Deel B. Factsheets dorpen
Tekst van het document
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
53
Factsheet Hempens-Teerns
Ontwikkeling van Hempens en Teerns in kaart (Bron: www.topotijdreis.nl)
2000
1950
1975 2019
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
54
Factsheet Hempens-Teerns
Laatste ontwikkelingen rondom Hempens-Teerns
Door de stedelijke ontwikkeling rondom de dorpen is het van belang om de eigen identiteit als dorp te behouden met een eigen dorpsgemeenschap. Er is de laatste jaren ook gebouwd in Himpens en Tearns zelf, de laatste buitenplaats noordelijk van de Glinswei wordt momenteel gerealiseerd. Demografische gegevens Bevolking totaal Hempens-Teerns
2000
Bevolking totaal
226
2005
191
2010
247
2015
227
Huishoudens Hempens-Teerns
2005 2010
0-9 jaar 10-19 jaar 20-29 jaar 30-39 jaar 40-49 jaar 50-59 jaar 60-69 jaar 70-79 jaar 80-89 jaar 90-99 jaar 100 jaar en ouder totaal
2000
31 18 31 33 44 38 26 5 0 0 0 226
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
2005
25 22 5 33 39 36 23 8 0 0 0 191
2010
39 37 5 33 41 46 29 14 3 0 0 247
2020
26
31
10
14
Eenoudergezin Samen zonder relatie, zonder kind Samen met relatie, zonder kind Samen zonder relatie, met kind Samen met relatie, met kind
8
5 .
.
6
8
8 .
.
7
25
21
30
26
20
8
14
12
13
28
19
23
20
25
85
76
95
93
104
.
21
259 Bouwjaar 2019 - Hempens-Teerns
Bevolking naar leeftijd en geslacht Hempens-Teerns
2015
Alleenwonend
Totaal
2020
2000
2015
24 35 8 11 51 45 33 16 4 0 0 227
2020
22 49 12 20 48 42 42 17 7 0 0 259
2019
voor 1945
21
1945-1975
14
1976-1985
0
1986-1995
33
1996-2005
1
na 2005
29
onbekend
0
Eigendomsverhouding Hempens-Teerns
2020
Sociale huurwoningen
7
Ouderenhuisvesting
.
Particuliere huurwoningen
.
Koopwoningen
90
Eigendom onbekend
1
Aantal woningen
98
55
Woningtype 2019 - HempensTeerns
Factsheet Hempens-Teerns
2019
tussenwoning
4
hoekwoning
6
2/1 kap
24
vrijstaand
63
onder- of bovenwoning
1
flatwoning
0
kamerbewoning/wooneenheid
0
ouderenhuisvesting
0
overig
0
Voorzieningen Het dorp heeft een aantal eigen verenigingen en voorzieningen, zoals Jeu de Boules, Biljart, Korfbal, kerk, etc. Door de ontwikkeling van Zuiderburen zijn voor een klein dorp als Hempens-Teerns goede voorzieningen nabij, zoals winkels en scholen.
Kansen en bedreigingen Onderstaande tekst is overgenomen uit de dorpsvisie Hempens-Teerns. Er zijn zorgen over de toekomst van de oudere bewoners van HimpensTearns, zijn er mogelijkheden voor passende huisvesting? Dit geldt ook voor de jongeren. Er is zorg over de vergrijzing en de consequenties daarvan. Bewoners die jarenlang zeer actief zijn geweest willen het stokje graag overdragen.
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
Sterke gemeenschapszin, er voor zorgen dat er voldoende houvast komt in documenten waarmee de specifieke identiteit van het dorp en het dorpse karakter ervan gewaarborgd kan blijven, behouden Open ruimtes.
Door de bouw van de wijk Zuiderburen zijn Himpens en Tearns gedeeltelijk omsloten door de stad Leeuwarden. Na de nodige protesten 10 jaar geleden over verlies aan dorpsheid heeft de nabijheid van deze wijk heeft ook voordelen opgeleverd voor onze dorpen, zoals de aanwezigheid van 2 scholen, een supermarkt en de deelname van bewoners uit Zuiderburen aan activiteiten/clubs in Himpens/Tearns, waardoor de levensvatbaarheid van de clubs en activiteiten toegenomen is. Ook uit de keukentafelgesprekken kwam naar voren dat het wonen in Himpens-Tearns mede aantrekkelijker geworden is juist door de komst van de vele voorzieningen(en vooral de nabijheid van scholen) die vroeger op relatief grote afstand in de stad gezocht moesten worden. Er is de laatste jaren ook behoorlijk gebouwd in Himpens en Tearns zelf, de bouw van met name de zgn. buitenplaatsen zorgen er voor dat het aantal inwoners is toegenomen met 5%. De laatste buitenplaats noordelijk van de Glinswei wordt momenteel gerealiseerd. Himpens en Tearns tellen nu totaal 104 eengezinswoningen, hiervan zijn 84 % koopwoningen en 16% huurwoningen(cijfers 1-1-2019) In de bevolkingsopbouw valt op dat de leeftijd onder de 45 jaar behoorlijk is ondervertegenwoordigd. En met name de leeftijdsgroep van 20-40jr. is zeer matig vertegenwoordigd.
Ook valt op dat er gemiddeld sprake is van een relatief groot aantal mensen uit de leeftijdsgroep van 60-75 jaar.
56
Factsheet Hempens-Teerns
Voor de jongere leeftijdsgroep die wel in het dorp wil blijven zijn nauwelijks woningen beschikbaar waardoor men naar elders vertrekt. Dit is ook het geval voor een bepaalde groep senioren waarvoor het huis te groot en de tuin te bewerkelijk worden, maar die eigenlijk wel in het dorp zouden willen blijven wonen. Hiervoor zijn geen passende woonvormen beschikbaar.
• Speerpunt Ruimte voor starters en senioren
Woningbouwbehoefte Hempens-Teerns
De directe omgeving (Zuiderburen) van beide dorpen biedt een divers aanbod aan woningtypen. Wij zien daarom geen aanleiding om het woningaanbod in Hempens-Teerns uit te breiden middels nieuwbouwlocaties. Er zijn wel mogelijkheden om bestaande panden te herbestemmen of wooneenheden toe te voegen, om daarmee specifiek aanbod voor jongeren en ouderen te creëren. Toevoegen van woningen mag niet ten koste gaan van karakteristieke of cultuurhistorische waarden.
Om de sociale cohesie in het dorp te versterken en toekomst aan het dorpsleven te kunnen bieden zijn starterswoningen gewenst in het dorp, met name voor deze doelgroep ontbreekt momenteel woonruimte; ook voor senioren die kleiner willen wonen is nauwelijks ruimte in het dorp Acties en planning Actie 1: Dorpsbelang initieert het zoeken naar plek(hergebruik gebouwen) voor een aantal starterswoningen Actie 2: Dorpsbelang initieert het zoeken naar plek voor woonruimte voor senioren woonvormen.
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
57
Geschiedenis van Hijum
Factsheet Hijum
Hijum is een terpdorp dat in de vroege Middeleeuwen is ontstaan op een kwelderwal nabij de monding van de Boarn. Vanaf de 11de eeuw is de terp in de vroegste bedijking – de huidige Lege Hearewei en Hijumerweg – opgenomen, waardoor de terp geheel binnendijks kwam te liggen. Hijum was met de Hijumervaart ontsloten. De terp heeft oorspronkelijk een radiale structuur, maar daar is weinig meer van te zien omdat op het rechthoekige, hoge kerkhof na, de terp omstreeks 1900 sterk is afgegraven. Bij binnenkomst voert de Lege Hearewei scheef het dorp in en daar vraagt de gereformeerde kerk, de Bethelkerk, de aandacht. Het kerkhof met een bomenzoom ligt als een eiland in de open dorpskern. Het hoogteverschil valt vooral aan de westelijke zijde op: daar is dan ook de ijsbaan gekomen. Aan de noordzijde ligt het buurtje de Alde Ringwei en de ringweg is verder met enige moeite te herkennen langs Efter de Wâl en langs de sportvelden, Oerd en de Lege Hearewei. De Ljouwerterdyk is later oostelijk van het dorp verlegd en in 1900 kreeg het dorp een halte 3de klasse van de Noord Friesche Lokaal Spoorweg, die in 1936 werd opgeheven. Het stationsgebouw is bewaard gebleven, een bescheiden gebouw met een uitspringende partij. Het tracé van het spoor is nog in het landschap te zien. Hijum is één van de dorpen die op de kwelderwal langs de voormalige Middelsee is gelegen.
Het is een terpdorp met een radiale structuur. De bebouwing is met name op de zuid- en westzijde van de terp gerealiseerd. Rond 1900 is het grootste gedeelte van de terp, op het gebied rond de kerk na, afgegraven. Door deze afgraving is de oorspronkelijke structuur
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
niet meer te zien. Ook de Aebingastate is niet meer te zien. De resten van deze states liggen ten zuiden van de Loane.
Mede door de afgraving van de terp en de aanleg van de N357 heeft het dorp zich niet concentrisch ontwikkeld. De kern van het dorp wordt gevormd door de kerk en de omliggende groene ruimte. Vanaf dit nog resterende gedeelte van de terp is het omliggende landelijk gebied goed te zien. De overige historische bebouwing ligt aan de Efter de Wal, Lege Hearewei, Popkereed en Alde Ringwei. In westelijke en zuidelijke richting is de nieuwere bebouwing gerealiseerd. (bron:historischcentrumleeuwarden.nl )
(bronnen: frieslandwonderland.nl en gemeente Leeuwarden)
58
Ontwikkeling van Hijum in kaart (bron: www.topotijdreis.nl)
Factsheet Hijum 2019
1950
Laatste ontwikkelingen in Hijum
1985
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
De laatste uitbreiding van Hijum heeft in 2010 plaatsgevonden. Er zijn 6 sociale huurwoningen gebouwd aan de Spoarleane. Aan de Spoarleane is in het bestemmingsplan nog ruimte voor de realisatie van 4 vrijstaande woningen. Momenteel is de eigenaar van de gronden aan het onderzoeken of het mogelijk is om de vier kavels/woningen op de markt te brengen.
59
Factsheet Hijum
Demografische gegevens
Huishoudens totaal
Bevolkingsontwikkeling Jaartal 2000 2005 2010 2015 2020
Aantal 450 440 405 405 400
Bevolking naar leeftijd 2020 0-9 jaar 10-19 jaar 20-29 jaar 30-39 jaar 40-49 jaar 50-59 jaar 60-69 jaar 70-79 jaar 80-89 jaar 90-99 jaar 100 jaar en ouder totaal
2020 45 45 45 40 45 58 63 44 14 1 0 400
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
Hijum
2000
190
2005
185
2010
185
2015
185
2020
185
Huishoudens 2020 - Hijum Hijum Alleenwonend 65 Eenoudergezin 16 Samen zonder relatie, zonder kind 16 Samen met relatie, zonder kind 46 Samen zonder relatie, met kind 22 Samen met relatie, met kind 20 Overig . Totaal 187
Eigendomsverhouding 2019 Hijum
2019
Sociale huurwoningen Particuliere huurwoningen Koopwoningen
46 . 147
60
Woningvoorraad 2019 - Hijum Hijum Woningtype tussenwoning 26 Woningtype hoekwoning 26 Woningtype 2/1 kap 37 Woningtype vrijstaand 101 Woningtype onder- of bovenwoning 3 Woningtype flatwoning 0 Woningtype kamerbewoning/wooneenheid 0 Woningtype ouderenhuisvesting 0 Woningtype overig 0 Aantal woningen 193
Bouwjaar 2019 - Hijum
Factsheet Hijum
De openbare basisschool Arjen Roelofsskoalle heeft circa 50 leerlingen, deze kinderen komen uit Hijum en brede omgeving. De leerlingenprognose laat een lichte krimp zien, waarbij het leerlingenaantal net boven de opheffingsnorm blijft. Dit kan zowel een kans als bedreiging zijn. Door de aanwezigheid van een school blijft het dorp interessant voor jonge gezinnen om zich hier te vestigen. Mochten gezinnen uit de omgeving een andere keuze maken, dan is kans op afname van het aantal leerlingen en dreiging van sluiting. Voor de komende tien jaar ligt dat niet in lijn der verwachting.
Woningmarktbehoefte Hijum
2019
voor 1945
77
1945-1975
45
1976-1985
40
1986-1995
12
1996-2005
13
na 2005
6
Voorzieningen Hijum heeft een openbare basisschool, waar ook veel kinderen uit de omliggende dorpen heengaan. Verder is er nog een kaatsvereniging samen met Finkum. Een ijsvereniging en een dorpshuis.
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
Kansen en bedreigingen
Er zijn op dit moment plannen voor de ontwikkeling van de vier kavels met vrijstaande woningen ten westen van Hijum. In dit gebied is nog ruimte om eventueel in de toekomst nog een stukje woningbouw toe te voegen. Afhankelijk van de verkoop van de kavels en of daardoor voldoende doorstroming in het dorp ontstaat, kan beoordeeld worden of en wanneer het gewenst is het overige deel van het plangebied te ontwikkelen. In het overige deel van het plangebied zien wij ruimte voor circa 4 tot 6 wooneenheden. Bij nieuwe uitbreidingen moet goed gekeken worden welke segment een passende aanvulling is op het woningaanbod in Hijum. Gedacht kan worden aan levensloopgeschikte woningen. Daarnaast is er ruimte om binnen bestaand bebouwd gebied woningen toe te voegen bijvoorbeeld middels herbestemming of woningsplitsing.
61
Factsheet Hijum
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
62
Geschiedenis van Hilaard
Factsheet Hilaard
Hilaard is een terpdorp waar de bebouwing aanvankelijk vrij verspreid over de terp en de onmiddellijke omgeving gestrooid leek. Vanaf het midden van 19de eeuw is het dorp verdicht en vormden zich wat straatjes en een soort plein. In de 20ste eeuw is Hilaard uitgedijd langs de doorgaande weg, de Van Aylvaleane en de Hoptilsterdyk. De afgelopen decennia is dat met de bouw van bedrijfsgebouwen richting de Westergoawei sterk doorgegaan.
Ontwikkeling van Hilaard in kaart
1950
1975
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
63
2000
Factsheet Hilaard
Demografische gegevens Bevolkingsontwikkeling - Hilaard totaal
315 335 320 310 294
2000 2005 2010 2015 2020 Bevolking naar leeftijd en geslacht 2020 - Hilaard
2019
0-9 jaar
26
10-19 jaar
45
20-29 jaar
31
30-39 jaar
31
40-49 jaar
33
50-59 jaar
62
60-69 jaar
39
70-79 jaar
21
80-89 jaar
4
90-99 jaar
1
100 jaar en ouder
0
Ontwikkeling huishoudens Hilaard 2000 2005 2010 2015 (bron: www.topotijdreis.nl)
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
2020
2020
totaal
110 115 115 115 113
64
Huishoudens 2020 - Hilaard
2020
Alleenwonend Eenoudergezin
Factsheet Hilaard 24
.
Samen zonder relatie, zonder kind
7
Samen met relatie, zonder kind
30
Samen zonder relatie, met kind
12
Samen met relatie, met kind
34
Overig Totaal Woningtype 2020 - Hilaard
. 113 Hilaard
Vrijstaande woningen
77
Twee-onder-een-kap woningen
33
Hoekwoningen
3
Rijwoningen
2
Appartementen
0
Kamer
0
Ouderen
0
Overig
1
Bouwperiode 2020 - Hilaard
Hilaard
Voor 1920
38
1920-1945
10
1945-1970
23
1970-1990
22
1990-2010
21
2010 of nieuwer
2
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
Eigendomsverhouding 2020 Hilaard
Hilaard
Sociale huurwoningen Ouderenhuisvesting Particuliere huurwoningen Koopwoningen
6
. . 110
(Bronnen: https://leeuwarden.incijfers.nl/ en https://friesland.databank.nl/ )
Laatste ontwikkelingen in Hilaard Aan de westzijde van Hilaard is recent nog een woning gerealiseerd. Ook hebben een aantal (agrarische) bedrijven zich nog uitgebreid. Voorzieningen In Hilaard zijn nog enkele sociale voorzieningen en sportverenigingen aanwezig zoals een dorpshuis, toneelvereniging, kaatsvereniging, ijsclub en biljartvereniging.
Resultaten vragenlijsten Baard, Jellum-Bears, Hilaard, Jorwert In totaal 155 ingevulde vragenlijsten. Wat opvalt bij de eerste reeks vragenlijsten over de kwaliteit van de woonsituatie tav voorzieningen, is dat 28 personen dit met een onvoldoende hebben beoordeeld. Redenen die gegeven worden, zijn: -
Slecht openbaar vervoer Geen winkels Geen voorzieningen Weinig activiteiten
65
Verhuiswens -
Factsheet Hilaard
Daarvan heeft 16% = 25 huishoudens aangegeven te willen verhuizen 7 huishoudens willen zo snel mogelijk, 7 binnen 2 jaar en 11 later 20 willen woning in eigen dorp en 5 niet.
Reden -
40% (=10) wil kleiner wonen 24% (=6) zoekt een betere woning 24% (=6) wil een duurzamere woning 24% (=6) wil groter wonen 20% (=5) is reden verandering van gezin 20% (=5) vanwege hogere leeftijd
Gewenste type woning -
48% (=12) vrijstaand 36% (=9) levensloopgeschikt 36% (=9) grondgebonden 1-2 persoonswoning met kleiner oppervlak 24% (=6) 2^1 kap 24% (=6) appartement
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
Overige informatie -
-
13 geven aan dat de betreffende gewenste woning niet in het dorp staat 17 zoeken een koopwoning, 8 een huurwoning 9 geven aan niet te verwachten de gewenste woning binnen een jaar te kunnen vinden vanwege geen aanbod in koopwoningen in de goede prijs. 7 geen aanbod op de plek waar ze willen wonen 7 geen aanbod in gewenste woningtype Opvallen: 15 van de 17 geven aan wel in CPO te willen Huurwoningen 6 van de 8 geven aan het aanbod in huurwoningen slecht te vinden Alle 8 willen ook wel in een particuliere huurwoning wonen
Antwoorden taak gemeente in woonbehoefte: -
Meer huurwoningen Meer ruimte bieden in beleid voor woningbouw Goed contact met dorpsbelang Ruimte voor woningbouw in kleine dorpen, naar behoefte toestaan Meedenken met dorp Woningen voor jongeren/starters Planologische ruimte voor woningzoekenden uit dorp Verkeersveiligheid en verkeersoverlast Woningen voor ouderen om doorstroom te creëren Betere busverbinding Meer informatie verstrekken als gemeente/vragenuurtje oid?
66
Antwoorden open vragen verbetering woon- en leefsituatie: -
Factsheet Hilaard
Voorzichtig omgaan met toevoeging woningbouw tbv karakter dorp Openbaar groen en openbare ruimte onderhouden Voorzieningen behouden Zorg voor doorstroming zodat jongeren in dorp kunnen blijven wonen Financieel ondersteunen Fiets- en wandelpaden voor ommetjes Verkeersveiligheid/ bereikbaarheid Carpoolen schoolgaande kinderen Woningen voor ouderen Speeltuin Ook heel veel wel tevreden en blij met leefomgeving Woning coöperatie van de mensen voor de mensen: starters en ouderen Groede invulling voor vrijkomende school Ondersteuning vrijwilligers
Woningbouwbehoefte in Hilaard In Hilaard zien we ruimte om segment toe te voegen in particuliere huur of betaalbare koop. Op dit moment zijn er geen levensloopgeschikte woningen voor ouderen, de voormalige basisschool (locatie) kan hier ruimte voor bieden. Hier is combinatie met huisvesting voor jongvolwassenen mogelijk. We denken dan in totaal aan 6 wooneenheden.
Daarnaast zien we in Hilaard mogelijkheden om wellicht nog het bebouwingslint te versterken of dorps te verdichten op woonpercelen met grote kavels. Ook zien we kansen in herbestemming van bijvoorbeeld voormalige agrarische bebouwing.
Kansen en bedreigingen Het vrijgekomen schoolgebouw met plein biedt kansen voor zowel een stukje uitbreiding qua woningbouw, als een openbaar gebied waar mogelijkheden zijn voor ontmoeting en activiteiten.
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
67
Factsheet Hilaard
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
68
Geschiedenis van Jellum en Bears
Factsheet Jellum-Bears
Jellum is een streekdorp met een terp-verleden. Het dorp is ruim een kilometer lang en vertoont op enkele plekken enige concentratie, maar verder is het los van structuur. Jellum heeft zich uitgestrekt langs de Hegedyk, de dijk van de voormalige Middelzee. Zuidelijker staat nabij de kruising met de Smidshoeke richting Hilaard flink wat bebouwing. Opnieuw iets zuidelijker ligt de kerkbuurt, waarbij de kerk op een iets verhoogd kerkhof aan de zijde van het oudland staat. De reeks woningen ertegenover is in het nieuwland terecht gekomen.
paar flinke boerderijen en dan volgt na de bocht een veelal vrijstaande, lage huizen die de weg uitsluitend aan de westelijke zijde begeleiden.
Het terpdorp Bears ligt ver in het land en was voorheen ontsloten door vooral de Jaanfeart die in een boog door de landerijen loopt. Nu is het dorp vanaf de vroegere Middelzeedijk, met twee smalle wegen ontsloten waardoor het dorp een U-vorm heeft gekregen. Bij de kruising van Hegedyk ligt een eenvoudig buurtje aan weerszijden van de noordelijke arm van de Bearsterdyk. Naar de kern toe staan een
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
69
Ontwikkeling van Jellum en Bears in kaart
Factsheet Jellum-Bears 1975
1950
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
70
2000
Factsheet Jellum-Bears 2019
(bron: www.topotijdreis.nl)
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
71
Factsheet Jellum-Bears
Laatste ontwikkelingen in Jellum en Bears
Er heeft recent geen uitbreiding van de woonbebouwing plaatsgevonden. In het verleden zijn enkele woningen toegevoegd in het gebied rond de kruising Hegedyk – Bearsterdyk.
Bevolking totaal (Jellum-Bears)
2005 2010 2015 2021 2018
2021
0 t/m 9 jaar
32
33
10 t/m 19 jaar
43
39
20 t/m 29 jaar
15
21
30 t/m 39 jaar
23
13
40 t/m 49 jaar
45
41
50 t/m 59 jaar
59
61
60 t/m 69 jaar
39
34
70 t/m 79 jaar
28
33
80 t/m 89 jaar
3
6
90 t/m 99 jaar
1
100 jaar en ouder
0
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
2005 2010
Huishoudens - Jellum/Bears
275 280 275 280 282
2000
totaal
2000
2021
(Bronnen: https://leeuwarden.incijfers.nl/ en https://friesland.databank.nl/ )
Bevolking - Jellum/Bears
Huishoudens totaal (Jellum-Bears)
2015
Demografische gegevens Bevolkingsontwikkeling
Ontwikkeling huishoudens
288
2018
2021
Alleenwonend
20
25
Eenoudergezin
7
5
Samen zonder relatie, zonder kind
13
5
Samen met relatie, zonder kind
32
29
Samen zonder relatie, met kind
8
11
Samen met relatie, met kind
23
29
Overig
5 .
Totaal Woningtype 2020 - Jellum/Bears
105 115 115 110 106
108
106
Jellum/Bears
Vrijstaande woningen
97
Twee-onder-een-kap woningen
7
Hoekwoningen
0
Rijwoningen
0
Appartementen
0
Kamer
0
1
Ouderen
0
Overig
7
282
Totaal
111
72
Eigendomsverhouding 2020 Sociale huurwoningen Ouderenhuisvesting
Jellum/Bears
. .
Factsheet Jellum-Bears
8 103
Particuliere huurwoningen Koopwoningen Eigendom onbekend
.
Bouwperiode 2020
Jellum/Bears
Voor 1920
60
1920-1945
14
1945-1970
10
1970-1990
15
1990-2010
11
2010 of nieuwer
1
Voorzieningen Er zijn nog een aantal kleinschalige voorzieningen in beide dorpen, zoals een kaatsvereniging, biljart, toneel. Op de tennisbanen bij restaurant Jonker Sikke worden tennislessen aangeboden. Ook worden er regelmatig activiteiten georganiseerd in het dorpshuis en is er een actief dorpsbelang. Er zijn een aantal lokale bedrijven, mogelijkheid tot overnachting in een bed&breakfast, atelier etc.
Kansen en bedreigingen De bevolkingsopbouw in de gezamenlijke dorpen is nog vrij compleet, ondanks dat er geen school is wonen er wel jonge gezinnen. We zien wel een toename van het aantal ouderen boven de 60 jaar, maar in verhouding niet meer dan in andere dorpen. De vrijwilligers organiseren diverse activiteiten zodat de bewoners elkaar ontmoeten. De inzet van vrijwilligers zal ook in de toekomst nodig blijven om de vitaliteit in de dorpen te behouden. Dit is tevens een bedreiging, vooral ouderen zetten zich vaak in voor verschillende verenigingen, dit kan in de toekomst veranderen door de vergrijzing.
Resultaten vragenlijst Baard, Hilaard, Jellum-Bears, Jorwert In totaal 155 ingevulde vragenlijsten. Wat opvalt bij de eerste reeks vragenlijsten over de kwaliteit van de woonsituatie tav voorzieningen, is dat 28 personen dit met een onvoldoende hebben beoordeeld. Redenen die gegeven worden, zijn: slecht openbaar vervoer, geen winkels, geen voorzieningen, weinig activiteiten. Verhuiswens -
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
Daarvan heeft 16% = 25 huishoudens aangegeven te willen verhuizen 7 huishoudens willen zo snel mogelijk, 7 binnen 2 jaar en 11 later 20 willen woning in eigen dorp en 5 niet.
73
Factsheet Jellum-Bears
Reden -
40% (=10) wil kleiner wonen 24% (=6) zoekt een betere woning 24% (=6) wil een duurzamere woning 24% (=6) wil groter wonen 20% (=5) is reden verandering van gezin 20% (=5) vanwege hogere leeftijd
Gewenste type woning -
48% (=12) vrijstaand 36% (=9) levensloopgeschikt 36% (=9) grondgebonden 1-2 persoonswoning met kleiner oppervlak 24% (=6) 2^1 kap 24% (=6) appartement
Overige informatie -
-
13 geven aan dat de betreffende gewenste woning niet in het dorp staat 17 zoeken een koopwoning, 8 een huurwoning 9 geven aan niet te verwachten de gewenste woning binnen een jaar te kunnen vinden vanwege geen aanbod in koopwoningen in de goede prijs. 7 geen aanbod op de plek waar ze willen wonen 7 geen aanbod in gewenste woningtype
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
-
-
Opvallen: 15 van de 17 geven aan wel in CPO te willen Huurwoningen 6 van de 8 geven aan het aanbod in huurwoningen slecht te vinden Alle 8 willen ook wel in een particuliere huurwoning wonen
Antwoorden taak gemeente in woonbehoefte: -
Meer huurwoningen Meer ruimte bieden in beleid voor woningbouw Goed contact met dorpsbelang Ruimte voor woningbouw in kleine dorpen, naar behoefte toestaan Meedenken met dorp Woningen voor jongeren/starters Planologische ruimte voor woningzoekenden uit dorp Verkeersveiligheid en verkeersoverlast Woningen voor ouderen om doorstroom te creëren Betere busverbinding Meer informatie verstrekken als gemeente/vragenuurtje oid?
Antwoorden open vragen verbetering woon- en leefsituatie: -
Voorzichtig omgaan met toevoeging woningbouw tbv karakter dorp Openbaar groen en openbare ruimte onderhouden Voorzieningen behouden Zorg voor doorstroming zodat jongeren in dorp kunnen blijven wonen
74
-
Factsheet Jellum-Bears
Financieel ondersteunen Fiets- en wandelpaden voor ommetjes Verkeersveiligheid/ bereikbaarheid Carpoolen schoolgaande kinderen Woningen voor ouderen Speeltuin Ook heel veel wel tevreden en blij met leefomgeving Woning coöperatie van de mensen voor de mensen: starters en ouderen Groede invulling voor vrijkomende school Ondersteuning vrijwilligers
Woningbouwbehoefte Jellum-Bears In Jellum en Bears zien we mogelijkheden voor herbestemming van bijvoorbeeld voormalige boerderijen in of aan de rand van het dorp. Voormalige boerderijen lenen zich ook voor het toevoegen van appartementen voor zowel jongeren, alleenstaanden als ouderen. Dan kan er ook een vorm van woongroep ontstaan, waarbij de bewoners elkaar kunnen ondersteunen indien nodig. Dit kan zowel in particuliere huur als (betaalbare) koop worden aangeboden. Op een enkele plek is wellicht verdichting van het bebouwingslint mogelijk, hier is echter een stedenbouwkundige en cultuurhistorisch/landschappelijke afweging vanuit de gemeente voor nodig.
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
75
Factsheet Jellum-Bears
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
76
Geschiedenis van Jirnsum
Factsheet Jirnsum
De eerste bewoners leefden op een terp. Het kerkhof op Tsjerkebuorren is het enige wat er nog van is overgebleven. Later ging men wonen aan de Boarn. Door uitbreidingen, het aanleggen van sportvelden, industrieterrein, de rondweg en de dorpsvernieuwingen, heeft het dorp zich in de vorige eeuw ontwikkeld tot een plaats waar het prettig wonen is en waar velen werk vinden in de industriële en recreatieve sector. Centraal in het dorp staat de supermarkt (Attent), een belangrijke voorziening voor de bewoners, maar die ook vanaf de Boarn is te bereiken. Op de locatie Bangma zijn negen vrijstaande woningen gebouwd, waarvan de meeste aan een aftakking van de Boarn staan. In het dorpshuis ‘It Kattehûs’ – een multifunctionele gebouw - is plaats voor peuters, tussenschoolse kinderopvang, jeugd, ouderenopvang, verenigingen enzovoort. Jirnsum is een dorp dat leeft. De bevolking is betrokken bij haar leefomgeving en actief in het sport- en verenigingsleven. De horeca biedt voldoende mogelijkheden voor vertier.
Ontwikkeling van Jirnsum in kaart 1950
1975
De ligging aan het water is belangrijk voor het dorp, zowel voor de werkgelegenheid als voor de recreatie en kan een belangrijk item zijn voor de toekomstige ontwikkelingen in Jirnsum. Inmiddels is het woningbouwplan Molehiem, wonen aan het water, aan de Boarn, voor wat betreft de voorbereidende werkzaamheden van start gegaan.
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
77
2000
Factsheet Jirnsum
Laatste ontwikkelingen in Jirnsum
De christelijke basisschool in het midden van het dorp is gesloopt, dit heeft een lege plek in het dorp achter gelaten. Hier wordt momenteel onderzoek gedaan naar mogelijke invulling met woningbouw. De Vereniging Doarpskorporaasje Jirnsum (VDJ) is opgericht toen bleek dat de voormalige bejaardenwoningen Dekemahiem op de nominatie stonden om gesloopt te worden. Het complex biedt eenvoudige en daardoor goedkope woningen aan voor o.a. starters, studenten en alleenwonenden.
2019
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
Aan het Molehiem langs de Boarn zijn de laatste nieuwe woningen gebouwd. Er zijn in totaal drieëntwintig woningen gerealiseerd, daaronder 6 2/1 kapwoningen en 17 vrijstaande woningen.
78
Factsheet Jirnsum
Nabij Rijksweg 155 is een bestemmingsplan in procedure voor de realisatie van 3 vrijstaande woningen.
Bevolking naar leeftijd - Jirnsum 2015 2020 0-9 jaar 176 163 10-19 jaar 150 167 20-29 jaar 133 133 30-39 jaar 175 159 40-49 jaar 196 188 50-59 jaar 188 216 60-69 jaar 176 168 70-79 jaar 89 116 80-89 jaar 25 29 90-99 jaar 5 3 100 jaar en ouder 0 0 totaal 1.313 1.342
Demografische gegevens
Huishoudens - Jirnsum
2015
2021
Alleenwonend
157
180
Bevolkingsontwikkeling -jaartal 2000 2005 2010 2015 2020
Aantal 1375 1320 1290 1310 1342
Eenoudergezin
28
43
Samen zonder relatie, zonder kind
48
58
Samen met relatie, zonder kind
143
143
Samen zonder relatie, met kind
48
41
Samen met relatie, met kind
125
118
Overig
6
8
Huishoudensontwikkeling 2000 2005 2010 2015 2021
Aantal 565 560 575 560 591
Totaal
555
591
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
79
Bouwjaar - Jirnsum
Factsheet Jirnsum
Voor 1920
122
1920 tot 1945
32
1945 tot 1970
79
1970 tot 1990
276
1990 tot 2010
70
2010 of nieuwer
21
Aantal woningen
600
Woningtype - Jirnsum
207
Twee-onder-een-kap woningen
132
Hoekwoningen
110
Rijwoningen
105
Appartementen
1
Kamer
0
Ouderen
25
Overig
20
Aantal woningen
600
2015 .
Particuliere huurwoningen
.
Koopwoningen
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
-
2020 146
Ouderenhuisvesting
Aantal woningen
Voorzieningen MFC It Kattehûs Scholen: O.B.S. It Tredde Sté, R.K.B.S. Sint Radboud, Peuterspeelzaal Sport: Voetbalvereniging, Kaatsvereniging ,Volleybalvereniging, Tennisvereniging, gymnastiek, Jeu de Boules. Cultuur: Tonielselskip Twa & Twa, Festiviteitenkommisje
Resultaten vragenlijst Wonen in Jirnsum
Sociale huurwoningen
Eigendom onbekend
De toename van het aantal huishoudens is onder andere het resultaat van de nieuwbouw die gerealiseerd is. We zien echter dat het aantal alleenstaanden en eenouder gezinnen is toegenomen en het aantal gezinnen licht is afgenomen.
2020
Vrijstaande woningen
Woningvoorraad eigendomsverhouding
We zien een verschuiving van sociale naar particuliere huur. Dit is het resultaat van de dorpscoöperatie die is opgezet en 25 woningen van Elkien heeft overgenomen.
2020
107 . 25
435 .
468
In totaal 88 ingevulde vragenlijsten. Jirnsum heeft 578 huishoudens, een respons van circa 15%. Dat is gelijk aan gemiddelde. 13 personen/huishoudens hebben aangegeven de woonsituatie mbt voorzieningen met een onvoldoende te beoordelen
. 582
600
80
Redenen die hiervoor worden gegeven zijn: -
Factsheet Jirnsum
Voorzieningen zijn moeilijk bereikbaar als je geen auto hebt. Te weinig aanbod activiteiten voor jong en oud Slechte busverbinding Geen winkels
Verhuiswens -
Van de 89 heeft 18% = 16 huishoudens/personen aangegeven te willen verhuizen 0 huishoudens willen zo snel mogelijk, 4 binnen 2 jaar en 12 later 9 (56%) willen woning in eigen dorp en 7 (44%) niet. Het aantal dat uit het dorp wil vertrekken is hoger dan gemiddeld. Echter doordat het maar om een klein aantal gaat, kunnen we niet zeggen dat dit geldt voor het totale dorp.
Het aantal respondenten van 16 is te klein om een verdere analyse op los te laten.
Reden -
44% (=7) zoekt een betere woning 37% (=6) wil graag een duurzamere woning een aantal zoekt een betere woning, zoeken een vrijstaande woning een aantal zoekt juist kleiner vanwege gezondheidsredenen/ hogere leeftijd (4) >> zoeken een levensloopgeschikte woning
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
Gewenste type woning -
63% (=10) vrijstaand 31% (=5) 2^1 kap 31% (=5) levensloopgeschikt
6 van de 12 die een koopwoning zoeken, zijn ook geïnteresseerd in een CPO vorm
Antwoorden taak gemeente in woonbehoefte: -
Dorpsbewoners betrekken bij plannen Contact met dorpsbelang Huizen voor starters Betaalbare woningen Gemengde woontypen toevoegen Beter onderhoud straten Woningen voor ouderen Verkeersveiligheid Tegengaan 2de woningbezit
Antwoorden open vragen verbetering woon- en leefsituatie: -
Trottoirs toegankelijk voor iedereen Zorgwoningen voor ouderen
81
Kansen en bedreigingen
Factsheet Jirnsum
Jirnsum is een relatief compleet dorp qua voorzieningen en heeft een goede ligging qua bereikbaarheid nabij de A32 en treinstation GrouJirnsum. Dit biedt potentie voor nog een stukje groei in de toekomst. De dorpscoöperatie is een goed voorbeeld hoe op een andere wijze huurwoningen in een dorp kunnen worden aangeboden.
Woningbehoefte Jirnsum De rooms-katholieke kerk biedt eventueel nog ruimte voor stukje herbestemming met woonfunctie. Het aantal zal moeten worden onderzocht. We zien hier graag een combinatie met een bedrijfsmatige of maatschappelijke activiteit. Voor de locatie Elkien/gemeente (voormalige schoollocatie) wordt onderzocht wat de wensen uit het dorp zijn. Vanuit de voormalige bebouwing zijn nu 5 wooneenheden mogelijk. Wellicht een geschikte plek voor hofje voor ouderen met ook kleinere betaalbare woningen voor starters. Combinatie van huur en koop. Tussen de bestaande bebouwing van het dorp en de Terprâne kan in de toekomst wanneer de woningbehoefte blijft groeien onderzocht worden of het mogelijk is om in dit gebied extra woningbouw toe te voegen.
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
82
Factsheet Jirnsum
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
83
Geschiedenis van Jorwert
Factsheet Jorwert
Jorwert is een terpdorp dat werd ontsloten door de Jorwerterfeart die met grote slingers door het land loopt. De kern van Jorwert bestaat uit de hoge prominente kerkterp. Aan de kerkbuurt staan twee grote notabele woningen, waaronder de pastorie. Tegenover de kerk strekt zich lage, gesloten bebouwing uit. Op allerlei plekken in de kerkbuurt zijn stegjes met achterbebouwing van meestal bescheiden, vriendelijke huisjes van gele steen te vinden.Bij de vaart is een kleine waterbuurt gevormd. Langs de Master Fopmawei staan aan weerszijden een rijke verscheidenheid aan woningen, deels met brugjes over de bermsloten, van woningwet- tot notabele woningen. (bron: 36x Leeuwarden) (bron: dorp.jorwert.nl)
Ontwikkeling van Jorwert in kaart 1950
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
84
1975
2000
Factsheet Jorwert 2019
(bron: www.topotijdreis.nl)
Laatste ontwikkelingen in Jorwert Er is een Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO) aan het onderzoeken of er mogelijkheden zijn voor het realiseren van circa 4 tot 6 woningen. In september 2021 is de dorpsschool gesloten.
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
85
Factsheet Jorwert
Demografische gegevens
Huishoudens - Jorwert
(Bronnen: https://leeuwarden.incijfers.nl/ en https://friesland.databank.nl/ )
Bevolkingsontwikkeling
Bevolking totaal (Jorwert)
345 310 315 335 310
2000 2005 2010 2015 2021 Bevolking naar leeftijd en geslacht - Jorwert
2018
2021
0 t/m 9 jaar
49
35
10 t/m 19 jaar
48
45
20 t/m 29 jaar
26
27
30 t/m 39 jaar
24
25
40 t/m 49 jaar
54
36
50 t/m 59 jaar
54
59
60 t/m 69 jaar
44
45
70 t/m 79 jaar
23
27
80 t/m 89 jaar
11
10
90 t/m 99 jaar
1
1
100 jaar en ouder
0
Ontwikkeling huishoudens 2000 2005 2010 2015 2021
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
totaal (Jorwert)
130 120 130 135 132
2018
2021
Alleenwonend
31
43
Eenoudergezin
10
8
Samen zonder relatie, zonder kind
9
9
Samen met relatie, zonder kind
34
33
Samen zonder relatie, met kind
15
16
Samen met relatie, met kind
26
19
Overig
.
Totaal Woningtype
. 129
2020
Vrijstaande woningen
89
Twee-onder-een-kap woningen
21
Hoekwoningen
14
Rijwoningen
10
Appartementen
0
Kamer
0
Ouderen
0
Overig
4
Aantal woningen
Eigendomsverhouding
138
2020
Sociale huurwoningen
13
Ouderenhuisvesting
.
Particuliere huurwoningen
.
Koopwoningen
132
123
86
Factsheet Jorwert
Analyse resultaten vragenlijsten Baard, Jellum-Bears, Hilaard, Jorwert
Bouwperiode - Jorwert Voor 1920
66
1920-1945
14
1945-1970
13
1970-1990
30
1990-2010
11
2010 of nieuwer
5
Voorzieningen -
Maatschappelijke voorzieningen: dorpshuis Sport en cultuur: kaatsvereniging Bedrijvigheid: aantal kleine lokale bedrijven
Kansen en bedreigingen Het aantal huishoudens is nog stabiel in Jorwert. Dit aantal kan echter gaan afnemen wanneer de bevolking boven de 70 jaar sterft. En er onvoldoende aanwas komt van nieuwe inwoners of starters die in het dorp willen blijven wonen. Daarnaast is recent de basisschool gesloten. Dit kan voor nieuwe gezinnen om zich niet in Jorwert te vestigen en zelf voor bestaande gezinnen een reden zijn om te verhuizen. Het karakter van Jorwert is zowel qua ruimtelijke uitstraling als vanuit haar historie uniek. Naar verwachting zal het daardoor ook voor buitenstaanders aantrekkelijk zijn om zich te vestigen in het dorp. Het aantrekken van nieuwe bewoners kan invloed hebben op de betrokkenheid bij de activiteiten in het dorp.
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
In totaal 155 ingevulde vragenlijsten. Wat opvalt bij de eerste reeks vragenlijsten over de kwaliteit van de woonsituatie tav voorzieningen, is dat 28 personen dit met een onvoldoende hebben beoordeeld. Redenen die gegeven worden, zijn: slecht openbaar vervoer, geen winkels, geen voorzieningen, weinig activiteiten Verhuiswens - Daarvan heeft 16% = 25 huishoudens aangegeven te willen verhuizen - 7 huishoudens willen zo snel mogelijk, 7 binnen 2 jaar en 11 later - 20 willen woning in eigen dorp en 5 niet. Reden - 40% (=10) wil kleiner wonen - 24% (=6) zoekt een betere woning - 24% (=6) wil een duurzamere woning - 24% (=6) wil groter wonen - 20% (=5) is reden verandering van gezin - 20% (=5) vanwege hogere leeftijd Gewenste type woning - 48% (=12) vrijstaand - 36% (=9) levensloopgeschikt - 36% (=9) grondgebonden 1-2 persoonswoning met kleiner oppervlak - 24% (=6) 2^1 kap - 24% (=6) appartement
87
Factsheet Jorwert
Overige informatie: - 13 geven aan dat de betreffende gewenste woning niet in het dorp staat. - 17 zoeken een koopwoning, 8 een huurwoning. - geven aan niet te verwachten de gewenste woning binnen een jaar te kunnen vinden vanwege geen aanbod in koopwoningen in de goede prijs. - 7 geen aanbod op de plek waar ze willen wonen. - 7 geen aanbod in gewenste woningtype. - Opvallend: 15 van de 17 geven aan wel in CPO te willen . - Huurwoningen 6 van de 8 geven aan het aanbod in huurwoningen slecht te vinden. - Alle 8 willen ook wel in een particuliere huurwoning wonen. Antwoorden taak gemeente in woonbehoefte: - Meer huurwoningen - Meer ruimte bieden in beleid voor woningbouw - Goed contact met dorpsbelang - Ruimte voor woningbouw in kleine dorpen, naar behoefte toestaan - Meedenken met dorp - Woningen voor jongeren/starters - Planologische ruimte voor woningzoekenden uit dorp - Verkeersveiligheid en verkeersoverlast - Woningen voor ouderen om doorstroom te creëren - Betere busverbinding - Meer informatie verstrekken als gemeente/vragenuurtje oid?
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
Antwoorden open vragen verbetering woon- en leefsituatie: - Voorzichtig omgaan met toevoeging woningbouw tbv karakter dorp - Openbaar groen en openbare ruimte onderhouden - Voorzieningen behouden - Zorg voor doorstroming zodat jongeren in dorp kunnen blijven wonen - Financieel ondersteunen - Fiets- en wandelpaden voor ommetjes - Verkeersveiligheid/ bereikbaarheid - Carpoolen schoolgaande kinderen - Woningen voor ouderen - Speeltuin - Ook heel veel wel tevreden en blij met leefomgeving - Woning coöperatie van de mensen voor de mensen: starters en ouderen - Groede invulling voor vrijkomende school - Ondersteuning vrijwilligers Woningbehoefte Jorwert Voor de CPO zijn 6 wooneenheden opgenomen in de woningbouwafspraken. De gemeente is met de werkgroep onder andere nog in gesprek over welke typologie gebouwd moet worden. Daarnaast zien wij mogelijkheden om in het schoolgebouw wooneenheden toe te voegen in combinatie met het dorpshuis. De woonfunctie wordt bij voorkeur gecombineerd met een bedrijfsmatige, maatschappelijke, recreatieve of culturele functie. Zodoende dat bijgedragen wordt aan de vitaliteit van het dorp..
88
Factsheet Jorwert
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
89
Geschiedenis van Jelsum
Factsheet Jelsum - Koarnjum
Jelsum is een radiaal terpdorp dat enkele eeuwen voor het begin van de jaartelling is ontstaan op een kwelderwal. Vanaf Leeuwarden gerekend is dit het eerste van een reeks van de terpdorpen die op de oostelijke oever is ontstaan. Het dorp was richting Dokkumer Ie ontsloten door de Lytse Feart en Jelsumer Feart zuidoostelijk van het dorp. Aan de noordzijde vormt de Koarnjumer Feart de grens met Koarnjum. Jelsum lag slechts een paar honderd meter van de zeedijk van de Middelzee.
Aan de noordoostzijde staat al sinds de Middeleeuwen het Martenahuis. Midden op het niet afgegraven deel van de terp staat de Nicolaaskerk.
Ten zuiden van de kern van het dorp werd gedurende de eerste helft van de 20ste eeuw lintbebouwing ontwikkeld langs de Martenaweg en na de oorlog kwam er een nieuwe woonbuurt aan de westzijde, de David van Goirlestrjitte en omgeving met dorpshuis en openbare kleuter- en basisschool.
Aan het einde van de 19de eeuw is de terp aan de noordzijde afgegraven, het terpgedeelte waar Harinxmastate op stond. Aan weilanden binnen de nog steeds bestaande ringweg is te zien hoe uitgestrekt de bijna dubbele terp is geweest. Het zuidelijke gedeelte is nog op hoogte. Daar staat nu aan de noordzijde de Genovevakerk en is de oude bebouwingsrand te vinden. Tussen de ringweg, Op ’e Terp, en de kerk is een grasplein (it Plantsoen) gevormd. De plek waar Dekema nu staat was, aan archeologische sporen te oordelen, in de 13de eeuw al bewoond. De toegangsbrug en de muur bij de dorpskern zijn in 1905 aangelegd. Geschiedenis van Koarnjum Koarnjum is een terpdorp dat voor het begin van de jaartelling is ontstaan op een kwelderwal ten oosten van de Middelzee. Ten zuiden van de terp vormde de Koarnjumer Feart een waterverbinding met de Dokkumer Ie. Aan het einde van de 19de eeuw is de terp sterk afgegraven, vooral aan de zuidzijde.
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
(Bron: De Bining)
90
Ontwikkeling van Koarnjum en Jelsum in kaart
Factsheet Jelsum - Koarnjum 1975
1950
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
91
2019
Factsheet Jelsum - Koarnjum
Demografische gegevens Bevolkingsontwikkeling Jaartal 2000 2005 2010 2015 2020
Aantal Koarnjum 470 485 455 450 432
Aantal Jelsum 365 365 350 340 318
Bevolking naar leeftijd 2020 Jelsum/Koarnjum Aantal 0-9 jaar 70 10-19 jaar 81 20-29 jaar 78 30-39 jaar 85 40-49 jaar 77 50-59 jaar 135 60-69 jaar 118 70-79 jaar 82 80-89 jaar 23 90-99 jaar 3 100 jaar en ouder 0 Totaal 752
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
92
Huishoudens - Jelsum/Koarnjum 2018 2020 Alleenwonend 81 95 Eenoudergezin 23 23 Samen zonder relatie, zonder kind 32 23 Samen met relatie, zonder kind 95 102 Samen zonder relatie, met kind 17 24 Samen met relatie, met kind 67 61 Overig 8 . Totaal 323 332
Eigendomsverhouding Jelsum/Koarnjum Sociale huurwoningen 58 Particuliere huurwoningen . Koopwoningen 279
Bouwjaar Jelsum/Koarnjum Aantal voor 1945 149 1945-1975 100 1976-1985 28 1986-1995 50 1996-2005 6 na 2005 5
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
Factsheet Jelsum - Koarnjum
Woningtype- Jelsum/Koarnjum Aantal tussenwoning 35 hoekwoning 34 2/1 kap 98 vrijstaand 164 onder- of bovenwoning 6 flatwoning 1 kamerbewoning/wooneenheid 0 ouderenhuisvesting 0 overig 0
Recente ontwikkelingen Voor de voormalige boerderij aan de Martenawei 4 in Koarnjum ligt een bouwplan voor de realisatie van 4 appartementen ten behoeve van ouderen. Dit wordt gecombineerd met herstel van historische landschapsstructuren van de Martenastate. In Jelsum wordt een planologische procedure gevoerd om een extra woning aan de Op’e Terp toe te voegen.
93
Voorzieningen
Factsheet Jelsum - Koarnjum
Dorpsvisie Jelsum - Koarnjum
Britsum, Koarnjum en Jelsum hebben een gezamenlijk protestantse kerkgemeente.
Over het onderwerp woningbouw is het volgende opgenomen in de dorpsvisie.
Sinds 1939 kennen de dorpen Jelsum, Koarnjum en Britsum de voetbalvereniging VV DTD, (De Trije Doarpen) dat twee velden heeft op de grens van Jelsum en Koarnjum. En sinds 2013 zijn de kaatsverenigingen van de dorpen ook samengegaan onder de naam KF It Partoer.
In het Structuurschema Militaire Terreinen zijn voor de vliegbasis lawaaibelasting contouren vastgesteld. In dit SMT staat beschreven dat het aantal gehinderde bewoners binnen de 45KE-zone niet mag toenemen. Milieubeperkingen, die aan deze contour worden toegekend zijn opgenomen in het Bestemmingsplan Dorpen.
De drie dorpen hebben een gezamenlijk toneelvereniging, des Vriendenkring geheten. Vaste plek is in Jelsum. In Koarnjum staat het dorpshuis van de drie dorpen, De Bining geheten. Sinds 2015 is na fusies de samenwerkingsschool De Swirrel in Britsum ontstaan en vormt sindsdien de basisschool voor de drie dorpen.
Kansen en bedreigingen Beide dorpen liggen in een aantrekkelijk landschap op fietsafstand van de stad Leeuwarden met de daarbij horende voorzieningen. Er bestaat een kans dat de nog aanwezige voorzieningen onder druk komen door ontgroening van de bevolking. Minder jeugd en wellicht minder vrijwilligers om alles draaiende te houden. De samenwerking als gezamenlijke drie dorpen is naar verwachting een die toekomstbestendig is, waardoor de drie dorpen samen sterker staan dan alleen.
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
Als we nu zien dat sinds de invoering van de bouwbeperking van 40 jaar geleden in onze dorpen de bevolking is afgenomen met zo’n 200 personen dan is de vraag om woningbouw weer toe te staan – zij het onder voorwaarden – alleszins te rechtvaardigen! Verkennend overleg met Defensie kan wellicht een opening bieden. In het Bestemmingsplan Dorpen zijn voor een paar locaties een wijzigingsbevoegdheid opgenomen. Zodoende kon in de Hoatse de Jongstrjitte een woning worden gebouwd (oorspronkelijk ruimte voor 2^1). Een andere locatie was aan de Giele Anemoanstrjitte-Skeltedyk genoemde voor 3 woningen; helaas heeft Leeuwarderadeel gemeend deze grond te moeten verkopen. De derde locatie is het aanstaande te saneren terrein van Martenawei 4 voor 4-5 woningen. Andere mogelijke locaties: Martenawei, Skeltedyk, ten noorden van de Joussenwei bij de Holwoartelstrjitte, tussen Holwoartelstrjitte en
94
Factsheet Jelsum - Koarnjum
Spoardyk. In overleg met de gemeente moet er een gedegen onderzoek naar nieuwe woningbouwlocaties komen.
Er is behoefte aan betaalbare huurwoningen en/of kleine, betaalbare koopwoningen voor jong (voorkeur) en oud. Toepassing van de eilandregeling om jongeren binnen onze dorpen te houden bij het toewijzen van huurwoningen bespreken met de woningstichting. Geen verkoop van huurwoningen (prestatie afspraak met gemeente). Ontwikkeling van Vijver Zathe blijven volgen.
Woningbouwbehoefte Koarnjum-Jelsum De mogelijkheden voor uitbreiding van het aantal wooneenheden liggen in Koarnjum en Jelsum in functiewijziging van bestaande panden. Indien er beschikbare en geschikte open ruimten in de dorpen zijn voor het toevoegen van woningen, dan zal dat gezamenlijk met de deskundigen van de gemeente beoordeeld worden. Gewenst is om op dergelijke open ruimten een woningtypologie toe te voegen die in het dorp nog niet of te weinig aanwezig is. Er zal sprake moeten zijn van een bijzondere woonvorm. De dorpen hebben een kleine schaal en met de huidige bevolkingsontwikkeling ziet de gemeente geen ruimte voor uitbreiding in de vorm van nieuwbouw op vrije kavels.
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
95
Factsheet Jelsum - Koarnjum
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
96
Factsheet Jelsum - Koarnjum
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
97
Factsheet Lekkum, Miedum, Snakkerburen
De dorpen Lekkum, Miedum en Snakkerburen vormen samen al eeuwen lang één gemeenschap. De drie dorpen worden ook wel De Trije Doarpen genoemd. De dorpen hebben gezamenlijk een dorpsblad en ook één dorpsvereniging.
Ontwikkeling van Lekkum in kaart (Bron: www.topotijdreis.nl)
1940
Geschiedenis van Lekkum Lekkum ligt ten noorden van de stad Leeuwarden aan de Dokkumer Ee, waar het een haven heeft. Lekkum vormt samen met de dorpen Snakkerburen en Miedum één gemeenschap. Lekkum is een terpdorp dat voor de Middeleeuwen is ontstaan op de oeverwal van de Ee, een nederzetting met een agrarisch karakter. Midden in de 19de eeuw stelde telde het dorp niet veel met zes woningen, maar het wel een oliemolen, steenbakkerij en een kerk. Na de Tweede Wereldoorlog is Lekkum flink gegroeid en het werd een forensendorp voor Leeuwarden, dat is te zien aan de afbeeldingen hiernaast. Tussen 1940 en 1975 bestonden de ontwikkelingen voornamelijk richting het zuiden van het dorp. Vervolgens hebben er tussen 1975 en 2019 voornamelijk ontwikkelingen plaatsgevonden richting de Dokkumer Ee. Logische ontwikkeling aangezien in het westen, aan het water, nog ruimte was en het rustiger wonen is dan aan de oostzijde aan de weg die naar Leeuwarden gaat.
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
1975
98
2019
Factsheet Lekkum, Miedum, Snakkerburen
Geschiedenis van Snakkerburen Snakkerburen ligt ten noorden van Leeuwarden en ten zuiden van Lekkum. Snakkerburen was vroeger veel meer dan een simpele dorp dat net buiten de grote stad ligt. Snakkerburen heeft het structuur van een langgerekte dorp aan het water (Dokkumer Ee), een daarnaast woningen aan de weg. Oorspronkelijk is Snakkerburen een nijvere nederzetting met bedrijven die met de scheepvaart hadden te maken. Er waren ook bedrijven die de belastingen en regelgeving van Leeuwaren waren ontvlucht zoals: een steenbakkerij, een kalkbranderij, een oliefabriek, stroopfabriek (zie afbeelding hieronder). In het zuidoosten van het dorp is er een tuin te vinden genaamd: de Dorpstún. Het is een gezamenlijk project van de drie dorpen.
Ontwikkeling van Snakkerburen in kaart 1940
1975
In Snakkerburen zijn tussen 1940 – 1975 de meeste woningen tegen de Dokkumer Ee aan gebouwd zoals op de afbeeldingen hieronder te zien is.
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
99
Factsheet Lekkum, Miedum, Snakkerburen
2019
Demografische gegevens totaal Lekkum, Miedum en Snakkerburen Bron: Excel sheet, https://leeuwarden.incijfers.nl/
Bevolkingsontwikkeling 2000 2005 2010 2015 2020
Aantal 727 705 698 682 637
Bevolking naar leeftijd 0 t/m 14 15 t/m 19 20 t/m 24 25 t/m 44 45 t/m 54 55 t/m 64 65 en ouder
2015 97 42 44 115 124 134 126
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
2020 86 29 28 116 93 142 143
Huishoudens Alleenwonend Eenoudergezin Samen zonder relatie, zonder kind Samen met relatie, zonder kind Samen zonder relatie, met kind Samen met relatie, met kind Overig Totaal
2015 66 26 27 85 25 52 8 289
Bouwjaar
Lekkum, Miedum en Snakkerburen
Bouwjaar voor 1945 Bouwjaar 1945-1975 Bouwjaar 1976-1985 Bouwjaar 1986-1995 Bouwjaar 1996-2005 Bouwjaar na 2005 Aantal woningen 2019 Eigendomsverhouding Lekkum, Miedum, Snakkerburen Sociale huurwoningen Particuliere huurwoningen Koopwoningen
2020 89 25 26 86 17 44 7 294
118 77 18 67 2 7 289
2019
37 . 249
100