Begroting 2022 - verbonden partijen pag 105 e.v..pdf

Uitbreiding van overgedragen onderhoudswerkzaamheden naar andere activiteiten met als doel zoveel mogelijk mensen een zinvolle activiteit te bieden Het aantal bewoners- en sociale organisaties en daarmee vooral ook het aantal betrokkenen dat zich inzet in de openbare ruimte (o.a. met overdracht van eenvoudige onderhoudswerkzaamheden) blijft stijgen en zal naar verwachting ook in 2022 verder groeien. Een belangrijk onderdeel hierbij is de inzet op zwerfafval. In 2022 wordt het Diftar-systeem ingevoerd. De verwachting op basis van ervaringen elders in het land is dat deze verandering niet automatisch leidt tot meer zwerfafval, maar dit gaan we monitoren. Daarnaast wordt gedurende het jaar 2022 duidelijk óf en hoeveel we aan middelen krijgen na dit jaar vanuit het verpakkingsconvenant voor het tegengaan van zwerfafval. Hierover zijn gesprekken gaande tussen de VNG en de verpakkingsindustrie. Voor het project Stadslandbouw in Techum moeten eerst een aantal fysieke overleg gen ten behoeve van de verdere organisatie worden gehouden. Zodra de maatregelen dat weer toelaten worden de voorbereidende werkzaamheden weer opgestart, waarbij de focus voor begin 2022 eerst op het opstarten van de productie en het organiseren van leer/werkplekken zal liggen. Later dat jaar zullen educatie (samenwerking met de scholen) en recreatie worden ingevoegd.

2. Aantrekkelijke en gezonde Leefomgeving  Duurzaam natuurvriendelijk beheer en onderhoud openbaar groen Op basis van een nieuwe technische inspectie en maatregelentoets wordt in 2022 gestart met het planmatig renoveren van slecht groeiende plantvakken. Bij het kiezen van de invulling hiervan wordt rekening gehouden met thema’s zoals klimaatadaptatie en biodiversiteit. Vanuit deze thema’s en vanuit bewoners komt ook meer de behoefte om kansen tot vergroenen aan te pakken. Het onderhoud van de bermen in de gemeente Leeuwarden wordt op natuurvriendelijke wijze aangepakt om biodiversiteit te bevorderen. We gaan door met het aanpassen van de maai frequentie en maai-methodes op de natuurlijke omstandigheden. We werken met meerdere methoden, waaronder hooilandbeheer, begrazen, gazonmaaien of maaien waarbij het gras wordt afgevoerd. Groene reststromen willen we meer en meer op waarde zetten. Waarde als het gaat om het verbeteren van de bodem, het waterbergend vermogen, maar ook een gezonde plantengroei. Ook in 2022 zal het blad als bladcompost of “bladbokashi” in de plantvakken worden gebruikt. Een waardevol product wat zich de afgelopen jaren positief heeft bewezen in het beheer van onze groene omgeving. 45

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

De pilot en het onderzoek met bermgras als bodemverbeteraar wordt verder gecontinueerd. De resultaten waren positief en passen binnen de ambitie om waardevolle organische stoffen terug te brengen in de kringloop. Samen met de agrarische sector vindt er onderzoek plaats naar de mogelijkheden om nutriënten op een duurzame en slimme manier terug te winnen, goed passend binnen de circulaire economie. De bestrijding van de Reuzenberenklauw, de Japanse duizendknoop en het ongelijkbladig vederkruid zetten we ook in 2022 voort met de beschikbare incidentele middelen (€ 55.000). Het beheersbaar houden en het bestrijden van deze exoten wordt op een biologische of mechanische wijze uitgevoerd. Om veel informatie over groen te kunnen geven en toe te lichten wat we als gemeente doen op groengebied is sinds kort een nieuwe website gelanceerd: www.groenleeftinleeuwarden.nl. Wij merken dat hier veel behoefte aan is, komend jaar wordt deze site verder ontwikkeld.  Gezond en gevarieerd bomenbestand In 2022 beginnen we aan een nieuwe 3-jarige cyclus van beheer van bomen volgens het Handboek Bomen. Het vervangingsproces van de slechte bomen loopt nog door in 2022. Verder gaan we door met herplant op percelen die geveld waren door essentaksterfte. Om dit zo efficiënt mogelijk te doen, wordt samengewerkt met de WUR, waarbij gezamenlijk wordt gezocht naar resistente soorten.

Op basis van een onderzoek naar de beste maatregelen voor natuurlijke beheersing van de eikenprocessierups worden de resultaten geïmplementeerd en de maatregelen gemonitord. Met I-Tree is de waarde van alle bomen (ook de particuliere) op wijkniveau in beeld gebracht en is de Bomenmonitor geïmplementeerd. Daarnaast is berekend welke baten, op basis van ecosysteemdiensten, de bomen in de gemeente opleveren volgens i-Tree Eco NL. Deze gegevens worden gebruikt om de komende jaren nog doelgerichter bomen te planten. Duidelijk is bijvoorbeeld dat de grootste uitdaging voor bomen in bebouwd gebied de ondergrondse groeiruimte is. Op die plekken is de focus dus gericht op investering in goede groeiplaatsen. Verder is met een nieuwe techniek, op basis van luchtfoto’s en infrarood, geanalyseerd hoe het bomenbestand zich de afgelopen jaren heeft ontwikkeld. Daarvoor is een groene tijdreis gemaakt vanaf 2008 tot 2019. Hieruit blijkt dat het kroonoppervlak in de gemeente zeker toeneemt, met name door de groei van bestaande bomen, en dat er de laatste 10 jaar veel bomen geplant zijn. Deze input wordt in de groenplannen voor 2022 weer meegenomen. Een mooie promotie voor het groen is het project BOSK van Arcadia. Dit wandelend bos trekt in 2022 in 100 dagen door het centrum van de stad. Ook daarmee worden koppelkansen voor klimaatadaptatie verder in kaart gebracht.

Eind 2022 zullen de bomen die mee hebben gewandeld in BOSK op diverse plekken definitief ingeplant worden.  Voldoende speelruimte voor kinderen Op basis van het vastgestelde collegebesluit (2020) “Kom mee naar buiten” zorgt de gemeente voor het bestaande areaal en vervanging van gemeentelijke toestellen. Wensen voor nieuwe voorzieningen worden opgepakt als bewonersinitiatief. Om bewoners daarbij te ondersteunen is in combinatie met de Leeuwarder digitale agenda een digitale basiskaart ontwikkeld, die inmiddels wordt gebruikt door onder andere de wijkpanels en dorpsbelangen. Hierop staat informatie die helpt om gerichter keuzes te maken voor voorzieningen die aansluiten bij de omgeving en de mensen die er gebruik van maken, zoals leeftijdsopbouw, wat er al is aan voorzieningen en de aansluiting bij het doel (sociaal/ontmoeten, behendigheid, sport/conditie, uitdaging). Ook is aangegeven waar volgens de sociale wijkindex sprake is van eenzaamheid. Daar zal de focus 46

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

bijvoorbeeld meer op de functie “ontmoeten” komen te liggen. De kaart is in samenwerking met wijkpanels, dorpsbelangen en andere relevante partijen opgesteld, en zal in 2022 nog verder worden verbeterd. Het doel is onder andere om bewegen mogelijk en toegankelijk te maken voor alle leeftijden. Betrokken verbonden partijen Geen. Relevante (beleids)nota’s        

Evaluatie BOR in Beeld (2009) Beleidsregel compensatie groen (2015) Meer openbaar groen, minder regels (2015) Beleidsplan groen (2016) Spraakmakende bomen (2016) Beleidsnotitie invoering RAMS voor het kapitaalgoed civiele kunstwerken (2016) Gemeentelijk rioleringsplan Leeuwarden 2019-2022 (2018) Kom mee naar buiten (2020)

Extra inzet Tabel 13 Extra (incidenteel) budget Onderwerp Bestrijding invasieve exoten Samen maken we Lwd groen

Beleidsproduct Openbaar groen Openbaar groen

Aanvullende storting voorziening grijs

Verhardingen

47

<2021 175

2022 -120 200

Bedragen x € 1.000 2023 2024 2025 -25 -30 -200

5.500

-5.500

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

Wat mag het kosten? R2DOM002 - Fysiek Tabel 14 Saldo programma (lasten -/- baten) R2PRG003 - Economie en toerisme R2PRG006 - Wonen en milieu R2PRG007 - Infrastructuur en mobiliteit R2PRG012 - Ruimtelijke ordening R2PRG014 - Beheer leefomgeving Totaal saldo

Bedragen x € 1.000 Begroting Begroting 2024 2025 12.742 12.761

Rekening 2020 18.270

Begroting 2021 15.776

Begroting 2022 18.929

Begroting 2023 12.695

3.116 3.232

1.992 2.255

1.375 2.257

1.297 2.424

1.296 2.346

1.296 2.546

2.803 29.161 56.582

2.503 28.802 51.329

3.030 36.313 61.904

2.637 32.366 51.419

2.631 32.893 51.908

2.631 33.357 52.590

Toelichting substantiële mutaties 2022 t.o.v. 2021: Het budget in 2022 is ten opzichte van 2021 toegenomen met ruim € 10 mln. De belangrijkste oorzaken zitten bij het programma Economie en toerisme en Beheer leefomgeving. De incidentele toename van ruim € 3 mln in programma Economie en toerisme is hoofdzakelijk bestemd voor de sport in de Zuidlanden (€ 2,3 mln) en voor 1 mln voor aanpassingen in de huisvesting voor het toekomstig maken van hybride werkplekken. Binnen het programma Beheer leefomgeving wordt de toename met name veroorzaakt door € 8 mln voor onderhoud verhardingen. In de vier voorgaande jaren werden deze levensduur verlengende maatregelen voor € 2,5 mln uit investeringen betaald en een éénmalige aanvullende storting van € 5,5 mln. Daarnaast zorgen de loon- en prijscompensatie voor een toename van het budget op de diverse programma's. Tabel 15 R2PRG003 - Economie en toerisme R2BLP005 - Economisch beleid R2BLP061 - Vastgoedbeheer R2BLP062 - Grondzaken R2BLP066 - Toerisme R2BLP068 - Sportvoorzieningen R2BLP122 - Wonen Totaal

Lasten 3.050 21.364 23.685 1.902 0 331 50.332

Bedragen x € 1.000 Baten Saldo 383 2.667 7.558 13.806 23.457 228 0 1.902 0 0 5 327 31.403 18.929

Tabel 16 R2PRG006 - Wonen en milieu R2BLP003 - Cultuurhistorisch beheer

Lasten 458

Bedragen x € 1.000 Baten Saldo 86 371

R2BLP008 - Woningmarktbeleid R2BLP009 - Overige huisvesting R2BLP025 - Bouw- en milieutoezicht R2BLP029 - Omgevingsvergunning (Wabo)

108 119 92 4.373

0 185 0 4.226

108 -66 92 147

R2BLP039 - Handhaving omgevingsrecht R2BLP043 - Inzameling afval R2BLP045 - M ilieubeleid R2BLP046 - Bodem en geluid R2BLP058 - Kwaliteit gebouwde omgeving R2BLP082 - Stadsvernieuwing Totaal

1.613 18.071 1.225 118 0 0 26.176

0 20.054 140 110 0 0 24.801

1.613 -1.983 1.085 8 0 0 1.375

48

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

Tabel 17 R2PRG007 - Infrastructuur en mobiliteit R2BLP012 - Openbaar vervoer R2BLP018 - Verkeer en vervoer R2BLP019 - Parkeren R2BLP074 - Grond-, weg- en waterbouwk. werken Totaal

Lasten 75 1.134 4.499 4.287 9.995

Bedragen x € 1.000 Baten Saldo 120 -45 54 1.080 7.564 -3.065 0 4.287 7.738 2.257

Tabel 18 R2PRG012 - Ruimtelijke ordening R2BLP036 - Ruimtelijke ordening

Lasten 839

Bedragen x € 1.000 Baten Saldo 170 669

R2BLP037 - Geometriebeheer R2BLP121 - Ruimtelijke ordening omgevingszorg Totaal

776 1.652 3.268

Tabel 19 R2PRG014 - Beheer leefomgeving R2BLP013 - Spoorlijnen

Lasten 260

R2BLP014 - Waterwerken R2BLP015 - Verhardingen R2BLP016 - Kunstwerken R2BLP017 - Verkeersmaatregelen

3.040 13.123 4.187 895

646 95 0 0

2.394 13.028 4.187 895

R2BLP026 - Wijkaanpak R2BLP035 - IJswegen R2BLP044 - Riolering R2BLP049 - Begraafplaatsen R2BLP051 - Voorzieningen honden R2BLP054 - Straatverlichting R2BLP055 - Reiniging verhardingen R2BLP056 - Openbaar groen R2BLP057 - Zwerfvuilbestrijding R2BLP059 - M arkten R2BLP060 - Standplaatsen

997 11 10.425 981 323 2.152 2.356 10.835 53 0 0

0 0 12.354 910 579 0 0 365 0 0 0

997 11 -1.929 71 -256 2.152 2.356 10.471 53 0 0

R2BLP063 - Recreatiegebieden R2BLP064 - Recreatievaart R2BLP065 - Kermissen R2BLP085 - Speelplaatsen R2BLP090 - Buitenreclame Totaal

966 1.118 0 506 79 52.308

54 471 0 0 522 15.995

913 647 0 506 -443 36.313

49

0 68 237

776 1.584 3.030

Bedragen x € 1.000 Baten Saldo 0 260

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

Maatschappelijke effecten Tabel 20 Maatschappelijke effecten Fysiek domein Indicator

eenheid

bron

jaar

1.

Functiemenging

%

LISA

2020

54,5

56,2

2.

Vestigingen (van bedrijven)

Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd

LISA

2020

137,3

147,4

van 15 t/m 64 jaar Kg/inwoner

CBS

2019

204

161

3.

Omvang huishoudelijk

Leeuwarden

100.000300.000 inwoners

restafval (bruto) 4.

Hernieuwbare elektriciteit

%

RWS

2019

12,5

8,3 (2018)

5.

Nieuw gebouwde woningen

Aantal per 1.000

Basisregistratie adressen en

2019

8

9,7

6.

Demografische druk

woningen %

gebouwen CBS

2021

51,1

49,2

7.

Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden

In Euro’s

COELO

2021

606

723

8.

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

In Euro’s

COELO

2021

753

796

Toelichting indicator en vergelijking met andere gemeenten: www.waarstaatjegemeente.nl.

50

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

2.1.3 Domein Veiligheid Portefeuillehouder: burgemeester Sybrand Buma.

Wat willen we bereiken? Strategisch algemeen doel: Een veilige omgeving voor mensen die wonen, werken en recreëren in Leeuwarden. Global goals:  stad en dorpen veilig houden  bevorderen van een vreedzame en rechtvaardige samenleving Ambities Wij willen een veilige woon-, werk- en leefomgeving bieden. We continueren de stabiele veiligheidssituatie waarin Leeuwarden zich bevindt en investeren in het verbeteren van de aanpak van:  drugsoverlast,  (buren)overlast in wijken en dorpen en  in het verbeteren van de beleving van (on)veiligheid. Fenomenen als:  ondermijnende criminaliteit,  cybercrime,  en de groeiende problematiek van mensen met verward gedrag vragen om een integrale en innovatieve aanpak. We continueren de aanpak van:  drugshandel, waaronder illegale hennepteelt,  inbraak,  illegale prostitutie en mensenhandel,  druggerelateerd geweld en andere vormen van criminaliteit en misdaad. We willen dat regels worden nageleefd. Handhaving draagt bij aan een veilige, leefbare, schone en toegankelijke stad. Preventief optreden heeft onze voorkeur boven repressief optreden. Met partners als Stadstoezicht, politie en justitie, reclassering, het Veiligheidshuis, het RIEC, woningbouwcorporaties en een grote diversiteit aan zorginstellingen werken we intensief samen aan de veilige leefomgeving.

51

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

Wat gaan we daarvoor doen en met wie? Programma Veiligheid De afgelopen periode heeft de coronacrisis de agenda van het Veiligheidsdomein in grote mate gedomineerd. Hierdoor is een deel van de voorgenomen activiteiten uitgesteld of getemporiseerd. Dat deel is opnieuw opgenomen in het programma veiligheid voor 2022. Het veiligheidsbeeld is de afgelopen periode in grote mate beïnvloed door de coronacrisis. Dit heeft er toe geleid dat de VPI-cijfers over 2020 licht zijn verslechterd. Het totaalcijfer is gedaald van 7,59 naar 7,22. Het sluiten van horeca en scholen, afgelasten van evenementen, thuiswerken, etc. zijn van invloed geweest op de cijfers. Mensen waren meer thuis en dit was van invloed op de veiligheidscijfers. De cijfers rond diefstal en inbraak zijn bijvoorbeeld over de gehele lijn (licht) verbeterd, terwijl er verslechteringen zichtbaar zijn in de cijfers jeugd- en burenoverlast. Als de coronacrisis achter de rug is, zal dit mogelijk opnieuw een verschuiving in de cijfers met zich meebrengen.

1. Waarborgen algemene veiligheid Binnenstad De Binnenstad als concentratiegebied voor scholen, bedrijven, opvanginstellingen, uitgaan en evenementen met daarbij behorend een grote verscheidenheid aan soms conflicterende personen of groepen is in 2021 (wederom) voor de duur van een jaar aangewezen als ‘veiligheidsrisicogebied’ , waardoor preventief gefouilleerd kan worden door politie op last van het OM. Diverse maa tregelen als horeca- en winkelsluitingen e.d. hebben impact gehad op de veiligheidscijfers in het veiligheidsrisicogebied Binnenstad. De cijfers laten op de meeste items een dalend of stabiel beeld zien ten opzichte van het voorgaand jaar. Alleen de straatroven en het vuurwapenbezit vormen hierop een uitzondering; deze zijn gestegen. Alhoewel er een dalende trend in de veiligheidscijfers waarneembaar is, vindt nog steeds een aanzienlijk deel van de geweldsincidenten plaats in de Binnenstad. Begin 2022 wordt onderzocht of een verlenging van de aanwijzing tot veiligheidsrisicogebied noodzakelijk is. We zetten onze reguliere gezamenlijke inzet met politie om de overlast en criminaliteit te bestrijden in 2022 voort en doen dit in nauwe afstemming met elkaar. De inzet op coronacrisismaatregelen kunnen de geprioriteerde zaken wel doorkruisen.  Demonstraties vergen veel capaciteit en inzet Ook het afgelopen jaar was er weer een groot aantal (grote) demonstraties.

De handhaving van de coronamaatregelen tijdens demonstraties legden extra beslag op de ambtelijke capaciteit (juridisch, openbare orde en toezicht en handhaving). Daarnaast zijn er onvoorziene kosten gemaakt voor beveiliging, hekken en camera’s. Ook heeft dit veel politiecapaciteit en -inzet gevergd. Er is veel dynamiek op maatschappelijke onderwerpen zoals racisme, inperken van vrijheden door coronamaatregelen, boerenacties etcetera. We zien ook dat communicatie via sociale media van invloed is op het aantal deelnemers aan demonstraties en de snelheid waarmee demonstraties georganiseerd worden. Dit vergt snel en flexibel optreden van gemeente en politie. Gelet op de polarisering en snelle maatschappelijke ontwikkelingen houden we er rekening mee dat we in 2022 wederom te maken krijgen met demonstraties die veel capaciteit vragen. Capaciteit die we niet op andere ambities kunnen inzetten.  (Camera)toezicht en handhaving In de Binnenstad wordt nauw samengewerkt tussen de diverse operationele partijen. Deze zijn aan elkaar verbonden via het Toezichtmodel; hierin werken gemeente, politie, Trigion en vervoerders intensief en dagelijks (tijdens winkeltijden) samen. Het beleid inzake ons Toezichtmodel wordt geëvalueerd en herzien. 52

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

In het horecatoezicht werken we signaal- en risico gestuurd, geheel in lijn met elders in den lande. Een exploitant van een horecabedrijf heeft een Alcoholwetvergunning of een exploitatievergunning nodig en dient zich aan de geldende regels te houden. Wanneer blijkt dat regels worden overtreden, corrigeren we dit door te handhaven. Daarnaast is het inzetten van structureel cameratoezicht in de horecanachten een belangrijk onderdeel van het toezicht en de handhaving. (Horeca)bedrijven die zich niet aan de wet- en regelgeving houden, worden in eerste instantie gewaarschuwd. Bij herhaling volgen bestuursrechtelijke maatregelen. Dit regime geldt eveneens voor overlast gevende personen. Het totaalpakket aan maatregelen moet ertoe leiden dat de Binnenstad verbetert of minstens op het huidige niveau van de Veiligheidsprestatieindex (4.26) blijft scoren.

2. Waarborgen algemene veiligheid wijken en dorpen De grootste aandacht in wijken, buurten en dorpen gaat uit naar jeugdoverlast en overlast door buurtgenoten, de drugsoverlast en ondermijnende criminaliteit. Hoewel de woninginbraken, mede door de coronacrisis, een dalende trend laten zien, wordt de aanpak hiervan doorgezet (zie ook continuering aanpak woninginbraken en heling in hotspotwijken). 

Aanpak jeugdoverlast, personen met verward gedrag en overlastgevers

Aanpak jeugdoverlast Het aantal meldingen van jeugdoverlast is gestegen. Hier lijkt een duidelijk verband te liggen met de coronacrisis. Er werden veel jongeren aangetroffen in de openbare ruimte die moeite hadden zich aan de regels te houden. Het gedrag van sommige overlast gevende jongeren is als zorgelijk grensoverschrijdend te omschrijven en de leden van de groep zijn relatief jong (13/14 jaar). Landelijk speelt het fenomeen van de drillraps en het dragen van wapens (vooral messen) onder jongeren. Het eerstgenoemde fenomeen is vrij onzichtbaar in Leeuwarden. Er is wel sprake van wapens onder de jongeren hier blijven we alert op. Tijdens de ‘week van de veiligheid’ in oktober 2021 heeft een wapen inleveractie plaatsgevonden. Vanuit de Taskforce Jeugdoverlast wordt specifiek op deze problematiek ingezet, dat wil zeggen dat er veel en intensief toezicht en handhaving plaatsvindt in de avonden en weekenden. Bovendien worden de ouders betrokken bij de aanpak. Naast handhavend optreden worden ook zorgmeldingen opgemaakt, zodat een mogelijk dieperliggend probleem (school, werk, psychische gesteldheid of gezinssituatie) kan worden aangepakt. Daarnaast gaan we ook kijken hoe via de digitale wereld (b.v. door digitaal Jongerenwerkers) jongeren meer bereikt kunnen worden. Zie hiervoor ook de paragraaf “cyber”.

Inzet buurtpreventieteams We investeren in nieuwe en bestaande buurtpreventieteams voor de leefbaarheid en veiligheid in de wijken en dorpen. Deze teams worden door ons ondersteund in kennis en expertise en gefaciliteerd met kleding. Er zijn momenteel 7 buurtpreventieteams actief (Bilgaard, Vrijheidswijk, Achter de Hoven, Oud Oost, Heechterp-Schieringen, Huizum-west en Tjerk Hiddes). Bestuurlijke aanpak drugsoverlast Drugshandel aan huis, op straat en hennepkwekerijen brengen vaak overlast en een gevoel van onveiligheid met zich mee. De aanpak hiervan heeft en houdt vanzelfsprekend de prioriteit bij politie, OM en gemeente vanwege de grote negatieve impact die het heeft op de inwoners. De bestuurlijke aanpak, die vorm krijgt door het sluiten van woningen en panden op basis van de Opiumwet (artikel 13b) en het opleggen van een last dwangsom bij straathandel, wordt gecontinueerd. Dit vereist een intensieve samenwerking met de politie, die ook resultaat heeft opgeleverd in de afgelopen jaren. Er is in de afgelopen jaren een stijgende lijn zichtbaar geweest voor wat betreft het aantal panden dat gesloten werd. We verwachten dat in 2022 een vergelijkbaar 53

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

aantal panden zal worden gesloten als 2021 en 2020. De sluiting van een woning is altijd een ingrijpende stap en de burgemeester maakt steeds een zorgvuldige afweging alvorens over te gaan tot sluiting. Bestuurlijke aanpak samenscholing en ongeregeldheden In 2021 is samen met de politie flink geïnvesteerd in de aanpak van relschoppers die betrokken waren bij diverse ongeregeldheden, zoals bij nieuwjaarsnacht en op 1 mei bij de huldiging van SC Cambuur. Door het opleggen van bestuurlijke maatregelen zoals een last onder dwangsom, gebiedsverbod of stadiongebiedsverbod gaan we deze overlast tegen. In 2021 is (tot nog toe) ongeveer 25 keer op deze wijze opgetreden tegen personen die betrokken waren bij ongeregeldheden. In 2022 zal de bestuurlijke aanpak van ongeregeldheden worden voortgezet. Intensieve samenwerking met de politie blijft ook hier vereist. Gelet op bepaalde maatschappelijke debatten met betrekking tot de positie van de overheid ten opzichte van de burger, waar hierboven (t.z.v. demonstraties) al op werd gewezen, gaan wij ervan uit dat ook dit onderwerp de nodige inzet van capaciteit zal vergen in 2022. Gebiedsgerichte aanpak overlast De wijk Oud Oost is in de VPI iets verslechterd naar het cijfer 5.06 en is net onvoldoende.

Er is een programma gestart om voor met name de Vlietzone te komen tot een verbetering van de leefbaarheid en tot het aanpakken van de problematiek. Daarnaast is participeert Leeuwarden in het Rijksprogramma Leefbaarheid en veiligheid in kwetsbare gebieden waarin ook Oud-Oost is opgenomen. In het programma Wonen en milieu wordt hier nader op ingegaan. Jeugdoverlast, drugsoverlast en geluidsoverlast waren belangrijke veroorzakers van deze score. Ook burenoverlast (burengerucht) speelt op in deze wijk, wat logisch is vanwege de coronacrisis en de pluriforme samenstelling van bewoners: veel studenten en panden van particuliere verhuurders waar vaak kwetsbare personen zijn gehuisvest. Op burengerucht wordt altijd inzet gepleegd samen met politie. Als blijkt dat de problematiek ernstig en complex is, wordt de casuïstiek opgeschaald naar het Zorg- en Veiligheidshuis Fryslân (ZVHF) voor de integrale aanpak. Een buurtpreventieteam is actief in deze wijk. Voor het specifieke gebied Vlietzone is een projectplan ontwikkeld met talrijke preventieve en repressieve maatregelen, hetgeen de komende jaren verder wordt uitgevoerd. Ook wordt het Toezichtmodel actief ingezet om de overlast te bestrijden waarbij politie in samenwerking met handhaving snel optreden bij ernstige overlastsituaties. Voor de Vlietzone wordt de overlast specifiek en separaat van de VPI gemonitord.

Innovatieve oplossingen voor overlast door personen met verward gedrag In veel wijken en dorpen blijft overlast, veroorzaakt door personen met verward gedrag, aandacht vragen. De openbare orde wordt hierbij verstoord. De problematiek van deze personen wordt complexer en risicovoller. Op gebied van openbare orde blijven we zoeken naar innovatieve oplossingen samen met politie en OM en de vele betrokken partijen in het ZVHF. Daarnaast wordt o.a. de samenwerking tussen het Meldpunt Overlast Leeuwarden en het Meldpunt ‘niet acute hulpvraag’ versterkt zodat er sneller (vrijwillig) hulp kan worden ingezet als de veroorzaakte overlast ook een zorgcomponent heeft. 

Bestrijden ondermijnende criminaliteit

Procesregie op onderzoek naar ondermijnende criminaliteit Ondermijning raakt alle onderdelen van de gemeentelijke organisatie. Hoewel de burgemeester portefeuillehouder is, is het gehele college van B&W betrokken bij dit onderwerp. In het overleg ‘de lokale casustafel’ zijn alle domeinen van Leeuwarden en politie Leeuwarden vertegenwoordigd. De bestuurders die betrokken zijn bij de casuïstiek, worden meegenomen in de problematiek die speelt. Omvangrijke en complexe ondermijningszaken worden via de lokale driehoek opgeschaald naar het Regionale Informatie en Expertise Centrum (RIEC) voor de integrale aanpak met OM, belastingdienst en FIOD. Voor 2022 gaan we als gemeente verder met het uitwerken van onze 54

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

totaalaanpak op het hele thema. Deze uitwerking komt voort uit een organisatiebreed onderzoek naar de weerbaarheid op dit thema en zal vervolgens aan de hand van diverse pijlers zoals bewustwording en voorlichting, de eigen informatiepositie en digitalisering verder worden uitgewerkt. Er wordt een informerende sessie georganiseerd voor het college van B&W en de raad. De burgemeester heeft in 2021 zitting genomen in het landelijke Strategisch Beraad Ondermijning (SBO), waarin de aanpak van ondermijning op zowel lokaal, regionaal, landelijk als internationaal niveau aan de orde komt. Volharden in aanpak ondermijning en inzet van intelligence We zetten in op illegale activiteiten op bedrijventerreinen, bij vastgoedprojecten en zorgbedrijven en maken hierbij waar nodig gemeentebreed gebruik van het instrument Bibob voordat wij vergunning verlenen. Daarnaast kan de aanpak van ondermijning met zich meebrengen dat bestaande vergunningen worden ingetrokken, hetgeen vaak weerbarstig en tijdsintensief is. Er worden regelmatig integrale handhavingsacties uitgevoerd met politie en 2 keer per jaar een grootschalige integrale controle; illegale activiteiten worden beëindigd. In 2021 is vanuit de regionale intensiveringsgelden van het RIEC-samenwerkingsverband door een ITbedrijf in samenwerking met medewerkers van de noordelijke gemeenten een gemeentelijk intelligenceproject afgerond.

In dit project is een branchescan ontwikkeld en een open bronnenonderzoek. Deze scan wordt landelijk aangeboden aan gemeenten en Leeuwarden blijft deze beide tools gebruiken. Uiteraard wordt hierbij voldaan aan alle eisen die de AVG hieraan stelt, zoals daar waar nodig het verrichten van een privacy impact assessment, opstellen van privacy convenanten of convenanten ten behoeve van de uitwisseling van gegevens, etc. De branchescan geeft de gemeenten een objectief beeld van mogelijk risicovolle bedrijven binnen de gemeente. Naast dat de Branchescan een actueel beeld geeft van de situatie in de gemeente, is de applicatie ook in staat om trends weer te geven. Bijvoorbeeld welke branches de afgelopen jaren extreem hard zijn gegroeid, zonder dat daar een direct verklaarbare aanleiding voor is. Vanuit de gemeente Leeuwarden nemen we ook deel aan het Intensiveringsproject van het RIEC Noord genaamd “Integrale Intelligence”. In januari 2018 heeft het RIEC een Integraal ondermijningsbeeld (IOB) opgeleverd aan de lokale driehoek Leeuwarden, waarin de grootste risicogebieden qua ondermijning in de gemeente inzichtelijk werden. Een derg elijk IOB is echter een momentopname. In het project Integrale intelligence pionieren we samen met andere instanties hoe we bepaalde informatie op de juridisch juiste wijze bij elkaar kunnen brengen om bepaalde “fenomenen” te kunnen ontdekken.

Wat maakt bepaalde schuren nu aantrekkelijk voor een crimineel om zich te vestigen? Wat voor vereisten vallen hierin op? De lessen die we hieruit leren, kunnen we als gemeente gebruiken om sneller en effectiever in te kunnen spelen op nieuwe ontwikkelingen. Evaluatie app ‘Meld een vermoeden’ In 2022 wordt de app ‘Meld een vermoeden’ geëvalueerd. De evaluatietermijn is verlengd vanwege de coronacrisis. Met deze app kunnen gemeenteambtenaren die voor hun functie vaak buiten de deur komen vermoedens van ondermijnende criminaliteit melden. Doordat de app onder het privacy convenant valt van de lokale casustafel ondermijning, kan de informatie worden gedeeld met betrokken partners, zodat bij een terechte melding bestuurlijk en/of strafrechtelijk gehandhaafd kan worden. Behalve dat we hiermee de gemeentelijke intelligencepositie verbeteren, zorgt het dus ook voor een efficiënter toezicht- en handhavingsbeleid op dit thema. Voor 2022 willen we verder met deze tool en hem breder in de organisatie uitzetten, terwijl we ook ex terne partijen willen aanhaken.

55

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

4. Leeuwarden cyberproof in 2023 We zijn al enkele jaren bezig met preventieve maatregelen en activiteiten om Leeuwarden cyberproof te maken. Dat wil zeggen dat bewoners en bedrijven zich bewust zijn van de cyberrisico’s en zij weerbaar zijn op dit gebied. Jaarlijks wordt een integrale cyberagenda met activiteiten en doelen opgesteld en uitgevoerd.  Citydeal: Cyberpreventie agrarische sector De gemeente Leeuwarden maakte zich in 2020 en 2021 sterk voor de bewustwording van de gevaren en risico’s in de agrarische sector. Dat deden we door te participeren in de Citydeal Cyber met de ministeries van BZK & JenV. De agrarische sector is in steeds s terkere mate afhankelijk van geautomatiseerde systemen, zoals de precisieakker- en tuinbouw en melkrobots voor de uitoefening van bedrijfsactiviteiten. Vaak zijn deze ondernemers zich nog niet volledig bewust van cyberdreigingen. De risico’s die hiermee gepaard gaan zijn voor hun bedrijfsvoering zeer groot. Bijvoorbeeld: de warmtevoorziening in een kippenschuur valt uit; melkrobots die haperen, verkeerde voersamenstelling. Om deze dreigingen het hoofd te bieden, gaan we boeren actief voorlichten met als doel het verhogen van de weerbaarheid en bescherming tegen cybercriminaliteit. Dit project is opgezet in samenwerking met het LTO, de Stichting Cybersafety Noord Nederland, ROC’s Friese Poort en Friesland College.

Ook worden andere gemeenten meegenomen in de resultaten, zodat zij de aanpak desgewenst kunnen implementeren in hun gemeenten.  Cybercrisisoefening In oktober 2019 organiseerde de gemeente Leeuwarden een grootschalige cyberoefening, waarbij er nauwe samenwerking was tussen ICT, OOV en de reguliere gripstructuur en politie, OM en de VRF. Deze oefening vraagt om een vervolg, zowel in het implementeren v an de ervaringen vanuit de oefening als in het organiseren van een volgende oefening. Wij beogen in het najaar van 2022 weer een operationele of bestuurlijke cyberoefening te realiseren.  Aanpak Ondermijning en Cyber Jeugd Samen met het RIEC, het Cyberteam van Politie Nederland, de ROC’s Friese Poort en Friesland College en de ROC’s in Groningen wordt een project gestart om schoolgaande jongeren tussen de 12 en 18 jaar weerbaar te maken tegen de risico’s van cyber en ondermijning. Voor de aanpak van cybercrime bij jeugd is een game ontwikkeld, waarin jongeren bewust worden gemaakt van de gevaren die zij mogelijk lopen zowel als slachtoffer en ook als dader. De preventieve aanpak van ondermijning gaat werken met student-alerts en bijbehorend lesmateriaal. Onderzocht wordt hoe aan dit onderwerp in 2022 een vervolg kan worden gegeven.

 Continuering preventieactiviteiten cybercrime MKB-bedrijven worden sinds enkele jaren voorgelicht en ondersteund in hun aanpak om de risico’s op gebied van cybercrime, datalekken enzovoort voor te zijn. Dit doet de gemeente met behulp van zogenaamde ‘Cyber to go’ sessies om MKB-bedrijven en burgers weerbaarder te maken op het gebied van digitale veiligheid. Tijdens de coronacrisis vonden deze sessies in digitale vorm plaats. Gemeente Leeuwarden werkt hierin nauw samen met Het Platform Veilig Ondernemen Noord Nederland, politie en studenten van ROC’s Friese Poort en Friesland College.

5. Bestrijden criminaliteit en misdaad Het aantal panden dat op last van de burgemeester is gesloten in het kader van de Opiumwet 13B lijkt wederom toe te nemen in 2021. Hiervoor, bij de toelichting op de aanpak van drugsoverlast, is dat ook al vermeld. De politie geeft in hun aanpak rondom de Opiumwet prioriteit aan dealpanden vanwege alle overlast die hiermee gepaard gaat. Een relatief nieuw fenomeen zijn de drugslabs die de laatste jaren steeds meer in de gemeente Leeuwarden worden aangetroffen. Ook die panden worden gesloten op grond van de Opiumwet. 56

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

 Continuering gezamenlijke aanpak onvrijwillige prostitutie en mensenhandel De gemeente blijft gebruik maken van software waarmee data wordt verzameld en gestructureerd van sites en forums op o.a. gebied van prostitutie. Doordat gemeente en politie zien wat er online gebeurt op het gebied van prostitutie en mensenhandel kan er efficiënter en effectiever gehandhaafd worden. Begin 2020 is de Algemene Plaatselijke Verordening Leeuwarden (APV) gewijzigd en is de verplichting voor de exploitanten opgenomen om zelfstandige sekswerkers alleen te laten werken in de inrichting als die beschikken over een Burgerservicenummer en zijn ingeschreven in het Handelsregister. De Wet regulering prostitutie en bestrijding misstanden seksbranche is nog niet aangenomen door de Eerste Kamer. In afwachting van deze wet blijven we het huidige beleid uitvoeren en wordt, waar nodig, de samenwerking versterkt. De geplande evaluatie van het huidige beleid en de mogelijke herziening daarvan, vindt plaats als de nieuwe wet een feit is. De ketenaanpak Mensenhandel is al een aantal jaren in Noord-Nederland een beproefde werkwijze. In die periode is er met diverse ketenpartners zoals de politie, Belastingdienst, Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid en hulpverleningsinstellingen gewerkt aan een integrale ketenaanpak voor mensenhandel.

Momenteel is elke provincie in Noord-Nederland bezig met de ontwikkeling van een nieuwe c.q. geactualiseerde aanpak Mensenhandel. Het is daarnaast van belang dat er in NoordNederland verband een gezamenlijke visie wordt ontwikkeld op deze aanpak. Het Rijk, de gemeenten en provincies hebben gezamenlijk afgesproken dat elke gemeente in 2022 een duidelijk beleid heeft waarin de aanpak van mensenhandel is vastgelegd en de uitvoering geborgd bij alle betrokken ketenpartners. In Friesland wordt samengewerkt met het Sociaal Domein Friesland (SDF) in het vorm geven van de Friese aanpak. Zorg en Veiligheid gaan gezamenlijk een rol vervullen in de aanpak.  Doorontwikkeling preventieve aanpak (drugsgerelateerde) overlast en geweld Door de Coronacrisis heeft de doorontwikkeling van de PGA (persoonsgerichte Aanpak) een tijdje op een laag pitje gestaan. Samen met politie, OM, reclassering, VHF en Sociaal Domein wordt strakker regie gevoerd op de aanpak van criminele en overlast gevende personen. De aanpa k van deze personen is tussentijds wel doorgegaan en in 2021 herijkt. In 2022 wordt de aanpak voortgezet om de criminaliteit en overlast door deze personen in te dammen. Per 1-1-2020 is de Wet verplichte GGZ ingevoerd. Dit als vervanger van de BOPZ. In december 2019 zijn de 18 Friese gemeenten akkoord gegaan met de dienstverleningsovereenkomst Collectieve Taken GGD Fryslân.

Op 29 oktober 2020 is de spoedreparatiewet voor de Wet verplichte ggz (Wvggz) en Wet zorg en dwang (Wzd) in werking getreden. Deze spoedreparatiewet beoogt de uitvoerbaarheid van de Wvggz en Wzd te verbeteren door een aantal administratieve handelingen in de wet te vereenvoudigen of te schrappen. Voor de gemeente geeft deze aanpassing geen veranderingen in haar werkwijze.  Huisverboden De wet tijdelijk huisverbod wordt al jaren uitgevoerd. Een huisverbod is een maatregel om in een noodsituatie te voorzien in een afkoelingsperiode waarbinnen de nodige hulpverlening op kan worden gebracht om (verdere) escalatie te voorkomen. Gezien de ontwikkelingen in de aanpak van huiselijk geweld zijn er in 2020 verkennende gesprekken geweest met diverse (regionale) samenwerkingspartners om de aanpak te optimaliseren. In 2022 zal dit verder vorm krijgen en wordt de toepassing van het instrument geëvalueerd en geactualiseerd. De evaluatie zal naar voren brengen waar de verbeterpunten zitten. In ieder geval is het doel om de samenwerking te versterken waardoor de signaleren en hulpverlening versterkt wordt. Hiermee kan, afhankelijk van de evaluatie, wellicht beter en/of vaker worden ingezet op een bestaande situatie.

57

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

 Continuering aanpak woninginbraken en heling in hotspotwijken De woninginbraken zijn afgelopen jaren gedaald, maar iedere woninginbraak is er nog steeds één te veel en heeft grote impact op de slachtoffers. Daarom wordt de aanpak van woninginbraken in hotspotwijken onverminderd voortgezet. Hiervoor worden in de hotspotwijken (digitale) inbraakpreventieavonden georganiseerd. Het doel van de preventieavonden is om inbraken te voorkomen en de heterdaadkracht onder de bewoners te vergroten. Het thema Cyberproof wordt hiermee gecombineerd. Om de afzetmarkt van gestolen goederen blijvend te verstoren, worden maandelijks handelaren in tweedehands goederen gecontroleerd. Hiervoor geldt een wettelijke verplichting om een gewaarmerkt register bij te houden. Het zogenoemde digitaal opkopers register (DOR). Bij overtreding volgen bestuursrechtelijke maatregelen. 

Onverminderd aandacht voor samenwerking in aanpak winkeldiefstallen en bedrijventerreinen Het Keurmerk Veilig Ondernemen (KVO) staat voor een schoon, heel en veilig winkelgebied en bedrijventerrein. In de KVO-winkelgebieden en bedrijventerreinen werken het georganiseerd bedrijfsleven, de gemeente, politie, particuliere beveiliging en de brandweer samen om de criminaliteit te beperken en de veiligheid te vergroten. Het KVO vormt de structuur om die samenwerking tot stand te brengen. Een schoon, heel en veilig winkelgebied en bedrijventerrein bevordert het vestigingsklimaat en de economische groei. We zetten de samenwerking met de aanvulling van de cyberpreventie inzet en preventie ondermijning voort.  Projectplan Licht verstandelijk beperkte personen In 2021 is gestart met de uitvoering van het projectplan “Expeditie Leeuwarden voor een integr ale aanpak LVB”. Dit wordt in 2022 voortgezet. De aanpak richt zich op inwoners van Leeuwarden met een licht verstandelijke beperking (LVB). De eigen regie, zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid die wordt verwacht van iemand met een LVB is voor velen van hen te veel gevraagd: zij kunnen de weg in zorg en ondersteuning, regelingen en voorzieningen moeilijk vinden en vallen daarom vaak tussen wal en schip.

Het doel van het project is middels een integrale aanpak een toegankelijker dienstverlening voor iedere burger te realiseren en daarmee de kans te verkleinen dat iemand uitvalt in het onderwijs, schulden ontwikkelt of dat iemand in aanraking komt met justitie. De uitvoering van het projectplan sluit aan bij de actielijn, lokale Inclusie agenda die sinds 2020 van kracht is.

6. Toezicht en handhaving Toezicht en handhaving is een belangrijk instrument in de realisatie van doelstellingen van de gemeente op het gebied van een veilige, leefbare, schone en toegankelijke leefomgeving. Er wordt hierbij integraal samengewerkt met een groot aantal in- en externe partners. Leeuwarden richt zich op het verhogen van het naleefgedrag met een voorkeur voor preventief optreden boven repressief optreden. Jaarlijks worden door de gemeente handhavingsprioriteiten en handhavingsdoelen gesteld en handhavingsactiviteiten zoveel mogelijk op elkaar afgestemd en opgenomen in het handhavingsuitvoeringsprogramma (HUP). Het HUP komt voort uit de Kadernota Handhaving, Fysieke leefomgeving en Veiligheid die eind 2021/ begin 2022 wordt geëvalueerd en herzien. Vanuit het HUP worden jaarlijks de integrale prioriteiten bepaald voor de inzet ten aanzien van Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) en fysieke openbare ruimte, bijzondere wetten en veiligheid. Bijzondere thema’s in het HUP ten aanzien van veiligheid zijn de aanpak va n agressie bij toezicht en handhaving, personen met verward gedrag, bestrijding van mensenhandel en verkrijgbaarheid van alcohol aan minderjarigen. Belangrijke thema’s op het gebied van de fysieke openbare ruimte zijn onder meer autoluwe binnenstad en ‘Goed scheiden loont’.

Binnen de Vlietzone wordt vanuit handhaving integraal inzet gepleegd waarbij vanuit meerdere domeinen (Veiligheid, Sociaal, Fysiek) wordt samengewerkt. 58

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

Schematisch kan dit als hiernaast worden weergegeven, waarbij de binnenste ring de inzet op de verschillende programma’s weergeeft. Het fysiek geweld tegen Boa’s neemt toe. Leeuwarden neemt deel aan de landelijke pilot wapenstok. Deze pilot loopt door gedurende 2021 en zal na het einde van de pilotperiode worden geëvalueerd. De uitkomsten van de evaluatie worden gedeeld met de gemeenteraad. Daarnaast wordt onverminderd ingezet op het verkrijgen van toestemming vanuit de Rijksoverheid om geweldsmiddelen te mogen inzetten ter voorkomen van dit geweld.

7. Veilig verloop evenementen  Continuering centrale coördinatie Een evenement kan alleen maar geslaagd zijn als de veiligheid van bewoners en omwonenden gewaarborgd is. De fysieke veiligheid is geborgd in de gemeentelijke controles op bouwwerken en brandveiligheid. De sociale veiligheid, crowd management, drugsbeleid en beveiliging wordt gerealiseerd in de veiligheidsplannen van de evenementorganisatie. Wij toetsen deze plannen aan onze criteria en tijdens het evenement is een klein comité of veiligheidsteam aanwezig voor de centrale coördinatie op alle genoemde aspecten van het evenement. Dit is inmiddels een beproefde werkwijze en wordt voortgezet.  Voorbereiding eventuele Elfstedentocht De afgelopen jaren is een uitwerking gemaakt van de verschillende deelgebieden zoals start, finis h, stationsgebied, Binnenstad, Alde Leije, met name op gebied van de verkeers - en crowd management plannen. Deze zijn in 2021 verder gespecificeerd dan wel aangevuld met actuele informatie. De planvorming en doorontwikkeling is een continuproces. Ook in 2022 zullen de plannen verder worden uitgewerkt en geactualiseerd.  Uitvoering veiligheidsaspecten Evenementen Het beleid en de werkwijze rondom evenementen is herzien.

Door de coronacrisis hebben minder evenementen binnen de reguliere kaders plaatsgevonden, maar vanaf juli 2021 mochten weer meer evenementen plaatsvinden met als gevolg veel evenementen in een relatief korte periode en/of tegelijk in bepaalde weekenden. Het adviseren en tot uitvoering laten komen van de evenementen onder corona heeft daardoor veel capaciteit gevraagd. In 2022 hopen we weer een regulier evenementenjaar te mogen beleven.  Intensivering samenwerking jongerenwerk en SC Cambuur: We continueren ons veiligheidsbeleid als Cambuur in de Eredivisie speelt. Dit vergt extra aandacht omdat er meer risicowedstrijden zullen plaatsvinden. Dat heeft eveneens gevolgen voor de in te zetten capaciteit bij politie en gemeente. De jonge aanwas laat zich steeds nadrukkelijker zien. Daar wordt specifiek op ingezet met o.a. politie, Cambuur en Jongerenwerk. Door inzet van jongerenwerkers als fancoaches is er meer verbinding met de jongeren op school, straat en eventueel thuis. Deze aanpak wordt voortgezet.

8. Realisatie fysieke veiligheid (o.a. rampenbestrijding, crisisbeheersing en brandveiligheid) De Wet veiligheidsregio’s is geëvalueerd en deze evaluatie is input voor de actualisatie van het regionaal Crisisplan. Het deelplan bevolkingszorg maakt hiervan onderdeel uit en dit deelplan wordt 59

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

in 2022 geactualiseerd. Op het moment van schrijven wordt het Regionaal risicoprofiel herzien. Dit vormt de basis voor het meerjarenbeleidsplan 2023-2028 en deze wordt in 2022 vastgesteld. Hieraan voorafgaand wordt de gemeenteraad in de gelegenheid gesteld voor het geven van een zienswijze. In het kader van de rampenbestrijding en crisisbeheersing werkt de gemeente Leeuwarden al enige jaren samen met de bijstandsgemeenten uit het cluster Noord West Fryslân. De opleidingen en oefeningen hebben als doel de samenwerking tussen de medewerkers van Leeuwarden en de bijstandsgemeenten tijdens calamiteiten en crisissituaties te bevorderen. De opleidingen en oefeningen worden in samenwerking met de Veiligheidsregio Fryslân georganiseerd. De gemeente Leeuwarden is daarnaast ook vertegenwoordigd in de v erschillende poules van regionale experts crisisbeheersing. Deze regionale experts worden in heel Friesland ingezet bij calamiteiten en crisissituaties. Betrokken verbonden partijen Veiligheidsregio Fryslân Relevante (beleids)nota’s         

Kadernota Integrale veiligheid 2019-2023 en Uitvoeringsprogramma 2021-2023 Handhavingsuitvoeringsprogramma HUP 2022 (nog vast te stellen) Nota Bijzondere wetten horeca, coffeeshop, prostitutie en kansspelen Handhavingsarrangement bijzondere wetten gemeente Leeuwarden Beleidsregels artikel 13b Opiumwet Beleidsregels wet aanpak woonoverlast Handhavingsarrangement helingbestrijding voor handelaren in ongeregelde en gebruikte goederen in de gemeente Leeuwarden Beleidsregels art. 174a Gemeentewet (Wet Victoria) Beleidsregel aanpak overlast (Wet Mbveo)

Extra inzet Er is geen sprake van inzet van extra middelen.

60

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

Wat mag het kosten? R2DOM003 - Veiligheid Tabel 21 Saldo programma (lasten -/- baten) R2PRG010 - Veiligheid Totaal saldo

Rekening 2020 12.682 12.682

Begroting 2021 13.532 13.532

Begroting 2022 13.683 13.683

Begroting 2023 13.863 13.863

Bedragen x € 1.000 Begroting Begroting 2024 2025 14.139 14.519 14.139 14.519

Toelichting substantiële mutaties 2022 t.o.v. 2021: Er zijn geen substantiële mutaties in 2022 ten opzichte van 2021. Tabel 22 R2PRG010 - Veiligheid R2BLP020 - Integraal veiligheidsbeleid R2BLP022 - Rampenbestrijding R2BLP052 - Evenementen R2BLP119 - Stadstoezicht Totaal

Lasten 3.090 8.692 316 1.731 13.828

61

Bedragen x € 1.000 Baten Saldo 70 3.020 0 8.692 75 241 0 1.731 145 13.683

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

Maatschappelijke effecten Tabel 23 Maatschappelijke effecten Veiligheidsdomein Indicator Bron Eenheid

Jaar

Leeuwarden

1.

Verwijzingen Halt

2.

Harde kern jongeren jeugdige veelplegers*

3.

Aantal per 1.000 jongeren Aantal per 10.000 inwoners

Bureau Halt

2020

9

100.000300.000 inwoners 13

KLPD

-

-

-

Winkeldiefstallen 1e helft 2021

Aantal per 10.000 inwoners

CBS

2021

2,21

1,66

4.

Geweldsmisdrijven Totaal

Aantal per 1.000 inwoners

M eerdere bronnen Politie

2020

5,3

5,2

5.

Diefstallen uit woning 2e kwartaal 2021

Aantal per 10.000 inwoners

Politie Nederland

2021

1,55

1,00

6.

Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)

Aantal per 1.000 inwoners

M eerdere bronnen

2020

9,0

7,3

7.

Jongeren met een delict voor de rechter Verdachten)

% jongeren (12 t/m 21 jaar)

CBS-jeugd

2019

1%

1%

8.

Jongeren met jeugdreclassering

% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar

CBS-jeugd

2020

0.4%

0,4%

* Vervallen, maar nog niet als zodanig verwerkt in de Regeling beleidsindicatoren gemeenten (24 maart 2016).

Toelichting indicator en vergelijking met andere gemeenten: www.waarstaatjegemeente.nl.

62

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

2.1.4 Domein Bestuur en middelen Portefeuillehouders: burgemeester Sybrand Buma, wethouders Hein Kuiken en Hilde Tjeerdema.

Wat willen we bereiken? Strategisch algemeen doel: Een gemeente die transparant, flexibel en resultaatgericht wordt bestuurd en blijvend financieel gezond is. Global goal:  Veiligheid, publieke diensten en recht voor iedereen (16) Ambities: De komende bestuursperiode kiezen we voor een nieuwe en eigentijdse manier van besturen: transparant, flexibel en resultaatgericht. We willen de dialoog met de samenleving versterken en staan open voor nieuwe vormen van samenwerking. Wij zetten ons in voor een stevige positie van Noord-Nederland op nationaal en Europees niveau. We gaan door met de samenwerking op Noordelijke schaal, met de provincie Fryslân, het Wetterskip, Groningen, Drenthe en de Friese gemeenten. We onderzoeken welke samenwerkingsverbanden het meeste aansluiten bij onze doelstellingen en waar nodig versterken we de samenwerking. Voor het goed functioneren van onze gemeente is het nodig dat we financieel gezond zijn en blijven. En dat we zorgen voor een sluitende begroting. Om dat voor elkaar te krijgen, moest er afgelopen collegeperiode flink bezuinigd worden. Een deel daarvan moet nog gerealiseerd worden binnen de meerjarenraming 2022-2025. Tegelijkertijd zijn we terughoudend met het doen van nieuwe uitgaven.

Met een krachtige aanpak willen we de kansen van digitalisering beter benutten, de kwaliteit van ons datagebruik verhogen, en zaken als privacy en informatiebeveiliging blijven waarborgen. Wij streven naar grotere tevredenheid over onze (digitale) dienstverlening. Dat bewerkstellig en we door meer in verbinding te staan met de samenleving en besluiten over zaken die minder standaard zijn meer te nemen met gezond verstand. De bejegening door onze medewerkers moet uitstekend zijn en de afhandeltermijnen kort. Zodat de contacten met inwoners, ondernemers, instellingen, bezoekers en partners soepel verlopen.

63

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

Wat gaan we daarvoor doen en met wie? Programma Bestuur

1. Gemeenteraadsverkiezingen Op 16 maart 2022 worden er nieuwe gemeenteraadsverkiezingen gehouden. Kort erna worden de nieuw gekozen raadsleden van Leeuwarden geïnstalleerd. De raad zal zich uit moeten spreken over het proces waarin tot de vorming van een nieuw college wordt gekomen. In lijn met de ontwikkeling tot een “Andere overheid”, ligt het voor de hand in eerste instantie de alternatieven voor een dergelijke procesgang in beeld te brengen. Een belangrijk uitgangspunt is dat de raad daar in eerste aanleg als collectief richting in kiest. Daarbij wordt ook nadrukkelijk gekeken naar concretisering van het begrip “Andere overheid”. De doelen, ambities en financiële kaders voor de nieuwe raadsperiode worden beschreven en vastgelegd in de meerjarenbegroting 2023 e.v. die door de gemeenteraad wordt vastgesteld. De voorliggende begroting 2022 is beleidsarm van karakter. Er wordt een inwerkprogramma voor de nieuwe gemeenteraad verzorgd. Daarbij wordt deels samengewerkt met andere Fryske griffies en de Noordelijke Academie voor Openbaar Bestuur, met name t.a.v. de regionale samenwerkingsverbanden en verbonden partijen waarmee raden van verschillende gemeenten te maken hebben.

2. Stevige positie Noord-Nederland op nationaal en Europees niveau  Samenwerking op Europees niveau Dit betreft o.a.: o De strategische Europa agenda. We gaan onze eigen ambities matchen met het nieuwe Europese beleid en op basis daarvan een Europa agenda opstellen. o Deelname aan de Friese Projecten Machine met als doel concrete projecten in Friesland/Leeuwarden uit te voeren, die mede worden gefinancierd met Europese middelen. o Inzet projectverwerver in Brussel en participatie in Europese projecten en netwerken zoals Eurocities, ERRIN. 

Bestuurlijke Samenwerking met Rijk, provincie en gemeente a. Agenda 2028, triënnale 2022: De stichting LF2028 werkt in nauwe samenwerking met het culturele veld, de provincie Fryslân, de gemeente Leeuwarden en vele maatschappelijke partners aan Arcadia 2022, de eerste in een serie triënnales. Naast de culturele en economische doelen die samenhangen met de programmering wordt in opdracht van de overheden ingezet op andere thema’s. Het gaat om maatschappelijke thema’s (zoals participatie en inclusie), maar ook om ecologie (klimaatadaptatie in hoofdevent BOSK en energietransitie in IIS). Leeuwarden zet zich volop in voor die thema’s en legt waar mogelijk verband tussen de culturele programmering en gemeentelijke beleidsdoelen. Het meest nadrukkelijk gebeurt dat in BOSK, een bos dat 100 dagen door Leeuwarden wandelt en bijdraagt aan de vergroening van de stad. Leeuwarden stimuleert samen met de provincie Fryslân andere overheden om aan te haken bij Arcadia 2022 en de beweging die daarin op gang gebracht wordt rondom belangrijke maatschappelijke thema’s. a. Samenwerking in Friesland: Leeuwarden participeert in het Bestuurlijk Overleg Friese Samenwerking. In nauw overleg met provincie Fryslân, de VFG en het Wetterskip zoeken we naar wegen om meer als één overheid samen te werken.

Met de provincie Fryslân wordt intensief samengewerkt: in opgaven en projecten, ten behoeve van Leeuwarden en van Fryslân. Leeuwarden voelt als hoofdstad een 64

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

verantwoordelijkheid voor Fryslân en zoekt waar mogelijk de samenwerking met andere overheden binnen de provincie. Met de provinciale overheid wordt verkend of er een nieuwe set samenwerkingsafspraken gemaakt kan worden. Verder wordt verkend op welke manier gemeenten, provincie en andere stakeholders op breed gevoelde maatschappelijke vraagstukken een nieuwe vorm van samenwerken kunnen ontwikkelen. Daarbij moet de inhoud voorop staan en kunnen samenwerkingsrelaties per vraagstuk in vorm variëren. Er vindt een verkenning plaats naar een regiodeal voor de regio Noord West Fryslân. Leeuwarden trekt dit proces ambtelijk met de provincie Fryslân en werkt daarbij nauw samen met Waadhoeke, Harlingen en Wetterskip Fryslân. 

Bestuurlijke samenwerking (coördinatie en verbinding) op Noord-Nederlandse schaal o Belangenbehartiging en lobby richting Den Haag en Brussel. Voor de komende periode ligt de focus op het inbrengen van de belangen van Noord-Nederland in het traject voor de vorming van een nieuw kabinet en een nieuw regeerakkoord. Daartoe is onder andere het Deltaplan gelanceerd. Ook wordt er volop gewerkt en gelobbyd voor het inzetten van Europese middelen in noord Nederland. Vanuit Europa komen er in ieder geval substantiële middelen uit het Just Transition Fund (JTF). Daarvoor worden op dit moment de vereiste stukken geschreven. o Nieuw Regeerakkoord. Het Deltaplan, doorgaan met de inzet van Regiodeals en het verbeteren van governance modellen bij decentralisaties zijn voor ons belangrijke onderwerpen. Ten tijde van de totstandkoming van de begroting waren we gericht op het meenemen van deze vraagstukken in een nieuw regeerakkoord. o SNN 3.0. In 2021 is het voorzitterschap van SNN overgegaan naar de provincie Groningen. Groningen wil de samenwerking, SNN 3.0, verder verbeteren door meer te focussen op vergezichten en overstijgende gezamenlijke vraagstukken op te pak ken. o NG4: Deze samenwerking is vooral economisch gericht met een belangrijke focus op Europese projectenverwerving. De inzet van de gezamenlijke projectenverwerver in Brussel zal daartoe worden gecontinueerd.

Op bestuurlijk niveau wil de NG4 ervoor zorgen dat er op belangrijke thema’s zoals de arbeidsmarkt goed wordt samengewerkt. Ook hechten we belang aan het onderhouden van goede contacten in Brussel bij het Europees Parlement en de DG’s.

3. Kennisuitwisseling en belangenbehartiging grote steden Leeuwarden draagt actief bestuurlijk bij aan: a. VNG: Thema’s voor 2022 zullen naast de aandachtsgebieden binnen de commissies voor een belangrijk deel bepaald gaan worden door het nieuwe kabinetsbeleid. Leeuwarden is vooralsnog vertegenwoordigd in de VNG-commissie Participatie Schuldhulpverlening en integratie, de commissie Informatiesamenleving, de commissie Ruimte, wonen en mobiliteit en de commissie Zorg, jeugd en onderwijs. b. G40: Wij willen door onze deelname aan de G40 bijdragen aan bestuurlijke verhoudingen met het rijk die passen bij gedecentraliseerde taken en financiële verhoudingen die zorgen voor stabiliteit in de gemeentebegroting. Met de partners in de G40 zetten wij ons ervoor in dat iedereen telt en meedoet in een stad die duurzaam, leefbaar, veilig en betaalbaar is. c. Commissie Depla en Brede Regiegroep sociaal domein: burgemeester Buma neemt deel aan deze commissie en regiegroep. d. SBO: de burgemeester neemt deel aan het S trategisch Beraad Ondermijning (SBO). Hierin zijn vertegenwoordigd het ministerie van J&V, gemeenten, Openbaar Ministerie, politie en de Belastingdienst.

65

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

4. Dialoog met de samenleving versterken  Ruimte geven aan burgerinitiatief en participatie De gemeente Leeuwarden blijft ruimte geven aan initiatieven. Daarvoor zijn meerdere hulpmiddelen (Mienskipsfonds, de ambtelijke Fysieke initiatieven-tafel) voor handen. Tegelijkertijd vragen maatschappelijke ontwikkelingen om meer richting te geven aan de gem eentelijke inzet op initiatieven en participatie. De gemeenteraad heeft zich ingezet voor het onderwerp Andere Overheid en er wordt toegewerkt naar een visie op dat onderwerp, waarbij participatie en (het omgaan met) initiatieven een belangrijke rol spelen. Tegelijkertijd is burgerparticipatie (als één van de onderdelen van participatie – de overheid informeert en betrekt burgers bij haar plannen) een doorlopende opgave die Leeuwarden niet uit het oog wil verliezen. Het instrumentarium dat de gemeente Leeuwarden daarvoor inzet is uitgebreid: de mogelijkheden voor digitale participatie worden meer en meer benut (o.a. via www.destemvanleeuwarden.nl). Op het terrein van participatie (digitaal en anderszins) wordt in Fries verband samengewerkt, waarbij Leeuwarden met onder andere de provincie Fryslân en de gemeente Noardeast Fryslân haar verantwoordelijkheid in het proces neemt.

 Burgers proactief informeren in begrijpelijke taal, conform Wet- en regelgeving Als het voorstel voor de Wet open overheid (Woo) door de Eerste Kamer wordt aangenomen, treedt de wet waarschijnlijk in 2022 in werking. De wet komt in de plaats van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). De Woo is een initiatiefwet uit 2012 die tot doel heeft om de transparantie van overheden en semi-overheden te verbeteren. De wet moet ervoor zorgen dat de informatie die wij produceren nog beter vindbaar, uitwisselbaar, eenvoudiger te ontsluiten en goed te archiveren is. De Woo verplicht ons zo veel mogelijk informatie in een vroegtijdig stadium actief openbaar te maken en te publiceren. Voor zover we hier nog niet aan voldoen, wordt een gefaseerde invoering voorbereid. In de meicirculaire is bekend gemaakt dat de gemeente hiervoor een Rijksbijdrage ontvangt van 2022 t/m 2025 via het Gemeentefonds.

5. Als Global Goals gemeente de Global Goals actief uitdragen Leeuwarden is sinds 25 september 2019 Global Goals gemeente. De Global Goals zijn 17 door de Verenigde Naties vastgestelde doelen die ons helpen onze wereld gezonder, rechtvaardiger en duurzamer te maken. Ons collegeprogramma is er mede op gebaseerd. Leeuwarden is ambtelijk betrokken bij diverse cross-sectorale projecten en netwerken en werkt samen met maatschappelijke organisaties, inwoners, onderwijsinstellingen en het bedrijfsleven aan het behalen van de doelen. Voor het meten van de gemeentelijke vorderingen in doelrealisatie heeft de VNG een set van landelijke indicatoren voor gemeenten in ontwikkeling, waar ook Leeuwarden gebruik van wil gaan maken. Betrokken verbonden partijen Geen. Relevante (beleids)nota’s

 

Collegeprogramma gemeente Leeuwarden 2018-2022, de kracht van samen (2018) Generatie 2028 (2020)

Extra inzet Tabel 24 Extra structureel budget en afbouw budget Onderwerp Beleidsproduct Extra wethouder + ondersteuning College van B&W MTR: bezuiniging best.ondersteuning College van B&W

66

<2021 300

2022 -75

Bedragen x € 1.000 2023 2024 2025 -75

Begroting 2022 gemeente Leeuwarden

Programma Algemene baten en lasten

1. Blijvend gezonde financiële positie  Aansluiten op uitgangspunten financieel beleid Onze gemeente is de afgelopen jaren voor grote financiële uitdagingen gesteld. Er staan nog zware opgaven voor de boeg (onderhoud wegen, vervanging kunstwerken, transformatie sociaal domein, invoering Omgevingswet, energietransitie). Daarnaast zijn de consequenties van de COVID-19 crisis nog niet volledig te overzien. Desondanks is het gelukt om ook deze begroting en meerjarenraming te laten aansluiten bij de drie uitgangspunten van ons gemeentelijke financiële beleid, namelijk: 1. een structureel en reëel sluitende meerjarenraming conform de bepalingen van het BBV en het provinciale toezichtkader; 2. een weerstandsvermogen dat voldoet aan de criteria zoals opgenomen in de door de raad vastgestelde kadernota “Risicomanagement” (2016); 3. een beheersbare schuldpositie die past binnen het kader van de door het college vastgestelde notitie “Beheersing schuldontwikkeling” (2016). Voor een nadere uiteenzetting van de financiële positie wordt verwezen naar paragraaf 3. 3 Uiteenzetting financiële positie.  Herziening risicomanagement Het is de bedoeling nog deze bestuursperiode een herziene versie van de kadernota “Risicomanagement” aan de raad voor te leggen. Onderliggende werkwijzen en instrumenten worden herzien.