Document · PDF

Bijlage 5 Ontwerp Uitvoeringsplan duurzame warmte Heechterp

Besluitvorming (raad) 28 mei 2025, gemeente LeeuwardenBij agendapunt: Warmtebedrijf Heechterp14.480 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

| UITVOERINGSPLAN DUURZAME WARMTE HEECHTERP

We werken aan het oprichten van een warmtebedrijf. De gemeente participeert hierin voor minimaal 50%. In Nederland zijn er wettelijke maximale tarieven voor de kosten van warmte: niet meer dan anders (NMDA). De bewoner betaalt voor vastrecht en het warmteverbruik, dat wordt uitgedrukt in aantallen gigajoule. Het warmtebedrijf in Heechterp streeft naar warmtetarieven die minstens 5% onder het maximum liggen. Het vastrecht ligt naar verwachting minstens 30% onder het maximum. Ook de aansluitkosten (BAK) houden we zo laag mogelijk per woning. Het warmtebedrijf doet het uiteindelijke aanbod voor aansluiting aan de gebouweigenaren. Het midden-temperatuur warmtenet zorgt voor warmte voor verwarming en warm tapwater via één afleverset in de woning. Een losse voorziening voor douchen is daarom niet nodig. Bij een individuele lucht-waterwarmtepomp heeft men de kosten voor een warmtepomp en een warmwatervoorziening: een boilervat van zo’n 200 liter). Kosten voor storing en onderhoud zijn niet meegerekend. Het warmtenet is berekend op een looptijd van 34 jaar, binnen deze looptijd is een herinvestering nodig voor de individuele warmtepompvariant.

Kostenindicatie installatiemaatregelen aardgasvrij Warmtepomp

Isolatie

4.3 Kosten MT-warmtenet en lucht-waterwarmtepomp

Aansluiting op warmtenet

Warmtepomp (incl. installatie en woningaanpassingen)

€13.500

BAK

€24.200

€3.000

Inductie koken

€800

€7.000

LT afgifte (vloerverwarming of lt-radiatoren)

Ventilatie

€2.000

Inductie koken

€800

Totaal

€25.000

Totaal

€22.500

Meterkast aanpassen

€800

Boilervat

€1.000

Totaal

€19.100

Dakisolatie

€10.000

Spouwisolatie

€3.500

Glas HR++ (15 m²)

Subsidiemogelijkheden isolatie Verduurzaming Leeuwarden Oost

€12.000

ISDE

€6.000

Subsidie isolatie eigen woning

€2.150

Subsidie Friese Plus

€2.500

Subsidie Energiebesparende woningmaatregelen

€1.150

Totaal

€23.800

Totale kosten

- €1.300

Tabel 4: Indicatie van kosten en subsidies bij isolatiemaatregelen in eengezinswoningen uit 1961

Subsidiemogelijkheden warmtepomp ISDE warmtepomp

€2.000

Subsidiemogelijkheden warmtenet WIS

€8.000

ISDE warmtenet + koken

€3.750 + €400

Lokale subsidie

€5.000

Nieuwe Warmte Nu (in aanvraag)

€4.200

Totale subsidie

€2.000

Totale subsidie

€21.350

Totale kosten warmtepomp

€17.100

Totale kosten warmtenet

€3.650

Tabel 5: Kosten vergeleken voor installatiemaatregelen duurzame warmte

UITVOERINGSPLAN DUURZAME WARMTE HEECHTERP |

| UITVOERINGSPLAN DUURZAME WARMTE HEECHTERP

5. Plan van aanpak: Heechterp stap voor stap aardgasvrij Iedereen krijgt de kans om aan te sluiten op een betaalbare en duurzame warmtevoorziening. Vooraf moet een deel van de woningen worden verduurzaamd. Dit is een flinke klus waar we als gemeente de komende jaren met bewoners en partners concreet mee aan de slag willen. Een goede afstemming met de samenwerkingspartners is daarom van groot belang. We onderscheiden hiervoor drie uitvoeringslijnen. Deze lijnen hebben veel met elkaar te maken, maar vragen ook ieder een eigen dynamiek en aanpak.

Stappen naar aardgasvrij 2026

2025

2024

2027

Wijkuitvoeringsplan

2028

2030

2035

Warmtenet langs woning Isoleren ja/nee → bouwkundige woningopname

Voor de grondgebonden woningen van Elkien geldt dat de bewoners akkoord moeten gaan met de aansluiting op het warmtenet. De gemeente werkt hierin samen met Elkien, omdat het bezit versnipperd is. Zo kan er per straat een aanbod worden gedaan voor de warmteoplossing en de extra isolatie die eventueel nodig is. Als de bewoner niet akkoord gaat, onderzoekt Elkien voor haar woningbezit welke andere warmteoplossing mogelijk is en hoe dat kan worden gerealiseerd. Isolatiekosten van Elkien woningen (bestaande bouw) Elkien heeft in de prestatieafspraken met de gemeente en Nieuw Elan afspraken gemaakt over de verduurzaming van eigen vastgoed in de gemeente. Het vastgoed wordt in de komende jaren extra geïsoleerd tot energielabel B. Elkien en het warmtebedrijf in oprichting maken afspraken over de maatregelen die nodig zijn voor het ‘warmtenet-klaar’ maken van de woningen.

5.2 Oprichting van warmtebedrijf Heechterp en gefaseerde aanleg van het warmtenet

(Collectieve) inkoopactie Stap 1. Woningen aardgasvrij-ready maken • Wat kost dit? • Subsidies? • Leningen?

Aanbod voor warmtenet • • • •

Welke afweging? Welke informatie? Hoe informeren? Hoe betrekken?

Realisatie van de aansluiting Instructies en nazorg

Figuur 14: De planning op hoofdlijnen

Het gaat om de grootschalige sloop en nieuwbouw van de portiek-etageflats (Heechterp Vernieuwt), de oprichting van het warmtebedrijf Heechterp, de gefaseerde aanleg van het warmtenet en de begeleiding en het aanbod aan de particuliere eigenaren van woningen en utiliteitsgebouwen. Dit hoofdstuk gaat vooral in op de laatste uitvoeringslijn: welke stappen nodig zijn en welke hulp we kunnen bieden.

5.1 Heechterp Vernieuwt Woningcorporatie Elkien voert de wijkvernieuwing Heechterp Vernieuwt uit. Hiervoor is een fasering voor de sloop en nieuwbouw en een uitvoeringsplan gemaakt. De nieuwbouw wordt aangesloten op het warmtenet. Daarnaast zijn de drie wooncomplexen aan de Eikenstraat en een deel van de grondgebonden woningen in eigendom van Elkien. Elkien communiceert richting de huurders over de planning en wanneer woningen kunnen worden aangesloten op het warmtenet. 70% van de huurders van de grote wooncomplexen moet akkoord gaan met de overstap.

Figuur 15: Fasering van de aansluiting op het warmtenet

UITVOERINGSPLAN DUURZAME WARMTE HEECHTERP |

Individuele warmtepomp

Oprichting warmtebedrijf Na een open inschrijvingsprocedure is Bouwgroep Dijkstra Draisma (BGDD) gekozen als samenwerkingspartner voor de realisatie van een warmtenet in Heechterp. De gemeente en BGDD richten samen een warmtebedrijf op, waarvan zij ieder voor de helft aandeelhouder zijn. De gemeente heeft als aandeelhouder invloed op de bedrijfsvoering. Zo kan de gemeente ook binnen het warmtebedrijf werken aan haar doelstellingen op het gebied van betaalbaarheid, duurzaamheid en leveringszekerheid.

| UITVOERINGSPLAN DUURZAME WARMTE HEECHTERP

Realisatie warmtesysteem Bij de realisatie van het warmtesysteem komt van alles kijken. Het warmtenet wordt in fases aangelegd. De bestaande bouw wordt aangesloten op het warmtenet tussen 2028 en 2032. Figuur 15 laat de fasering in detail zien.

De volgende acties staan op de planning: • Aanleg warmtenet: Het warmtenet wordt in fases aangelegd. Bouwgroep Dijkstra Draisma leidt dit proces. We houden rekening met ruimtelijke inpassing en vergunningen. Vertegenwoordigers van de gemeentelijke afdelingen Projectenbureau, Energie en Warmte, Ruimtelijke ordening en Vergunningen zijn betrokken bij het definitieve ontwerp. Zij kunnen tijdig advies geven over de inpasbaarheid en vergunbaarheid. • Aanleg van de warmtecentrale: Er komt een tijdelijke voorziening, piek- en back-up voorziening en we verrichten onderzoek naar de warmteopslag. • Netverzwaring: Netbeheerder Liander is in een vroege fase betrokken en verzwaart zelf het elektriciteitsnet. Er is periodiek overleg. • Verwijderen van het gasnet: Dit gaat in overleg met de netbeheerder. Het is nog onbekend wanneer de gaslevering definitief stopt. De gesprekken hierover starten in 2025. • Klantcontact: Het warmtebedrijf stelt contracten op met Elkien en particulieren over de aansluiting op het warmtenet. Het bedrijf coördineert de activiteiten van de deelprojecten en stuurt dagelijks aan. Het projectteam bestaat uit vertegenwoordigers vanuit de gemeente en Bouwgroep Dijkstra Draisma.

1. Bewoners ontzorgen: het loket in Heechterp Sommige bewoners kiezen hun eigen route. Zij hebben de financiële middelen, benaderen zelf installatie- of isolatiebedrijven en zijn al snel aardgasvrij-ready. Andere bewoners in de buurt kunnen wel wat hulp gebruiken om hun woning te verduurzamen en van het gas af te gaan. Heechterp Vernieuwt organiseert al inloopspreekuren in de roze keet, vooral voor huurders. We voegen hier (gezamenlijke) bijeenkomsten en inloopmomenten in het wijkcentrum voor woningeigenaren aan toe. Op deze momenten bespreken we de stappen die we zetten richting een aansluiting op het warmtenet of een individuele warmteoplossing. We willlen iedereen informeren op een manier die past bij hun persoonlijke situatie. We blijven tussendoor evalueren. Tijdens buurtbijeenkomsten, inloopspreekuren en bij het informatieloket kunnen buurtbewoners aangeven welke problemen zij hebben of in hun omgeving zien. Zo werken we aan ondersteuning op maat. Medewerkers bij het informatieloket en de wijkteams verkennen met de bewoners welke problemen zij hebben en welke oplossingen er zijn. Door dit proces van informatievoorziening, gesprek, advies en keuzeaanbod te volgen, doen we recht aan de belangen en behoeften van de bewoners. We betrekken huurdersvereniging Nieuw Elan en laten bewoners meedenken Om het loket goed te laten werken, is feedback van bewoners nodig.

Deze feedback halen we op met Nieuw Elan en via een klankbordgroep. We overleggen welke aanpak zorgt voor draagvlak. Er wordt actief bijgestuurd wanneer dit nodig is. Ook kunnen bewoners op eigen initiatief feedback geven bij het informatieloket. Er is aandacht voor het herkennen en benaderen van achterblijvers.

5.3 Begeleiding voor gebouweigenaren en huurders (niet woningcorporatie)

We informeren over subsidies en het Warmtefonds Sinds oktober 2024 loopt er een gemeentelijke isolatiecampagne waarbij gebouweigenaren informatie krijgen over de subsidieregelingen. Deze regelingen bestaan naast de landelijke ISDE- en provinciale subsidies. Bewoners die De gemeente ondersteunt bewoners zich zorgen maken over verduurzamingskosbij het aanvragen van gemeentelijke ten kunnen terecht bij het Meedenkpunt en subsidies voor verduurzaming. kunnen worden doorverwezen naar wijkteams. De provinciale ‘Friese Plus’ en gemeentelijke isolatiesubsidies gelden in Heechterp vooral voor rijwoningen uit 1961 met energielabels D of lager en lage WOZ-waardes. Deze regelingen kunnen een subsidieplafond hebben en kunnen daardoor eindigen.

Hoe nemen we bewoners de komende jaren mee in de vervolgstappen? We begeleiden bewoners, ondernemers en gebouweigenaren in een aantal stappen naar een aansluiting op het warmtenet of een individuele warmteoplossing. We sluiten hierbij zoveel mogelijk aan op de fasering van het warmtenet.

Gebouweigenaren kunnen ook de nodige investeringen voor isolatiemaatregelen en aansluiting op het warmtenet betalen uit eigen geld of door een lening af te sluiten. Hiervoor zijn verschillende opties:

Voor de realisatie van het warmtenet moet iedereen die in Heechterp woont of werkt in actie komen. Voor meer informatie over de realisatie van het warmtenet verwijzen we naar het projectplan warmtenet.

•

Woningeigenaren kunnen een hypothecaire lening of een lening bij het Warmtefonds afsluiten. Het Nationaal Warmtefonds biedt leningen aan die onder voorwaarden rente- en/of aflossingsvrij zijn voor huishoudens met een laag inkomen. Het Warmtefonds heeft ook leningen voor groepen die niet voor een hypothecaire lening in aanmerking komen, zoals 75-plussers. Ondernemers, particuliere verhuurders en andere gebouweigenaren kunnen zakelijke leningen afsluiten. We houden bewonersbijeenkomsten Particuliere woningeigenaren worden minstens elk halfjaar geïnformeerd. We communiceren via verschillende momenten en middelen. Voorbeelden zijn: dialoogsessies, spreekuren, enquêtes, presentaties, inloopmomenten en via de website Heechterp Vernieuwt met verslagen, factsheets en veelgestelde vragen. In de periode rond een bijeenkomst plannen we meer tijd voor individuele gesprekken. Tijdens deze momenten willen we bewoners meenemen op een klantreis. Door bewoners hulp te bieden op het gebied van kennis, bij het aanvragen van subsidies, op financieel vlak of om meer informatie te verstrekken over de voor- en nadelen van de warmteoplossingen. Maar ook vertellen we wanneer het warmtenet in iemands straat wordt aangelegd. Bewoners krijgen de gelegenheid om vragen te stellen en zorgen te uiten. De vorm van ontzorgen stemmen we af met de bewoners.

2. Woningopnames Voor sommige woningen is extra isolatie nodig om de vraag naar warmte te verlagen. BGDD en de gemeente zijn al gestart met technische woningopnames bij de eengezinswoningen uit 1961 en 1999. Zo krijgen we in beeld wat nodig is om aan te sluiten op het warmtenet en of er extra isolatie nodig is. Dit blijven we doen in 2025 en 2026. De adviseur die de woningopname uitvoert, kijkt naar mogelijke aansluitroutes en waar de afleverset voor de aansluiting op het midden-temperatuur warmtenet moet komen. Er wordt onderzocht of de woning voldoende is verduurzaamd. Samen met de woningeigenaar worden de isolatiemogelijkheden besproken. Bewoners beslissen uiteindelijk zelf of en welke maatregelen worden uitgevoerd. 3. Isolatie- en verduurzamingscampagne voor particuliere woningen Deze campagne geldt vooral voor de rijwoningen uit 1961 in de buurt. 23 rijwoningen hebben energielabel E of lager. Deze huizen hebben extra isolatie nodig, voordat ze van het gas af kunnen. Sommige rijwoningen uit 1961 zijn in bezit van Elkien. Door de samenwerking met Elkien zijn juist deze woningen kansrijk om gezamenlijk te verduurzamen. We onderzoeken of we een vrijblijvende collectieve inkoopactie kunnen organiseren. Voor maatregelen die vaak voorkomen, zoals isolatie en elektrisch koken.

4. Aanleg warmtenet Het warmtenet wordt in fases door Heechterp aangelegd van Zuid naar Noord. Alle geplande nieuwbouw, bestaande woningen van Elkien en particulieren aansluiten op het warmtenet duurt ongeveer negen jaar. De Wilgenstraat wordt als eerste aangesloten in 2028. De Eikenflats worden als laatst aangesloten in 2034.

We benaderen inwoners actief Er zijn veel redenen waarom bewoners niet meedoen, naar bijeenkomsten komen of gebruikmaken van subsidies. Daarom houden we regelmatig operatie ‘ding-dong’. Dat betekent dat we aanbellen en in gesprek gaan met woningeigenaren in Heechterp

5. Aanbod en aansluiting warmtenet Aanbod: Enkele maanden voor de aanleg van het warmtenet in de straat krijgen gebouweigenaren een vrijblijvend aanbod van het warmtebedrijf om aan te sluiten. Woningeigenaren maken op basis van transparante informatie een keuze om wel of niet aan te sluiten op het warmtenet. De aansluitkosten en de toekomstige energiekosten houden we zo laag mogelijk.

UITVOERINGSPLAN DUURZAME WARMTE HEECHTERP |

We hebben oog voor beschermde diersoorten door natuurvriendelijk te isoleren Het is verboden om dieren als vleermuizen, gierzwaluwen en huismussen te verstoren, doden of hun verblijfplaatsen te vernielen. Bij na-isolatie van huizen en gebouwen houden we rekening met de aanwezigheid van beschermde diersoorten. Sinds mei 2024 werken we volgens de landelijke aanpak Natuurvriendelijk Isoleren (NVI). Woningeigenaren kunnen hun woning laten isoleren door een isolatiebedrijf dat werkt volgens deze methode. In dat geval kunnen bewoners laten isoleren zonder ecologisch onderzoek vooraf of het aanvragen van een omgevingsvergunning.

Een huurder die graag op een andere manier zou willen verwarmen, kan hierover het gesprek aangaan met de verhuurder. Van huurders wordt verwacht dat zij meewerken als er een redelijk voorstel ligt en als er voor de benodigde aanpassingen werkzaamheden uitgevoerd moeten worden. Huurders moeten bij duurzame warmte bijvoorbeeld overstappen op elektrisch koken. Als een verhuurder niets communiceert over het overstappen op aardgasvrije verwarming, kunnen huurders contact opnemen met de gemeente. Voor verhuurders die op zoek zijn naar advies of informatie over subsidie- en financieringsregelingen geldt hetzelfde. Stappen voor ondernemers en andere gebouweigenaren In de woonwijk Heechterp staan een paar utiliteitsgebouwen. De supermarkt werkt volledig elektrisch en gasloos. De kerk, bloemboetiek en cafetaria in Heechterp moeten de gebouwen aanpassen, vergelijkbaar met de maatregelen in woningen. Ze hebben wellicht een specifieke warmtebehoefte. We verkennen met de gebouweigenaren wat er mogelijk is. Ondernemers en gebouweigenaren kunnen ook contact opnemen met het informatieloket in de buurt. De gemeente ondersteunt deze groep met een MKB Energiecoach. Het wijkverzamelgebouw is eigendom van de gemeente.

5.4 Overstappen op een andere warmteoplossing

| UITVOERINGSPLAN DUURZAME WARMTE HEECHTERP

Aansluiting: Werknemers van het warmtebedrijf regelen de aansluiting op het warmtenet en zorgen dat de aansluiting op het gasnet wordt verwijderd.

Instructies en nazorg: Totdat het warmtebedrijf een feit is, kunnen bewoners met vragen terecht bij de gemeente. Het warmtebedrijf kan op termijn de taken van de gemeente overnemen. Medewerkers klantcontact van het warmtebedrijf behandelen vanaf dat moment vragen en klachten over de energierekening, tarieven en het gebruik van het warmtenet. Bewoners die na de overstap op het warmtenet meer informatie zoeken over isolatie, kunnen terecht op Energieloket Leeuwarden. 6. Ondersteuning achterblijvers en opt-out Woningeigenaren zijn niet verplicht om hun woning aan te laten sluiten op het warmtenet. We begeleiden woningeigenaren die kiezen voor een opt-out; een andere duurzame warmteoplossing, zoals een warmtepomp. Bij huurwoningen beslist de verhuurder met welke warmtevoorziening het gebouw wordt verwarmd. Stappen voor particuliere huurders en verhuurders Bij particuliere verhuur is de verhuurder verantwoordelijk voor een goed werkende verwarmingsinstallatie. De verhuurder bepaalt wanneer een warmtevoorziening wordt veranderd.

Plichten voor een inwoner In het omgevingsplan kunnen eisen worden gesteld aan inwoners die een andere oplossing kiezen dan het warmtenet. Het warmtebedrijf en de gemeente gaan samen inventariseren welke woningen en gebouwen wel of niet op het warmtenet worden aangesloten. De zogenaamde opt-out. Als de gemeenteraad de aanwijsbevoegdheid gebruikt (zie hoofdstuk 1), dan zijn er een aantal plichten die volgen uit het omgevingsplan: 1. De gebouweigenaar of woningeigenaar doet vooraf een melding bij de gemeente dat diegene een andere duurzame warmtebron heeft of wil realiseren. Dit kan bij het informatieloket van de gemeente. 2. De gebouweigenaar of woningeigenaar moet de andere warmtebron uiterlijk zes maanden voor het einde van de gaslevering in gebruik nemen. 3. De gebouweigenaar meldt de ingebruikname van de warmtebron bij de gemeente. Dit kan op dezelfde manier als de eerdere melding.

Handhaving door de gemeente Als de aanwijsbevoegdheid door de gemeenteraad wordt gebruikt, dan stopt de gaslevering op termijn. De gemeente zorgt ervoor dat gebouweigenaren die niet mee willen doen, op tijd overstappen op andere warmtebronnen. De gemeente werkt hierin samen met bewoners. In het uiterste geval zal de gemeente handhaven. Dit gebeurt als het alternatief niet is toegestaan of niet wordt gebruikt. Handhaving gebeurt volgens de algemene regels en binnen de kaders van de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw).

5.5 Samenwerkingsvorm en rolverdeling Om de samenwerking tussen alle partners goed te laten verlopen worden een projectgroep, klankborgroep en een participatie- en communicatieteam gevormd.

UITVOERINGSPLAN DUURZAME WARMTE HEECHTERP |

• De projectgroep warmte Heechterp bewaakt de doelstellingen en de voortgang van dit uitvoeringsplan. Aanpassingen van de plannen die gevolgen hebben voor het budget, de planning of de doelen worden hier besproken. In dit overleg zijn ambtelijke vertegenwoordigers van de gemeente, woningcorporatie Elkien, netbeheerder Liander en het op te richten warmtebedrijf (samenwerking gemeente en Bouwgroep Dijkstra Draisma) aanwezig. • De klankbordgroep adviseert de projectgroep gevraagd en ongevraagd over de uitvoering en heeft toegang tot tussentijdse monitoringsrapportages. De klankbordgroep bestaat uit vertegenwoordigers van Nieuw Elan, een vertegenwoordiging van de huurders en een groep woningeigenaren. • Het participatie- en communicatieteam coördineert de uitingen van de partners richting (specifieke groepen) bewoners, ondernemers en andere gebouweigenaren in het gebied. Het team zorgt ook voor informatiemiddelen, die worden gedeeld via een digitaal en fysiek loket. De partners blijven zelf verantwoordelijk voor hun eigen uitingen.

5.6 Risico’s en mitigatie

| UITVOERINGSPLAN DUURZAME WARMTE HEECHTERP

We vinden het belangrijk om in dit plan helder uit te leggen hoe we samen een aardgasvrije buurt kunnen realiseren. Om de uitvoering goed te laten verlopen en een betrouwbare warmtevoorziening te kunnen bieden, benoemen we een aantal risico’s en bijbehorende beheersmaatregelen.

Risico

Beheersmaatregel

Het is een risico dat we, ondanks voldoende budget, toch niet iedereen bereiken. Bijvoorbeeld omdat mensen niet geïnteresseerd zijn in het onderwerp of bezig zijn met urgentere zaken.

We sluiten bij de bewoner aan op een manier die bij hen past. We blijven evalueren en onze werkwijze aanpassen. We zorgen voor optimale afstemming en één verhaal vanuit de gemeente, BGDD en ‘launching customer’ Elkien.

De uitvoeringsfase van de warmtetransitie in de buurt vraagt veel werk voor een zeer lange periode. Tekorten in capaciteit en tijd kunnen optreden, vooral wanneer andere dorpen en buurten ook van het gas af gaan.

Een plan moet niet mank lopen vanwege te weinig werknemers. We zorgen voor voldoende uitvoeringscapaciteit. Vanuit de gemeente is regie op het aantal uitvoeringsplannen dat tegelijkertijd in de uitvoeringsfase zit. Naarmate dit aantal groter wordt, groeien we als organisatie mee. Vooral de gemeente moet haar organisatie doorontwikkelen, medewerkers aantrekken, opleiden en behouden.

Tijdens de uitvoering zullen sommige bewoners, ondernemers en andere gebouweigenaren onverwacht niet meedoen. Omdat ze niet kunnen, buiten beeld blijven of om onbekende reden niet meedoen met de transitie naar een aardgasvrije woning.

De warmtetransitie vraagt een actieve en ondernemende houding van iedereen. Ook van de gemeente zelf. We zorgen voor integrale, flexibele teams met extern gerichte en ondernemende medewerkers die lange tijd voor de gemeente en de buurt willen werken. Zo proberen we vroegtijdig deze bewoners en gebouweigenaren te signaleren en te achterhalen wat er speelt.

Bij nieuwe ontwikkelingen gaan er ook weleens dingen anders dan gepland. Dit kan zorgen voor een gebrek aan vertrouwen tussen de betrokken partners en bewoners.

De overstap op duurzame warmte is een zoektocht. We gaan dit proces als gemeente, inwoners en partners samen en voor het eerst aan. Het is belangrijk om als partners het einddoel voor ogen te houden en vertrouwen te blijven houden. We gaan met een open blik een nauwe samenwerking met elkaar aan.

Niet alle bewoners hebben een aardgasvrije woning wanneer we met de laatste fase afronden.

We vragen bewoners bij de gemeente te melden welke warmteoplossing zij kiezen voor hun woning. Op deze manier krijgen we achterblijvers in beeld en kunnen we in een vroege fase het gesprek aangaan en oplossingen zoeken. Zo laten we niemand in de kou zitten.

Tabel 6: Belangrijke risico’s en mitigatiemaatregelen

6. Monitoring en evaluatie 6.1 Monitoring Om de voortgang van de warmtetransitie in Heechterp te meten, monitoren we een aantal belangrijke onderdelen. Tabel 7 laat een overzicht van alle indicatoren zien.

Uitwerking

Frequentie

Actiehouder

Aansluitingen warmtenet

Aantal aangesloten woningen

halfjaarlijks

Warmtebedrijf in oprichting

Aangegeven opt-out

Aantal meldingen van gebouweigenaren die hun woning of pand willen verwarmen met een alternatieve warmteoplossing

jaarlijks

Gemeente

Gerealiseerde opt-out

Aantal gebouw- en woningeigenaren dat is overgestapt op een alternatieve warmteoplossing

jaarlijks

Gemeente

Aantal aardgasvrije gebouwen

Aantal gebouwen zonder aardgasaansluiting

jaarlijks

Netbeheerder

Belasting elektriciteitsnet

Percentage van de netcapaciteit dat wordt gebruikt per onderdeel van het elektriciteitsnet

halfjaarlijks

Netbeheerder

Bewonerstevredenheid

Tevredenheid van bewoners en gebouweigenaren over de nieuwe warmteoplossing

jaarlijks

Warmtebedrijf i.s.m. Elkien en Nieuw Elan

Betaalbaarheid van de gekozen warmteoplossing

Een update van de geschatte eindgebruikerskosten van de gekozen warmteoplossing

jaarlijks

Gemeente

Gebruik van ondersteuningsmiddelen

Aantal bewoners dat heeft gebruikgemaakt van de aangeboden ondersteuningsmiddelen, zoals energieadvies en collectieve inkoop. Ook monitoren we hoeveel middelen er nog beschikbaar zijn.

halfjaarlijks

Gemeente

Tabel 7: Monitoringsindicatoren voor dit uitvoeringsplan

6.2 Evaluatie en herijking Evaluatie De uitkomsten van de monitoring worden jaarlijks besproken in het projectteam. Tussentijdse wijzigingen van de plannen Als uit de evaluaties blijkt dat aanpassingen nodig zijn, wijzigen de partners de plannen. Als dit gevolgen heeft voor het budget, is er extra besluitvorming nodig. In andere gevallen beslist het projectteam. Voor wijzigingen in het uitvoeringsplan is er een nieuw besluit nodig van het college van burgemeester en wethouders en van de besturen van de andere partners. De gemeente geeft hierover advies. Als partners signaleren dat gebouweigenaren niet op tijd overstappen op een alternatief voor aardgas, wordt de datum waarop de gaslevering stopt verplaatst.

UITVOERINGSPLAN DUURZAME WARMTE HEECHTERP |

Indicator

7. Begrippen Aanwijsbevoegdheid De aanwijsbevoegdheid is de mogelijkheid die gemeenten krijgen via de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) om in het omgevingsplan gebieden aan te wijzen die overgaan op een duurzame warmtevoorziening en waar de levering van aardgas stopt.

Koppelkansen Mogelijkheden om de warmtetransitie in de gebouwde omgeving te koppelen aan ander beleid en uitvoering bij de gemeente. Bijvoorbeeld het bundelen van de aanleg van een warmtenet met vervangingswerkzaamheden aan het riool.

Besluit gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Bgiw) Het Besluit gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Bgiw) is een uitwerking van het Wetsvoorstel gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw). Het gaat invulling geven aan de aanwijsbevoegdheid die een gemeente kan nemen om de warmtetransitie uit te voeren en uiteindelijk de gaskraan dicht te draaien. In dit verband is in het Bgiw ook een aantal waarborgen opgenomen waaraan een gemeente moet voldoen.

Netcapaciteit De netcapaciteit is de hoeveelheid elektriciteit die door een elektriciteitsnet kan worden getransporteerd.

(Eind)gebruikerskosten De (eind)gebruikerskosten zijn het saldo van de kosten en baten (vooral energiebesparing) die bewoners, ondernemers en andere gebouweigenaren moeten opbrengen voor het overstappen op een alternatieve warmtetechniek inclusief de daarvoor benodigde isolatie van de woning.

| UITVOERINGSPLAN DUURZAME WARMTE HEECHTERP

Handelingsperspectief Handelingsperspectief geeft aan welke mogelijkheden er zijn om in een bepaalde situatie te handelen. Bijvoorbeeld hoe mensen zich kunnen voorbereiden op aardgasvrije oplossingen.

Instrumenten Omgevingswet De Omgevingswet bevat instrumenten voor het gebruiken en beschermen van de leefomgeving. Met deze instrumenten kan de overheid beleid schrijven en uitvoeren. Daarnaast kunnen overheden met deze instrumenten regels stellen aan activiteiten en de uitvoering van projecten. Er zijn 6 kerninstrumenten: de omgevingsvisie, het programma, decentrale regels (het gemeentelijk omgevingsplan, de provinciale omgevingsverordening en waterschapsverordening), algemene rijksregels, omgevingsvergunning en het projectbesluit. Daarnaast bevat de Omgevingswet instrumenten voor specifieke doelen, zoals de warmtetransitie. Klimaatakkoord In het Klimaatakkoord hebben overheden, het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties samen afspraken gemaakt over welke maatregelen ze tot 2030 gaan nemen om de CO2-uitstoot te reduceren in de gebouwde omgeving, elektriciteit, industrie, mobiliteit en landbouw/ landgebruik. Ook is de ambitie opgenomen om in 2050 de uitstoot vrijwel volledig terug te dringen (geen uitstoot). In het akkoord is de ambitie opgenomen om tot en met 2030 1,5 miljoen woningequivalenten te verduurzamen. Gemeenten hebben hierin een regierol.

Omgevingsplan Het omgevingsplan bevat de lokale regels die de gemeente heeft opgesteld voor de fysieke leefomgeving. Bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet heeft elke gemeente één omgevingsplan voor haar grondgebied. Omgevingsvisie In de omgevingsvisie legt de gemeente haar ambities en beleidsdoelen voor de fysieke leefomgeving voor de lange termijn vast. De gemeente stelt één omgevingsvisie voor haar hele grondgebied vast. Daarnaast kan de gemeente samen met andere gemeenten of met de provincie een gezamenlijke of regionale omgevingsvisie opstellen. Omgevingswet De Omgevingswet is de wet die alle regels bevat voor de leefomgeving. Deze nieuwe wet bundelt en vereenvoudigt bestaande regels en wetten die betrekking hebben op de leefomgeving. De Omgevingswet treedt op 1 januari 2024 in werking. Participatie Bij de Omgevingswet betekent participatie dat belanghebbenden al in een vroege fase worden betrokken bij het beslissingsproces over een project of activiteit. Met belanghebbenden worden burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen bedoeld. Planproces Het proces waarbij het warmteprogramma, het uitvoeringsplan en het omgevingsplan noodzakelijke stappen zijn om aardgas in de gebouwde omgeving te vervangen door een duurzame warmtevoorziening.

Hoe het planproces voor de warmtetransitie moet worden doorlopen, is onder andere beschreven in de toelichting op de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie en de Wet collectieve warmte.

Soortenbescherming Soortenbescherming is bedoeld om de meest kwetsbare plant- en diersoorten in Nederland te beschermen. Het is verboden om deze planten en dieren te doden, vangen, verstoren of verwijderen. In de Wet natuurbescherming (Wnb) staat voor welke soorten dit geldt. De Wnb gaat per 1 januari 2024 over in de Omgevingswet. Soortenmanagementplan In een soortenmanagementplan staan maatregelen, gedragsregels en afspraken voor de ruimtelijke ontwikkeling, beheer en bescherming van beschermde dier- en plantensoorten. Met een soortenmanagementplan kan er een algemene ontheffing worden gegeven voor de Wet natuurbescherming (Wnb). De Wnb gaat per 1 januari 2024 over in de Omgevingswet. Standaard voor isolatie De standaard voor woningisolatie geeft aan wanneer een woning goed genoeg is geïsoleerd om aardgasvrij te worden. De standaard is een resultaat van het Klimaatakkoord en is opgesteld door een speciale commissie. Uitvoeringsplan In een uitvoeringsplan beschrijft de gemeente hoe een dorp, buurt of wijk aardgasvrij wordt. Het is een uitwerking van de bestaande Warmtevisie of toekomstig warmteprogramma voor het gebied.

Warmteoplossingen Een warmteoplossing is een alternatieve warmtebron voor aardgas. Warmteprogramma Een verplicht programma (zoals wordt bedoeld in de Omgevingswet) met een realistische tijdlijn, dat laat zien wanneer wijken en buurten van het aardgas af gaan. Voor wijken of buurten die op korte termijn overstappen op duurzame warmte, staat de voorkeur voor een warmtealternatief beschreven. Het programma is de eerste stap in het planproces en wordt vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders. De precieze omschrijving van het programma, de eisen waaraan dit moet voldoen en hoe dit de bestaande transitievisies warmte vervangt, is juridisch vastgelegd in de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) en het Besluit gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Bgiw).

Wet collectieve warmte (Wcw) De Wet Collectieve Warmte (Wcw) zal de huidige Warmtewet vervangen. Het doel van de nieuwe wet is om de aanleg van nieuwe (collectieve) warmtenetten makkelijker te maken en zo de energietransitie te stimuleren. Om de regierol van gemeenten in te vullen, bevat de Wcw onder andere: • Regelgeving voor het vaststellen van warmtekavels; • Het aanwijzen van warmtebedrijven voor een warmtekavel; • Hoe het publieke eigendom van warmtenetten moet worden geregeld. In de wet staan ook de taken van bestaande en nieuwe warmtebedrijven, zoals leveringszekerheid, de duurzaamheid van warmtenetten en de tariefregulering. Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) De Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) geeft gemeenten de mogelijkheid om lokale regels te maken voor de overstap van aardgas naar duurzame energie. Het belangrijkste onderdeel van deze wet is dat gemeenten gebieden kunnen aanwijzen waar in de toekomst duurzame warmte wordt gebruikt en de aardgaslevering stopt.

UITVOERINGSPLAN DUURZAME WARMTE HEECHTERP |

Waarborgen De strikte voorwaarden waaronder de aanwijsbevoegdheid mag worden ingezet. De waarborgen zijn verder uitgewerkt in het Besluit gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Bgiw).

Warmtevisie In deze transitievisie warmte stelt de gemeenteraad een realistische tijdlijn vast. Daarin staat wanneer wijken en buurten van het aardgas gaan. Voor de wijken en buurten die op korte termijn overstappen op duurzame warmte, staan ook de mogelijke alternatieve energiebronnen beschreven. Met de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) wordt de transitievisie warmte vervangen door het warmteprogramma. Hiervoor gelden nieuwe regels en overgangsrecht.

Colofon Ontwerp Uitvoeringsplan Duurzame Warmte Heechterp Gemeente Leeuwarden Foto’s: Gemeente Leeuwarden Visuals: Gemeente Leeuwarden, Visser en de Graef communicatie Vormgeving: Visser en de Graef communicatie Uitgave: Januari 2025

Bijlage l Eindgebruikerskosten Luchtwarmtepomp met isolatie naar energielabel B+

Kosten warmtetechniek Kosten van een luchtwarmtepomp (met isolatie naar B+)

visie op energie.nl

Verdeling woningen

Gemeente Leeuwarden | Wijk Heechterp & Schieringen | Buurt Heechterp | Post eindgebruikerskosten t.o.v. aardgas | Eindgebruiker Verdeling van het aantal woningen bij verschillende eindgebruikerskosten in euro per jaar t.o.v. aardgas. eigenaar-bewoner | Bekostiging hypothecaire lening | Scenario Energieprijzen 2025-2040 | Verreken gemeentelijke subsidies nee sterke minderkosten minderkosten woonlastenneutraal

106 (10%) 920 (85%)

meerkosten 11 (1%) sterke meerkosten

Histogram woningen

Bij positieve eindgebruikerskosten is de total cost of ownership hoger dan aardgas. Negatieve waarden betekenen minderkosten t.o.v. aardgas. Eindgebruikerskosten rond nul noemen we woonlastenneutraal. Alle geselecteerde woningen. Gemiddelde: € -58 per jaar. 700 Heechterp

600

Aantal woningen

500

400

300

200

100 0 -€ 800

Meer-of-minderkosten t.o.v. aardgas sterke minderkosten minderkosten

-€ 600

-€ 400

-€ 200

€0

€ 200

€ 400

€ 600

€ 800

Kosten t.o.v. aardgas (€/jaar) woonlastenneutraal

meerkosten

Bronnen: BAG (maart 2024), RVO (maart 2024), TNO (2024) Eindgebruikerskosten 3.1

MT-warmtenet met isolatie naar energielabel D+ Kosten warmtetechniek Kosten van een MT-warmtenet (met isolatie naar D+)

visie op energie.nl

Verdeling woningen

Histogram woningen

Heechterp

Aantal woningen

600 500 400 300 200 100 0 -€ 800

Meer-of-minderkosten t.o.v. aardgas sterke minderkosten

minderkosten

-€ 600

-€ 400

-€ 200

€0

€ 200

€ 400

€ 600

€ 800

Kosten t.o.v. aardgas (€/jaar) Bronnen: BAG (maart 2024), RVO (maart 2024), TNO (2024) Eindgebruikerskosten 3.1

Toelichting eindgebruikerskosten Toelichting Algemeen

De warmteopties en kosten in deze dashboards sluiten aan op de Startanalyse van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). De Startanalyse is ontwikkeld om gemeenten te ondersteunen bij hun warmteprogramma's en uitvoeringsplannen. Voor de eindgebruikerskosten is gebruik gemaakt van het Datapakket Eindgebruikerskosten 3.1 (2024), ontwikkeld door TNO. Dit datapakket biedt publieke en gevalideerde data over de kosten van verschillende warmteopties op basis van nationale kentallen.

Eindgebruikerskosten Eindgebruikerskosten zijn de kosten die een eindgebruiker (bewoner of woningeigenaar) jaarlijks maakt voor de verduurzaming van een woning ten opzichte van verwarming met aardgas, minus de jaarlijkse baten die hier tegenover staan. Subsidies en belastingen worden hierin meegerekend. Het gaat hier dus om een total cost of ownership waarin zowel de investeringskosten als de jaarlijkse kosten voor onderhoud en energie zijn verwerkt. De eindgebruikerskosten zijn relatief ten opzichte van een situatie waarbij de woning wordt verwarmd met een HR-ketel op aardgas. Zijn de kosten positief, dan is de techniek minder gunstig dan aardgas. Zijn de kosten negatief, dan is de techniek gunstiger dan aardgas (baten). Wanneer de eindgebruikerskosten rond de nul liggen, spreken we van woonlastenneutraal.

Subsidies In de kosten voor eindgebruikers worden relevante subsidies verrekend. De standaardsubsidies die worden meegenomen zijn de Stimuleringsregeling Aardgasvrije Huurwoningen (SAH), de Investeringssubsidie Duurzame Energie (ISDE) en de Subsidieregeling Verduurzaming en Onderhoud Huurwoningen (SVOH).

Bronnen De kostencijfers uit dit dashboard komen voort uit het Datapakket Eindgebruikerskosten 3.1 (2024), ontwikkeld door TNO in opdracht van BZK, EZK en de VNG. Bij het datapakket hoort een technisch achtergrondrapport dat een uitgebreidere toelichting geeft op de gebruikte methodiek en de herkomst van bijvoorbeeld de kengetallen voor de kosten van woningverduurzaming. Dit is te vinden op: https://energy.nl/tools/dashboard-eindgebruikerskosten

Opties Algemeen

visie op energie.nl

Energieverbruik

Verbruikscategorie: hoog, midden, laag De kosten van warmteopties hangen van een groot aantal factoren af. Om de Bewoners verschillen in de hoeveelheid energie die ze gebruiken. Bij hoger instellingen voor dashboard te wijzigen gebruikt u het hamburgermenu ≡. De energiegebruik valt meer te besparen met isolatie en aardgasvrije technieken en verschillende instellingen en hun eﬀect worden hier beschreven. vallen de eindgebruikerskosten dus lager uit. De verbruiksklasse is de hoeveelheid Bebouwing energie die een woning gebruikt ten opzichte van het verwachte verbruik voor een woning van hetzelfde type en energielabel. Het woningtype en energielabel bepalen samen de warmtevraag en de kosten van speciﬁeke maatregelen. Het energielabel bepaalt ook hoeveel aanvullende isolatie nodig is voor een speciﬁeke warmteoptie. Energielabel: A, B, C, D, E, F, G Woningtype: appartement, rijwoning tussen, rijwoning hoek, 2-onder-1-kap en vrijstaand.

Eindgebruiker De combinatie van eigendom en eindgebruiker bepaalt welke ﬁnancieringsvormen mogelijk zijn en hoe de kosten verdeeld worden. Eigendom: koopwoning, sociale huurwoning, particuliere huurwoning Eindgebruiker: eigenaar-bewoner, sociale huurder, sociale verhuurder, particuliere huurder, particuliere verhuurder

Financiering en huurkosten De investeringen die nodig zijn voor een warmteoptie, behandelen we als een lening met jaarlijkse kosten voor rente en aﬂossing. Die kosten hangen af van de ﬁnancieringsvorm: Hypotheek (eigenaar-bewoner): looptijd 30 jaar (isolatie) of 15 jaar (installatie), rente 4,00%. Warmtefonds (eigenaar-bewoner): looptijd 20 jaar (isolatie) of 15 jaar (installatie), rente 0,0%. Dit is een rentevrije lening die beschikbaar is voor huishoudens met een beperkt inkomen. Geborgde lening (sociale verhuurder): looptijd 25 jaar (isolatie) of 15 jaar (installatie), rente 3,30%. Marktlening (particuliere verhuurder): looptijd 25 jaar (isolatie) of 15 jaar (installatie), rente 5,00%. Woningverhuurders rekenen de investeringskosten voor warmteopties (deels) door aan huurders. De mate waarin verschilt. Bij particuliere huurwoning gaan we uit van de huurcommissiemethode, waarbij huurverhoging wordt bepaald op basis van redelijke investeringskosten. Bij sociale huurwoning gaan we uit van het Sociaal Huurakkoord getekend door koepelorganisatie Aedes, waarbij huurverhoging is gebaseerd op labelsprongen. Deze tweede methode leidt tot aanzienlijk lagere huurverhogingen dan de eerste.

Bandbreedte investeringskosten Bandbreedte: gunstig, neutraal, ongunstig De investeringskosten kunnen hoger of lager uitvallen door verschillen tussen woningen (binnen een categorie van woningtype en energielabel) en verschillen tussen installateurs. Bij de gunstige kant van de bandbreedte vallen de investeringen lager uit, bij de ongunstige kant hoger.

Toelichting energietarieven Energietarieven visie op energie.nl

Energieprijzen 2025-2040

Energiecontracten 2022

In dit prijsscenario gaan we uit van de gemiddelde energieprijzen voor de komende 15 jaar. Dit ruwweg de levensduur van een In dit scenario gaan we uit van de prijzen die in 2022 gerekend werden voor nieuwe energiecontracten. Dit was midden in de warmtepomp. Het scenario is bedoeld om een goed beeld te geven van de kosten en baten die een investering die nu gedaan w.. energiecrisis. Het scenario is bedoeld om een beeld te geven van de impact van grote prijsschokken.

De graﬁek toont de prijzen die kleinverbruikers gemiddeld genomen betaalden voor hun verbruik bij (variabele) energiecontracten die werden afgesloten in de betreﬀende maand. De prijzen zijn inclusief belastingen en BTW.

Prijs per m3 of kWh

Gemiddelde aardgasprijs 2025-2040: € 1,64 € 1,50

€ 1,00

€ 0,50

€ 3,00

€ 0,00 2010

2015

2020

2025

2030

2035

Gemiddelde vaste kosten aardgas 2025-2040: € 395

Gemiddelde vast kosten elektriciteit 2025-2040: -€ 1

2025

2030

2035

januari 2022

2040

€ 200

€0

€ 1,00 Gemiddelde 2022 (elektriciteit): € 0,52

€ 0,00

€ 400

Gemiddelde 2022 (aardgas): € 2,16 € 2,00

Gemiddelde elektriciteitsprijs 2025-2040: € 0,27

2040

Ontwikkeling vaste prijzen De graﬁek toont de vaste prijzen die kleinverbruikers gemiddeld genomen betaalden bij variabele energiecontracten die werden afgesloten in de betreﬀende maand. Op de vaste kosten voor elektriciteit is een belastingkorting toegepast. Deze is in deze periode stapsgewijs verlaagd.

mei 2022

september 2022

januari 2023

mei 2023

januari 2023

mei 2023

Gemiddelde aardgas (2022): € 252 € 200 Prijs (euro/jaar)

Ontwikkeling vaste prijzen De graﬁek toont de verwachte vaste energieprijzen tot en met 2040 (PBL). Omdat de rapportagemethoden verschillen, hebben we geen vergelijkbare historische cijfers. De vast prijzen bestaan uit netbeheerkosten en leveringskosten en een belastingvermindering voor de kosten bij elektriciteit. De prijzen zijn inclusief BTW.

Ontwikkeling variabele prijzen € 2,00

Prijs (euro/jaar)

De graﬁek toont de historische energieprijzen tot en met 2023 (CBS) en de verwachte energieprijzen tot 2040 (PBL). De historische prijzen zijn de gemiddelde prijzen die kleinverbruikers in een gegeven jaar betaalden. De verwachte energieprijzen zijn een prognose die is gemaakt voor de Handreiking Betaalbaarheid. Deze bestaat uit een boven-, midden- en onderwaarde. Omdat de data uit twee datasets komen, verschilt de methode wat. Prijzen zijn niet geïndexeerd (gecompenseerd voor inﬂatie). De prijzen omvatten alle variabele tarieven.

Prijs per m3 of kWh

Ontwikkeling variabele prijzen

€0 -€ 200 -€ 400Gemiddelde elektriciteit (2022): -€ 460 januari 2022

mei 2022

september 2022

Prijzen bij warmtenetten

De tarieven van warmtenetten hangen af van de kenmerken van het warmtenet. We gebruiken hier de tariefstructuur van het warmtenet dat de gemeente in Heechterp verkent. Om de tarieven voor de periode 2025-2040 te schatten, passen we het huidige tarief aan op basis van 1) de inﬂatie (2 % per jaar) en 2) veranderingen in de voorspelde groothandelsprijs van elektriciteit (€0,26 in 2023; €0,17 gemiddeld voor 2025-2040). De tarieven waarmee we rekenen, zijn:

Voor het jaar 2022 kunnen door de volatiele energieprijzen we niet bepalen wat het Heechterp-tarief geweest zou zijn. In plaats daarvan schalen we de tarieven omhoog op basis van de verhouding tussen maximumtarieven die toen golden vanuit de ACM en de maximumtarieven in 2024. De tarieven waarmee we rekenen, zijn:

Variabel: € 28,67 per GJ incl. BTW Vast: € 532,15 per jaar incl. BTW (vaste tarief voor verwarming en tapwater, meettarief en huur aﬂeverset)..

Variabel: € 51,25 per GJ incl. BTW Vast: € 457,24 per jaar incl. BTW (vaste tarief voor verwarming en tapwater, meettarief en huur aﬂeverset) Bijdrage aansluitkosten: € 2500 eenmalig incl. BTW

Bronnen: CBS Gemiddelde energietarieven van variabele contracten (2023); CBS Eindverbruikersprijzen aardgas en elektriciteit (2024); PBL Scenario's voor aardgas en elektriciteitsprijzen (2023); ACM tariefbesluiten (2022; 2024)

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Leeuwarden&id=a4e9107c-e117-4f1b-b28c-850efeab2a52