Beleidskader Mobiliteit

Gemeente Leeuwarden | Beleidskader Mobiliteit 2040 - Naar een gezonde, duurzame en veilige mobiliteit

45

Logistiek: kwaliteitsnet met veilige en efficiënte oplossingen Alle belangrijke bestemmingen worden ontsloten met het kwaliteitsnet logistiek. In de stad Leeuwarden zijn vanuit alle windrichtingen logistieke invalsroutes, die geschikt zijn voor grotere voertuigen. Net als veel andere steden werkt ook Leeuwarden aan een Zero-emissiezone en vervoer over water, o.a. via de multimodale terminal aan de Newtonweg voor vervoer over water. Langeafstandsvervoer kan hier desgewenst overslaan op emissievrije stads-logistiek (weg, water). Het bevoorraden van het centrumgebied blijft mogelijk binnen de venstertijden, mits straten en stoepen goed toegankelijk blijven. Het centrumgebied zal in deze periode zonder extra restricties bereikbaar zijn voor bevoorradingsverkeer.

Wensbeeld van de logistieke routes in Leeuwarden

46

Gemeente Leeuwarden | Beleidskader Mobiliteit 2040 - Naar een gezonde, duurzame en veilige mobiliteit

Waar blijft het autoverkeer bij infrastructurele ingrepen? Uit Nederlandse en internationale studies blijkt dat infrastructurele ingrepen een effect hebben op de hoeveelheid autoverkeer op het netwerk: extra infrastructuur leidt tot meer autoverkeer. Zo rijden er momenteel ongeveer 38.000 motorvoertuigen per dag over de haak om Leeuwarden. Dat is vele malen meer dan wat er voor 2014 over de Julianalaan en de Hendrik Algraweg reed. De Haak heeft ook nieuw verkeer aangetrokken. Andersom werkt het ook zo: minder capaciteit leidt tot minder autoverkeer. Uit voor- en naonderzoek in binnen- en buitenland, bij aanpassing van de infrastructuur, blijkt in zulke situaties een deel van het autoverkeer te ‘verdampen’. Men maakt de verplaatsing niet meer of gebruikt een ander vervoermiddel. Slecht een deel van het autoverkeer kiest een andere route. Zo heeft men in Utrecht o.a. de Maliesingel veranderd van een drukke verkeersader in een stadsgracht zonder dat er elders in de stad verkeerstoenames zijn gemeten.

Gemeente Leeuwarden | Beleidskader Mobiliteit 2040 - Naar een gezonde, duurzame en veilige mobiliteit

Evaluatie Maliesingel Utrecht • Fiets- en wandelprettige herinrichting • Snelheid auto’s 43 > 32 km/u • 6.400 fietsers/etm (+50%) • 4.100 auto’s/etm (-30%) • Geen uitwijkgedrag door wijken (verdampt autoverkeer)

47

6. Mogelijke uitwerking in sfeerbeelden 48

Gemeente Leeuwarden | Beleidskader Mobiliteit 2040 - Naar een gezonde, duurzame en veilige mobiliteit

Mogelijke uitwerkingen 2040 De mobiliteitsprincipes en de toekomstige mobiliteitsnetwerken moeten uiteindelijk op straat worden gerealiseerd. Om een beeld te geven hoe dit er uit kan komen te zien, is voor een aantal locaties in de gemeente een eerste uitwerkingsimpressie gemaakt: 1. Spoorbaanpad-Pim Mulierwei in Stiens; 2. Parkstraat in Grou; 3. Schrans in Leeuwarden; 4. Zuiderplein in Leeuwarden; 5. Groeneweg in Leeuwarden.

1

5

4 3

Het gaat hier niet om verkeerstechnische ontwerpen, maar om een sfeerbeeld die de potenties laten zien van de nieuwe mobiliteitsprincipes. De daadwerkelijke uitwerking vindt in overleg met betrokkenen plaats en wordt vertaald in realisatiebesluiten.

2

Gemeente Leeuwarden | Beleidskader Mobiliteit 2040 - Naar een gezonde, duurzame en veilige mobiliteit

49

Mogelijke uitwerking Spoorbaanpad in Stiens In de mogelijke uitwerking wordt het Spoorbaanpad een hoofdfietsroute met voorrang voor actieve vormen van mobiliteit. Auto’s geven voorrang, veilig geregeld met een oversteekplateau. Zo kunnen fietsers comfortabel en vlot doorrijden. In het beeld is de Pim Mulierwei aangepast op een snelheidslimiet van 30 km/u in bewoond gebied. Dit geeft ook extra ruimte voor klimaat adaptief groen rondom de weg.

NU

Fietser veilig voorrang

Geen hekken voor fietsers

Veilige 30 km/u-inrichting Meer klimaatadaptief groen

Impressie mogelijke toekomst

50

Gemeente Leeuwarden | Beleidskader Mobiliteit 2040 - Naar een gezonde, duurzame en veilige mobiliteit

Mogelijke uitwerking Parkstraat in Grou In de mogelijke uitwerking wordt het bezoekend autoverkeer automatisch richting de parkeervoorziening geleid. Dit voorkomt dat bezoekers simpelweg rechtdoor rijden en uiteindelijk onbedoeld in het krappe hart van het historische centrum terecht komen. De Stationsweg wordt aangepast op een snelheidslimiet van 30 km/u in bewoond gebied, met snelheid verlagende voorzieningen en oversteekplekken. Vanaf de parkeervoorziening richting centrum worden de straten meer dorps ingericht, met optimale verblijfskwaliteit en ruimte voor oversteken, lopen en ontmoeten.

NU

Ri. centrum: dorpse verblijfskwaliteit

Hoofdroute autoverkeer naar P-terrein

Veilige 30k m/u-inrichting

Impressie mogelijke toekomst

Gemeente Leeuwarden | Beleidskader Mobiliteit 2040 - Naar een gezonde, duurzame en veilige mobiliteit

51

Mogelijke uitwerking Schrans in Leeuwarden In de mogelijke uitwerking voor de Schrans wordt rekening gehouden met de grote fietsstromen, o.a. tussen Leeuwarden Zuid en de binnenstad. In de middenberm is er een combinatie van auto parkeren, fiets parkeren en klimaat adaptief groen, bijvoorbeeld wadi’s en extra bomen. Door het fiets parkeren meer in de middenberm te plaatsen, krijgen wandelaars en winkelend publiek meer comfort en ruimte. Vanwege de combinatie van fietsers en auto’s is een fietsstraatinrichting denkbaar met auto’s te gast.

NU

Meer bomen, minder verharding

Auto te gast Extra ruimte voor winkelend publiek Naast parkeren klimaatadaptief groen

Impressie mogelijke toekomst

52

Gemeente Leeuwarden | Beleidskader Mobiliteit 2040 - Naar een gezonde, duurzame en veilige mobiliteit

Mogelijke uitwerking Zuiderplein in Leeuwarden Bij de mogelijke uitwerking voor het Zuiderplein wordt voldoende infrastructuur aangeboden voor bezoekend autoverkeer naar de parkeergarages. Er is geen doorgaand autoverkeer meer, waardoor een deel van het asfalt kan veranderen in klimaat adaptief groen, wandelpaden, fietspad en ontmoetingsruimte. Hiermee wordt het Zuiderplein weer een echt plein, en is er wellicht zelfs ruimte om Ûs Mem weer terug te brengen op haar oude plek. De sfeer van de binnenstad wordt feitelijk vergroot tot aan het Zuiderplein met bijvoorbeeld horeca. Het openbaar vervoer moet nog wel via het Zuiderplein naar het station rijden.

NU

Royale wandel- en fietsboulevard, flaneerruimte

Minder wachttijden, minder oversteken

Minder asfalt dankzij simpele kruising

Zuiderplein wordt groen verblijfsplein

Impressie mogelijke toekomst

Gemeente Leeuwarden | Beleidskader Mobiliteit 2040 - Naar een gezonde, duurzame en veilige mobiliteit

53

Mogelijke uitwerking Groeneweg in Leeuwarden In de mogelijke uitwerking voor de Groeneweg wordt de Prinsentuin uitgebreid tot over de Groeneweg richting de historische binnenstad. De Groeneweg wordt een letterlijk groene plek voor wandelaars en fietsers. Dit geeft kansen voor recreatie en toerisme: doordat de Prinsentuin met aantrekkelijke groene verbindingen uitloopt richting binnenstad, worden binnenstadsbezoekers verleid om ook naar de Prinsentuin te komen.

NU

Kans voor recreatie en toerisme

Prinsentuin opengemaakt richting centrum

Ruimte voor verblijven en spelen

Groeneweg wordt deel van Prinsentuin

Impressie mogelijke toekomst

54

Gemeente Leeuwarden | Beleidskader Mobiliteit 2040 - Naar een gezonde, duurzame en veilige mobiliteit

7. Hoe verder: Vervolgagenda Gemeente Leeuwarden | Beleidskader Mobiliteit 2040 - Naar een gezonde, duurzame en veilige mobiliteit

55

Beleidskader Mobiliteit als basis voor vervolg Met het Beleidskader Mobiliteit legt de gemeente de hoofdkeuzes vast voor het toekomstige mobiliteitsbeleid voor de lange termijn. Dit geeft een kader om concrete maatregelen en uitwerkingsprojecten vast te stellen. Deze vervolgagenda bevat een aantal vervolgacties om het mobiliteitsbeleid van de gemeente verder handen en voeten te geven. Het opstellen van Uitvoeringsprogramma’s is de belangrijkste vervolgactie en staat met stip op 1: de Uitvoeringsprogramma’s vormen de projectgerichte uitwerking van het Beleidskader Mobiliteit. Daarnaast zijn er enkele meer randvoorwaardelijke acties nodig om de mobiliteitsambities van de gemeente op langere termijn te borgen. Deze acties zijn apart benoemd.

1. Opstellen Uitvoeringsprogramma’s Op basis van het Beleidskader Mobiliteit stelt de gemeente Uitvoeringsprogramma’s op voor Leeuwarden, Grou en Stiens. Bijlage 2 bevat een eerste voorzet, met o.a: • Verder verfijnen en concretiseren van de mobiliteitsnetwerken, samen met vertegenwoordigers vanuit dorpen en wijken; • Benoemen van verkeersveiligheidsprioriteiten (o.a. instellen 30 km/u en blackspot aanpak); • Beoordeling van de impact van de maatregelen met digitale middelen (zoals de inzet van een multimodaal verkeersmodel en de Digital Twin); • Vertaling naar maatregelen en uitwerkingsprojecten (inclusief financiering en fasering, gekoppeld aan het reguliere onderhoudsprogramma).

56

Initiatief: gemeente Leeuwarden i.s.m. dorpsbelangen, wijkpanels Periode: 2024-2025

2. Financiële strategie De ambities in dit Beleidskader Mobiliteit vragen om nadere uitwerking, fasering en financiële vertaling. Dit geven we verder vorm in uitvoeringsprogramma’s. Wel geven we onderstaand een richting mee voor onze financiële strategie: • Voor de korte termijn (2024-2026) zal worden ingezet op financiering vanuit ‘Fiets op 1’, het Meerjarenprogramma Infrastructuur (MPI), en een aantal impactvolle fondsaanvragen; • Voor de periode 2026-2030 (nieuwe coalitieperiode) zal een specifiek pakket maatregelen uit het beleidskader worden uitgewerkt. Daarbij gaat het om maatregelen die een koppeling hebben met grotere gebiedsontwikkelingen en opgaven zoals Spoordok, Middelsee, Station Werpsterhoeke, Leeuwarden Oost, etc. Deze worden in een nieuwe raadsperiode ter besluitvorming voorgelegd; • Voor de langere periode zullen maatregelen opgenomen worden in uitvoeringsprogramma’s. Voor alle maatregelen wordt waar mogelijk gezocht naar cofinanciering vanuit Europa, Rijk of provincie.

3. Opstellen monitoringsprogramma Met het Beleidskader Mobiliteit kiest de gemeente voor een

Gemeente Leeuwarden | Beleidskader Mobiliteit 2040 - Naar een gezonde, duurzame en veilige mobiliteit

transformatie van het mobiliteitssysteem. Het leidt tot een betere veiligheid, duurzaamheid, leefbaarheid, gezondheid, bereikbaarheid en ruimtelijke kwaliteit. Gezien de hoge ambities, is het belangrijk om de mobiliteits-ontwikkeling binnen de gemeente nauwgezet te monitoren. Zo kan de gemeente toetsen, of de verkeerssituatie zich goed ontwikkelt en of extra actie nodig is om knelpunten versneld op te lossen. Hiervoor moet de gemeente een Monitoringsplan opstellen. Hierin moeten o.a. een plek krijgen: telprogramma naar de stromen autoverkeer, fietsers en wandelaars op belangrijke routes, naar hoeveelheid doorgaand verkeer door woongebieden en naar de tevredenheid en waardering van verkeersdeelnemers. Zie ook bijlage 3. Initiatief: gemeente Leeuwarden Periode: 2024

4. Opstellen handleiding ‘mobiliteitsprogramma’s van eisen’ Volgens principe 1 is ruimtelijke ordening het beste mobiliteitsbeleid. Daarom gaat de gemeente eisen dat bij elke nieuwe ruimtelijke ontwikkeling ook een mobiliteitsprogramma van eisen wordt opgesteld. Deze bevatten randvoorwaarden bij de ruimtelijke ontwikkeling van gebieden, zoals fijnmazigheid en toegankelijkheid voor wandelaars, aansluiten op fietsstructuren, parkeeroplossingen voor auto en fiets, wandel- en fietsvriendelijke inrichting van de openbare ruimte en adequate logistieke oplossingen. Zo zorgt de gemeente dat ontwikkelende partijen de keuzes in het Beleidskader Mobiliteit respecteren en uitwerken in ruimtelijke (bouw)plannen.

Initiatief: gemeente Leeuwarden Periode: 2024-2025

5. Voortzetten samenwerkingsverband spoorambities De uitwerking van de spoorambities pakken we op in het bestaande samenwerkingsverband met o.a. het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, de diverse noordelijke overheden en OV-autoriteiten, NS Stations, NS reizigers en ProRail. Hierbinnen kunnen de diverse ambities van de verschillende stakeholders in samenhang worden gebracht. Op basis van een gedeeld toekomstbeeld is het mogelijk om concrete vervolgstappen te definieren. In de tussentijd is het belangrijk dat de gemeente de spoorambities niet onmogelijk maakt. Initiatief: gemeente Leeuwarden met noordelijke overheden Periode 2024

6. Ontwikkeling van een multimodaal verkeersmodel De gemeente heeft grote ambities op het gebied van de mobiliteitstransitie (modal shift). Dit betekent ook dat de gemeente hiervoor monitoring- en rekeninstrumenten beschikbaar heeft. Het is belangrijk om de beschikking te hebben over een verkeersmodel dat naast autoverkeer, ook de stromen van fietsverkeer, OV en bij voorkeur voetgangers in beeld kan brengen. Initiatief: gemeente Leeuwarden Periode: 2024-2025

Gemeente Leeuwarden | Beleidskader Mobiliteit 2040 - Naar een gezonde, duurzame en veilige mobiliteit

57

8. Bijlagen 58

Gemeente Leeuwarden | Beleidskader Mobiliteit 2040 - Naar een gezonde, duurzame en veilige mobiliteit

Bijlage 1: overzicht participatie Participatie en werksessies Beleidskader Mobiliteit gemeente Leeuwarden

Mobiliteitscafé Hotel Oostergo Grou

dinsdag 28 november 2023

Onderdeel

Periode/Datum

Mobiliteitscafé De Skalm Stiens

donderdag 30 november 2023

Enquête inwoners gemeente Leeuwarden via Internet

Voorjaar 2023

maandag 22 januari 2024

Enquête dorpsbelangen via Internet

Voorjaar 2023

Terugkoppeling belangenorganisaties, buurgemeenten en provincie

Werksessie met belangenorganisaties

maandag 5 juni 2023

Terugkoppeling Klankbordgroep, cluster verkeer en stedenbouw

maandag 22 januari 2024

Werksessie met buurgemeenten en provincie

maandag 19 juni 2023

Overleg verkeerscommissie Stiens

donderdag 8 juni 2023

Mobiliteitscafé Harmonie Leeuwarden

dinsdag 27 juni 2023

Presentatie gemeenteraad Leeuwarden

woensdag 28 juni 2023

Overleg verkeerscommissie Stiens

maandag 3 juli 2023

Werkatelier openbaar vervoer met gemeente en provincie

dinsdag 11 juli 2023

Werkatelier water met gemeente en provincie

dinsdag 11 juli 2023

Werkatelier VRI's met gemeente

dinsdag 11 juli 2023

Werkatelier fietsen en wandelen met gemeente

woensdag 12 juli 2023

Werkatelier parkeren en hubs met gemeente

woensdag 12 juli 2023

Klankbordgroep gemeente

dinsdag 18 juli 2023

Overleg dorpscorporatie Grou

maandag 4 september 2023

Werksessie Cluster Verkeer

maandag 18 september 2023

Werksessie met belangenorganisaties

maandag 2 oktober 2023

Werksessie met buurgemeenten en provincie

maandag 2 oktober 2023

Werksessie met binnenstadsmanager en directeur parkeergarages Leeuwarden

maandag 16 oktober 2023

Overleg verkeerscommissie Stiens

maandag 16 oktober 2023

Klankbordgroep gemeente

maandag 16 oktober 2023

Werksessie Duurzame Mobiliteit en volhoudbaar

maandag 16 oktober 2023

Werkatelier klankbordgroep en cluster Stedenbouw

maandag 30 oktober 2023

Werkatelier Cluster verkeer en stedenbouw

maandag 13 november 2023

Mobiliteitscafé Neushoorn Leeuwarden

maandag 27 november 2023

Gemeente Leeuwarden | Beleidskader Mobiliteit 2040 - Naar een gezonde, duurzame en veilige mobiliteit

59

Bijlage 2: voorzet voor beleidsuitwerking Bijlage 2: voorzet voor beleidsuitwerking Komende 5 jaar •

Ruimtelijke inbreiding binnen bewoond gebied helpt duurzame mobiliteit

•

• • Elk dorp verbonden met doorfietsroute, regionaal OV, en P&R-hubs

• •

S.T.O.M.P. principe toepassen bij ontwikkelingen en ruimtelijke inbreiding van bijvoorbeeld Spoordok, Middelsee, Heechterp en Nieuw Oud Oost. Ruimte creëren voor deelmobiliteit en laadpalen bij elk (groot) nieuwbouwproject.

•

Uitvoering geven aan diverse ontwikkelkaders, beleidsuitvoering en realisatie ontbrekende schakels.

Opening station/P&R Werpsterhoeke. Realisatie spooraquaduct met fietsverbinding gekoppeld aan realisatie Middelsee. Realisatie P&R-hub Swettehûs en Werpsterhoek, met aanbieden deelmobiliteit. Vaststellen beleidsuitwerking fiets.

•

Doorrijden treinen Groningen-Leeuwarden-WerpsterhoekeHeerenveen. Realisatie P&R locaties aan noord en oostkant van Leeuwarden. Uitvoering beleidsuitwerking fiets.

• • • •

Inpassing Lelylijn Uitvoering beleidsuitwerking fiets. Frequentieverhoging Leeuwarden – Groningen. Opheffen Barrièrewerking spoor Leeuwarden Groningen.

Uitvoeren GOW 30 op basis van opgestelde wegencategoriseringskaart. Uitvoeren beleidsuitwerking lopen.

•

Uitvoeren GOW 30 op basis van opgestelde wegencategoriseringskaart. Uitvoeren beleidsuitwerking lopen.

• •

• • • • • • • •

Optimaliseren oversteekvoorzieningen stadsring. Vaststellen regelstrategie stadsring. Realisatie dynamische P-info/verwijzing vanaf stadsring. In werking treden regelstrategie stadsring (o.a. dosering).

•

Opheffen Barrière voor actief verkeer Blitsaerd Camminghaburen/binnenstad.

•

•

•

Vaststellen uitwerkingsplan transformatie vergroening Stationsweg, Zuiderplein en Schrans. Besluit Zero Emissie Stadslogistiek binnenstad.

•

Vaststellen uitwerkingsplan transformatie, Groeneweg, Blokhuisplein-Oosterkade. Binnenstad autoluw.

•

Aansluiten bij uitvoeringsprogramma binnenstad.

•

Aansluiten bij uitvoeringsprogramma binnenstad.

• •

Fiscaliseren blauwe zones Leeuwarden. Introductie van wijkhubs.

•

Realisatie wijkhubs in nieuwe en bestaande wijken

30 km/u in bewoond gebied, voorrang voor fijnmazig wandelen en fietsen

Beter oversteekbare stadsring, doorgaand autoverkeer via de Haak

Komende 10-20 jaar

Realisatie van ontbrekende schakels in voetganger en fietsnetwerk, aansluiten bij ontwikkelkaders zoals bijvoorbeeld Spoordok.

Instellen voorrang voor fietsers op enkelstrookrotondes, bibeko. Uitvoering geven aan GOW30 principe. Vaststellen uitwerkingsplannen Grou en Stiens. Opstellen wegencategoriseringskaart. Vaststellen beleidsuitwerking lopen.

•

Centrum place to be, wandelen op één, stadsring wordt P-ring

Komende 5-10 jaar •

• •

•

Groenere binnenstad: straat parkeren naar parkeergarages en P&R-hubs

Groenere wijken met minder parkeerhinder dankzij parkeerbeleid en wijkhubs

60

-

Gemeente Leeuwarden | Beleidskader Mobiliteit 2040 - Naar een gezonde, duurzame en veilige mobiliteit

Bijlage 3: basis voor monitoringsplan Belang van een monitoringsplan

Prioriteit en volhoudbaarheid

Gezien de hoge gemeentelijke ambities op het gebied van gezondheid, duurzaamheid, veiligheid, efficiënt ruimtebeslag en sociale inclusie (iedereen kan meedoen), is het belangrijk om goed te monitoren in welke mate de mobiliteitsontwikkeling aansluit bij de doelen. Zo kan de gemeente toetsen, of de verkeerssituatie zich in de gewenste richting ontwikkelt en of extra actie nodig is om knelpunten versneld op te lossen. Dit vraagt om een monitoringsplan, waarbij aandacht is voor de volgende data. Bij alle data is het belangrijk om in het uiteindelijke Monitoringsplan kritieke prestatie indicatoren (KPI’s) vast te stellen op de volgende punten: • Invloeden: demografische data, zoals ontwikkeling inwoners, huishoudens, banen, bezoekers van centra en evenementen. • Aanbod aan mobiliteit: bezit van auto-, fiets-, scooter- en e-microvoertuigen, hoeveelheid en ligging e-laadvoorzieningen, aanbod van deelmobiliteit. • Gebruik van mobiliteit: intensiteiten van autoverkeer, fietsers, wandelaars, OV-gebruik, logistieke stromen, gebruik van P&R-, straatparkeer- en parkeergaragevoorzieningen (en parkeerdruk), modal split, gebruik en aanbod van laad- en losplaatsen. • Effecten: trends in verkeersveiligheid, doorgaand autoverkeer, snelheden, overtredingen, gebruikerstevredenheid, uitstoot, geluid, weglengte per snelheidscategorie, rijtijden nood- en hulpdiensten, doorstroming OV.

Het is essentieel om een monitoringsplan op te stellen dat ca 10 jaar vooruit kan. Dit maakt het mogelijk om meerjarige trends en patronen in beeld te brengen. Kijkend naar de hogere doelen van het Beleidskader Mobiliteit ligt de eerste urgentie/prioriteit bij het in beeld brengen van het gebruik van mobiliteit, met name intensiteiten voor verschillende vervoerwijzen.

Gemeente Leeuwarden | Beleidskader Mobiliteit 2040 - Naar een gezonde, duurzame en veilige mobiliteit

61

62

Gemeente Leeuwarden | Beleidskader Mobiliteit 2040 - Naar een gezonde, duurzame en veilige mobiliteit

Gemeente Leeuwarden | Beleidskader Mobiliteit 2040 - Naar een gezonde, duurzame en veilige mobiliteit

63

64

Gemeente Leeuwarden | Beleidskader Mobiliteit 2040 - Naar een gezonde, duurzame en veilige mobiliteit