bestemmingsplan Leeuwarden - De Zuidlanden, plandeel Unia

Halfverhardingen, hagen, extensief groen beheer (lang bloemrijk gras)

Voorlichting Goede voorlichting in de vorm van een gebruikershandleiding en voorlichtingsavonden zijn van essentieel belang voor een goed werkende duurzame wijk en zal de energie kosten verder doen dalen, de sociale contacten en de zorg voor de fysieke leefomgeving vergroten. Kapschuur voor samenkomst Buurtschap Unia - Stedenbouwkundig plan

17

Verkeerstructuur

Het buurtschap wordt vanaf de De Nije Daam ontsloten met een lange deels houten brug voor auto, fiets en voetganger. Waar in Unia de verkeerssoorten de meeste straten moeten delen, heeft de brug voor iedere verkeerssoort een eigen rijstrook. De bestaande fietsbruggen naar de Buorkerij en onder de Wâldwei zorgen voor een goede ontsluiting naar het centrum van Leeuwarden en naar het terpdorp Wirdum en het Friese landschap. Er wordt nog wel één nieuwe fietsverbinding aangelegd aan de noordoostzijde van Unia daar komt een kleine fietsbrug over het water richting de Klamp. In Unia zijn de straten smal. Waar nodig komen grastegels om de verkeersruimte te verbreden, bijvoorbeeld in bochten van straten voor vrachtauto’s. Ook komen er grastegels op de parkeervakken in de gezamelijke parkeerkoffers. Hierdoor wordt de afvoer van het regenwater vertraagd.

Referentie, smalle (speel)straten de auto is te gast

Referentie, halfverhardingen voor voetpaden waar mogelijk

18

Buurtschap Unia - Stedenbouwkundig plan

Secundaire fietsverbinding langs de Klamp

Themakaart verkeersstructuur Legenda Auto + fiets + voetganger Fiets (en wandelpaden) Alleen wandelpaden Wandelpad over de wal (route indicatief)

Auto / fiets en wandelpad richting de Overijsselselaan

De Buokerij: fietsverbinding naar het centrum

INFRASTRUCTUUR

1:5000

15-01-2020

INFRASTRUCTUUR 1:5000 15-01-2020 INFRASTRUCTUUR 1:5000 15-01-2020 INFRASTRUCTUUR 1:5000 15-01-2020

Fietsverbinding naar het landschap

Buurtschap Unia - Stedenbouwkundig plan

19

Parkeren

In Unia domineert de auto niet het beeld van de wijk. Sterker: in Unia draagt de inrichting en verkeersstructuur zoveel mogelijk bij aan het stimuleren van duurzame mobiliteit en beperken van de auto mobiliteit. Binnen Unia zijn er verschillende parkeeroplossingen en soorten verkeersluwe inrichting: Een deel van Unia is geheel autovrij, deze woningen liggen – in het midden van het buurtschap – aan een buurtpark en de bewoners parkeren hun auto in parkeerkoffers en deels in de eigen achtertuin. Een ander deel van Unia is autoluw: dit betreft vooral de doodlopende straatjes aan de noordzijde, waar de woningen aan het water en de rietoevers liggen. Ruimte voor auto’s is hier op de eigen oprit, aan het eind en halverwege van de straat zijn kleine parkeerkoffers. En een deel van Unia heeft een auto bij huis en is zo ingericht dat de auto’s het straatbeeld niet bepalen. De opritten liggen naast de woningen of tussen hagen in de voortuin.

Referentie, parkeren op eigen erf

Een groot aantal woningen hebben dus in ieder geval ruimte voor 1 auto op eigen erf. De parkeerplaats voor bezoekers en een eventuele tweede auto ligt dan in gemeenschappelijke parkeerkoffers verspreid over het buurtschap. De parkeerkoffers zijn omzoomd door brede hagen, in de parkeerkoffers staan een of enkele bomen en is er in de toekomst ruimte voor oplaadpalen voor elektrische auto’s. De parkeerkoffers zijn van klinkers, de parkeerplekken van opengrastegels met 40x40 tegels als uitstapstrook. In totaal zijn er 180 parkeerplaatsen gemaakt in de openbare ruimte (de parkeerkoffers) verdeeld over het hele plangebied voor bezoekers en een eventueel tweede auto, dit komt overeen met de huidige parkeernormen. Zie ook bijlage 1.

20

Referentie, parkeerterreinen omzoomd door hagen

Buurtschap Unia - Stedenbouwkundig plan

Themakaart parkeren Legenda Parkeerkoffers 180p Op eigen erf Op eigen erf in de achtertuin

INFRASTRUCTUUR

1:5000

15-01-2020

INFRASTRUCTUUR

Buurtschap Unia - Stedenbouwkundig plan

1:5000

15-01-2020

21

Groenstructuur

Unia is het meest zuidelijke buurtschap van Zuidlanden. Aan de andere zijde van de Wâldwei, en per fiets onder de Wâldei door bereikbaar, ligt het Friese landschap. Ook het groengebied tussen Techum en De Klamp is bereikbaar via de bestaande fiets/loopbrug over de Buorkerij. In Unia speelt groen ook een belangrijke rol, onder meer in het buurtpark, rietlandschap en beleefbare oevers van alle watergangen. Voor de inrichting: hoog gras met bloemenmengsel en bloem- en besrijke heesters in de bermen, flauwe rietoevers en de groentjes hebben inheemse struiken en slechts gemaaide voetpaden. De meeste afscheidingen tussen openbaar gebied en tuinen bestaan uit 1m brede hagen. De groeninrichting rond het geluidscherm is beschreven in de het hoofdstuk Akoestiek. Het buurtpark is een ruimte van ongeveer 150m x 35m, geheel autovrij en voor iedereen toegankelijk, kinderen kunnen veilig spelen en de kapschuur dient als ontmoetingsplek en bijvoorbeeld de buurtbarbecue. Het park wordt met en door de bewoners ontworpen en aangelegd. Een wadi (voor waterberging) aan de noordzijde, vlakke gemaaide delen, enkele bloemrijke plantvakken en kleine heuvels met lang gras zijn onderdelen ervan. Bomen in groepen zorgen voor schaduw, luwte en plekken om – later – een hangmat op te hangen.

Referentie, rietlandschap met flauwe oevers voor meer biodasdiversiteit

Referentie, groene ruige bermen

Het buurtpark en de kapschuur worden samen met de bewoners verder ontworpen en aangelegd.

bloemrijke bermen met lang gras

Referentie, brede hagen rond de woningen

22

Buurtschap Unia - Stedenbouwkundig plan

Themakaart groenstructuur Legenda Openbaar groen Rietlandschap Buurtpark (autovrij) Ruig groen tegen het geluidsscherm

GROEN

(Wilgen) struiken / hek

GROEN

1:5000

Buurtschap Unia - Stedenbouwkundig plan

15-01-2020

15-01-2020

GROEN

GROEN

1:5000

1:5000

1:5000

15-01-2020

kapschuur in autovrij park

15-01-2020

23

Water en oevers PROFIELEN @A4 1:200 U vorm in villas noord

Ten opzichte van grasland met sloten is een woonbuurt veel steniger. Het is zaak om voldoende oppervlaktewater aan te leggen opdat er voldoende water is om de afstroom van water op te vangen. Het dempen van sloten en alle verharding moeten gecompenseerd worden in oppervlaktewater.

In tijden van hevige regenval – wat de verwachting is voor de nabije en verre toekomst – stroomt regenwater over het maaiveld naar het omliggende water. Unia wordt daarvoor speciaal ‘bol’ aangelegd. De wegprofielen krijgen een diepgelegen straat tussen hogere tuinen. Openbare ruimte met grastegels helpt het water vast te houden in de grond. Deze inrichting maakt Unia op dit punt klimaatadaptief.

24

0,75

1

0,5

NAP 1:10

1,95

1

1:20

1:2

2:3

2:3

Rietlandschap met flauwe oevers voor meer biodiversiteit en diepe plekken voor overwintering en extra droge periodes

WEST OOST

0,5

1

1:1 woning verspringt

1,2

De aanleg van water heeft naast een waterhuishoudkundige -met te berekenen grootte- ook een landschappelijke reden. Het vergroten van het water bij de woonarken en aanleggen van natuurvriendelijke en zeer flauwe oevers leidt tot een bijzondere en landschappelijke overgang tussen Unia en Techum. De meeste oevers worden ecologische ingericht: oevers met een flauw talud, rietlandschap 1:20 of 1:10 en langs de andere oevers een talud van 2:3. Op plekken van steigers komt gedeeltelijk beschoeiing. Overal in Unia is het water beleefbaar vanaf de privé tuinen en langs publiek toegankelijke delen van de Wurdumer Feart, maar ook vanaf de lange brug over het Alddjip, rietlandschap en bij hevige regenval staat zelfs de wadi in het buurtpark vol water.

maaiveld

nap

1:1

achtertuin 14

14

steiger / tuin

PRIVE

13,2

PRIVE

achtertuin

woning verspringt

steiger / tuin

Profiel nieuw water in noorderlijk gebied met steigers maar ook ecologische en riet begroeide oevers langs de achtertuinen

Referentie, rietoevers

Referentie, steiger en rietoevers

Buurtschap Unia - Stedenbouwkundig plan

Themakaart water en oevers Legenda Water Rietlandschap Waterlijn in rietlandschap Natuurlijke oevers met eventueel privé steiger Natuurlijke oevers (publiek) Eventueel beschoeiing Regenwater stroomt zichtbaar naar de vaart Greppel / wadi

WATER & RIETMOERAS

Eventueel afstromingsrichting

1:5000

15-01-2020

Sloepenroute

WATER & RIETMOERAS

1:5000

15-01-2

ruimte voor watercompensatie boomgaardwonen Buurtschap Unia - Stedenbouwkundig plan

25

Uitgeefbaar

Het plangebied is qua woningbouw verdeeld in een drietal deelgebieden: A. Het centraal gelegen Woongebied Unia: hierbinnen ligt het grootste gedeelte van het uitgeefbare gebied. Het gebied is rondom begrensd door bestaande waterstructuren en in totaal ca. 113 ha groot. Van dit woongebied wordt ca. 55% uitgeven als woningbouwkavel. Er worden naar verwachting ca. 191 woningen gerealiseerd. B. Het westelijke deelgebied wordt op een bijzondere manier ontwikkeld met een relatief lage woningdichtheid. Het gebied is bijzonder gelegen in een landschappelijke zone die het zicht ontneemt van de zuidelijk gelegen Rijksweg. Er wordt maar een beperkt en nog nader te bepalen deel van het gebied uitgegeven. C. De Trijehoeke, deze cultuurhistorische driehoek wordt niet bebouwd.

26

Buurtschap Unia - Stedenbouwkundig plan

Themakaart uitgeefbaar Legenda 50 m lijn

50

m

lijn

Uitgeefbaar kavels Uitgeefbaar boomgaardwonen

50

m

lijn

UITGEEFBAAR

Buurtschap Unia - Stedenbouwkundig plan

UITGEEFBAAR 1:5000

1:5000 15-01-2020

15-01-2020

27

Boomgaardwonen

Onderdeel van de landschappelijke zone van de Zuidlanden is de westelijke punt van het plangebied van Unia, tussen vd Valk en het Alddjip. Een landschappelijke inrichting met bijzondere woonvormen krijgt de voorkeur. Het deelgebied wordt grotendeels openbaar toegankelijk. De geluidwal en het uitzicht vandaar op de infrastructuur en het Friese landschap wordt onderdeel van ommetjes en wandelpaden door de Zuidlanden. Dan: het wonen krijgt iets bijzonders: wie woont er nu zo vrij en toch in de Zuidlanden? En de combinatie van veel ruimte en weinig woningen leidt tot een bijzonder woonmilieu. In het stedenbouwkundig plan is niet vastgelegd hoe het gebiedje moet worden, noch hoe het moet worden ontwikkeld. Binnen de volgende contouren kunnen interessante uitwerkingen ontstaan. Het gebied (zie kaart) is meer dan 35.000m2, in totaal mag slechts een gedeelte uitgegeven worden aan particuliere eigenaren voor woning en tuin. Het grootste gedeelte van het gebied is openbaar toegankelijk en de eigenaren (en ontwikkelende partijen) zijn verantwoordelijk voor inrichting en onderhoud. Een deel van het gebied rond de woningen is collectief eigendom en ook hier zijn de eigenaren (collectief en / of ontwikkelende partijen) verantwoordelijk voor inrichting en onderhoud.

De uiteindelijk te ontwikkelen plan moet een meerwaarde hebben voor De Zuidlanden, Unia en Techum-Zuid op gebied van landschap, woonkwaliteit en buiten komen / recreatie.

Voor de ontwikkeling van dit deelgebied gaan we uit van een experimentele ontwikkelingsstrategie, via CPO of een prijsvraag waar ontwikkelaars en / of groepen potentiele eigenaren aan mee kunnen doen. Bij deze strategie is de benodigde (en relatief lage) grondprijs gegeven en worden de plannen beoordeeld op kwaliteit en uitvoerbaarheid. Er mag gebouwd worden tot de rode lijn op de wal. Binnen deze contouren tonen we hier twee mogelijke uitwerkingen.

Een groot gedeelte van de wal blijft openbaar en is toegankelijk voor iedereen

NAP

4

7

4,5

NAP

54

41

Profiel van De Nije Daam tot de Waldwei met het boomgaardwonen achter de geluidswal

28

N31

0,95

2,15 2,15

0,7

5,4

9

profiel over wal

Buurtschap Unia - Stedenbouwkundig plan

Uitwerking 1 : Frank en vrij Vrijstaande woningen op een terras en kleine kavel vrijstaand in het landschap dat toegankelijk is voor iedereen. Het terrein en de hele inrichting en woningen worden collectief ontwikkeld en ingericht. Ingrediënten zijn: • materiaal vrij, hout gestimuleerd • terraswoningen in open landschap • boomgaard • 10% watercompensatie • parkeernorm 1.7 • openbaar wandelpad naar uitzichtpunt op de wal

Sfeerbeeld boomgaardwonen vrijstaande terraswoningen

Walwonen VRIJSTAAND

Optie 1. vrijstaande terras woningen aan het water en in het park Buurtschap Unia - Stedenbouwkundig plan

1:1000

15-01-2020

Referentie beelden terras woningen zonder hoge afscheiding tussen openbaar en prive

29

Uitwerking 2 : Wonen in de buurttuin Zeer duurzame woningen met eigen opwek worden hier ontwikkeld, de woningen hebben een kleine tuin en de mogelijkheid om collectieve moes- en rusttuinen aan te leggen, het grote omhooglopende veld kan publiek gebruikt worden als ‘parkruimte’ en als boomgaard door de eigenaren. Ingrediënten zijn: • 100% hout • kas + moestuin + boomgaard • 10% watercompensatie • parkeernorm 1.5 • uitzichtpunt op wal • CPO grondgebonden en- of appartmenten • mogelijkheid tot kleine geruisloze stadswindmolen • openbaar wandelpad naar uitzicht over de wal Sfeerbeeld wonen rond een kas en groentetuin

Optie 2. wonen in de buurttuin

30

Walwonen CPO

1:1000

15-01-2020

Referentie beelden wonen rond een gemeenschappelijke kas en groentetuin Buurtschap Unia - Stedenbouwkundig plan

De Klamp

De Trijehoeke

De Trijehoeke ligt aan de Wergeasterdyk, de oude verbindingsweg naar Leeuwarden met diverse boerderijen eraan aan de west kant wordt de lokatie begrenst door de Wurdumer Feart en aan de zuid oost zijde door een brede sloot. De Trijehoeke wordt niet bebouwd.

Wergeasterdyk

Wurdumer Feart

Plankaart uitsnede de Trijehoeke m

50 lijn

50

m

lijn

0

De Trijehoeke Buurtschap Unia - Stedenbouwkundig plan

100mtr.

De Trijehoeke

31

32

Buurtschap Unia - Stedenbouwkundig plan

3. Profielen

Op de volgende pagina’s zijn de profielen over de verschillende straten weergegeven. Alle openbare ruimtes zijn zo ingericht dat het veilige straten zijn voor kinderen om te spelen. Smalle straten waar de auto te gast is. Op een aantal plaatsen zijn grastegels geplaats naast de klinkerverharding om de woningen toch bereikbaar te maken voor grotere voertuigen. In de materialisering en breedtes van de wegen is duurzaamheid leidend.

Buurtschap Unia - Stedenbouwkundig plan

33

Woonpad noord

Het noordelijk wonen tegen de rietoevers wordt gekenmerkt door smalle straten met groene bermen van hoog gras, met bomen (2e categorie) en af en toe een heester groep. De erven zijn omzoomd door een haag met een smalle onderbreking voor de inrit. Door de smalle straten is de auto te gast. Een strook grastegels langs beide zijden zorgt ervoor dat grotere voertuigen ook toegang hebben tot deze straten.

WEST

PRIVE

5

OOST

PRIVE

2

hoog gras, heesters, boom

3,5 8

2,5

woonpad, klinkers grastegel

hoog gras K&L

1

5

3,0 tot 5,0m

Referentie, smalle rijweg en smalle oprit tussen groen hagen

34

Referentie, smalle paden, groene bermen en bomen Buurtschap Unia - Stedenbouwkundig plan

Hoofdstraat

De hoofdstraat is de groene entree van het buurtschap, een brede straat met aan één zijde hoge bomen (1e categorie). Bermen met hoog gras en bloemen en af en toe een struik. De linker berm geeft ruimte voor een eventueel toekomstig fietspad. Om het profiel van de autostraat smaller te laten lijken komt er een strook van grastegels langs beide zijden. Alle voortuinen worden voorzien van een brede haag.

woonpad rietmoeras

WEST

PRIVE

5

OOST

PRIVE

2

hoog gras, heesters, boom

3,5 8

2,5

woonpad, klinkers grastegel

hoog gras K&L

1

5

3,0 tot 5,0m

Referentie, smalle laan iets gekromd Buurtschap Unia - Stedenbouwkundig plan

Referentie, groene as met bomen en heesters

35

WEST

PRIVE

PRIVE

0,5

1,2 0,5

Het zuidelijke deel van de Wurdumer Feart kent een bijzonder profiel, langs de oever ligt een pad waaraan de woningen liggen. Overtuinen tussen pad en water geven de inwoners – zoals in IJlst en Snakkerburen – om aan het water te zitten en een boot aan te leggen. In de achtertuin van de woningen ligt de berging en zijn parkeerplaatsen voor auto’s. De strook overtuinen wordt door de gemeente aangelegd inclusief hagen, bomen (knotwilg), gras en de beschoeiing. Onderwater loopt de bodem van de vaart aan de westkant sterk op zodat er een kleine strook riet groeit langs de beschoeiing.

1

4,5

Wurdumer Feart

2,5

5 8

Stoepje

voetpad +K&L

overtuin met 0,5m brede en 0,8m hoge hagen

Referentie, overtuinen met hagen en bomen

36

NAP

2

nap 13 Wirdumervaart

weilanden

Referentie, overtuinen met beschoeiing Buurtschap Unia - Stedenbouwkundig plan

Woonerf zuid

52

NOORD

PRIVE

1,5

4,5

4

5

ZUID

10 voetpad K&L

straat 4,5m grastegel

hoog gras, boom heesters

woningen verspringen

1

parkeren op grastegels berging

Referentie, parkeren in de achtertuin Buurtschap Unia - Stedenbouwkundig plan

PRIVE

5

2,5

De zuidelijke straat is een rustige straat met een groene berm met hoog gras en aan de zuidzijde bomen (tweede categorie). Aan de noordzijde van de straat liggen opritten en groene bermen met struiken tegen de bergingen. Hierachter bevinden zich de achtertuinen van de parkwoningen. Het bijzondere van deze woningen is dat de entree zich in de achtertuin bevindt en dat ze met hun ‘voorzijde’ of voeten direct in het park liggen. Voor het parkeren in de (achter)tuin is een bijzondere erfscheiding nodig. De zuidelijke woningen liggen met keukens of woonkamers aan deze straat. Extra eisen aan de ramen in de gevels hebben als doel de relatie tussen woning en straat te versterken. Dat is belangrijk voor de zichtbaarheid van de straat en om de sociale controle te vergroten. Vanwege akoestische eisen hebben deze woningen een verplichte nokhoogte van 12m, tevens zijn deze woningen aaneengesloten. Bergingen van voor- tot achterkant of een achterpad zijn mogelijkheden om de tuin te bereiken.

Referentie, voor- en achterkanten gaan goed samen

37

Brede straat met aan twee zijde een groene berm met hoog gras en af en toe heesters en met aan de westzijde een rij bomen (2e categorie), en de entrees naar het buurtpark. Het vrijliggende voetpad bevindt zich aan de westzijde.

6

Straat zuidwest

nap PRIVE

WEST

5

PRIVE

1,5

2

4,5

2

OOST

10 woningen verspringen

Referentie, grasbermen, hagen en bomen

38

voetpad hoog gras, heesters + K&L

straat

hoog gras, heesters, boom

woningen binnenblok

Referentie, hagen met rechts een parkeerkoffer in het groen Buurtschap Unia - Stedenbouwkundig plan

Straat zuidoost

11

WEST

PRIVE

PRIVE

2

4,5

2

1,5

OOST

5

10 woningen binnenblok

hoog gras, boom

straat

hoog gras, voetpad, heesters K&L

parkeren op grastegels, berging

2,5

1

De weg in het zuidoosten is vergelijkbaar met de zuidwest straat, het is een breed profiel met aan twee zijde een groen berm met hoog gras en af en toe heesters. Aan de oostzijde een rij bomen (2e categorie), en de entrees naar het buurtpark. Het vrijliggende voetpad bevindt zich aan de oostzijde. Hier zijn de entrees met parkeren in de achtertuin van de woningen aan de Wurdumer Feart, deze rand dient met extra zorg ontworpen te worden. Zie beeldkwaliteitsplan vanaf pagina 72.

Referentie, achtertuinen met hoge groene hagen Buurtschap Unia - Stedenbouwkundig plan

Referentie, parkeren in de achtertuin met groene afscheiding

39