Deel B. Factsheets dorpen
Tekst van het document
Factsheets dorpen Onderdeel van Beleidskader wonen in de dorpen Deel B
Gemeente Leeuwarden, februari 2022
TOELICHTING DEEL B Deel A en deel B kunnen niet los van elkaar worden toegepast.
In deel A van het Beleidskader wonen in de dorpen zijn de kaders opgenomen waar nieuwbouwplannen aan moeten voldoen. Met deze kaders wordt bijgedragen aan dynamische en vitale dorpen. We willen als gemeente ruimte bieden aan initiatiefnemers en ontwikkelaars om met goede plannen te komen. Deze ruimte is ook nodig om kwalitatief goede woningen toe te voegen in de dorpen, die voorzien in een aangetoonde behoefte. Daarvoor is het gewenst om voor de dorpen in te schatten welke uitbreidingsruimte nodig is om deze ontwikkelingen mogelijk te maken. Als we terugkijken naar de aantallen gebouwde woningen in de afgelopen 100 jaar, de huidige krapte op de woningmarkt en financiële inzet die gemoeid is bij de realisatie van een woningbouwplan, dan is groei van het aantal wooneenheden in een dorp met 5% over tien jaar realistisch. Zie voor de woningbouwruimte in aantallen per dorp onderstaande tabel.
Met deze aantallen houden we er rekening mee, dat wanneer in de kleinere dorpen het aantal huishoudens gaat afnemen er niet te grote aantallen worden toegevoegd. Datgene dat wordt toegevoegd is een gewenste aanvulling op het bestaande aanbod qua woonsegment. Daarnaast zorgt het principe van zuinig en meervoudig ruimtegebruik in combinatie met stedenbouwkundige advisering ervoor dat de ruimtelijke kwaliteit in de dorpen gewaarborgd en waar mogelijk verbeterd wordt. De 5% groeiruimte is richtinggevend voor de woningbouwruimte per dorp. Indien uit de woningmarktontwikkelingen (en eventueel behoefteonderzoek) blijkt dat hiermee onvoldoende wordt toegevoegd om aan de vraag te voldoen, dan kan maatwerk worden toegepast waarmee meer ruimte wordt geboden. Binnen bestaand bebouwd gebied worden de aantallen in principe vrij gelaten. Het toevoegen van extra woningen is in dit gebied binnen de kaders, en wanneer voldaan kan worden aan de andere geldende regels, mogelijk naast de 5% groeiruimte. We willen stimuleren dat er woningbouwontwikkelingen gerealiseerd worden in de dorpen, ook omdat het nodig is
om de vitaliteit en dynamiek in de dorpen te behouden. Dorpen zijn altijd in ontwikkeling geweest, er is altijd toegevoegd met nieuwe typen woningen, waarna vaak ook wel weer minder gewenste woningen zijn gesloopt. Denk bijvoorbeeld aan de eerste sociale woningen die na de Woningwet in 1901 zijn gebouwd, waarvan ondertussen ook een groot deel weer gesloopt is. Op termijn is de kwaliteit van de woningvoorraad in de dorpen van belang om ook in de toekomst aantrekkelijke woonplaatsen te zijn. Dit kan betekenen dat op den duur de minder aantrekkelijke woningen, waar minder vraag naar is leeg komen te staan. Dit kan aanleiding geven tot sloop. Per kern (behalve de kleine kernen tot ca. 100 inwoners) is een factsheet opgesteld met diverse informatie over het dorp en kansen die in het dorp liggen voor het toevoegen van woningen in kwaliteit en kwantiteit.
DORP
TOTAAL
AANTAL
HUISHOUDENS
WONINGEN
[2021]
Stiens* Grou* Wergea Jirnsum Mantgum Wirdum, Swichum Lekkum, Miedum, Snakkerburen Goutum** Hempens-Teerns Wytgaard Warstiens Warten Reduzum Idaerd-Eagum Friens Jelsum/Koarnjum Britsum Feinsum Hijum Alde Leie Weidum Jellum/Bears Jorwert Hilaard Húns/Leons Baard Easterlittens Totaal
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
3243 2682 786 591 459
[2020]
RUIMTE UITBREIDING KOMENDE 10 JAAR (5% T.O.V. BESTAAND) 3228 2692 786 600 465
497
502
297 1273 111 264 12 403 465 45 32 325 409 64 190 111 252 106 132 115 51 80 186
289 1280 98 266 13 396 478 46 32 338 414 69 192 117 257 111 138 116 56 81 194
161 135 39 30 23 25 15 64 5 14 1 20 24 2 1 16 20 3 10 5 13 6 7 6 3 4 10 662
HUIDIGE PLANOLOGISCHE RUIMTE /
RUIMTE VOOR TOE TE
PLANNEN DIE AL VERDER GEVORDERD ZIJN
VOEGEN WONINGEN
18 8 27 36 4
14 1
1+4 5 4
121
* * 40 22
11 ** 5 0 1 19 24 2 1 11 15 3 6 5 13 6 8 6 3 4 10 216***
3
* Voor Grou en Stiens wordt een apart woningmarktbehoefte onderzoek uitgevoerd, waaruit de behoefte qua aantal en type woningen blijkt.
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
**Goutum zit in woningbouwafspraken stad Leeuwarden, o.a. De Hem wordt nabij Goutum gerealiseerd. Goutum nemen we niet mee in de gewenste woningbouwruimte. Binnen bestaand bebouwd gebied is ruimte om woningen toe te voegen.
*** Dit is de gewenste extra woningbouwruimte in de dorpen, naast de planologische ruimte die reeds geboden wordt, exclusief Stiens, Grou en Goutum.
4
Inhoud Alde Leie
6
Jorwert
84
Baard
12
Jelsum-Koarnjum
90
Britsum
20
Lekkum, Miedum, Snakkerburen
98
Easterlittens
26
Mantgum
103
Feinsum
31
Reduzum
111
Goutum
38
Stiens
117
Grou
42
Warten
125
Hempens-Teerns
53
Weidum
132
Hijum
58
Wergea
137
Hilaard
63
Wirdum-Swichum
145
Jellum-Bears
69
Wytgaard
152
Jirnsum
77
Bijlagen
159
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
5
Geschiedenis van Alde Leie
Factsheet Alde Leie
Alde Leie is een streeknederzetting die in de late Middeleeuwen al is ontstaan maar pas na de oorlog de status van dorp heeft gekregen. Delen van de buurschap hebben lang bij drie grietenijen gehoord: het westelijke gedeelte bij Vrouwenparochie in Het Bildt, het noordoostelijke gedeelte bij Hallum in Ferwerderadiel en het zuidoostelijke gedeelte bij Feinsum in Leeuwarderadeel. Door grenscorrecties en statusverhoging is het thans als geheel een dorp in Leeuwarderadeel. De nederzetting is ontstaan in het vroeg ingepolderde Nieuwland bij een zijl, een sluis, in de Stienzer Hegedyk, het gedeelte dat nu de Leijster Hegedyk heet. Eerst kwam bebouwing langs de vaart die zowel de verbinding vormde met de Finkumervaart als de Hijumervaart. Later, toen Het Bildt was ingepolderd, kwam haaks daarop lintbebouwing aan de dijk. In het midden van de 19de eeuw, toen er liefst 450 inwoners waren, was in het Aardrijkskundig Woordenboek van Van der Aa over ‘Leije’ onder meer te lezen: ‘Er lag vroeger eene buitensluis, langs welke Leeuwarderadeel en Ferwerderadeel hunne uitwatering in de Middelzee hadden; doch sedert het Bildt is ontstaan, was de Leije eene binnensluis geworden, welker zijlroede thans eene binnenvaart is, die zoowel met de binnenwaters van Oostergoo als met die van Westergoo gemeenschap heeft. Die sluis is reeds voorlang weggeruimd.
Het is thans eene groote buurt, meest uit arbeiderswoningen bestaande, ter wederzijden van den ouden dijk en de vaart naar Oude-Bildtzijl. Te midden daarvan staat het nieuwe en groote schoolgebouw van het dorp Feinsum, waartoe dit gedeelte, ter zuidzijde der vaart, behoort.’ (bron: historischcentrumleeuwarden)
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
(bron: Historisch centrum Leeuwarden)
(bron: aldeleie.nl en plaatsengids.nl)
6
Ontwikkeling van Alde Leie in kaart
Factsheet Alde Leie 2000
1950
2019
1975
(bron: www.topotijdreis.nl)
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
7
Factsheet Alde Leie
Laatste ontwikkelingen in Alde Leie
Aan de Arjen Roelswei heeft de laatste verkoop ten behoeve van woningbouw in Alde Leie plaatsgevonden. De verkoop van deze kavels heeft lange tijd geduurd. Demografische gegevens
Huishoudens totaal
110 115 110 115 110
2000 2005 2010 2015
(Bronnen: https://leeuwarden.incijfers.nl/ en https://friesland.databank.nl/ )
Bevolkingsontwikkeling
Huishoudens
Bevolking totaal (Alde Leie)
Huishoudens 2020 - Alde Leie
190 190 275 270 243
2000 2005 2010 2015 2020
2020
2020
Alleenwonend Eenoudergezin
9 21
Samen zonder relatie, zonder kind Samen met relatie, zonder kind Samen zonder relatie, met kind
. 27
Samen met relatie, met kind Bevolking naar leeftijd en geslacht - Alde Leie 0-9 jaar 10-19 jaar 20-29 jaar 30-39 jaar 40-49 jaar 50-59 jaar 60-69 jaar 70-79 jaar 80-89 jaar 90-99 jaar 100 jaar en ouder
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
Overig 2018
16 28 37 18 31 54 33 17 8 0 0
2020
. 111
Totaal
11 31 35 16 31 55 37 21 6 0 0
Eigendomsverhouding 2019 Alde Leie
2019
Sociale huurwoningen Particuliere huurwoningen Koopwoningen
46
.
10
. 107
8
Bouwjaar 2019 - Alde Leie
2019
voor 1945 1945-1975 1976-1985 1986-1995 1996-2005 na 2005 Woningvoorraad 2020 - Alde Leie Vrijstaande woningen Twee-onder-een-kap woningen Hoekwoningen Rijwonngen Appartementen Kamer Ouderen Overig Aantal woningen
Alde Leie
Factsheet Alde Leie
Kansen en bedreigingen
62 18 21 5 7 4
78 23 8 7 0 0 0 1 117
Voor Alde Leie is het van belang om de sociale samenhang in het dorp te behouden. Dit ontstaat door ontmoeting tijdens diverse activiteiten zoals biljarten of jeu-de-boules. Deze activiteiten kunnen onder druk komen te staan wanneer door vergrijzing minder vrijwilligers beschikbaar zijn voor de organisatie van deze activiteiten. Alde Leie heeft door haar lintbebouwing en ligging aan de elfstedenroute een eigen identiteit waar de bewoners zich aan verbonden voelen. Maar kan door deze typisch Friese uitstraling ook aantrekkelijk zijn voor nieuwe bewoners om zich op het Friese platteland te vestigen. Ook de ligging nabij Stiens (4 km), waar alle dagelijkse voorzieningen aanwezig zijn, kan een positieve bijdrage leveren aan het dorpsleven in Alde Leie.
Voorzieningen -
Maatschappelijke voorzieningen: dorpshuis Sport en cultuur: ijsclub, kaatsvereniging, jeu de boules, gymnastiek Toerisme/economie: haventje
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
9
Resultaten vragenlijsten Hijum en Alde Leie
Factsheet Alde Leie
In totaal 50 ingevulde vragenlijsten. (incl. 2 van Feinsum) Verhuiswens - Daarvan heeft 20% = 10 huishoudens aangegeven te willen verhuizen - 2 huishoudens willen zo snel mogelijk, 3 binnen 2 jaar en 5 later - 6 willen woning in eigen dorp en 4 niet. 2 daarvan willen naar Stiens, 2 naar een grotere plaats in de gemeente Reden - 50% wil een duurzamere woning - 40% wil kleiner wonen - 40% wil verhuizen vanwege hogere leeftijd - 30% wil dichter bij voorzieningen Gewenste type woning - 70% vrijstaand - 50% levensloopgeschikt - 20% appartement Opvallend: 5 willen wel in een CPO Antwoorden taak gemeente in woonbehoefte: - Zorgen voor bouwlocaties - Betaalbare koop/huurwoningen, woningen voor starters, woningen voor senioren - Zorgen voor doorstroom
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
Antwoorden open vragen: -
Aandacht voor bereikbaarheid met OV en verkeersveiligheid. Aandacht voor onderhoud openbare ruimte. Leefbaarheid is lager doordat voorzieningen verder weg zijn.
Woningbouwopgave in Alde Leie. ➢ Aandacht voor vergrijzing en op termijn krimp: aantal ouderen zal naar Stiens verhuizen vanwege zorg, aantal zal overlijden. ➢ Gewenste woning, zoals levensloopgeschikt of appartement (vrijwel) niet in huidig aanbod. ➢ Zorgen voor doorstroom zodat kleinere betaalbare woningen beschikbaar komen voor jongeren. ➢ Geen groeiende woonbehoefte vanuit de bevolkingsopbouw in het dorp. De autonome bevolking van het dorp krimpt, dit zal gevolgd worden door krimp van het aantal huishoudens. Indien het huidige aanbod niet passend is bij de woonwensen, dan zal ingezet moeten worden op verbouw, zodat de woning levensloopgeschikt wordt of voldoet aan de hedendaagse woonwensen. ➢ Komende jaren zullen we moeten monitoren of de woningen die te koop komen worden ingevuld met nieuwe bewoners of dat er risico is op langdurige leegstand. ➢ Indien stedenbouwkundig passend kan op enkele plekken ruimte zijn voor nieuwbouw om het woonlint te verdichten. We schatten in dat het om circa 2 tot 4 woningen gaat. Daarnaast zien we met name ruimte voor herbestemming, toevoegen van woningen binnen bestaande bebouwing. Het toevoegen van woningen moet gericht zijn op de doelgroepen jongeren en ouderen (levensloopgeschikt).
10
Factsheet Alde Leie
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
11
Geschiedenis van Baard
Factsheet Baard
Baard heeft een lange historie, waarbij: -
-
de ligging aan de Bolswarder-vaart van belang is geweest voor de handel en ontwikkeling. de aanwezigheid van Dekemastins er toe geleid heeft dat Baard een toonaangevende plaats was in Friesland, waarvan lange tijd als hoofdplaats van Baarderadeel. de ligging te midden van de groene weilanden welvaart bracht voor boeren en arbeiders. vanaf de 50-er jaren de bevolking voor werk, winkels en school steeds meer was aangewezen op de grotere plaatsen.
Deze ontwikkeling heeft geleid tot een sterke daling van het aantal inwoners, maar vanaf 1970 is het aantal Baarders steeds rond de 200 geweest. De ontwikkeling lijkt dus stabiel, maar de leeftijdsopbouw van de bevolking laat wel forse verschuivingen zien. Het aantal gezinnen met jonge kinderen daalt, waardoor de school in toenemende mate afhankelijk is van kinderen uit buurdorpen. Het aantal 65-plussers neemt toe, wat in de toekomst extra zorgvraag kan geven. Overigens kunnen we vanwege de kleine aantallen en de relatief korte periode lastig een voorspelling doen voor de toekomstige ontwikkeling. Het zou zo maar kunnen dat door verhuizen of overlijden het aantal senioren daalt en jonge gezinnen hun plaats innemen.
“traditionele” ZZP-ers (schilder, timmerman, etc.) zijn gelukkig nog in het dorp. (bron: dorpsvisie Baard)
(bron: Nederland in Beeld)
De meeste dorpsbewoners werken buiten Baard. Toch is het aantal bedrijven groot en divers. Het aantal landbouwbedrijven is sterk gedaald, maar daarvoor zijn diverse bedrijfjes in de plaats gekomen die zich richten op o.a. kunst, cultuur en creativiteit, dienstverlening en zorg. Ook de (bron: wikipedia)
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
12
Ontwikkeling van Baard in kaart
Factsheet Baard 2000
1950
1975
2019
(bron: www.topotijdreis.nl)
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
13
Laatste ontwikkelingen in Baard
Factsheet Baard
Recent is de laatste woning in het uitbreidingsplan aan de Baarder Sleat gerealiseerd. Het dorp is middels dit plan uitgebreid met 8 vrijstaande woningen. De uitvoering van dit plan heeft gelopen van 2006 tot 2020.
Demografische gegevens
(Bronnen: https://leeuwarden.incijfers.nl/ en https://friesland.databank.nl/ )
Bevolkingsontwikkeling
Bevolking totaal (Baard)
196 193 197 186 197
2000 2005 2010 2015 2021 Bevolking naar leeftijd en geslacht - Baard
2018
2021
0 t/m 9 jaar
16
17
10 t/m 19 jaar
30
30
20 t/m 29 jaar
12
8
30 t/m 39 jaar
17
16
40 t/m 49 jaar
33
23
50 t/m 59 jaar
31
39
60 t/m 69 jaar
32
32
70 t/m 79 jaar
15
20
80 t/m 89 jaar
8
10
90 t/m 99 jaar
0
2
100 jaar en ouder
0
Totaal
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
194
197
14
Huishoudens - Baard
2018
Factsheet Baard
2021
Bouwjaar
Alleenwonend [aantal]
15
17
voor 1945
45
Eenoudergezin [aantal]
5
7
1945-1975
15
5
1976-1985
7
Samen zonder relatie, zonder kind [aantal]
.
Samen met relatie, zonder kind [aantal]
25
29
1986-1995
3
Samen zonder relatie, met kind [aantal]
12
6
1996-2005
2
Samen met relatie, met kind [aantal]
15
15
na 2005
9
onbekend
1
Overig [aantal]
.
.
Totaal [aantal]
77
80
Voorzieningen Woningtype 2020 - Baard
Baard
-
Maatschappelijke voorzieningen: openbare basisschool, dorpshuis Sport en cultuur: ijsclub, kaatsvereniging Bedrijvigheid: dorpscafé
Vrijstaande woningen [aantal]
61
Twee-onder-een-kap woningen [aantal]
13
Hoekwoningen [aantal]
4
Rijwoningen [aantal]
2
Kansen en bedreigingen
Appartementen [aantal]
0
Kamer [aantal]
0
Ouderen [aantal]
0
Doordat de school een centrumschool wordt voor de omliggende dorpen zoals Easterlittens en Jorwert, is de verwachting dat de school voor het dorp voor de komende jaren behouden kan worden.
Overig [aantal]
1
Totaal
81
Eigendomsverhouding 2020 -
Baard
Sociale huurwoningen [aantal]
6
Ouderenhuisvesting [aantal]
.
Particuliere huurwoningen
.
Koopwoningen [aantal] Eigendom onbekend [aantal]
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
De bevolking van het dorp is aan het vergrijzen, toch zien we ook dat de kinderen in het dorp niet afnemen. Wanneer er woningen in het dorp vrijkomen door sterfte, ontstaan er mogelijkheden voor jongeren uit het dorp om deze woningen te kopen.
75 .
15
Dorpsvisie Baard 2014 -2025
Factsheet Baard
Onderstaande tekst is overgenomen uit de Dorpsvisie Baard, een aantal zaken zijn reeds uitgevoerd of niet meer aan de orde.
Gewenste ontwikkelingen en acties betreffende het woningaanbod. Diversiteit in woningaanbod en doorstroming van inwoners is van belang om voorzieningen en leefbaarheid op peil te houden.
Wonen Het overgrote deel van de woningen in Baard zijn koopwoningen van verschillende leeftijden. Deels betreft het voormalige bedrijfspanden, boerderijen en zelfs de voormalige doopsgezinde kerk is omgebouwd tot woning. “Na een jarenlang traject is ca 10 jaar geleden het besluit genomen om een nieuwbouwwijk te ontwikkelen over de brug in de Tongerwei. De verkoop van de woningen gaat traag, vooral als gevolg van de economische crisis. Intussen zijn drie nieuwe woningen gebouwd en zijn in 2014 nog eens twee kavels verkocht. Het zou mooi zijn als ook de resterende kavels binnenkort bebouwd gaan worden, zodat de nieuwbouwwijk afgemaakt kan worden.” Het uitbreidingsplan is ondertussen voltooid, alle kavels zijn verkocht. De situatie met de huurwoningen wordt als problematisch ervaren. Woningstichting Elkien heeft te kennen gegeven dat op termijn alleen de 2 woningen Harmen Sytstrawei 11 en 11a als huurwoning blijven bestaan. De andere 5 huidige huurwoningen zullen verkocht worden als de huurder vertrekt. Anderzijds zijn er juist jonge mensen die graag in Baard willen wonen, maar geen mogelijkheid hebben om een woning te kopen en huurwoningen komen vrijwel niet meer beschikbaar. Voor Baard zijn jonge gezinnen erg belangrijk, maar door het ontbreken van voldoende huurwoningen is er onvoldoende geschikte woonruimte voor deze mensen beschikbaar.
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
16
Factsheet Baard Resultaten van de keukentafelgesprekken over de toekomst van Baard: • Nog steeds een dorp waar het rustig, veilig wonen is tussen het groen met aandacht voor de belangen van de verschillende leeftijdsgroepen. • Baard behoudt zijn karakter als een karakteristiek greide-dorp waar door gepaste nieuwbouw wel behoedzaam groei plaats heeft gehad. • Dat het karakter van greide-dorp behouden blijft, dus geen matte eenheidsaanbouw van het dorp.
Resultaten vragenlijst Baard, Jellum-Bears, Hilaard, Jorwert In totaal 155 ingevulde vragenlijsten. Wat opvalt bij de eerste reeks vragenlijsten over de kwaliteit van de woonsituatie tav voorzieningen, is dat 28 personen dit met een onvoldoende hebben beoordeeld. Redenen die gegeven worden, zijn:
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
slecht openbaar vervoer, geen winkels, geen voorzieningen, weinig activiteiten.
Verhuiswens - Van de 155 heeft 16% (= 25 huishoudens) aangegeven te willen verhuizen - 7 huishoudens willen zo snel mogelijk, 7 binnen 2 jaar en 11 later - 20 willen woning in eigen dorp en 5 niet Reden - 40% (=10) wil kleiner wonen - 24% (=6) zoekt een betere woning - 24% (=6) wil een duurzamere woning - 24% (=6) wil groter wonen - 20% (=5) is reden verandering van gezin - 20% (=5) vanwege hogere leeftijd Gewenste type woning - 48% (=12) vrijstaand - 36% (=9) levensloopgeschikt - 36% (=9) grondgebonden 1-2 persoonswoning met kleiner oppervlak - 24% (=6) 2^1 kap - 24% (=6) appartement Overige relevante informatie: - 13 geven aan dat de betreffende gewenste woning niet in het dorp staat - 17 zoeken een koopwoning, 8 een huurwoning - 9 geven aan niet te verwachten de gewenste woning binnen een jaar te kunnen vinden vanwege geen aanbod in koopwoningen in de goede prijs.
17
-
Factsheet Baard
7 geen aanbod op de plek waar ze willen wonen 7 geen aanbod in gewenste woningtype Opvallen: 15 van de 17 geven aan wel in CPO te willen Huurwoningen 6 van de 8 geven aan het aanbod in huurwoningen slecht te vinden Alle 8 willen ook wel in een particuliere huurwoning wonen
Antwoorden taak gemeente in woonbehoefte: - Meer huurwoningen - Meer ruimte bieden in beleid voor woningbouw - Goed contact met dorpsbelang - Ruimte voor woningbouw in kleine dorpen, naar behoefte toestaan - Meedenken met dorp - Woningen voor jongeren/starters - Planologische ruimte voor woningzoekenden uit dorp - Verkeersveiligheid en verkeersoverlast - Woningen voor ouderen om doorstroom te creëren - Betere busverbinding - Meer informatie verstrekken als gemeente/vragenuurtje oid Antwoorden open vragen verbetering woon- en leefsituatie: - Voorzichtig omgaan met toevoeging woningbouw tbv karakter dorp - Openbaar groen en openbare ruimte onderhouden - Voorzieningen behouden - Zorg voor doorstroming zodat jongeren in dorp kunnen blijven wonen - Financieel ondersteunen
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
-
-
Fiets- en wandelpaden voor ommetjes Verkeersveiligheid/ bereikbaarheid Carpoolen schoolgaande kinderen Woningen voor ouderen Speeltuin Ook heel veel wel tevreden en blij met leefomgeving Woning coöperatie van de mensen voor de mensen: starters en ouderen Ondersteuning vrijwilligers
Woningbouwopgave Baard -
Vraag naar ouderenwoningen Vraag naar jongerenwoningen Mogelijkheden CPO/dorp coöperatie Kleinschalig ruimte bieden voor extra woningbouw ook in de kleine kernen Woningbouw passend bij de schaal en karakter van het dorp Kijken wat nog mogelijk is binnen bestaande beleid en/of bestaand bebouwd gebied: o Onderzoek pilot lyts wenjen Baard
Voor de komende tien jaar zien wij ruimte om met name wooneenheden voor ouderen en jongeren toe te voegen. Dit kan ook een flexibele tijdelijke bouwvorm zijn, om de huidige druk op de woningmarkt te verminderen. Baard heeft 81 huishoudens, om doorstroming tot stand te brengen zijn 4 – 6 woningen voor een nieuwbouwplan voldoende. Extra woningen kunnen worden toegevoegd binnen het bestaand bebouwd gebied, bijvoorbeeld via herbestemming of woningsplitsing.
18
Factsheet Baard
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
19
Geschiedenis van Britsum
Factsheet Britsum
Britsum is een terpdorp dat in de vroege Middeleeuwen is ontstaan op een kwelderwal ten oosten van de Boornestroom die zich tot Middelzee had verbreed. De terp heeft een radiale structuur, maar na afgravingen aan vooral de zuid- en de oostzijde omstreeks 1900, is die niet overal meer te herkennen. Oude dorpsbebouwing is vooral ten westen en noorden van de kerk te vinden, aan de Greate Buorren, de Lytsedyk en Efter de Wâl. Dankzij de Stienservaart ten noorden van het dorp bestond een goede ontsluiting richting Dokkumer Ee.
Ontwikkeling van Britsum in kaart 1950
Na de oorlog is Britsum eerst uitgebreid langs de bestaande wegen, onder meer de Menno van Coehoornwei en daarna, toen er forensen uit Leeuwarden gingen wonen, met buurten aan de oost- en zuidzijde waar ook de gereformeerde kerk uit 1965 staat. (bron: historischcentrumLeeuwarden)
1975
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
20
2000
Factsheet Britsum
Laatste ontwikkelingen in Britsum
De laatst gebouwde woningen in het dorp zijn in 2018 gerealiseerd aan De Kamp. Daarnaast heeft WoonFriesland recent 3 huurwoningen gesloopt aan de Weversterp, waarvoor 4 starts/gezinswoningen zijn teruggebouwd. In het bestemmingsplan voor Britsum (Bûtengebiet en doarpen) is op een aantal locaties (totaal nog 5 wooneenheden) een wijzigingsbevoegdheid naar wonen (Wro-zone - wijzigingsgebied invullocatie voor woningbouw) opgenomen. Deze zijn nog niet allemaal ingevuld. Onderstaand de verbeelding van het bestemmingsplan met locaties waar wijzigingsgebied invullocaties zijn opgenomen.
2019
(bron: ruimtelijkeplannen.nl)
(bron: www.topotijdreis.nl)
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
21
Factsheet Britsum
Demografie
Huishoudens 2020 - Britsum
(Bronnen: https://leeuwarden.incijfers.nl/ en https://friesland.databank.nl/ )
Bevolkingsontwikkeling
Bevolking totaal (Britsum)
1110 1085 1055 990 955
2000 2005 2010 2015 2020 Bevolking naar leeftijd
2018
2020
0-9 jaar
76
81
10-19 jaar
113
110
20-29 jaar
103
95
30-39 jaar
91
105
40-49 jaar
115
103
50-59 jaar
166
168
60-69 jaar
149
137
70-79 jaar
106
119
80-89 jaar
23
32
90-99 jaar
6
5
100 jaar en ouder
0
0
Ontwikkeling huishoudens 2000 2005 2010 2015 2020
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
2020
Alleenwonend
102
Eenoudergezin
21
Samen zonder relatie, zonder kind
32
Samen met relatie, zonder kind
129
Samen zonder relatie, met kind
31
Samen met relatie, met kind
88
Overig
5
Totaal
408
Woningvoorraad Woningtype 2019 - Britsum
2019
tussenwoning
61
hoekwoning
63
2/1 kap
129
vrijstaand
162
onder- of bovenwoning
0
flatwoning
0
kamerbewoning/wooneenheid
0
ouderenhuisvesting
0
overig
1
totaal (Britsum)
405 410 410 410 408
Eigendomsverhouding
2019
Sociale huurwoningen Particuliere huurwoningen Koopwoningen
61 . 355
22
Bouwjaar 2019 - Britsum
Factsheet Britsum
2019
voor 1945
104
1945-1975
140
1976-1985
92
1986-1995
62
1996-2005
14
na 2005
4
onbekend
0
Britsum heeft een aantal samenwerkingen met de dorpen Jelsum en Koarnjum, maar is door haar ligging meer op Stiens gericht. Dit kan tot verdeeldheid lijden bij de keuzes die in het dorp gemaakt worden.
Resultaten vragenlijsten Britsum, Koarnjum en Jelsum 142 ingevulde vragenlijsten Verhuiswens
Voorzieningen De dorpen Britsum, Jelsum en Koarnjum hebben een aantal gezamenlijke voorzieningen. -
Maatschappelijke voorzieningen: samenwerkingsschool De Swirrel, dorpshuis, protestantse kerk Sport en cultuur: voetbal, kaatsen, korfbal, koersbal, biljart Bedrijvigheid: kleinschalige plaatselijke ondernemingen zoals een kapper, watersportvereniging
Kansen en bedreigingen Door de ligging nabij het voorzieningendorp Stiens zijn de basisvoorzieningen zoals supermarkt, zorg, sport voor de inwoners op fietsafstand. In het bestemmingsplan is nog ruimte voor het toevoegen van woningen, deze kunnen benut worden wanneer behoefte is voor een bepaald segment.
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
-
-
17,6% = 25 huishoudens heeft aangegeven te willen verhuizen 6 huishoudens willen zo snel mogelijk, 5 binnen 2 jaar en 14 later 12 hh zoeken een woning in eigen dorp en 13 niet. Circa 50% van de 13 huishoudens die willen verhuizen wil graag in een grotere plaats wonen met meer voorzieningen. 14 pers/hh zoeken een koopwoning, 11 pers/hh zoeken een huurwoning (8 hiervan willen ook wel in een particuliere huurwoningen wonen)
Reden -
40% wil een betere woning 36% wil kleiner wonen 24% wil dichter bij voorzieningen
Door twee pers/hh is aangegeven te willen verhuizen vanwege geluidsoverlast door de vliegbasis.
23
Gewenste type woning -
Factsheet Britsum
52% zoekt een vrijstaande woning 36% zoekt een appartement 28% zoekt een levensloopgeschikte woning
Door 18 pers/hh is aangegeven dat de gewenste type woning niet in het dorp staat. 6 pers/hh die aangeven een koopwoning te zoeken, verwacht dat dit niet gaat lukken binnen een jaar door te weinig aanbod in koopwoningen met een juiste prijs. 5 daarvan geven aan dat er geen koopwoningen zijn op de plek waar ze willen wonen en 5 daarvan geven aan dat er geen koopwoningen zijn in het woningtype die ze zoeken 5 pers/hh die aangeven een huurwoning te zoeken, verwacht dat dit niet gaat lukken binnen een jaar door te weinig aanbod in geschikte huurwoningen in het woningtype dat degene zoekt
Antwoorden taak gemeente in woonbehoefte: -
Geluidsoverlast vliegbasis Overleggen met dorpsbelang Woningen voor ouderen Woningen voor starters Sloop (loodsen) en nieuwbouw/herbestemming Huurwoningen voor mensen uit het dorp Faciliteiten voor de jeugd
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
Antwoorden open vragen woon- en leefsituatie: -
Verkeersveiligheid Huurwoningen (aan dorpsbewoners) Kwaliteit openbare ruimte en meer biodiversiteit Geluidshinder vliegbasis Ruimte en paden om te wandelen Ontmoetingslocaties/dorpshuis
Woningbouwopgave Britsum ➢ Geen verwachting van toename woonbehoefte voor het dorp Britsum. Wel ruimte bieden om woningmarkt in beweging te krijgen. Door ligging van Stiens nabij hebben de woningzoekenden een breed woningaanbod in de directe omgeving en kan de tijdelijke extra vraag opvangen. ➢ Er is nog planologische ruimte voor het toevoegen van een aantal woningen binnen bestaand bebouwd gebied: Menno van Coehoornwei 3 wooneenheden, Finne 2 wooneenheden. ➢ Wanneer de situatie zich voordoet kan sprake zijn van herbestemming (bv. maatschappelijke functie) naar wonen.
24
Factsheet Britsum
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
25
Geschiedenis van Easterlittens
Factsheet Easterlittens
Easterlittens bestond ooit uit 5 terpen middenin de z.g. Greidhoeke. Alle bewoning concentreerde zich op deze terpen, die de bewoners beschermden tegen het water. De grootste terp werd rond 800 na Christus opgehoogd in verband met overstromingsgevaar. Dit werd de kern van wat nu Easterlittens is. De nu nog bestaande buurtschappen Wieuwens, Langwert, Wammert en Skrins waren de andere bewoonde kleinere terpen. Na de bedijkingen werden de boerderijen ook rond de terpen gebouwd, zodat in de 12e eeuw de kerk bovenop de grootste terp een plaats kon krijgen. Littens heeft altijd een nijvere bevolking gehad. Vanouds waren er door de ligging aan het water turfschippers, scheepsbouwers en timmerlieden te vinden. Er werden over water o.a. huiden aangevoerd, die in leerlooierijen en vellenbloterijen aan de oever van de vaart bewerkt werden.
Ontwikkeling van Easterlittens in kaart 1950
1975
Op deze vruchtbare zeeklei lieten al vroeg veel boeren hun koeien grazen. Daardoor waren er dus in en rond de levendige kern altijd veel boerderijen te vinden. Eind negentiende eeuw (1888) verrees er op de hoek van de vaarten een zuivelfabriek, die al met al zo’n 100 jaar gedraaid heeft en aan heel wat inwoners werk heeft geboden. Tegenwoordig vinden de meeste bewoners buiten het dorp hun werk. Easterlittens heeft een multifunctioneel centrum ‘De Jister’. Het gebouw biedt plaats aan een zeer uitgebreid verenigingsleven: voetbal, kaatsen, badminton, gymnastiek, volleybal, enz.
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
26
2000
Factsheet Easterlittens
Laatste ontwikkelingen in Easterlittens De christelijke basisschool is in 2020 gesloten. Een nieuwe invulling is nog onderwerp van gesprek. In 2020 is gestart met de bouw van 4 2/1 kapwoningen aan de Huylckensteinstrjitte en de Balthasar Beckerstrjitte. Deze ontwikkeling heeft het dorp zelf tot stand gebracht, nadat woningcorporatie Elkien 11 huurwoningen had gesloopt op de betreffende locatie. Onderstaand een afbeelding van de recent opgeleverde woningen in Easterlittens.
2020
(bron: Funda, Van Lelyveld Makelaardij)
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
27
Demografische gegevens Bevolkingsontwikkeling - Jaartal 2000 2005 2010 2015 2020
Aantal 395 455 455 465 408
0 t/m 9 jaar
29
10 t/m 19 jaar
62
20 t/m 29 jaar
42
30 t/m 39 jaar
23
40 t/m 49 jaar
65
50 t/m 59 jaar
73
60 t/m 69 jaar
66
70 t/m 79 jaar
43
80 t/m 89 jaar
14
90 t/m 99 jaar
1
2021
0 t/m 9 jaar
10,6%
6,9%
10 t/m 19 jaar
14,4%
14,8%
20 t/m 29 jaar
7,2%
10%
30 t/m 39 jaar
8,8%
5,5%
40 t/m 49 jaar
13,4%
15,6%
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
19,4%
17,5%
60 t/m 69 jaar
12,7%
15,8%
70 t/m 79 jaar
10,4%
10,3%
80 t/m 89 jaar
2,8%
3,3%
90 t/m 99 jaar
,2%
,2%
Huishoudensontwikkeling - Jaartal 2000 2005 2010 2015 2020
100 jaar en ouder
2018
50 t/m 59 jaar
100 jaar en ouder
Bevolking naar leeftijd - Easterlittens 2021
Bevolking naar leeftijd en geslacht - Easterlittens
Factsheet Easterlittens
%
Aantal 160 180 180 190 186
Huishoudens - Easterlittens 2018 2020 Alleenwonend 57 65 Eenoudergezin 10 11 Samen zonder relatie, zonder kind 12 15 Samen met relatie, zonder kind 46 45 Samen zonder relatie, met kind 7 6 Samen met relatie, met kind 49 41 Overig . . Totaal 185 186 Het aantal alleenwonenden is afgelopen jaren toegenomen, evenals huishoudens zonder kinderen. Het aantal relaties met kinderen is afgenomen.
28
Factsheet Easterlittens
Voorzieningen
Woningvoorraad Eigendomsverhouding 2018 - Easterlittens 2018 Sociale huurwoningen 25 Particuliere huurwoningen . Koopwoningen 167
Bouwjaar 2018 - Easterlittens voor 1945 1945-1975 1976-1985 1986-1995 1996-2005 na 2005 onbekend
2018 86 44 14 15 23 10 0
Woningvoorraad 2020 Easterlittens
2020
Bedreiging: Door de sluiting van de basisschool zal het wellicht moeilijker worden om nieuwe gezinnen of stellen met een kinderwens aan te trekken. Dit kan er uiteindelijk in resulteren dat het aantal jonge inwoners afneemt. Hierdoor kunnen de verenigingen (zoals voetballen, kaatsen en gymnastiek) onder druk komen om te kunnen blijven bestaan. Waardoor de veerkracht in het dorp afneemt. Dorpsbewoners hebben vaak een sociale binding met hun dorp en zullen niet verhuizen vanwege de sluiting van de school. 109
Twee-onder-een-kap woningen
69
Hoekwoningen
9
Rijwoningen
2
Appartementen
2
Kamer
0
Ouderen
0
Aantal woningen
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
-
Diverse verenigingen: voetbal, kaatsen, ijsbaan, gymnastiek klaverjassen, toneel. Multifunctioneel centrum Diverse plaatselijke ondernemingen zoals een restaurant, installatiebedrijf, camping met jachthaven, kapper, kinderopvang, etc.
Kansen en bedreigingen
Vrijstaande woningen
Overig
-
3 194
Doel: behoud actief dorpsleven Kans: nieuwe invulling schoolgebouw die ook voor het dorp iets biedt. Woningbouwbehoefte Easterlittens In Easterlittens kan middels inbreiding of herbestemming een aantal (4-6) wooneenheden worden toegevoegd. Voorwaarde is daarbij dat de ruimtelijke kwaliteit wordt verbeterd. Het schoolgebouw biedt ruimte om te herbestemmen naar wonen eventueel in combinatie met een maatschappelijke, bedrijfsmatige of culturele functie.
29
Factsheet Easterlittens
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
30
Geschiedenis van Feinsum
Factsheet Feinsum
Feinsum is een terpdorp dat omstreeks het begin van de jaartelling is ontstaan in het kweldergebied ten oosten van het stroomgebied van de Boarn. In de omgeving van Feinsum waren meer terpen te vinden en daarvan ligt een huisterp nog heel duidelijk ten noorden van Feinsum aan de Iestdyk in het landschap. Er staat nu een witgeschilderde boerderij op. Naar het oosten toe had Feinsum een waterverbinding door de bijna zes kilometer lange Finkumervaart naar de Dokkumer Ee waar het buurdorp Alde Leie met een verbindingsvaartje ook van profiteerde. Het dorp lag bovendien vrij dichtbij oude zeedijken: de Lage Hereweg, die nu de Bredyk heet, en de Hege Hearewei. Ze konden als wegen worden gebruikt. Vanaf de Bredyk leidt nu de Holdingawei vrij hoekig door het dorp dat geen kom heeft maar uit een viertal buurten bestaat. De meest oostelijke buurt heeft vooral bebouwing ten zuiden van de weg, maar ook een noordelijk dwarsbuurtje. Dan volgt de voormalige kruising met het in het landschap nog herkenbare tracé van de Noord Friesche Lokaal Spoorweg. Feinsum kreeg in 1900 een halte 3de klasse waar nu geen spoor meer van te herkennen is. Daarna volgt de Kerkbuurt waarvan de bebouwing ten zuiden van de weg staat. Onmiddellijk na een haakse hoek is de derde buurt aan de westzijde gelegen en na de tweede hoek volgt de vierde buurt met bebouwing aan vooral de noordzijde en een dwarsbuurtje.
(bron: historischcentrumleeuwarden.nl)
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
31
Ontwikkeling van Feinsum in kaart
Factsheet Feinsum 2000
1950
1975
2019
(bron: www.topotijdreis.nl)
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
32
Laatste ontwikkelingen in Feinsum
Factsheet Feinsum
In 2009/2010 is er een nieuwbouwwijkje met 7 nieuwe woningen gerealiseerd aan de westelijke zijde van Feinsum. Daarna kwam er nog één woning bij en werd een oude woning afgebroken en kwam er een nieuwe op die plek terug. Tevens is er door bewoners in enkele woningen behoorlijk geïnvesteerd en gemoderniseerd.
Demografische gegevens (Bronnen: https://leeuwarden.incijfers.nl/ en https://friesland.databank.nl/ )
Bevolkingsontwikkeling
Bevolking totaal (Feinsum)
170 165 175 170 164
2000 2005 2010 2015 2020 Bevolking naar leeftijd en geslacht - Feinsum
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
2018
2020
0-9 jaar
11
8
10-19 jaar
22
25
20-29 jaar
22
12
30-39 jaar
2
7
40-49 jaar
21
18
50-59 jaar
37
33
60-69 jaar
39
46
70-79 jaar
13
11
80-89 jaar
4
3
90-99 jaar
0
1
100 jaar en ouder
0
0
33
Huishoudens totaal
Factsheet Feinsum
Feinsum
Woningvoorraad 2020 - Feinsum 2020
2000
55
Vrijstaande woningen
51
2005
55
Twee-onder-een-kap woningen
17
2010
60
Hoekwoningen
0
2015
65
Rijwonngen
1
2020
65
Appartementen
0
Kamer
0
Ouderen
0
Overig
0
Aantal woningen
69
Huishoudens 2020 - Feinsum
2020
Alleenwonend Eenoudergezin
9 .
Samen zonder relatie, zonder kind
5
Samen met relatie, zonder kind
26
Samen zonder relatie, met kind
5
Samen met relatie, met kind
17
Overig Totaal
. 64
Eigendomsverhouding 2020 Feinsum Sociale huurwoningen Ouderenhuisvesting Particuliere huurwoningen Koopwoningen Eigendom onbekend
2020
. . .
66 3
Bouwjaar - Feinsum voor 1945
38
1945-1975
10
1976-1985
5
1986-1995
6
1996-2005
1
na 2005
9
onbekend
0
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
Voorzieningen Het dorp Feinsum heeft een speeltuin, haven, actief dorpsbelang,
Kansen en bedreigingen Door de nabijheid van Stiens zijn diverse voorzieningen zoals school, supermarkt, zwembad, winkels, zorg op fietsafstand. Door de aanleg van
34
Factsheet Feinsum
de N398 is de bereikbaarheid van het dorp naar grotere economische kernen zoals Leeuwarden, Franeker, Harlingen, Heerenveen verbeterd.
Actiepunten voor het woningbeleid op weg naar en in 2030:
Binnen de hechte dorpsgemeenschap worden ouderen door dorpsgenoten ondersteund. Onderzocht kan worden op welke wijze bestaande bebouwing geschikt kan worden gemaakt voor deze oudere bewoners waarbij wellicht deze ouderen bij elkaar kunnen wonen. Dorpsvisie Feinsum 2020 - 2030 Woningbeleid We kennen een grote diversiteit in de 67 woningen binnen de dorpsgrens. Er zijn op dit moment 64 eigen woningen en 3 huurwoningen. Woningen bij boerderijen en een enkel ander bedrijf zijn hierin meegenomen. Binnen de bebouwde kom van Feinsum zijn 50 woningen en in het buitengebied 17, waaronder 4 in gebruik als agrarisch bedrijf. De woningen zijn over het algemeen in goede staat, regelmatig worden woningen grondig gerenoveerd en gemoderniseerd. Verkrotting is op dit moment beslist niet aan de orde. Er is één vakantiewoning in de verhuur. Rond 2009/2010 is er een nieuwbouwplan gerealiseerd aan de westzijde van Feinsum. In die tijd zijn daar 7 woningen gebouwd en in 2018 nog één. Ook is er in 2018 in het dorp een oude woning afgebroken en op dezelfde plek een nieuwe gebouwd. Er zijn geen woningen specifiek voor starters. Wel worden woningen misschien voor een startersprijs aangekocht en vervolgens verbouwd.
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
35
Factsheet Feinsum
Woningbouwbehoefte Feinsum In Feinsum willen we ruimte bieden om binnen de bestaande bebouwing via woningsplitsing, verdichting, herbestemming extra wooneenheden toe te staan. Hierdoor kan extra aanbod voor jongeren/betaalbare woningen ontstaan. Ook kan bijvoorbeeld door herbestemming van een voormalige boerderij woonruimte voor ouderen worden gerealiseerd. Het totaal aantal toe te voegen wooneenheden tot 2030 betreft maximaal 4.
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
36
Factsheet Feinsum
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
37
Geschiedenis van Goutum
Factsheet Goutum
Goutum is een terpdorp dat in de vroege Middeleeuwen is ontstaan op een zuid-noord lopende kwelderwal waarop meer (huis)terpen zijn opgeworpen. In de jaren-zestig en -zeventig heeft Goutum zich naar vorm en functie revolutionair ontwikkeld. Het boerendorp, dat van oudsher nooit meer dan zo’n driehonderd inwoners telde, werd in rap tempo getransformeerd tot een forensenplaats van ruim zeventienhonderd zielen. Aan het eind van de 20ste eeuw kreeg Goutum-Noord aan het Van Harinxmakanaal gestalte, waardoor het dorp in korte tijd met bijna 1000 inwoners groeide. (bron: 36x Leeuwarden, Peter Karstkarel)
Ontwikkeling van Goutum in kaart 1950
1975
Kaart rond 1925
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
38
2000
Factsheet Goutum
Laatste ontwikkelingen in Goutum De laatste ontwikkelingen hebben buiten het oorspronkelijke dorp Goutum plaatsgevonden maar hebben invloed op het dorp. Het buurtschap Techum is aangelegd aan de zuidkant van Goutum en heeft directe verbinding met de bebouwing van Goutum. De woningbouwontwikkelingen hebben bijdragen aan het voorzieningenniveau in Goutum, sport, onderwijs, supermarkt, etcetera zijn allen binnen fietsafstand aanwezig. Momenteel wordt er gewerkt aan planvorming voor buurtschap De Hem, deze zal ten zuidoosten van het dorp worden gerealiseerd. Demografische gegevens
2019
(Bronnen: https://leeuwarden.incijfers.nl/ en https://friesland.databank.nl/ )
Goutum
2000
Bevolking totaal
2400
Bevolking naar leeftijd
(bron: www.topotijdreis.nl)
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
2005
2010
2606 2000
2015
2608
2020
2788
3279
2005
2010
2015
2020
0-9 jaar
314
410
328
293
487
10-19 jaar
319
324
382
405
413
20-29 jaar
195
116
130
226
212
30-39 jaar
371
396
254
246
421
40-49 jaar
424
442
466
410
404
50-59 jaar
400
462
448
460
485
60-69 jaar
235
286
377
438
414
70-79 jaar
116
137
165
243
324
80-89 jaar
24
33
56
58
100
90-99 jaar
2
0
2
9
17
100 jaar en ouder
0
0
0
0
0
39
Huishoudens - Goutum
2000
2005 2010
2015
Factsheet Goutum 2020
Woningtype 2020 - Goutum
2020
Alleenwonend
110
134
160
189
230
Vrijstaande woningen
366
Eenoudergezin
33
21
43
57
75
Twee-onder-een-kap woningen
482
Samen zonder relatie, zonder kind
75
58
54
67
75
Hoekwoningen
167
293
320
344
374
388
Rijwoningen
243
61
66
85
128
Appartementen
11
Samen met relatie, zonder kind Samen zonder relatie, met kind
.
Samen met relatie, met kind
360
360
315
312
344
Kamer
0
Overig
16
9
14
14
22
Ouderen
1
Totaal
890
963
996
Overig
10
Huishoudens 2020 - Goutum
2020
Alleenwonend
230
Eenoudergezin
75
Samen zonder relatie, zonder kind
75
Samen met relatie, zonder kind
388
Samen zonder relatie, met kind
128
Samen met relatie, met kind
344
Overig
22
Totaal
1262
Eigendomsverhouding 2020 -
Goutum
68
Sociale huurwoningen Ouderenhuisvesting
. 23 1189
Particuliere huurwoningen Koopwoningen Eigendom onbekend
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
.
1098 1262
Bouwperiode 2020 - Goutum
2020
Voor 1920
48
1920-1945
53
1945-1970
54
1970-1990
371
1990-2010
486
2010 of nieuwer
268
Voorzieningen Het dorp zelf heeft een aantal voorzieningen zoals basisonderwijs, sportverenigingen en dergelijke. Door de ligging nabij Leeuwarden zijn alle voorzieningen op fietsafstand. Kansen en bedreigingen Juiste de snelle groei van het dorp zorgt ervoor dat de nieuwe bewoners minder betrokken zijn bij het dorpsleven. De identiteit van het dorp kan hierdoor onder druk komen.
40
Woningbouwbehoefte Goutum
Factsheet Goutum
Door de groei van Leeuwarden met de buurtschappen in de Zuidlanden en de ontwikkeling van de nieuwe wijk Middelsee is er in principe voldoende divers aanbod in nieuwbouw woningen in de omgeving van Goutum. Wanneer er sprake is van vrijkomende panden, dan bieden we ruimte om wooneenheden toe te voegen. Bij herbestemming zien wij ook graag een combinatie met een andere functie die bijdraagt aan de dynamiek en leefbaarheid van het dorp. In principe zien wij bij toevoeging binnen bestaand bebouwd geen beperking in het aantal toe te voegen woningen. Voorwaarde is dat aan de minimale oppervlakte van 65 m2 BVO wordt voldaan.
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
41
Geschiedenis van Grou
Factsheet Grou
Grou is van oorsprong een vroeg middeleeuws terpdorp in het Lage Midden met een agrarisch karakter. Dankzij de centrale ligging tussen talrijke waterverbindingen kon het zich vanaf de 15de eeuw tot een nederzetting van handel en scheepvaart ontwikkelen. Aan het einde van de 18de eeuw wordt over het dorp geschreven: Grou ‘is een groot en vermogend dorp, liggende byna rondsom in het water; waarom men hier voorheen met geene rydtuigen af of aan kon komen. Doch voor niet veele jaaren heeft men van hier, midden door moerassige gronden, eenen rydweg aangelegd, die van eene genoegzaame hoogte is, en op den Irnzumer Rydweg uitkomt.’
(bron: grousters.nl)
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
Het wordt dan ook een vlekke genoemd. Het dorp ligt niet alleen aan en tussen het water, maar met allerlei vaartjes wordt het ook doorsneden door water. Het oudste gedeelte tussen Pikmeer en Rechte Grouw is dan ook wel een archipeldorp genoemd. De watertjes zijn inmiddels allemaal gedempt maar door de wirwar van straatjes is dat archipelkarakter nog te ervaren. Hoewel het dorp in de uiterste zuidwestelijke hoek van Idaarderadeel lag, werd het toch de hoofdplaats van de grietenij en later gemeente. Dat bleef het toen in 1984 de gemeenten Idaarderadeel, Utingeradeel en Rauwerderhem werden samengevoegd.
Toen het belang van de waterwegen afnam, kwam Grou niet aan maar wel nabij de Overijsselsestraatweg (1826/’27) en nog dichter bij de spoorweg Leeuwarden-Zwolle (1868) te liggen. Daarna ontwikkelde zich enige ambachtelijke en industriële nijverheid – scheepswerven, een grote industrie van houtbewerking, een zuivelfabriek en een fabriek van zuivelinstallaties – en Grou werd bovendien een gewilde woonplaats. De ligging aan het Pikmeer en waterwegen die naar Leeuwarden en het merengebied in het zuidwesten leiden, geven Grou in de 20ste eeuw alle kans om zich tot een gezellig watersportcentrum te ontwikkelen. De dorpsuitbreiding vond aan het begin van de 20ste eeuw eerst onmiddellijk ten oosten van de oude kern plaats, voornamelijk met volkswoningen. Het is een gebied dat vrij gaaf is gebleven. Dat geldt eveneens voor de meteen na de oorlog gerealiseerde uitbreiding ten zuiden daarvan. Dat werd eveneens een karakteristieke arbeiderswijk. De andere bevolkingsgroepen bouwden hun vaak representatieve woningen in of nabij de dorpskern. Pas daarna is Grou naar het westen en het zuiden uitgebreid. Aan de autosnelweg A31 werd vanaf de jaren negentig een bedrijventerrein ontwikkeld. (bron: www.frieslandwonderland.nl)
42
Ontwikkeling van Grou in kaart 1950
1975
Factsheet Grou 2000
2019
(bron: www.topotijdreis.nl)
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
43
Recente ontwikkelingen in Grou
Factsheet Grou
Door Elkien wordt momenteel een herstructurering uitgevoerd in het gebied rond de Nijdjipstrjitte. Er worden iets minder woningen teruggebouwd dan er in het plangebied stonden. Dit komt enerzijds doordat er een ander type woningen worden teruggebouwd en anderzijds door de invulling van een deel van het plangebied met groen en parkeren. Omdat de vraag naar sociale huurwoningen in Grou de komende jaren zal afnemen, worden hiermee wel voldoende sociale huurwoningen gerealiseerd om aan de vraag te kunnen voldoen. Fase 1 is inmiddels gerealiseerd. De woningen aan de zuidzijde van de Nijdjipstrjitte (fase 2) zijn inmiddels gesloopt.
In het gebied Minne Finne is planologische ruimte voor 11 rijwoningen en 4 vrijstaande woningen. Hoofddoelstellingen voor het gebied zijn de verbinding van het waterfront met het centrum, passend binnen de cultuurhistorische waarde van het beschermde dorpsgezicht. Tevens is de openbare ruimte aan de havenzijde heringericht en wordt de water- en groenstructuur in de zuidoostelijke planhelft aangepast. Aan de Volmaweg worden momenteel vier vrijstaande woningen gebouwd.
Afbeelding gebied Minne Finne
Afbeelding gebied Nijdjipstrjitte
In het voormalig politiebureau aan Stationsweg 35 zijn recent 14 appartementen ontwikkeld. Aan de Prinses Wilhelminastraat is nog planologische ruimte voor het toevoegen van twee woongebouwen met elk acht appartementen. (bron: ruimtelijkeplannen.nl)
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
44
Factsheet Grou
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
45
Demografie (Bronnen: https://leeuwarden.incijfers.nl/ en https://friesland.databank.nl/ )
Bevolkingsontwikkeling 2000 2005 2010 2015 2021 Bevolking naar leeftijd - Grou 0 t/m 9 jaar 10 t/m 19 jaar 20 t/m 29 jaar 30 t/m 39 jaar 40 t/m 49 jaar 50 t/m 59 jaar 60 t/m 69 jaar 70 t/m 79 jaar 80 t/m 89 jaar 90 t/m 99 jaar 100 jaar en ouder
Factsheet Grou
545 694 549 559 881 896 861 486 259 39 1
Bevolking naar leeftijd en geslacht 2021 Groei t.o.v. 2015 - Grou 0 t/m 9 jaar 10 t/m 19 jaar 20 t/m 29 jaar 30 t/m 39 jaar 40 t/m 49 jaar 50 t/m 59 jaar 60 t/m 69 jaar 70 t/m 79 jaar 80 t/m 89 jaar 90 t/m 99 jaar 100 jaar en ouder
2000 2010 2015 2021
2021
Huishoudens - Grou 474 670 542 555 688 942 863 704 266 47
2021
-13% -3,5% -1,3% -,7% -21,9% 5,1% ,2% 44,9% 2,7% 20,5%
We zien dat het aantal inwoners in Grou tot 50 jaar is afgenomen en ouder dan 50 jaar is toegenomen.
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
totaal (Grou)
2005
Bevolking totaal 5450 5870 5645 5770 5751 2015
Ontwikkeling huishoudens
2015
2355 2560 2535 2685 2682
2021
Alleenwonend
896
930
Eenoudergezin
159
195
Samen zonder relatie, zonder kind
233
240
Samen met relatie, zonder kind
665
673
Samen zonder relatie, met kind
155
181
Samen met relatie, met kind
499
432
Overig
27
31
Huishoudens 2021 Groei t.o.v. 2015 - Grou
Grou
Alleenwonend
3,8%
Eenoudergezin
22,6%
Samen zonder relatie, zonder kind
3%
Samen met relatie, zonder kind
1,2%
Samen zonder relatie, met kind
16,8%
Samen met relatie, met kind
-13,4%
Overig
14,8%
Totaal
1,8%
Uit de tabel kunnen we opmaken dat alle typen huishoudens zijn toegenomen, behalve de gezinnen (met relatie, met kind).
46
Aantal inwoners per adres Grou
Factsheet Grou
Aantal inwoners per adres
2014
2,19
2018
2,16
2021
2,14
Het aantal inwoners per adres is afgenomen van 2,19 in 2014 naar 2,14 in 2021.
Grou
Vrijstaande woningen
671
Twee-onder-een-kap woningen
681
Hoekwoningen
388
Rijwoningen
538
Appartementen
293
Kamer
0
Ouderen
61
Overig
55
Totaal
2692
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
25% 25,3% 14,4% 20% 10,9% % 2,3% 2%
Grou
Sociale huurwoningen
769
Ouderenhuisvesting
31
Particuliere huurwoningen Koopwoningen
32 1855
Eigendom onbekend Bouwperiode 2020
Woningvoorraad Woningtype 2020
Eigendomsverhouding 2020
5 Grou
Voor 1920
223
1920-1945
253
1945-1970
606
1970-1990
954
1990-2010
471
2010 of nieuwer
184
Naar verwachting neemt het aantal alleenstaanden in de toekomst toe in Grou (van 893 naar 930). En vindt verdere verdunning van de huishoudens plaats (van 2,19 in 2014 naar 2,14 in 2021). Ook vindt verdere vergrijzing plaats, er zijn meer inwoners die ouder worden en de inwoners worden daarnaast gemiddeld ook ouder. Dit betekent dat het aantal huishoudens in Grou nog wel licht gaat toenemen. Als we kijken naar het type woningaanbod dan zijn voornamelijk gezinswoningen, slechts . Oftewel, niet alle ouderen/alleenstaande kunnen wellicht wonen in een woning die beter bij hun leefsituatie past.
47
WOZ-waarde 2020 - Grou
2020
Tot €50.000 [aantal]
1,2(31)
€50.000 - €80.000 [aantal]
3,0(81)
€80.000 - €110.000 [aantal]
6,8(182)
€110.000 - €170.000 [aantal]
31,0(832)
€170.000 - €230.000 [aantal]
23,5(632)
€230.000 of meer [aantal]
34,6(929)
WOZ-waarde 2020 Groei t.o.v. 2015 - Grou
2020
Tot €50.000
Factsheet Grou
Voorzieningen
-43,6%
€50.000 - €80.000
-50%
€80.000 - €110.000
-52,6%
€110.000 - €170.000
-16%
€170.000 - €230.000
25,1%
€230.000 of meer
62,1%
Zoals in alle dorpen en wijken is de WOZ-waarde ook in Grou gestegen. In het segment tot € 170.000,- is afgenomen. Het percentage woningen met een WOZ-waarde hoger dan € 230.000,- bedraagt 34,6%. Aan de andere kant zijn er dus circa 1750 woningen in Grou met een WOZ-waarde lager dan € 230.000,-. ( In de cijfers WOZ-waarde tot € 50.000,- zitten garageboxen
In Grou zijn zorgvoorzieningen aanwezig, er is onder andere extramurale zorg mogelijk in de Friesma State. Daarnaast biedt It Hofke van Fidesta woonmogelijkheden voor mensen met een lichamelijke of verstandelijke beperking. Ook heeft Woonzorg Nederland in het wooncomplex De Boldert 26 appartementen specifiek voor de doelgroep 55+. Verder zijn zorgvoorzieningen, zoals huisarts, tandarts, fysiotherapeut, thuiszorg, etc. in Grou gevestigd. Kansen en bedreigingen Grou is een volledig dorp, met alle basisvoorzieningen. Gelegen aan de A32, aan het spoor met een station en aan recreatief vaarwater. Deze goede ligging heeft er ook voor gezorgd dat het dorp sterk gegroeid is
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
48
Factsheet Grou
sinds 1950. Het dorp heeft een goede basis waardoor het ook in de toekomst aantrekkelijk zal blijven voor diverse huishoudens om hier te blijven wonen of om zich hier te vestigen.
- 72 (72%) willen woning in eigen dorp en 28 (28%) niet. Dat is vergelijkbaar met het totaal van alle dorpen. Een aantal willen graag in een grotere plaats wonen, 13 specifiek in Leeuwarden.
Door het toevoegen van levensloopgeschikte woningen kan doorstroming ontstaan, waardoor meer gezinswoningen en huurwoningen beschikbaar komen voor jonge gezinnen en inwoners met een kleinere portemonnee.
Reden - 31% (=31) zoekt een duurzamere woning - 29% (=29) zoekt een betere woning - 28% (=28) vanwege hogere leeftijd - 25% (=25) wil kleiner wonen - 25% (=25) anders, namelijk: levensloopgeschikte woning wordt vaak genoemd - 24% (=24) wil groter wonen
Grou is een aantrekkelijk dorp ook voor toeristen. De laatste jaren zien we het tweede woningbezit toenemen, mede veroorzaakt door de coronacrisis, waardoor mensen meer op de ruimte willen wonen. Hierdoor zien we echter vooral in de oude dorpskern dat woningen met name in de winterperiode niet bewoond worden. Dit heeft een negatief effect op de leefbaarheid in dit gebied. Daarnaast hebben woningzoekenden uit Grou door deze ontwikkeling minder kansen op de woningmarkt, ook een ongewenst effect. Als gemeente onderzoeken we welke instrumenten kunnen worden ingezet om deze ontwikkeling te reguleren. Resultaten vragenlijst wonen in Grou In totaal 391 ingevulde vragenlijsten. Grou heeft 2682 huishoudens, respons van 14,6%. Bijna 50% van de ingevulde enquête komt uit de leeftijdscategorie 50 – 70 jaar. Verhuiswens - Van de 391 heeft bijna 26% = 100 huishoudens/personen aangegeven te willen verhuizen (t.o.v. 24% totaal) - 18 huishoudens willen zo snel mogelijk, 24 binnen 2 jaar en 58 later
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
Gewenste type woning - 52% (=52) vrijstaand - 30% (=30) levensloopgeschikt - 27% (=27) appartement - 27% (=27) 2^1 kap Overige informatie - 41 (41%) geven aan dat de betreffende gewenste woning niet in het dorp staat - 69 (69%) zoeken een koopwoning, 31 (31%) een huurwoning. Dat is vergelijkbaar met de resultaten van het totaal. - 45 van 100 verwachten niet een andere woning te hebben gevonden binnen een jaar - 23 geven aan niet te verwachten de gewenste woning binnen een jaar te kunnen vinden vanwege geen aanbod in koopwoningen in de goede prijs. - 23 geen aanbod op de plek waar ze willen wonen
49
Factsheet Grou
- 25 geen aanbod in gewenste woningtype - 65% (= 41) wil wel in een CPO, 35% niet - Opvallend 38% zoekt koopwoningen van €350.000 of meer (= 23% bij totaal) Zoekende huurwoning - 12 van de 31 vinden dat er te weinig aanbod is. - 15 van de 31 geven aan dat er geen geschikte huurwoningen zijn - 26 van de 31 geeft een onvoldoende aan het aanbod huurwoningen - O.a. huurwoningen gaan naar mensen uit de stad, buitenlanders, kwetsbare doelgroepen - 18 van de 31 willen ook wel in een particuliere huurwoning wonen
Bewoners huurwoning - 86% (aantal 38) is tevreden over de huurwoning waarin ze wonen. - 47% wil wel meer betalen voor de woning als wooncomfort verbetert of energielasten lager worden. - 41% wil niet meer betalen als de huurwoning wordt verbeterd. Leefbaarheid 30 huishoudens/personen hebben de sociale woonsituatie met een onvoldoende beoordeeld. - Weinig sociale interactie. Erg opvallend is vaak genoemd. - Onrust in dorp over woningbouwontwikkelingen - Verkeersoverlast. Wordt te hard gereden. - Buurt gaat achteruit. Slechte staat van onderhoud gebouwen en openbare ruimte. - Burenoverlast, toename “asociale” buurt bewoners. Ook opvallend meer dan in andere dorpen.
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
Antwoorden taak gemeente in woonbehoefte: - Overleg met dorpsbelang - Inwoners inlichten, betrekken bij plannen - Tegengaan recreatief (mede)gebruik permanente woningen - Plannen toetsen op verbetering kwaliteit leefomgeving - Zorgen voor huurwoningen en betaalbare koopwoningen - Huizen voor starters - Ambtenaar die direct contact heeft met dorp - Meer woonruimte voor starters en 65+-ers - Gezellig woonvorm voor jongvolwassenen - Meer woningen (aan het water) - Leegstaande panden benutten - Meer seniorenwoningen - Verplichte zelfbewoning - Woningen voor 1 persoonshuishoudens - In gesprek met woningcorporatie o.a. over scheefwonen - Met inwoners zoeken naar mogelijkheden voor woningbouw Antwoorden open vragen verbetering woon- en leefsituatie: - Permanente bewoning recreatiewoningen en tweede woningbezit - Meer speelgelegenheden - Tegengaan verkeersoverlast aan parkstraat, Stationsstraat, - Dorpshuis terug - Halbertsmaterrein - Meer aanbod activiteiten - Betere parkeervoorzieningen en handhaving blauwe zone/ aandacht voor parkeren in centrum - Goed bereikbaar meldpunt overlast en wat doen met de meldingen - Zwembad - Meer groen en natuur en buiten sport mogelijkheden - Fietsbrug naast Lidl autobrug van maken
50
-
Verbetering afvalbeheer Onderhoud trottoirs, wegen en groen op hoger niveau Slecht weer accommodatie voor toeristen Winkelaanbod en voorzieningen op peil houden Meer culturele en sociale evenementen en een plek daarvoor Netwerkoverleggen Praten met de jeugd
Factsheet Grou
Wat betekent dit voor Grou? >> mogelijkheden Halbertsmaterrein onderzoeken, wellicht een menging van functies mogelijk. Bijvoorbeeld woon-werklocaties, wonen, en verblijfsrecreatie, horeca/maatschappelijke functie >> overige locaties met mogelijkheden? Nog ruimte voor wonen boven winkels in het centrum? Die bijvoorbeeld meer gericht zijn op jongeren? In onze gegevens zien we dat er op een aantal panden in het centrum geen bewoners staan ingeschreven, terwijl deze wel geschikt lijken als woonruimte. Dorpsvisie Momenteel wordt gewerkt aan een nieuwe dorpsvisie voor Grou. Hier is de gemeente nauw bij betrokken. De dorpsvisie gaat naast wonen ook over andere thema’s zoals recreatie, voorzieningen, bereikbaarheid, etc. De woningbouwplannen zullen in het geheel van de dorpsvisie worden beoordeeld. Idealiter dragen de woningbouwplannen bij aan de integrale toekomstvisie.
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
Woningbehoefte Grou Grou heeft een regionale verzorgingsfunctie, onder andere vanwege de aanwezige voorzieningen in het dorp. De ligging aan het water in combinatie met deze voorzieningen maakt het dorp aantrekkelijk voor de inwoners om in het dorp te blijven wonen ook als ze ouder worden, maar ook voor nieuwe vestigers van buiten. In Grou zien we kansen om extra woningaanbod te realiseren om zowel de eigen bewoners als de nieuwe vestigers een passende woning te bieden. Voor het Halbertsmaterrein wordt onderzocht welke functies daar passend zijn, daarbij moet rekening worden gehouden met het naastgelegen bedrijventerrein. Ook het terrein van het Groene Kruisgebouw is in beeld voor eventuele woningbouw.
Gezien de huidige krapte op de woningmarkt en de regionale verzorgingsfunctie zien wij voor beide gebieden mogelijkheden om deze in te vullen met woningbouw. Per gebied moet onderzocht worden welke typologie en welk aantal past bij de schaal en aard van het gebied. Momenteel wordt onderzoek gedaan naar de woningmarkt in Grou. Daarnaast zien we ruimte om binnen de bestaande bebouwing wooneenheden toe te voegen. Door herbestemming of het toevoegen van een extra wooneenheid bijvoorbeeld boven winkelpanden in het oude centrum, ontstaat betaalbare woonruimte voor jongvolwassenen. Een doelgroep die we ook graag in het dorp willen bedienen, mede vanwege de vergrijzing die meer zichtbaar wordt binnen de bevolking.
51
Factsheet Grou
Gemeente Leeuwarden | Beleidskader wonen in de dorpen
52
Geschiedenis van Hempens en Teerns
Factsheet Hempens-Teerns
Hempens/Teerns, ze worden tegenwoordig in één adem als tweelingdorpen genoemd. Het dorp Teerns bestaat eigenlijk niet meer. De kern is verdwenen onder het kruispunt ten zuiden van de Drachtsterbrug. De buurschap aan de Himpenserdyk nabij de brug over de Nauwe Greuns die bij Teerns hoorde, is met Hempens aan de overzijde van het water een eenheid gaan vormen. Bodemvondsten uit beide dorpsterpen hebben aangetoond, dat de nederzettingen al bewoond waren in de laatste eeuwen voor het begin van onze jaartelling. In de middeleeuwen bouwden de bewoners van Teerns en Hempens elk een godshuis. De kerk van Teerns is al sinds lang verdwenen, die van Hempens is verschillende malen vernieuwd en staat nog steeds op een ruim kerkhof.
Hempens-Teerns heeft de gemeente de wijk ‘Zuiderburen’ gebouwd. Hoewel Hempens-Teerns tegen Zuiderburen aanligt, heeft het duidelijk een eigen, dorpse identiteit. De suburbanisatiegolf is grotendeels aan het dorp voorbij gegaan.
In het laaggelegen agrarische gebied zijn rond de dorpen bovendien enkele huisterpen te vinden waarop states en boerderijen gebouwd waren. Het karakter van Hempens en Teerns is in de loop der jaren bepaald geweest door de landbouw. Weg en vaart hebben eveneens de ontwikkeling bepaald. Bij de doorwaadbare plaats en de overzet in en over de Nauwe Greuns is ten noorden langs de Himpenserdyk de buurschap van Teerns gegroeid en na de voortzetting in de Skoalledyk heeft de Hempenser bebouwing tussen deze dijk en de Nauwe Greuns plaatsgevonden. Hempens-Teerns is met 226 inwoners de kleinste woonkern in het buitengebied van de gemeente Leeuwarden. Het waren oorspronkelijk twee kerkdorpen, die in 1603 werden gecombineerd. Naast de bebouwing rond de kerk en brug (Nauwe Greuns) woont de bevolking verspreid op boerderijen en in enkele losse huizen. Tussen het Van Harinxmakanaal en