Beleidsprogramma Energie 2025-2030
Tekst van het document
6.2.4 Het goede voorbeeld Een andere rol die we hebben als gemeente is het geven van het goede voorbeeld. Bijvoorbeeld op het gebied van het verduurzamen van ons vastgoed en onze bedrijfsvoering (de inkoop van duurzame energie). Deze rol en de uitvoering daarvan is verder uitgewerkt in de Uitvoeringsagenda Volhoudbare Eigen Organisatie en de Routekaart Verduurzaming Gemeentelijk Vastgoed. 6.2.5 Goede werkgever We kiezen ervoor om te investeren in een betrokken team met expertise en vaardigheden die
nodig zijn om de energietransitie vorm te geven. Hiermee behouden we kennis in de organisatie en zijn we een betrouwbare partner. Door projecten zelf uit te voeren en daarvan te leren, kunnen we gaan versnellen omdat de expertise niet steeds opnieuw hoeft te worden ingekocht. We zijn in het Friese een aantrekkelijke werkgever en weten jong en bevlogen talent aan ons te binden.
BELEIDSPROGRAMMA ENERGIE |
De wet vraagt van gemeenten een leidende rol in collectieve warmteprojecten. Een voorbeeld is warmtenet Heechterp.
49
50
| BELEIDSPROGRAMMA ENERGIE
7. Financiën & monitoring 7.1 Financiën
Voor de uitvoering van dit Beleidsprogramma Energie is in belangrijke mate dekking beschikbaar binnen de bestaande gemeentelijke begroting. Tegelijkertijd wordt een aanzienlijk deel van de inzet op dit moment nog incidenteel bekostigd. De energietransitie vraagt om langdurige inzet en investeringen, terwijl veel middelen nu tijdelijk zijn of afhankelijk van externe fondsen. Dit vraagt om een actieve strategie in de aanwending van beschikbare middelen en het voortdurend aanboren van aanvullende financiering. De gemeente zet in op een slimme mix van structurele en incidentele middelen, met bijdragen vanuit nationale en Europese fondsen, thematische subsidies en samenwerkingen met publieke en private partners. Het doel is om zo veel mogelijk financiering te organiseren die rechtstreeks bijdraagt aan het realiseren van de doelen in dit programma. In het overzicht in paragraaf 7.1.3 staan de bedragen die op dit moment beschikbaar zijn voor de energietransitie. 7.1.1 Strategische uitgangspunten Het actief aantrekken van subsidies en fondsen is een belangrijk onderdeel van de financieringsstrategie. De gemeente ontwikkelt daarvoor specifieke expertise in het aanvragen en beheren van dergelijke middelen. En werkt nauw samen met partners binnen en buiten de regio om kansen tijdig te signaleren en te benutten.
Dit stelt ons in staat om ook voor complexe of innovatieve trajecten aanvullende financiering te organiseren, bijvoorbeeld via nationale programma’s of Europese instrumenten zoals het ELENA-programma.
7.1.2 Gezamenlijke inzet voor een grote opgave De energietransitie is een grote maatschappelijke opgave, die vraagt om inzet en investeringen van alle betrokken partijen: bedrijven, bewoners, woningcorporaties, netbeheerders en over heden. Het gaat bijvoorbeeld om het versnellen van de energietransitie, isoleren van woningen en bedrijven, het versterken van de energie-infrastructuur en het ontwikkelen van nieuwe collectieve oplossingen.
Onderzoek kosten decentrale uitvoering van het klimaat- en energiebeleid 22/2/2024
7
De uitvoering van deze rol vraagt om voldoende slagkracht, zowel financieel als organisatorisch. De afgelopen jaren zijn door het Rijk zogenaamde CDOKE-middelen beschikbaar om de uitvoeringskosten van gemeentes te dekken. Daarmee heeft de gemeente haar capaciteit op het gebied van energie en klimaat stevig kunnen uitbreiden. Uit recent landelijk onderzoek in opdracht van de Raad voor het Openbaar Bestuur blijkt dat de uitvoeringskosten voor overheden hoger uitvallen dan eerder werd aangenomen. Het onderzoek biedt inzicht in wat gemeenten, provincies en andere waterschappen daadwerkelijk nodig hebben om hun taken binnen het Klimaatakkoord uit te voeren7. Tegelijkertijd zijn er nieuwe werkzaamheden bij gekomen, zoals het aanpakken van netcongestie, mogelijk maken van natuurvriendelijk isoleren en de ontwikkeling van een warmtebedrijf. Om deze rol blijvend en effectief te kunnen vervullen, is het van belang dat zowel landelijk als lokaal voldoende middelen beschikbaar zijn en blijven. Een goede samenwerking tussen overheden en partners is daarin essentieel. We benutten daarin de netwerken van de VNG en de G40 om dit onderwerp blijvend op de agenda te houden.
BELEIDSPROGRAMMA ENERGIE |
Tegelijkertijd wordt er bewust gekozen om tijdelijke middelen zo in te zetten, dat ze een blijvend effect hebben. Incidentele budgetten worden bijvoorbeeld gebruikt om projecten op gang te brengen, de uitvoeringscapaciteit van de organisatie te versterken of noodzakelijke voorbereidingen te treffen voor grotere investeringen. Hiermee leggen we de basis voor structurele vooruitgang, ook wanneer de beschikbaarheid van de incidentele middelen afneemt.
De gemeente Leeuwarden vervult hierin een regisserende en realiserende rol. Dat betekent dat zij niet alle investeringen zelf financiert, maar dat zij de condities helpt creëren waarin de transitie kan plaatsvinden. Denk aan het ondersteunen van bewonersinitiatieven, het begeleiden van projectontwikkeling, het verstrekken van subsidies of het ontwikkelen van windturbine locaties of warmtenetten.
51
7.1.3 Beschikbare middelen (2025–2030) Budgetcategorie
2025
2026 €1.173.604
2027 €1.173.604
2028 €1.173.604
2029 €1.173.604
2030
Structurele middelen begroting
€1.173.604
Incidentele middelen begroting
€270.000
€270.000
CDOKE
€1.758.000
€1.870.000
€1.870.000
€1.870.000*
€1.870.000*
€1.870.000*
Specifieke fondsen en subsidies t.b.v. isolatie en besparen
€13.411.429
€10.407.210
€8.641.578
€5.633.919
€3.236.779
€3.186.487
gehouden met deze middelen.
Structurele middelen begroting; Deze middelen zijn ingezet voor ambtelijke capaciteit en het kunnen doen van onderzoeken en externe opdrachten. Incidentele middelen begroting; dit bedrag is gedurende de college periode beschikbaar voor de inzet van de Energiecoaches.
| BELEIDSPROGRAMMA ENERGIE
CDOKE; dit betreft het aandeel voor de uitvoering van de energietaken, van de doeluitkering die de gemeente ontvangt van het rijk, specifiek voor het uitvoeren van het klimaatakkoord. Deze middelen zijn voor het grootste deel ingezet voor ambtelijke capaciteit en kunnen ook worden benut voor inhuur van capaciteit van derden. Specifieke uitkeringen en subsidies voor isolatie en besparen; deze uitkeringen zijn aangevraagd met een specifiek doel. Het gaat hier om het Volkshuisvestingsfonds, ‘isolatie eigen woning’ en ‘energiebesparende woningmaatregelen’. Dit bedrag is inclusief het budget van Proeftuin Aardgasvrije Wijken voor de Oranjewijk.
7.2 Monitoring
Een van de aanbevelingen uit de evaluatie van de ‘Leeuwarder Energie Agenda (LEA)’ is het beter
en consistenter inrichten van de monitoring. In de afgelopen periode heeft geen doorlopende monitoring plaatsgevonden met de eerder benoemde systemen zoals het Energie Transitie Model (ETM), de SDG-monitor of de Klimaatmonitor. Wel is er periodiek op inspanningsniveau gerapporteerd aan de gemeenteraad.
8
TNO Energiearmoede kaart Nederland
de acties om deze tijdig te realiseren. Dit stelt ons in staat om waar nodig tussentijds bij te sturen.
€1.173.604
*PM – op dit moment is de hoogte van dit bedrag nog niet concreet, maar er dient wel rekening te worden
52
Voor deze nieuwe beleidsperiode kiezen we voor een eenduidige en structurele aanpak van monitoring, waarmee gedurende de looptijd inzicht ontstaat in de voortgang op doelen en de benodig-
7.2.1 Klimaatmonitor, kern van de monitoring (outcome) De klimaatmonitor is een landelijk systeem dat, via het ETM, de basis heeft gevormd voor de onderbouwing van de doelen in dit programma. De Klimaatmonitor biedt inzicht in diverse energie- en klimaat gerelateerde cijfers, zoals CO2-uitstoot, energieverbruik, en opwek van hernieuwbare energie. Tegelijkertijd kent het systeem een vertraging in de beschikbaarheid van data, doorgaans van circa 2 jaar. Desondanks is het op dit moment het meest betrouwbare en bruikbare instrument voor het monitoren van deze parameters op lokaal niveau. Voor cijfers over energie armoede raadplegen we het (landelijke) dashboard Energiearmoede in Kaart van TNO.8 7.2.2 Jaarlijkse rapportage gemeenteraad Aanvullend op de Klimaatmonitor blijven we jaarlijks op inspanningsniveau rapporteren aan de gemeenteraad. Hierbij wordt per uitgevoerde of opgestarte maatregel aangegeven aan welke doelstellingen deze bijdraagt en wat het beoogde effect is. Bij iedere maatregel of actie wordt vooraf bepaald welk resultaat ermee wordt nagestreefd, zodat achteraf beter beoordeeld kan worden of het gewenste effect is behaald. De jaarlijkse monitoring bestaat uit 2 onderdelen: 1. Een beknopte rapportage op inspanningsniveau, waarin de uitgevoerde en/of opgestarte acties worden beschreven, inclusief hun bijdrage aan de beleidsdoelen en verwachte resultaten. 2.
Een terugblik op de Klimaatmonitor, waarin de beschikbare gegevens worden geanalyseerd en in context geplaatst ten opzichte van de ambities uit de LEA. Met deze gecombineerde aanpak ontstaat een actueel, meerjarig beeld van zowel de ingezette acties als hun impact. Zo maken we de voortgang transparant en bestuurbaar, en creëren we een stevig fundament voor beleidsmatige bijsturing en verantwoording.
Beleidsprogramma Energie 2025 Gemeente Leeuwarden
Foto’s: Gemeente Leeuwarden Visuals: Gemeente Leeuwarden, Visser en de Graef communicatie Vormgeving: Visser en de Graef communicatie Uitgave: Oktober 2025
BELEIDSPROGRAMMA ENERGIE |
Colofon
53