Document · PDF

Coalitieakkoord 2026-2030 -Ruimte voor de toekomst-

Besluitvorming (raad) 17 juni 2026, gemeente LeeuwardenBij agendapunt: Coalitieakkoord 2026-2030 -Ruimte voor de toekomst-17.479 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Investeren in innovatie, kennis en talent

4.3. Het belang van cultuur

Innovatie en talent zijn belangrijk voor de economie van de gemeente Leeuwarden. Fryslân is koploper op het gebied van circulaire economie en watertechnologie. Die koppositie willen we vasthouden. Onze speerpunt sectoren rondom water, bodem en circulariteit willen we verder verstevigen en watertechnologie willen we beter verbinden met bodemtechnologie en de agrifoodsector. Zo versterken we ons economisch profiel en vergroten we onze aantrekkingskracht. Dat doen we in nauwe samenwerking met onderwijsinstellingen, bedrijven en andere overheden.

Cultuur is onmisbaar voor een levendige en aantrekkelijke gemeente. Het brengt mensen samen, stimuleert creativiteit en draagt bij aan persoonlijke ontwikkeling. Cultuur is een belangrijke vestigingsfactor voor jongeren, gezinnen en studenten. Samen met partners werken we aan een herkenbaar cultureel profiel van onze gemeente. Het bestaande cultuurbeleid loopt tot en met 2028. Wij blijven investeren in We the North, Explore the North, de Harmonie, City of Literature en innovatiebudget voor cultuur. Daarnaast doen we een eenmalige bijdrage aan het Natuurmuseum voor de verduurzaming en vernieuwing van de vaste tentoonstelling. Voor de periode na 2028 maken wij een nieuwe kunst- en cultuurnota en kunnen voortbouwen op de mooie culturele basis die er ligt. We zorgen dat het culturele aanbod breed en toe gankelijk blijft. Voor inwoners in de stad én in onze dorpen.

Daarnaast zetten we in op verdere ontwikkeling van het academisch klimaat. We blijven investeren in campussen en kennisinstellingen, zoals de WaterCampus, waar onder Wetsus. We zijn blij met de RUG Campus Fryslân als aanvulling op het rijke, bestaande MBO- en HBO-onderwijs in Leeuwarden. Voor de komende periode zien we kansen in de ontwikkeling van een Bodemcampus. We stimuleren samenwerking via netwerken en het innovatiefonds. Daarnaast willen we talent aantrekken en behouden. Dat doen we door te zorgen voor voldoende (studenten)huisvesting en bij te dragen aan Leeuwarden Student City. Daarnaast is een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt van belang. 26

4.2. Marketing, recreatie en toerisme We willen dat bezoekers langer in de gemeente Leeuwarden blijven en de stad meer gaan zien als uitvalsbasis voor de regio en de Wadden. Daarbij zorgen we voor een goede balans tussen levendigheid en leefbaarheid. We investeren in een duidelijke profilering van Leeuwarden en onze watersportdorpen en zetten marketing en toerisme gerichter en structureler in. Ook zien we kansen in het intensiveren van de samenwerking en gezamenlijke profilering van de regio. Bijvoorbeeld als het gaat om de Wadden, de 11 Steden, agritoerisme of het bezoeken van een van onze prachtige natuurgebieden. Daarnaast hebben we oog voor het belang van toerisme voor de economie en voor ondernemers. We verbeteren de communicatie, bijvoorbeeld bij werkzaamheden en herinrichting in de stad. En we stimuleren een aan trekkelijk en gevarieerd aanbod van horeca en recreatie. Om als toeristische bestemming nog aantrekkelijker te worden, investeren we de komende jaren in het culturele aanbod en gerichte marketing. We blijven inzetten op (de inkoop van) festivals en evenementen, marketing en op een waardevolle culturele programmering. Om dit structureel te kunnen dekken wordt de toeristen belasting verhoogd.

We investeren in talentontwikkeling, cultuureducatie en een gezond makersklimaat. Het Ruiterskwartier, met de (verbouwde) Harmonie, Neushoorn en Firda, zien we als dé plek waar talentontwikkeling en samenhangende programmering samenkomen. De vernieuwing van het Ruiterskwartier en de Harmonie gebruiken we als aanleiding om de samenwerking in dit gebied een impuls te geven. Daarnaast zorgen we ook elders voor voldoende en betaalbare werk- en ontmoetingsruimtes voor cultuur. Daarvoor brengen we vraag en aanbod van scholen, culturele instellingen en verenigingen beter bij elkaar, bij voorkeur via één eenduidige ingang. Waar het kan maken we slimmer gebruik van gemeentelijk vastgoed. Het Historisch Centrum Leeuwarden (HCL) heeft een belangrijke functie als open historisch platform. We blijven ons hiervoor inzetten. Wel is er minder budget voor het HCL, wat kan leiden tot minder exposities en lezingen.

Cultuur als motor voor leefbaarheid Cultuur staat niet op zichzelf, maar draagt bij aan leefbaarheid en sociale samenhang in de dorpen en de stad. Daarom hebben we oog voor makers, (kunst) initiatieven vanuit de mienskip en HaFaBra9. We blijven amateurkunst en verenigingen ondersteunen. We geven met extra budget een gerichte impuls aan de lokale cultuur. Dat doen we via onze subsidieregeling voor amateurkunst en met subsidie voor muziekverenigingen via Samenwerkende Muziekverenigingen Leeuwarden (SML). We leggen de verbinding met de inzet in dorpen en wijken, waar ook via andere budgetten wordt gewerkt aan leefbaarheid en ontmoeting. Met een samen hangende aanpak maken we zo meer mogelijk.

HaFaBra is een verzamelnaam voor de amateurmuzieksector en staat voor Harmonie, Fanfare en Brassband. Het gaat om muziekverenigingen die samen een belangrijke rol spelen in het culturele en sociale leven in dorpen en steden.

Cultuur toegankelijk voor alle jongeren Cultuureducatie is belangrijk voor de ontwikkeling en creativiteit van kinderen en jongeren. Via organisaties als Kunstkade en hun cultuurcoaches maken we kunst en cultuur toegankelijk voor alle jongeren, van kinder opvang tot voortgezet onderwijs. De komende periode besteden we extra aandacht aan muziekonderwijs en ondersteunen we scholen hierbij. Ook willen we dat jongeren makkelijker in aanraking komen met cultuur. Daarom onderzoeken we hoe we musea beter toe gankelijk kunnen maken voor jongeren.

Ruimte voor een gevarieerd evenementenaanbod Evenementen zijn belangrijk voor een levendige gemeente. Ze brengen inwoners en bezoekers samen en dragen bij aan de economie. We zetten de bestaande lijn voort en blijven investeren in een goed en gevarieerd aanbod van evenementen, met aandacht voor kwaliteit, spreiding en samenwerking. We zorgen dat de openbare ruimte op orde is, zodat evenementen kunnen plaats vinden in een veilige en aantrekkelijke omgeving.

Meerdaagse evenementen, waaronder festivals, vinden we belangrijk binnen het totale aanbod van de gemeente Leeuwarden. Deze evenementen dragen

bij aan de leefbaarheid van onze gemeente en willen we een plek kunnen bieden. Onze voorkeur gaat uit naar de Groene Ster als locatie voor evenementen en cultuur. Op basis van de uitspraak van de Raad van State bekijken we wat op deze plek mogelijk is.

Meer impact met Arcadia We bouwen voort op de kracht van Leeuwarden als culturele hoofdstad. Spraakmakende cultuurprojecten en -programma’s spelen daarin een belangrijke rol. Arcadia blijft een belangrijk cultureel uithangbord voor Leeuwarden en Fryslân. Voor 2028 streven we naar een krachtige, toegankelijke en publieksvriendelijke editie met duidelijke regionale en bovenregionale uitstraling. We richten ons op meer impact voor inwoners, bezoekers en makers. Samen met de organisatie zorgen we voor duidelijke afspraken over richting, kwaliteit en samenwerking voor een succesvolle editie in 2028. We zien de komende editie als een volgende stap in de culturele ontwikkeling van de gemeente Leeuwarden. Daarmee komt ons tienjarig programma naar aanleiding van Culturele Hoofdstad 2018 tot een eind. We houden ruimte om ambities bij te stellen als dat nodig is en blijven kijken naar mogelijkheden voor andere culturele impulsen in de toekomst.

MARCEL VISSER WETHOUDER NAMENS VVD PORTEFEUILLE: WERK, CULTUUR EN DIENSTVERLENING ‘Een betaalde baan voor zoveel mogelijk inwoners. Dat is mijn streven! Want een baan betekent meer dan alleen inkomen. Betaald werk zorgt voor voldoening, sociale contacten en financiële zelfstandigheid. Daarom ga ik mij maximaal inzetten om het aantal mensen in de bijstand omlaag te brengen. Met dezelfde inzet en vol enthousiasme ga ik ook aan de slag met cultuur. Cultuur is geen kostenpost, het is een investering. Want het creëert werkgelegenheid en versterkt ondernemerschap. Bovendien maakt cultuur onze gemeente aantrekkelijk om te wonen, werken en ondernemen. De opgaves zijn groot, maar gelukkig doe ik het niet in mijn eentje. Ik kijk erg uit naar de spontane ontmoetingen met inwoners, bedrijven en organisaties. Samen gaan we aan de slag.’ 29

Bijdrage aan brede welvaart

Milieu

Welzijn

Veiligheid BREDE WELVAART Samenleving Wonen

Materiële welvaart

Gezondheid Arbeid & vrije tijd

Brede welvaart gaat over de kwaliteit van leven, nu en in de toekomst. Het biedt een kader om beleid te beoordelen op de effecten voor mens, milieu en economie. De maatregelen op het gebied van economie, marketing en cultuur hebben direct invloed op de brede welvaart, vooral op de thema’s materiële welvaart en arbeid & vrije tijd (donkerpaars weergegeven). Het gaat onder meer om werkgelegenheid en inkomen. Daarnaast is er een indirecte relatie met de thema’s milieu, welzijn en samenleving (lichtpaars weergegeven), bijvoorbeeld als het gaat om vrijwilligerswerk en participatie.

‘Cultuur is geen kostenpost, het is een investering’

5. Een veilige en weerbare samenleving Een veilige gemeente is de basis voor een goed leven. Iedereen moet zich vrij en veilig voelen in de buurt, op straat en online. Veiligheid gaat niet alleen over het voorkomen van criminaliteit, maar ook over het gevoel dat je erbij hoort en jezelf kunt zijn. Tegelijkertijd verandert de wereld. Nieuwe vormen van criminaliteit, digitale dreigingen en spanningen in de samenleving hebben ook lokaal invloed. Dat vraagt om een gemeente die vooruit kijkt, samenwerkt en stevig optreedt waar dat nodig is.

De komende jaren kiezen we voor een brede en samenhangende aanpak, met een belangrijke rol voor preventie en handhaving. We zetten nadrukkelijk in op het vroeg signaleren van overlast en criminaliteit, het vergroten van digitale en maatschappelijke weerbaarheid en het beschermen van kwetsbare inwoners. Tegelijkertijd treden we stevig op waar grenzen worden overschreden en verkleinen we de ruimte voor ondermijnende criminaliteit. We blijven investeren in samenwerking met inwoners, ondernemers en partners, en nemen de regie waar dat nodig is. In deze periode sturen we gericht op concrete doelen voor 2030, zoals het vergroten van het veiligheidsgevoel, het terugdringen van (digitale) criminaliteit en het versterken van de weerbaarheid van onze samenleving10. Zo bouwen we verder aan een veilige en veerkrachtige gemeente.

Kiezen voor een samenhangende aanpak Problemen met veiligheid hangen vaak samen met andere onderwerpen. Denk aan zorg, sociaal beleid en hoe we onze leefomgeving inrichten. Zoals in hoofdstuk 2 (onderdeel zorg en veiligheid) omschreven, kan dit tot complexe vraagstukken leiden. Daarom kiezen we voor een samenhangende aanpak. We werken samen met partners en kijken over verschillende beleidsterreinen heen naar oplossingen. Ook in de herijking van de Omgevingsvisie besteden we aandacht aan veiligheid. Daarnaast zorgen we dat de openbare ruimte schoon, heel en veilig is. Dat helpt om mensen zich veiliger te laten voelen. Daarnaast pakken we straatintimidatie actief aan door het ondersteunen van programma’s voor bewustwording en preventie. We blijven aandacht vragen voor voldoende politie capaciteit. Tegelijkertijd breiden we de samenwerking tussen alle betrokken partijen uit. Veiligheid is tenslotte een gezamenlijke opgave. Door informatie te delen en elkaar te versterken, bereiken we meer. We werken nauw samen met politie, het Rijk, de veiligheidsregio en maatschappelijke partners. Ook inwoners en ondernemers spelen een belangrijke rol.

Voorkomen is beter: extra aandacht voor jongeren We willen problemen voorkomen voordat ze ontstaan. Daarom zetten we in op preventie. We werken samen met scholen, jongerenwerk, zorgorganisaties en de

In bijlage 1 staat een overzicht van de doelen voor 2030.

politie. Problemen signaleren we op tijd en mensen krijgen de juiste hulp. We hebben extra aandacht voor jongeren. We bieden hen kansen en ondersteuning waar dat nodig is. Zo voorkomen we overlast en criminaliteit. Programma’s zoals Preventie met Gezag blijven we gebruiken en zetten we extra kracht bij, waar mogelijk. Daarnaast investeren we in samenwerking en het delen van informatie. Netwerken zoals het Zorg- en Veiligheids huis blijven belangrijk. We verzoeken de burgemeester, als verantwoordelijk portefeuillehouder, het huidige beleid rondom coffee shops te evalueren. Daarbij ligt de nadruk op middelen gebruik onder jongeren, overlast en de leefbaarheid.

Aanpak van ondermijning voortzetten en uitbreiden Ondermijnende criminaliteit schaadt onze samenleving én het vertrouwen in de gemeente. Criminele netwerken maken gebruik van kwetsbaarheden in wijken, op bedrijventerreinen en in het buitengebied. Dat pakken we stevig aan. De huidige aanpak zetten we voort en breiden we verder uit. We kiezen voor een integrale aanpak, met aandacht voor preventie, toezicht en handhaving. Instrumenten zoals de Bibob-toetsing blijven we actief inzetten en we intensiveren de samenwerking met regionale en landelijke partners. Binnen deze aanpak hebben we expliciet aandacht voor het tegengaan van mensenhandel en illegale prostitutie. Met oog voor het signaleren van uitbuiting, het beschermen van slachtoffers en het aanpakken van misstanden. Om deze aanpak krachtig voort te zetten, stellen we ook voor deze coalitieperiode extra middelen beschikbaar voor de intensievere aanpak van ondermijning. Zo staan we sterker en maken we het criminelen moeilijker om zich hier te vestigen of activiteiten voort te zetten. Een specifiek gebied waar we de komende jaren extra aandacht aan besteden op het gebied van veiligheid, is de Weaze. We zetten in op een veilige werkomgeving en op het terugdringen van ondermijnende criminaliteit. Over de toekomstige functie van de Weaze en de verdere uitwerking daarvan komen we in deze periode terug.

Voldoende capaciteit voor toezicht en handhaving Handhaving is essentieel voor een veilige gemeente. Onze handhavers zijn zichtbaar aanwezig en zijn een aanspreekpunt voor inwoners en ondernemers. Zij houden toezicht, handhaven regels en zien wat er speelt. Door het budget structureel te maken, zorgen we voor genoeg mensen en continuïteit. Zo blijven we investeren in een stabiele en professionele organisatie. We willen dat handhavers flexibel kunnen inspelen op wat er nodig is. Denk aan inzet in de binnenstad, op bedrijventerreinen, in dorpen en op het water. Tegelijkertijd zorgen we voor duidelijkheid en een professionele uitstraling. We volgen de landelijke lijn als het gaat om geloofsuitingen bij medewerkers in de handhaving. Daarbij waarborgen we rechtsgelijkheid en herkenbaarheid in de uitvoering.

Vergroten van digitale veiligheid en weerbaarheid Digitale dreigingen nemen toe. Cybercriminaliteit, online fraude en digitale verstoringen raken ook onze gemeente. Daarom vergroten we onze digitale

weerbaarheid. We informeren inwoners en onder nemers en zorgen dat onze eigen organisatie goed voorbereid is op digitale incidenten. Bij digitale ontwikkelingen houden we nadrukkelijk oog voor privacy en grondrechten, zodat veiligheid hand in hand gaat met zorgvuldigheid en vertrouwen. We versterken onze crisisorganisatie. Zo zijn we beter voorbereid op grote verstoringen en kunnen we snel en effectief handelen als dat nodig is. Ook vergroten we de weerbaarheid van de samenleving door samen met partners – in lijn met de landelijke en provinciale richtlijnen – te werken aan de voorbereiding op grote verstoringen en crises.

Openbare orde bewaken en verbinding versterken We bewaken de openbare orde en zorgen dat iedereen zich veilig voelt in de publieke ruimte. We zijn alert op maatschappelijke spanningen, polarisatie en andere ontwikkelingen en grijpen in waar dat nodig is. Tegelijkertijd zetten we in op verbinding en dialoog. Zo voorkomen we dat spanningen escaleren. We volgen wettelijke kaders, bijvoorbeeld als het gaat om demonstraties en grondrechten, en passen deze zorgvuldig toe.

EVERT STELLINGWERF WETHOUDER NAMENS PRO PORTEFEUILLE: RUIMTE, GEBIEDS ONTWIKKELING, DUURZAAMHEID EN MOBILITEIT ‘De komende jaren maken we Leeuwarden klaar voor de toekomst. Wat dit betekent? We willen zuiniger omgaan met natuur, water, grondstoffen en energie. Zodat onze gemeente leefbaar en gezond blijft voor toekomstige generaties. Door gebiedsontwikkeling maken we onze gemeente aantrekkelijker voor mens en dier. Daarbij moeten we de ruimte slim benutten, zodat er nieuwe mogelijkheden ontstaan voor wonen, natuur en duurzame energie. We pakken door met projecten die al lopen. Zoals de vernieuwing van de binnenstad en de ontwikkeling van Spoordok. Wat mij betreft is niets mooier dan een gestart project tot een mooi einde brengen!’

Bijdrage aan brede welvaart

Milieu

Welzijn

Veiligheid BREDE WELVAART Samenleving Wonen

Materiële welvaart

Gezondheid Arbeid & vrije tijd

Brede welvaart gaat over de kwaliteit van leven, nu en in de toekomst. Het biedt een kader om beleid te beoordelen op de effecten voor mens, milieu en economie. De maatregelen op het gebied van veiligheid hebben direct invloed op het brede welvaartsthema veiligheid en samenleving (donkerturquoise weergegeven). Hierbij gaat het onder andere om het aantal misdrijven en het veiligheidsgevoel. Daarnaast hebben de maatregelen in dit hoofdstuk indirect effect op andere thema’s van brede welvaart, zoals welzijn, gezondheid, wonen en arbeid & vrije tijd (lichtturquoise weergegeven).

‘We gaan voor een gezonde en duurzame leefomgeving’

6. Een betrouwbare en herkenbare gemeente Inwoners verwachten een gemeente die betrouwbaar, duidelijk en dichtbij is. Tegelijkertijd veranderen de samenleving en de rol van de overheid snel. Digitalisering, maatschappelijke veranderingen, krapte op de arbeidsmarkt en steeds complexere vraagstukken vragen om een gemeente die wendbaar is, goed samenwerkt en vooruitkijkt.

De komende jaren investeren we daarom in een toekomstbestendige organisatie en in toegankelijke, samenhangende dienstverlening. We zijn zichtbaar aanwezig in wijken en dorpen en werken actief samen met inwoners, ondernemers en partners. Initiatieven vanuit de samenleving ondersteunen we op een duidelijke en zorgvuldige manier. Tegelijk benutten we kansen in de regio, Den Haag en Brussel om onze ambities kracht bij te zetten. We nemen regie waar dat nodig is en geven ruimte waar dat kan. In deze periode sturen we gericht op concrete doelen voor 2030, zoals het verbeteren van dienstverlening, het vergroten van betrokkenheid van inwoners en het versterken van onze positie en slagkracht in (inter)nationale netwerken11. Zo bouwen we aan een betrouwbare en toekomstbestendige gemeente.

Betrouwbare en eenvoudige dienstverlening In de gemeente Leeuwarden geeft 82% van de inwoners aan vertrouwen te hebben in de gemeente. Dat is hoger dan het landelijke gemiddelde, maar tegelijkertijd geen vanzelfsprekendheid. Juist in een tijd waarin maatschappelijke vraagstukken complexer worden en verwachtingen richting de overheid veranderen, blijft het belangrijk om zichtbaar te investeren in vertrouwen, bereikbaarheid en betrokkenheid. Dienstverlening speelt daarin een sleutelrol. In de afgelopen jaren heeft de gemeente Leeuwarden stevig ingezet op het verbeteren en vernieuwen van de dienstverlening. Vanuit een brede visie op dienst verlening en gerichte uitvoeringsprogramma’s zijn belangrijke stappen gezet op het gebied van bereikbaar heid, toegankelijkheid en innovatie. Inwoners ervaren meer mogelijkheden voor persoonlijk contact, betere digitale ondersteuning en meer maatwerk waar dat nodig is. We vinden het belangrijk dat de gemeente voor iedereen toegankelijk is en blijft. De ingezette ontwikkeling naar een gemeente die duidelijk communiceert, sneller reageert en dienstverlening beter laat aansluiten op de behoeften van inwoners, zetten we de komende jaren voort. Omdat we zien dat vraag en aanbod nu niet altijd goed op elkaar aansluiten, kiezen we ervoor om het gemeentehuis op donderdag avond te sluiten voor afspraken.

Vrije inloop bij burger zaken blijft op de gebruikelijke momenten wel mogelijk. Daarnaast vertalen we de website alleen nog naar het Engels en niet meer naar het Fries.

In bijlage 1 staat een overzicht van de doelen voor 2030.

Technologie zorgvuldig inzetten Technologie en digitalisering spelen een steeds grotere rol in het functioneren van de gemeente. Data en digitale toepassingen bieden kansen om slimmer te werken, betere analyses te maken en de dienstverlening verder te verbeteren. De gemeente Leeuwarden ontwikkelt zich tot een moderne digitale organisatie, waarin technologie en kunstmatige intelligentie (AI) een meer vanzelfsprekend onderdeel worden van de dagelijkse praktijk. Tegelijkertijd blijven we realistisch over de mogelijkheden en beperkingen van nieuwe techno logie. Digitale toepassingen en AI vragen om zorg vuldige afwegingen en verantwoord gebruik. Privacy, informatiebeveiliging, cybersecurity, AVG-vraagstukken en menselijke toetsing blijven daarom belangrijke rand voorwaarden bij verdere digitalisering. Het uitgangspunt blijft dat dienstverlening persoonlijk en toegankelijk moet blijven, met ruimte voor maatwerk en aandacht voor inwoners die minder digitaal vaardig zijn. We kijken kritisch naar nieuwe investeringen en maken daarin duidelijke keuzes. Niet alles hoeft tegelijk. We richten ons op toepassingen die aantoonbaar bijdragen aan betere dienstverlening, een toekomstbestendige organisatie en efficiënter werken.

Dicht bij de samenleving staan We willen een gemeente zijn die meer van buiten naar binnen werkt. Inwoners moeten kunnen mee denken, meepraten, meedoen en waar mogelijk meebeslissen over hun leefomgeving en de toekomst van de gemeente. De afgelopen jaren is hier hard aan gewerkt, onder andere via participatiebeleid en een gebiedsgerichte aanpak. De opgave voor de komende jaren is om het contact met de samenleving verder te versterken, beter aan te sluiten bij wat leeft in wijken en dorpen en ruimte te creëren voor nieuwe vormen van participatie en democratie. De nadruk ligt daarbij vooral op een andere manier van samenwerken, organiseren en aansluiten bij initiatieven en signalen uit de samen leving. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties moeten sneller duidelijkheid krijgen, goed worden begeleid en waar mogelijk actief worden onder steund bij kansrijke initiatieven. Uitgangspunt blijft dat initiatieven primair vanuit inwoners en organisaties zelf komen. Participatie vraagt om heldere verwachtingen en duidelijke kaders. Niet ieder initiatief is uitvoerbaar of wenselijk. Daarom willen we vooraf duidelijk zijn over rollen, mogelijkheden en verantwoordelijkheden. Ook een ‘nee’ moet zorgvuldig, duidelijk en tijdig kunnen worden gegeven.

Jongeren meer betrekken bij hun omgeving

ABEL REITSMA WETHOUDER NAMENS CDA PORTEFEUILLE: ONDERWIJS, ECONOMIE EN GEZONDHEID ‘Willen we een toekomstbestendige economie? Dan moeten we investeren in een dienstbare economie. Dat is een economie die bijdraagt aan de samenleving, aan de brede welvaart. Het vereist dat we onze gemeente aantrekkelijk houden voor jong talent. Met een goed studentenklimaat en een breed onderwijsaanbod, van primair en voortgezet tot universitair onderwijs. Met gelijke kansen voor iedereen. Niet alleen in onderwijs, zeker ook in sport. Want sport draagt bij aan positiviteit en gezondheid. Dat vind ik heel belangrijk. Mijn uitdaging is om dit alles samen te brengen. Binnen de stad en in de dorpen. Daarbij wil ik studenten graag laten meewerken aan onze opgaven en onze regio neerzetten als proeftuin.’

De stem van jongeren krijgt de komende jaren na drukkelijker een plek in ons beleid en onze besluit vorming. Met een ambitieus bidbook hebben we ons kandidaat gesteld voor de European Youth Capital (EYC) 2029. Hoewel we deze titel niet hebben gekregen, heeft het traject waardevolle inzichten opgeleverd en energie losgemaakt. We kiezen ervoor om geen nieuwe kandidaatstelling voor EYC in te dienen. De voor EYC gereserveerde €1,8 miljoen zetten we in om initiatieven van en voor jongeren mogelijk te maken en hun betrokkenheid bij de gemeente verder te vergroten. Zo bouwen we gericht verder op wat al in gang is gezet en geven we invulling aan duurzame jongerenparticipatie.

De afgelopen jaren zijn hierin belangrijke stappen gezet. De gemeente Leeuwarden werkt actief samen binnen regionale, landelijke en Europese netwerken, zoals de NG4, G40, F4 en het Europapact Fryslân12. Deze samenwerking levert niet alleen een sterkere positionering van Leeuwarden op, maar ook concrete resultaten in de vorm van subsidies, projecten en beleidsbeïnvloeding. Deze inzet zetten we voort. We richten ons op een krachtige, inhoudelijke positionering van Leeuwarden als hoofdstad van Fryslân en centrum gemeente van de regio. Onze ambitie is om actief mee te spelen op landelijk en Europees niveau, waarbij de focus met name ligt op de landelijke netwerken. De inzet van middelen en bestaande bijdragen nemen we kritisch onder de loep, zodat beschikbare budgetten doelgericht en effectief worden ingezet.

Blijvend investeren in public affairs en lobby Als hoofdstad van Fryslân wil de gemeente Leeuwarden zichtbaar en toonaangevend zijn in de regio, in Den Haag en in Brussel. Veel maatschappelijke opgaven waar we lokaal aan werken, zoals woningbouw, bereikbaarheid, economie, klimaat en leefbaarheid, vragen ook om landelijke en Europese samenwerking en financiering. Daarom blijven we investeren in een professionele en structurele inzet op lobby en public affairs.

De G40 is het landelijke netwerk van middelgrote steden dat samenwerkt op stedelijke en maatschappelijke opgaven. Het Europapact Fryslân is een Fries samenwerkingsverband gericht op het versterken van de positie van Fryslân binnen Europa en het benutten van Europese kansen en subsidies.

Bijdrage aan brede welvaart

Milieu

‘Onze economie moet bijdragen aan brede welvaart’

Welzijn

Veiligheid BREDE WELVAART Samenleving Wonen

Materiële welvaart

Gezondheid Arbeid & vrije tijd

Brede welvaart gaat over de kwaliteit van leven, nu en in de toekomst. Het biedt een kader om beleid te beoordelen op de effecten voor mens, milieu en economie. De maatregelen in dit hoofdstuk raken direct aan het thema samenleving (donkergeel weergegeven). Hierbij gaat het onder andere om het vertrouwen dat inwoners hebben in elkaar en in instituties. Indirect raken deze maatregelen aan de thema’s materiële welvaart, veiligheid, welzijn, arbeid & vrije tijd en gezondheid (lichtgeel weergegeven).

Portefeuilleverdeling college 2026-2030 (inclusief dorp- en wijkverdeling)

Hein Kuiken (PRO) – 1e locoburgemeester

Marcel Visser (VVD) – 3e locoburgemeester

Evert Stellingwerf (PRO) – 5e locoburgemeester

› Sociaal domein (coördinerend) › Jeugd › Wmo en maatschappelijke opvang › Inkomen, armoede en schuldhulp › Financiën › Contactwethouder voor Vosseparkwijk, Muziek-, Transvaal- en Vogelwijk, Valeriuskwartier, Westeinde, Binnenstad, Vrijheidswijk en Bilgaard

› Werk, participatie en arbeidsmarkt › Cultuur › Evenementen en marketing › Inclusie en diversiteit › Bedrijfsvoering › Digitale agenda › Dienstverlening › Vastgoed › Programma Leeuwarden-Oost › Contactwethouder voor Goutum, Hempens-Teerns, Zuidlanden, Middelsee, Zuiderburen, Vlietzone, Oldegalileën-Bloemenbuurt, Tjerk Hiddes Cambuursterhoek, Heechterp-Schieringen en Camminghaburen

› Ruimte en leefomgeving › Gebiedsontwikkeling › Omgevingsvisie en omgevingsplan › Klimaat, energie en duurzaamheid › Circulaire economie › Natuur, bodem, water en landbouw › Infrastructuur en mobiliteit › RO-Projecten Spoorzone, Spoordok en Binnenstad › Contactwethouder voor Grou, Jirnsum, Friens, Reduzum, Idaerd-Eagum, Achter de Hoven, Schepenbuurt, Wielenpôlle, Aldlân en Oranjewijk

Julie Bruijnincx (D66) – 2e locoburgemeester › Wonen en bouwen › Vergunningen, Toezicht en Handhaving › Grondbedrijf › Erfgoed en monumenten › Asiel en migratie › Beheer openbare ruimte › RO-projecten Weaze, Zuidlanden en Middelsee › Contactwethouder voor Stiens, Britsum, Jelsum-Koarnjum, Hijum, Feinsum, Alde Leie, Warten, Lekkum/Miedum/ Snakkerburen, Huizum-Oost, Huizum-West, Nijlân en Blitsaerd

Boven: Hein Kuiken, Abel Reitsma, Evert Stellingwerf. Onder: Marcel Visser, Sybrand Buma, Julie Bruijnicx, Eelke de Jong

Abel Reitsma (CDA) – 4e locoburgemeester › Onderwijs › Kennis en innovatie › Economie › Recreatie en toerisme › Sport en gezondheid › Sociale basis › Overheid en samenleving › Dorpen en wijken (coördinerend) › Contactwethouder voor Mantgum, Easterlittens, Baard, Hilaard, Húns-Leons, JellumBears, Jorwert, Weidum, Warstiens, Wytgaard, WirdumSwichum en Wergea

Burgemeester Sybrand van Haersma Buma › Openbare orde › Brandweer en politie › Integraal veiligheidsbeleid en Handhaving › Ondermijning › Horecabeleid › Communicatie › Grote Stedenbeleid › Public Affairs en Lobby › Voorzitter college en Raad en Kabinetszaken

Eelke de Jong – gemeentesecretaris › Verantwoordelijk voor de gemeentelijke organisatie › Bijwonen vergaderingen van het college van burgemeester en wethouders

Bijlage I: De doelen voor 2030 In dit overzicht staan per hoofdstuk van dit akkoord de doelen waarop de coalitie de komende periode wil inzetten.

Een samenleving voor iedereen

Een toekomst bestendige leef omgeving

› Meer inwoners ervaren regie over hun leven en vinden sneller passende onder steuning, doordat preventie, zorg, welzijn en participatie beter op elkaar aansluiten. › Inwoners ontvangen sneller en eenvoudiger hulp en ondersteuning, dicht bij huis en toegankelijk voor iedereen. › Minder inwoners leven in armoede of hebben problematische schulden. Hulp is eerder beschikbaar en regelingen worden beter benut. › Meer inwoners doen mee via werk, opleiding of participatie en minder mensen staan langdurig langs de kant. In het verlengde hiervan hebben inwoners toegang tot een toekomstbestendig sociaal ontwikkelbedrijf dat hen perspectief biedt. › Meer kinderen en jongeren groeien gezond, veilig en kansrijk op en ervaren mentale veerkracht en steun vanuit hun omgeving. Daarnaast hebben minder jongeren jeugdzorg nodig. › Onderwijs, kinderopvang en ondersteuning sluiten beter op elkaar aan. Daardoor krijgen meer kinderen gelijke kansen en blijven minder kinderen thuis van school. › Inburgeraars doen sneller mee in de samenleving door goede begeleiding, taal onderwijs en toegang tot werk of opleiding. › Meer inwoners bewegen regelmatig en ervaren sport en bewegen als toegankelijk en dichtbij. › Meer inwoners ervaren een goede mentale en fysieke gezondheid en gezondheids verschillen tussen wijken en dorpen zijn kleiner.

› Meer inwoners kunnen langer zelfstandig thuis wonen met passende onder steuning dichtbij. › Sociale overlast, huiselijk geweld en situaties met onbegrepen gedrag worden eerder gesignaleerd en beter aangepakt. › Meer inwoners ervaren sociale samenhang, vertrouwen en ontmoeting in hun wijk, buurt of dorp. › Openbare ruimte, dienstverlening en voorzieningen zijn beter toegankelijk. Iedereen kan meedoen, ongeacht beperking, achtergrond of basisvaardigheden. › Meer inwoners hebben tijdig een passende en betaalbare woning. We bouwen 4.000 huizen, stimuleren doorstroming en benutten de bestaande voorraad beter. › De woningvoorraad bestaat uit circa 30% sociale huur en de verdeling 30/40/30 (sociaal/midden/vrij) is aantoonbaar dichter benaderd dan in 2025. › Inwoners ervaren hun wijk, buurt of dorp vaker als leefbaar en aantrekkelijk, door een betere beschikbaarheid van groen, voorzieningen en ontmoetingsplekken. › Meer monumenten en karakteristieke gebouwen zijn behouden of herbestemd. Erfgoed, zoals kerkgebouwen, draagt zichtbaar bij aan leefbaarheid en ontmoeting. › We werken gebiedsgericht. Daarvoor sluiten investeringen in wonen, mobiliteit, klimaat, energie en economie beter op elkaar aan en versterken elkaar. › De bereikbaarheid, verkeersveiligheid en leefkwaliteit in de gemeente zijn in balans en aantoonbaar verbeterd.

› Er is beter zicht op de vervangingsopgave voor kapitaalgoederen. › Inwoners produceren minder restafval en een groter deel van het afval wordt gescheiden en hergebruikt.

Een toekomst bestendige leef omgeving

Een innovatief, circulair en bruisend Leeuwarden

› De biodiversiteit is toegenomen en er is meer groen in wijken en dorpen. Leefgebieden voor planten en dieren zijn beter met elkaar verbonden. › Wijken en dorpen zijn beter bestand tegen extreme neerslag en droogte, doordat water wordt vastgehouden en benut in de leefomgeving. › Circulaire economie is verder ontwikkeld, met meer hergebruik van grondstoffen en een betere koppeling tussen circulaire initiatieven en lokale opgaven. › De energievoorziening in de gemeente is duurzamer, met meer lokale opwekking en een betere balans tussen vraag en aanbod. In het verlengde daarvan hebben minder huishoudens last van energiearmoede. › De CO ₂-uitstoot van gemeentelijk vastgoed is lager, met name bij gebouwen met een maatschappelijke functie. › Meer gebouwen zijn energiezuinig en klimaatbestendig. Energieverbruik en uitstoot van broeikasgassen zijn daardoor duidelijk afgenomen. › Meer agrariërs binnen de gemeente maken gebruik van mogelijkheden voor innovatie, verbreding en samenwerking, en de verbinding tussen stad en platteland is versterkt. › De gemeente Leeuwarden is een aantrekkelijke vestigingsplaats voor bedrijven, werknemers en ondernemers. › Er is voldoende ruimte voor innovatie, duurzame groei en toekomstbestendige werkgelegenheid. › De gemeente Leeuwarden heeft een innovatief ecosysteem waarin onderwijs, bedrijven en gemeente intensief samenwerken.

› Onze positie als kennis- en innovatiestad op het gebied van water, bodem en circulariteit is versterkt › De gemeente Leeuwarden is aantrekkelijker voor studenten en jong talent om te studeren, wonen en werken. › Bezoekers verblijven langer in Leeuwarden en de regio en ervaren een aantrekkelijk, gastvrij en gevarieerd aanbod van cultuur, horeca, recreatie en natuur. › Cultuur, erfgoed, evenementen en recreatie trekken meer bezoekers aan. › Inwoners profiteren van een aantrekkelijker leefklimaat en levendige binnenstad en dorpen.

Een veilige en weerbare samenleving

› Inwoners voelen zich veiliger in hun wijk en dorp. › Overlast en criminaliteit worden eerder gesignaleerd en in samenhang aangepakt. › Kwetsbare inwoners zijn beter beschermd tegen mensenhandel en uitbuiting. › Onvergunde prostitutie is verder teruggedrongen. › De gemeente Leeuwarden is een veilige en weerbare gemeente, ook bij maatschappelijke onrust en crises. › Inwoners, ondernemers en organisaties zijn digitaal weerbaarder. › Digitale criminaliteit komt minder vaak voor. › De ruimte voor ondermijnende criminaliteit is zichtbaar verkleind.

Een betrouwbare en herkenbare gemeente

› Inwoners en ondernemers ervaren de dienstverlening van de gemeente als toegankelijk, betrouwbaar en samenhangend. › Digitale dienstverlening is persoonlijk, veilig en datagedreven ingericht en ondersteunt effectieve en transparante besluitvorming. › Meer inwoners, waaronder jongeren, zijn actief betrokken bij beleid, plannen en uitvoering in hun wijk of dorp. Zij hebben meer invloed op besluiten die hun leefomgeving raken. › Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties ervaren dat kansrijke initiatieven vanuit de samenleving toegankelijk, duidelijk en zorgvuldig worden ondersteund door de gemeente. › De gemeente Leeuwarden heeft een sterke en herkenbare positie binnen nationale en Europese netwerken. › Door actieve samenwerking en lobby worden meer middelen, kansen en invloed gerealiseerd voor regionale opgaven en maatschappelijke transities.

Bijlage II: Financiën De financiële positie staat onder druk door stijgende lasten die niet volledig door het Rijk worden gedekt. Daardoor is de startpositie voor de komende jaren uit dagend. Voor 2030 liet de meerjarenraming bij de start van de formatie een structureel begrotingstekort van € 7,3 miljoen zien en daalde de algemene reserve naar circa € 20 miljoen. Na verwerking van onderstaande maatregelen komt het structurele begrotingsresultaat in 2030 uit op € 43.000 positief. De algemene reserve blijft met een laagste stand van € 22 miljoen in 2030 boven de door ons gewenste ondergrens van € 20 miljoen. We staan voor een gedegen financieel beleid. We hebben afgewogen besluiten genomen over welke taken structureel en incidenteel worden gedekt. Gezien de financiële positie, vraagt dat om scherpe keuzes. Zowel om tot een sluitende begroting te komen als om ruimte te creëren voor nieuwe beleidsintensiveringen. Daarbij geldt dat de financiële uitgangspositie de komende periode nog kan veranderen. In aanloop naar de begroting 2027 worden bijvoorbeeld de effecten van de meicirculaire 2026 nog doorgerekend. Voordat is gekeken naar beleidsmatige interventies, is kritisch beoordeeld welke efficiencyruimte er binnen de ambtelijke organisatie aanwezig is.

De conclusie is dat een realistische structurele besparing gerealiseerd kan worden van € 500.000 in 2027, oplopend tot € 3,5 miljoen in 2030. Daarvoor is wel een incidenteel frictiebudget noodzakelijk van € 3 miljoen. Daarbij is als uitgangspunt gehanteerd dat deze besparing gerealiseerd wordt met natuurlijk verloop. Er wordt onder andere gekeken naar het efficiënter inrichten van de organisatie door kritisch te kijken naar de bestaande processen. Ook is binnen de bestaande budgetten gekeken waar we met minder budget toe kunnen zonder grote gevolgen voor de beleidsdoelstellingen, door efficiënter te werken of iets meer risico te nemen. In hoofdstuk 2 staat onze visie op het sociaal domein. Om de gewenste transformatie in het sociaal domein aan te jagen is twee keer een bedrag van € 500.000 beschikbaar. De verwachting is dat dankzij de transformatie bestaande middelen efficiënter kunnen worden ingezet. Dat levert besparingen op, die zijn opgenomen onder het hoofdstuk ‘Een samenleving voor iedereen’. Om tot een sluitende begroting te komen, moeten we ook keuzes maken waarvan de gevolgen wel merkbaar zijn. Keuzes die (meer) gevolgen hebben omdat ze het tempo beïnvloeden waarin beleidsdoelstellingen worden bereikt, omdat ze een offer vragen van onze partners of omdat daardoor de lasten worden verhoogd. Dit alles is

nodig geweest om te kunnen doorgaan met wat wij doen en te investeren waar dit nodig is. In onderstaande tabel zijn de beleidsmatige maatregelen opgenomen. De posten met een groter financieel of inhoudelijk belang worden bij de hoofdstukken toe gelicht. Daarnaast zijn er maatregelen met een meer generiek karakter. Zo wordt er ook iets gevraagd van gesubsidieerde instellingen. De subsidies worden eenmalig 2% minder verhoogd. De parkeeropbrengsten worden verhoogd door de inzet van een scanauto. Daarmee verhogen we de betalingsbereidheid, maar niet de tarieven. We hebben kritisch gekeken naar de keuzes binnen de huidige budgetten en de prioritering van nieuwe ambities. Vervolgens hebben wij ook kritisch gekeken naar de verhoging van kostendekkendheid en lastenverhoging. Met de lastenverhoging (als gevolg van het verhogen van de kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing en de verhoging van de OZB) blijven onze gemiddelde woonlasten nog altijd lager dan in de meeste andere grote Friese gemeenten. We schommelen rond het Friese gemiddelde, maar blijven ruim onder het landelijk gemiddelde. Wonen in de gemeente Leeuwarden blijft nog steeds relatief voordelig vergeleken met elders in de provincie en in de rest van Nederland.

Wij hebben gekozen voor de volgende verhogingen: › Vanuit het uitgangspunt dat lokale heffingen in principe kostendekkend zijn, worden de afvalstoffen heffing en bouwleges verhoogd. Voor rioolheffing wordt kritisch gekeken welke kosten kunnen worden toegerekend. Voor de afvalstoffenheffing verhogen we de kostendekkendheid tot 97,4% (stijging van de tarieven van 13%). Voor de bouwleges verhogen we de kostendekkendheid tot 70,1% (stijging van de tarieven van 15%). Om de overgang niet te groot te laten zijn, wordt gekozen voor een gefaseerde verhoging over een periode van 3 jaren. › De Onroerendezaakbelasting (OZB) wordt in 2027 en 2028 met 2% extra verhoogd (naast de reguliere indexatie). In de andere jaren vindt geen extra verhoging plaats. › De toeristenbelasting wordt iedere drie jaar verhoogd. Door het toepassen van gedifferentieerde tarieven maken we onderscheid tussen gebouwde en on bebouwde logies. In 2027 bedragen de tarieven naar € 2,50 per persoon per nacht voor bebouwd en € 1,75 voor onbebouwd. Vanaf 2030 bedragen de tarieven € 3,00 en € 2,00 en blijven we in lijn met vergelijkbare toeristische gemeenten. Hieronder volgt een overzicht van de financiële uitwerking.

Beleidsintensiveringen

2026

2027

2028

2029

2030

waarvan structureel

500

Incidentele middelen om de beweging naar een houdbaar sociaal domein, inclusief de inzet op preventie en jeugdgezondsheidshulp, mogelijk te maken.

Budgetten participatie

500

Middelen die ontstaan door het stoppen met basisbanen in de huidige vorm. De middelen zetten we tot en met 2030 gerichter in voor participatie, bijvoorbeeld voor start- en opstapbanen die inwoners helpen door te groeien zo mogelijk naar regulier werk.

Meedoenregeling

200

Structureel continueren huidige inzet meedoenregeling.

Stichting Leergeld

100

Structureel continueren huidige bijdrage stichting Leergeld (kindpakket Sam&) conform visie Armoede en Schuldhulp.

Vroegsignalering

225

Continueren huidige inzet vroegsignalering conform visie Armoede en Schuldhulp tot aan de MTR.

Gezondheidsbeleid

300

Continueren inzet middelen huidge gezondheidsbeleid tot aan de MTR.

Jeugdagenda

570

Continueren inzet middelen jeugdagenda in lijn met Jeugdagenda tot aan de MTR.

Jeugdhulp op school

300

Continueren inzet middelen Jeugdhulp op school in lijn met Jeugdagenda tot aan de MTR.

Leeuwarden-Oost

280

727

878

892

922

Continueren van programma Leeuwarden-Oost tot en met 2030.

School als vindplaats

130

Continueren inzet middelen School als Vindplaats in lijn met Jeugdagenda tot aan de MTR.

De Klomp

225

200

175

Dekking voor Netwerkcentrum De Klomp, welke uiteindelijk structureel opgaat in de nieuwe inkoop WMO.

Keti Koti

Middelen ter ondersteuning van het initiatief van een provinciale viering van Keti Koti tot en met 2030.

Kleedkamers Nijlân

Bij bestaande sportvelden in Nijlân worden extra kleedkamers gerealiseerd voor de buitensport.

Kunstgrasveld Wiarda

Vooruitlopend op de realisatie van sportpark Middelsee en de verhuizing van FVC wordt een extra kunstgrasveld in Wiarda aangelegd. Dit betreft de structurele kapitaallasten.

Mienskipsfonds

200

Structureel continueren Mienskipsfonds.

OZB-compensatie maatschappelijk vastgoed

160

Structureel continueren van regeling voor OZB-compensatie voor wijk- en dorpshuizen.

Sportpark Middelsee

2.500

500

1.128

Sportparkmanagers

100

Inzet van de sportparkmanagers tot aan de MTR.

Maatregel 2. Een samenleving voor iedereen Naar een houdbaar sociaal domein, inclusief preventie en jeugd gezondheidshulp

Korte toelichting

2.1. Grip op bestaanszekerheid en inkomen

2.2 Iedereen een eerlijke kans

2.3 Gezond samenleven als basis

Middelen ten behoeve van de eerste fase van sportpark Middelsee; realisatie van een sporthal, verhuizing van FVC en aanleg van drie kunstgrasvelden.

3.1. Goed wonen in leefbare dorpen en wijken Alternatieve woonvormen

450

Eenmalige extra budget t.b.v. het realiseren van alternatieve woonvormen.

Erfgoed-Kerkgebouwen

300

Middelen tot aan de MTR t.b.v. behoud en hergebruik erfgoed, met name kerkgebouwen, om invulling te geven aan de beleidsnota Erfgoed van de Toekomst en het beleidskader kerkgebouwen.

MFC Wirdum

3.300

-1.250

Bijdrage t.b.v. de realisatie van het MFC in Wirdum.

Mobiliteitshubs

700

Exploitatiemiddelen t.b.v. mobiliteitshubs, waarbij wordt gekeken naar de stadsrandshub Werpsterhoek en de wijkhubs De Werp, De Fellingen en eerste fase Spoordok.

Pandenbrigade

240

Middelen tot aan de MTR t.b.v. de inzet van de pandenbrigade.

Stimulering sociale woningvoorraad

500

Incidentele storting in het Vereveningsfonds Sociale Woningbouw ten behoeve van het realiseren van 30% sociale huur.

Strategische investeringsagenda

125

1.250

1.875

2.250

Middelen ter dekking van kapitaalslasten van strategische investeringen. Met het gereserveerde structurele budget van € 2,25 miljoen, kan voor een bedrag van circa € 45 miljoen aan investeringen worden gedekt.

Beleidsintensiveringen

2026

2027

2028

2029

2030

waarvan structureel

200

Terugdringen zwerfafval

Verduurzaming eigen vastgoed

119

Academisch klimaat

300

Innovatiefonds

188

Structureel continueren innovatiefonds.

Samenwerkingsverbanden en netwerken

240

Structureel continueren samenwerkingsverbanden en netwerken (F4, EBF, EBNN, International Welcome Center North).

Wetsus, water- en bodemcampus

210

Continueren bijdrage WaterCampus tot en met 2030.

500

Continueren bijdrage Wetsus tot en met 2030.

300

Incidentele impuls t.b.v. bodemcampus.

Culturele programmering

275

Structureel continueren middelen t.b.v. culturele programmering (ter vervanging van blockbusterfonds).

Festivals en evenementen

230

Structureel continueren inzet (inkoop van) festivals en evenementen.

160

Structureel continueren inzet marketing.

Additionele subsidie amateurkunsten

Structureel verhogen van de subsidie specifiek voor amateurkunsten.

Additionele subsidie SML

Structureel verhogen van de subsidie specifiek voor Samenwerkende Muziekverenigingen Leeuwarden.

Arcadia

1.000

400

Incidentele bijdrage voor Arcadia 2028.

City of literature

Continueren bijdrage City of Literature tot en met 2030.

Explore the North

Continueren bijdrage Explore the North tot en met 2030.

Harmonie

Additionele bijdrage t.b.v. realisatie ambitieniveau B uit de cultuurnota tot en met 2030.

Innovatiebudget cultuur

Continueren innovatiebudget cultuur tot en met 2030.

Natuurmuseum

300

Eenmalige bijdrage aan het Natuurmuseum voor de verduurzaming en de vernieuwing van de vaste tentoonstelling.

We the North

125

Continueren bijdrage aan We the North tot en met 2030.

Capaciteit handhaving

475

Voortzetting aanpak ondermijning

705

500

Continueren van middelen ondermijning tot en met 2030.

Structurele intensivering middelen t.b.v. bewonersinitiatieven.

Jongerenparticipatie

280

480

650

380

Verwerking middelen Jongerenprogramma LWD 2026-2029 (conform het raadsvoorstel).

Samenwerking Europa

275

Structureel continueren middelen public affairs en lobby.

Samenwerking landelijk

205

175

Structureel continueren middelen public affairs en lobby.

2.380

15.756

12.393

10.715

9.265

7.267

Maatregel

3.2. Werken aan een duurzame en groene omgeving Dierenwelzijn Onkruidbestrijding verhardingen

Korte toelichting Continueren van middelen dierenwelzijn conform Nota Dierenwelzijn tot en met 2030. Intensivering van onkruidbestrijding, noodzakelijk om het onderhoudsniveau op orde te houden. Extra middelen tot aan de MTR voor het opruimen van zwerfafval en het tegengaan van het bijplaatsen van afval. Benodigde kapitaallasten voor de verduurzaming van een aantal panden uit de Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed. Dit betreft de buurthuizen in gemeentelijk eigendom, zwembad It Gryn en zwembad Kalverdijkje.

4.1. Economisch stevige basis Continueren bijdrage Academisch klimaat tot en met 2030.

4.2. Marketing, recreatie en toerisme

Marketing 4.3. Het belang van cultuur

5. Een veilige en weerbare samenleving Structureel continueren van de huidige inzet van handhaving.

6. Een betrouwbare en herkenbare gemeente Handgeld bewonersinitiatieven

Totaal

Ruimtescheppende maatregeln waarvan 2030 structureel

Korte toelichting

229

1.783

Besparing door het efficiënter benutten van middelen a.g.v. de beweging naar een houdbaar sociaal domein.

500

Structurele besparing door het stoppen met basisbanen in de huidige vorm.

220

Besparing die ontstaat a.g.v. het kritisch kijken naar mogelijke overlap in subsidiestromen, de samenhang tussen regelingen en de effectiviteit van bestaande fondsen en budgetten, zoals het Mienskipsfonds, wijk-, buurt- en dorpsbudgetten en eventuele uitvoeringsbudgetten voor bewonersinitiatieven.

120

Besparing a.g.v. van vertraging in fasering mobiliteitsambities.

150

Afbouw van Atelier Stadsbouwmeester na de MTR.

100

Besparing op de middelen die beschikbaar zijn voor het afhandelen van meldingen in de openbare ruimte.

300

Overgang Programma Volhoudbaar naar reguliere manier van werken. Daarbij wordt het programma deze periode incidenteel gefinancieerd uit Rijksmiddelen voor Klimaat en Energie.

-35

Verlaging budget van het HCL, rekening houdend met frictiekosten.

Verlagen uitvoeringsbudgetten economische zaken.

377

611

Verhoging toeristenbelasting t.b.v. de structurele dekking van (onder andere de inkoop van) festivals en evenementen, marketing en een waardevolle culturele programmering.

Aanpassen avondopenstelling

Besparing door sluiting van het gemeentehuis op donderdagavond.

Niet meer vertalen website

Besparing door het niet meer vertalen van de website in het Fries.

Samenwerking regionaal

Besparing door gerichter in te zetten op de landelijke netwerken.

Actualisatie startpostie

909

944

943

942

1.238

863

Om tot een goede integrale afweging te komen zijn diverse posten waarover discussie over de onontkoombaarheid kan ontstaan uit de beginpositie gehaald en specifiek besproken. Daarnaast zijn de meest recente inzichten in de financiële positie tijdens de onderhandelingen verwerkt.

Diverse technische mutaties

200

280

340

540

Diverse bijstellingen van de budgetten door efficiënter te werken en/of meer risico te nemen.

Eenmalige lagere indexatie gesubsidieerde instellingen

210

Eenmalige lagere indexatie van budgetten voor gesubsidieerde instelling van 2%.

Optimalisatie kostentoerekening rioolheffingen

400

Door zuiverder kosten toe te rekenen aan de rioolheffing wordt een besparing gerealiseerd op niet-rendabele budgetten.

-3.000

500

1.000

3.500

Taakstelling op de eigen organisatie, inclusief een resevering voor de benodigde transitie- en fricitiemiddelen.

Verhogen kostendekkendheid afvalstoffenheffingen

766

1.326

1.885

Gefaseerde stijging van de kostendekkendheid van afvalstoffenheffing tot 97,4%.

Verhogen kostendekkenheid bouwleges

200

400

600

Verhogen OZB (2x 2%)

883

1.766

Verhogen parkeerinkomsten door inzet scanauto

1.000

900

800

-1.891

6.223

9.329

13.007

14.991

14.616

Ruimtescheppende maatregel

2026

2027

2028

2029

500

Aanpassen fasering investering mobiliteit

Afbouw Atelier Stadsbouwmeester

Afhandeling meldingen openbare ruimte

100

2. Een samenleving voor iedereen

Naar een houdbaar sociaal domein, inclusief preventie en jeugdgezondheidshulp 2.1. Grip op bestaanszekerheid en inkomen Stoppen met basisbanen 2.3. Gezond samenleven als basis Optimalisatie budgetten wijk- en dorpsbudgetten en activiteitensubsidies 3.1. Goed wonen in leefbare dorpen en wijken

3.2. Werken aan een duurzame en groene omgeving Programma Volhoudbaar 4. Een innovatief, circulair en bruisend Leeuwarden 48

Verminderen budget exposities HCL 4.1. Economisch stevige basis Verlagen uitvoeringsbudget economische zaken 4.2. Marketing, recreatie en toerisme Verhoging toeristenbelasting 6. Een betrouwbare en herkenbare gemeente

Bijlage II - Financiën

Taakstelling eigen organisatie

Totaal

Gefaseerde stijging van de kostendekkendheid van bouwleges tot 70,1%. Extra stijging van de OZB van 2% in 2027 en 2% in 2028 aanvullend op de reguliere indexatie. Stijging van de baten als gevolg van verhoogde betalingsbereidheid parkeren die ontstaat door de inzet van een scanauto.

Bijlage III: Overzicht van wensen en aandachtspunten vanuit de gemeenteraad Aanleiding De coalitie vindt een goede samenwerking met de hele gemeenteraad erg belangrijk. We willen de komende vier jaar samen optrekken en aandachtspunten van alle partijen serieus meenemen. Daarom hebben we tijdens de coalitieonderhandelingen gesprekken gevoerd met alle fractievoorzitters van partijen die geen deel uitmaken van deze coalitie. Deze gesprekken vonden we erg waardevol. We willen deze samenwerking de komende periode voortzetten, richting de Midterm Review (MTR). 50

Aan iedere fractie is gevraagd om aan te geven op welke twee onderwerpen zij de komende periode extra aandacht willen richten. Ook is gevraagd op welke twee onderwerpen volgens hen besparingen of heroverwegingen mogelijk zijn. Met deze gerichte vragen wilden we op een zorgvuldige en open manier inzicht krijgen in de belangrijkste prioriteiten en zorgen van de hele raad. De uitkomsten van deze gesprekken zijn besproken tijdens de coalitieonderhandelingen. Waar mogelijk en passend binnen de wensen van de coalitiepartijen en de beschikbare middelen, zijn deze meegenomen in het coalitieakkoord. In deze bijlage staat een overzicht van de input van de partijen die geen deel uitmaken van de coalitie. Zo wordt duidelijk welke onderwerpen zij belangrijk vinden en welke keuzes en afwegingen zij hebben meegegeven.

Samenvatting opgehaalde wensen en aandachtspunten Breed gedeelde thema’s De gesprekken met de verschillende fracties laten zien dat er op sommige thema’s veel overeenkomsten zijn, terwijl op andere onderwerpen juist verschillende meningen bestaan. Op de volgende thema’s kwamen de meeste overeenkomsten naar voren: › Over de verschillende partijen heen is er veel aandacht voor de kwaliteit van de leefomgeving. Het gaat daarbij zowel om de fysieke leefomgeving – zoals het onderhoud van de openbare ruimte, wegen, paden en wijken – als om de sociale leefbaarheid, zoals veiligheid, participatie en het voorkomen van overlast. Verschillende fracties benadrukken het belang van zichtbare handhaving en een veilige openbare ruimte. Andere fracties leggen juist meer nadruk op sociale samenhang en preventie. › Daarnaast is er een duidelijke lijn zichtbaar: meerdere fracties vinden het belangrijk om de basisvoorzieningen op orde te brengen en goed te houden. In de huidige financiële situatie ligt de nadruk vooral op het versterken van de uitvoeringskracht van de gemeente en het verbeteren van bestaande voorzieningen, in plaats van op nieuwe ambities en plannen. › Ook wijzen verschillende fracties op mogelijkheden om de gemeentelijke organisatie efficiënter in te richten.

Daarbij gaat het bijvoorbeeld om het beperken van externe inhuur, het eenvoudiger maken van processen en het vergroten van de slagkracht van de organisatie. › Tot slot kwam in meerdere gesprekken naar voren hoe belangrijk een goede samenwerking is tussen de raad en het college. Daarbij werd onder meer gewezen op transparante besluitvorming, tijdige informatievoorziening en het beter betrekken van de raad bij belangrijke keuzes en afwegingen.

In het akkoord is terug te zien dat al deze punten zijn meegenomen. We zetten in op het versterken van de sociale leefomgeving en de veiligheid. Voor deze thema’s maken we de komende jaren extra geld vrij. Daarnaast werken we aan het op orde brengen van de basis en het verbeteren van de uitvoeringskracht van de organisatie, waarbij we kansen zien voor efficiency. Ook geven we invulling aan de wens om de samenwerking met de raad te versterken. Transparantie en een sterke democratie vinden we daarbij belangrijk en hebben we daarom nadrukkelijk opgenomen in dit akkoord. Verschillen en richtingen voor besparingen Naast de thema’s waar veel overeenstemming over bestaat, laten de gesprekken ook zien dat partijen op sommige onderwerpen verschillende keuzes en accenten leggen. Deze verschillen gaan vooral over de invulling van het sociaal domein, de ambities op het gebied van duurzaamheid en klimaat en de aanpak van de jeugdzorg. De verschillen in visie zijn ook terug te zien in de voorstellen voor besparingen en heroverwegingen die zijn meegegeven in de gesprekken. Veelgenoemde onderwerpen zijn het kritisch kijken naar uitgaven voor evenementen, citymarketing, subsidies en grote projecten.

Daarnaast noemen meerdere fracties mogelijkheden om binnen de gemeentelijke organisatie te besparen, bijvoorbeeld door efficiënter te werken, externe inhuur te beperken of een taakstelling door te voeren. Tegelijkertijd geven verschillende partijen duidelijk aan waar volgens hen niet op bezuinigd moet worden. Zo vinden sommige fracties dat er niet bezuinigd mag worden op het sociaal domein, handhaving of voorzieningen die belangrijk zijn voor de leefbaarheid en ondersteuning van inwoners. Deze verschillende standpunten zijn meegenomen bij het opstellen van het coalitieakkoord. Daarbij is steeds gekeken naar de balans tussen ambitie, haalbaarheid en de beschikbare financiële ruimte, met aandacht voor de verschillende opvattingen binnen de raad.

Tot slot De coalitie spreekt haar waardering uit voor de constructieve houding en betrokkenheid van alle fracties die hun inbreng hebben geleverd. De gesprekken hebben waardevolle inzichten opgeleverd en zorgen voor een breed beeld van wat er leeft binnen de raad en in de stad en dorpen. Wij zien deze bijlage als een goede basis voor de samenwerking in de komende jaren. De opgaven waar de gemeente voor staat vragen om blijvende samenwerking, begrip voor elkaar en gezamenlijke inzet. Daarom nodigen de coalitiepartijen de andere partijen uit om, ieder vanuit de eigen rol en verantwoordelijkheid, samen verder te werken aan de uitvoering van dit coalitieakkoord.

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Leeuwarden&id=6a579ddd-8d41-4aa6-9ce5-c975ddfffb11