigingen gevraagd van het college



Materialiteit

Alle zaken die van invloed zijn op de vorm en inhoud van de controleverklaring.



Communicatie

Standpunt van de accountant over belangrijke kwalitatieve aspecten van de verslaggeving door het college



Rapporteren over significante moeilijkheden, aangelegenheden en overige zaken die van belang zijn voor het toezicht op het financiële verslaggevingsproces



Niet-gecorrigeerde afwijkingen



Significante aangelegenheden die naar voren komen tijdens de controle in verband met verbonden partijen van de gemeente.



Verantwoordelijkheden

Beschrijving van de reikwijdte en timing van de controle, waaronder significante risico’s





26

Accountantsverslag | gemeente Leeuwarden 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Verantwoordelijkheden (1/2)

Ontwikkelingen 2021

Overzicht van verantwoordelijkheden van college en raad met betrekking tot fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving

Jaarverslag

De verantwoordelijkheden van het college bestaan uit:

Jaarrekening Controleaccenten

• •

Vooruitblik • Onze samenwerking Bijlagen

SiSa

• •

Wet normering topinkomens Materialiteit • Communicatie Verantwoordelijkheden

het identificeren en monitoren van de wet- en regelgeving die van toepassing is op de gemeente en zorgen voor volledigheid ervan; het uitvoeren van een risicobeoordeling die expliciet het risico op fraude omvat, door een analyse van prikkels en druk, kansen, en gedrag en rationalisatie, en het risico van niet-naleving van wet- en regelgeving; het opstellen en uitvoeren van programma’s en beheersingsmaatregelen ter preventie, ontmoediging en opsporing van fraude (fraudebestrijdingsprogramma’s) en niet-naleving van wet- en regelgeving; het waarborgen dat de cultuur en de omgeving van de gemeente integer zijn en ethisch gedrag bevorderen; ervoor zorgen dat de activiteiten van de gemeente worden uitgevoerd conform de bepalingen van wet- en regelgeving, inclusief het voldoen aan de wet- en regelgeving waarin de vaststelling van de bedragen en de toelichtingen in de jaarrekening wordt geregeld; het onderzoeken van iedere vermeende of vermoede misstand die onder de aandacht van het college c.q. management wordt gebracht.

De verantwoordelijkheden van degenen die zijn belast met toezicht (de gemeenteraad) bestaan uit: • •

•

• •

het versterken van een cultuur van integriteit en ethisch gedrag door middel van actief toezicht; het beoordelen van de vaststelling van frauderisico’s door het college c.q. management en niet-naleving van wet- en regelgeving, het nemen van passende maatregelen en het zorgen voor een juiste tone at the top; het waarborgen dat het college c.q. management passende maatregelen nemen om fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving te ontmoedigen en te voorkomen, voor een betere bescherming van medewerkers en andere belanghebbenden; het onderzoeken van iedere vermeende of vermoede misstand die onder de aandacht van de gemeenteraad wordt gebracht; het aannemen van een kritische houding ten opzichte van het college op het gebied van niet-gebruikelijke transacties met verbonden partijen.

26I

Accountantsverslag | gemeente Leeuwarden 2021

Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies

Verantwoordelijkheden (2/2)

Ontwikkelingen 2021

Overzicht van verantwoordelijkheden van ons als accountant met betrekking tot fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving

Jaarverslag

De verantwoordelijkheid van de accountant bestaat uit:

Jaarrekening Controleaccenten

•

•

Vooruitblik Onze samenwerking Bijlagen

•

SiSa Wet normering topinkomens Materialiteit Communicatie Verantwoordelijkheden

• •

het plannen en uitvoeren van de controle om een redelijke zekerheid te krijgen dat de jaarrekening geen afwijkingen van materieel belang bevat, hetzij door fraude of door fouten. het beoordelen of de programma’s en de interne beheersingsmaatregelen van de gemeente, waarmee geïdentificeerde risico’s van materiële fouten als gevolg van fraude en van niet-naleving van wet- en regelgeving worden aangepakt, op de juiste wijze zijn opgezet en worden uitgevoerd; het evalueren van het proces dat het college c.q. management hanteert voor het beoordelen van de doeltreffendheid van de programma’s en interne beheersingsmaatregelen in verband met fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving; het evalueren van iedere fraude door het college c.q. management en het effect op de beheersingsomgeving; het adequaat reageren op tijdens de controle geconstateerde (vermoede) fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving.

In de context van onze controle van de jaarrekening zijn onze doelstellingen met betrekking tot fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving als volgt: •

•

•

•

het vaststellen en beoordelen van het risico van materiële onjuistheden in de jaarrekening als gevolg van fraude en als gevolg van niet-naleving van wet- en regelgeving; het verkrijgen van voldoende geschikte controle-informatie met betrekking tot de beoordeelde risico’s van materiële onjuistheden als gevolg van fraude, door een gepaste controleaanpak te ontwerpen en te implementeren; het verkrijgen van voldoende geschikte controle-informatie met betrekking tot de naleving van de bepalingen van die wet- en regelgeving waarvan algemeen wordt erkend dat ze directe gevolgen hebben voor de bepaling van materiële bedragen en toelichtingen in de jaarrekening; en het adequaat reageren op tijdens de controle geconstateerde (vermoede) fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving.