Beantwoording technische vragen begroting 2023 -gbl. versie 2

Beantwoording schriftelijke technische vragen over de begroting 2023 28-10-2022 versie 2 NB: Ten opzichte van versie 1 zijn de aangevulde antwoorden geelgemarkeerd. Vraag 55 en 105 resteren nog en worden begin volgende week beantwoord.

Inhoud Sociaal domein ..................................................................................................... 1 Fysiek domein .................................................................................................... 14 Veiligheidsdomein ............................................................................................... 25 Bestuur en bedrijfsvoering ..................................................................................... 28 Financiën en heffingen ......................................................................................... 32 Vragen n.a.v. inflatie en energiecrises ....................................................................... 38

Sociaal domein Gemeentebelangen 1. Pag. 17 Daarnaast zetten we in op het organiseren van een Week van de Friese en Leeuwarder Cultuur. Komt deze week er in 2023 al? Antwoord: Ja, wij gaan er vanuit dat deze week er in 2023 komt. 2. Pag. 20 Buurt- en dorpskamers. Inmiddels ontstaan er ook satellieten als een buurt of dorp er om vraagt. Wat is de status van zo’n satelliet? Is dit een oplossing voor wijken/dorpen die graag een buurt/dorpskamer willen hebben, maar er geen krijgen? Wanneer komt de evaluatie van de buurt- en dorpskamers? Antwoord: We zijn aan het experimenteren met satellieten omdat we in de praktijk merken dat voor sommige buurten en dorpen een satelliet wellicht beter werkt dan een buurt- en dorpskamer. Een satelliet is een soort servicepunt van een buurt- en dorpskamer. Of het de oplossing is gaan we onderzoeken maar het lijkt nu wel meer mensen over de drempel te helpen en de ervaren afstand te verkleinen. In de eerste helft van 2023 gaan we de buurt- en dorpskamers evalueren. 3. Ernstig psychiatrische Aandoeningen, een EPA-team wordt gevormd. Maken aspecten van huisvesting ook onderdeel uit van dit team? Waarom zit er niet een vertegenwoordiger van woningbouwverenigingen bij? Antwoord: Cliënten met EPA problematiek ondervinden vaak op diverse leefgebieden problemen.

Onderdeel van het EPA-team is dat GGZ en sociaal werkers van Amaryllis gezamenlijk een intake hebben met de cliënt waarbij alle leefgebieden met de cliënt besproken worden. Onderwerpen als werk & inkomen, begeleiding en ook huisvesting vallen hieronder. Afhankelijk van de leefgebieden waarop de cliënt problemen ondervindt wordt noodzakelijke ondersteuning ingezet. Contact met een woningcorporatie kan daarvan op cliënt niveau een onderdeel zijn, maar ook contact met het UWV, het Zorgkantoor of aanvullende ondersteuning vanuit de Wet Maatschappelijke Ondersteuning. De sociaal werker is hierin de schakel, expertise vanuit al deze organisaties deel laten uitmaken aan het EPA Team is daarom niet nodig. De ketens amenwerking met de woningbouwcorporaties natuurlijk wel. 1

Groenlinks 4. Pag 11 ‘In 2023 gaan we de ontwikkeling van een Leeuwarder variant van de basisbaan voorbereiden’ Vraag: Wanneer in 2023 denkt u daaraan te kunnen beginnen en wanneer ongeveer denkt u deze variant klaar te hebben of aan de raad voor te kunnen leggen? Antwoord: Op dit moment zijn wij ambtelijk aan het verkennen hoe wij de Leeuwarder variant van de basisbaan binnen ons palet aan re- integratie/ participatiedienstverlening in kunnen bedden. De definitie is nog niet bepaald. Hier is tijd voor nodig omdat zorgvuldige voorbereiding vereist is. Het gaat om echte banen voor mensen, het moet in één keer goed. Er zijn in het land diverse voorbeelden: van banen voor mensen met weinig ontwikkelperspectief tot ontwikkelbanen, juist om doorstroommogelijkheden te creëren. Bij onze verkenning kijken we ook nadrukkelijk naar signalen en initiatieven vanuit de wijken, hoe kunnen we de basisbaan vormgeven op een manier die niet alleen voor het individu van belang is maar ook dienstbaar is aan de samenleving en leefbaarheid in de wijk. In de loop van 2023 zal de beleidsvoorbereiding afgerond zijn. 5. Vraag: Gaat de kostendelersnorm per 1-1-23 naar 27 jaar? Kan het dan ook geregeld zijn? Antwoord: We volgen hierin de lijn van de wetgeving. Ingangsdatum is waarschijnlijk 1 januari 2023. Dit is afhankelijk van besluitvorming in de Tweede en Eerste Kamer. 6.

Pag 12 citaat: ‘Via branchestraten worden vraag en aanbod gestructureerd bij elkaar gebracht en komen kansrijke sectoren helder in beeld.’ Vraag: kunt u dat een beetje toelichten? Antwoord: De keuze voor exacte inrichting van de branchestraten is nog niet definitief gemaakt, maar we denken aan kansberoepen zoals ICT, zorg, techniek. De branchestraten verbinden initiatieven die samen voor een stuwende werking zorgen richting een branche. 7. Scholingskansen bijstand (brief college 24-5-22): Tot eind 2021 was het platform Maximaal Jezelf (MJZ) in gebruik. Op dit platform stond oa informatie over scholingsmogelijkheden. MJZ wordt vervangen door het Open Inwoners Platform (OIP) met eveneens informatie over scholingsmogelijkheden. De verwachting was dat het OIP voor de zomer 2022 live ging. a. Vraag: Waar is het OIP te vinden? b. Vraag: Hoe worden mensen geinformeerd over Fryslan werkt? Alleen via de website of ook persoonlijk? c. Vraag: Hoe worden HBO-ers in de bijstand begeleid, is er ook voldoende aanbod voor deze groep? Antwoord: a. Het open inwoner platform is een platform in ontwikkeling en nu te vinden in de pre-productie omgeving. Tijdens de doorontwikkeling wordt steeds gekeken of het juiste moment is aangebroken om live te gaan.

Er zijn diverse redenen waarom ervoor gekozen is om nog niet live te gaan zoals daar zijn: - voor de zomer van 2022 was gebaseerd op een “livegang op de achtergrond”, dus voor een beperkte doelgroep met beperkte functionaliteit en zonder de prominente “mijnleeuwarden” knop op Leeuwarden.nl; - MijnLeeuwarden domein en bijbehorende certificaten aanschaffen/maken/organiseren had een lange doorlooptijd; - technisch was er een beperking doordat inloggen met Digid een erg lange doorlooptijd had;

2

-

het platform voldoende body moet hebben om succesvol geïmplementeerd te worden, dat was nog niet het geval; - door capaciteitsproblemen was het nog niet mogelijk om de brug tussen ontwikkel en live te slaan. b. Er wordt via verschillende kanalen gecommuniceerd met mensen en partijen in de arbeidsmarkt. Campagnes, events via consulenten in de regio. Maar ook via partners in de arbeidsmarktregio. De website ‘het noorden werkt door’ is een belangrijke pijler in de communicatie. c. HBO’ers in de bijstand ontvangen reguliere dienstverlening. Er is voldoende aanbod (werk en eventuele vakgerichte vervolgopleidingen), in te zetten via de gemeente en/of Fryslân Werkt. Specifiek voorbeeld is een onlangs opgezette samenwerking met NHL -Stenden, specifiek voor deze doelgroep. 8. Tevens uit brief college 24 mei: Budget voor opleidingskansen bijstandsgerechtigden: Dit zijn: incidenteel uit het React-EU, lokale extra middelen vanwege Covid-19 en de middelen van het Regionale Mobiliteits Team (RMT) a. Vraag: hoe hoog is het totale budget voor scholing dat de gemeente kan inzetten? b. Vraag: Hoeveel mensen hebben in 2022 scholing gevolgd vanuit de bijstand? Antwoord: Binnen het bestedingsplan van React EU is € 300.000 gereserveerd voor scholingskosten. De RMT middelen zijn niet van de gemeente Leeuwarden, maar worden op declaratiebasis beschikbaar gesteld door het UWV. 9.

Pag 12 Meedoenpas, Vraag: wanneer denkt u de raad daarover te kunnen informeren? Antwoord: In 2023 wordt gestart met het onderzoeken van de mogelijkheden tot deelname van volwassenen aan culturele, sportieve en sociale activiteiten. De exacte datum is nog niet bekend. 10. Pag 12 Citaat: …..de mogelijkheid om een financiële buffer op te bouwen Vraag: wanneer je een kleine financiele buffer opbouwt in de bijstand, kom je niet meer in aanmerking voor kwijtschelding van de gemeentelijke heffingen. Hoe kun je dan toch een buffer opbouwen? Kan de gemeente hier een oplossing bieden? Antwoord: Als er bij aanvraag van een bijstandsuitkering een vermogen hoger is dan het vrij te laten vermogen dan is er vooralsnog geen recht op bijstand. Er moet dan eerst ingeteerd worden op het vermogen tot onder de bijstandsnorm. Als er tijdens een bijstandsperiode een vermogen wordt opgebouwd hoger dan het vrij te laten vermogen, dan is er geen sprake van interen en blijft er recht op periodieke bijstand. De norm voor kwijtschelding van de gemeentelijke heffingen is wettelijk vastgelegd. Het kan voorkomen dat het opgebouwde vermogen in een bijstandsperiode zo hoog is dat kwijtschelding wettelijk niet mogelijk is. Aanpassing van de wettelijk norm zou hier verandering in kunnen brengen. 11.

Vraag: Welk percentage van het bestaansminimum mag je in Leeuwarden hebben om voor kwijtschelding in aanmerking te komen? Is dit het maximaal toegestane? Antwoord: Voor de gemeentelijke belastingen en heffingen gaat het om 100% van het bestaansminimum . 12. Pag 13 Er wordt verwezen naar het document ‘flexibel inkomen’uit 2015 Vraag: Hoe wordt hierover gecommuniceerd met betrokkenen? (we horen te vaak dat mensen het niet veilig vinden (tijdelijk) uit de uitkering te gaan, zowel financieel niet als dat men denkt niet meer terug te kunnen).

3

Antwoord: Met name aan de poort worden uitkeringsgerechtigden geïnformeerd over de mogelijkheden voor tijdelijk- en deeltijd werk of zelfstandig ondernemerschap. Daarnaast is de informatie te vinden op www.leeuwarden.nl. Die informatie wordt up-to-date gehouden. 13. Pag 15 Voor de periode maart 2022 tot maart 2023 is er een lokale verbinder laaggeletterdheid aangesteld om het aantal deelnemers voor educatie weer op peil te brengen na COVID-19. Vraag: Hoeveel deelnemers zijn er inmiddels (heeft de verbinder een duidelijk effect?) Antwoord: Eind 2021 waren er 79 deelnemers actief in de verschillende taalhuizen binnen gemeente Leeuwarden. In het tweede kwartaal van 2022 waren er 117 deelnemers actief. Dit is een plus van 48%. Daarnaast heeft dBieb tot en met de zomer 350 klanten geholpen met digitale vragen of cursussen in de gemeente Leeuwarden. Zie ook het antwoord op vraag 26. 14. Pag 22 Inkomensvoorziening staat een kostenpost van ruim 16 mln. a. Vraag: hoeveel verwacht de gemeente bij te moeten leggen op het tekort op de Buiggelden in 2023? b. Hoeveel was dat in 2022? (dus naast de opstartkosten bijverdienen in de bijstand van 7 ton) Antwoord: Het bedrag dat bijgelegd moet worden in 2022 bedraagt € 7,4 miljoen. Dit is het eigen risico volgens de rekenregels van het vangnet en buig budget. Het resultaat boven dit eigen risico wordt verhaald op het vangnet.

Het bedrag dat in 2023 moet worden bijgelegd is in de begroting vooralsnog gepland op € 3 miljoen. Op dit moment is een prognose voor 2023 nog onvoldoende te geven. De kosten van bijverdienen in de bijstand wordt niet vanuit de BUIG gelden gefinancierd. Omdat daar al tekort is, kan dat niet. Er is separate financiering beschikbaar gesteld om dit beleidsaspect vorm te geven. 15. Pag 23 Menstruatiearmoede 10.000 uit ISI Vraag: Wat is er bereikt met de 10.000 euro ter bestrijding van menstruatiearmoede? Antwoord: Zoals de motie aangaf is er onder het Primair en Voortgezet Onderwijs een uitvraag gedaan naar de behoefte van een menstruatieproductenkastje. Dit heeft opgeleverd dat er op 49 locaties een behoefte is aan dergelijke kastjes met menstruatieproducten. Het door de raad beschikbaar gestelde bedrag is daar volledig aan gewijd. Een informerende brief over de uitwerking van deze motie wordt binnenkort aan u verzonden.

VVD 16. Blz.6 Polarisatie We vergroten de sociale samenhang in de samenleving en gaan polarisatie tegen. Vraag: Op welke wijze wordt polarisatie tegen gegaan. Welke maatregelen zijn daarvoor genomen? Antwoord: Polarisatie tegengaan is een doel dat op termijn behaald moet worden en niet van vandaag op morgen gerealiseerd is. Verschillende beleidsdoelstellingen dragen daartoe bij. Zoals meer sociale samenhang, inclusie en preventie. Er wordt in 2023 een Lokale Inclusieagenda opgesteld, waarin diverse maatregelen zullen worden beschreven. Het tegengaan van polarisatie kent veiligheids- en sociale aspecten en dit onderwerp wordt ook meegenomen in kadernota Veiligheid. De integrale aanpak van Leeuwarden Oost, inclusief preventie met gezag, is een voorbeeld waarbij wordt ingezet op het vergroten van de sociale samenhang in de wijken. Een ander voorbeeld uit de praktijk is de werkwijze bij demonstraties. Uitingen van onvrede in de vorm van demonstraties faciliteren we, mits binnen de wettelijke grenzen zoals vastgelegd in de W et Openbare 4

Manifestaties (Wom). Daar waar bij demonstraties polariserende acties plaatsvinden, adresseren we deze in de operatie. 17. Blz.11 Werk en Inkomen Leeuwarden kenmerkt zich door een “granieten” bestand van circa 3000 inwoners in de bijstand. Welke activiteiten heeft er het afgelopen jaar plaats gevonden om deze groep mensen ook actief aan het werk te begeleiden. Hoeveel contact is er geweest met deze doelgoep, anders dan de gemakkelijk plaatsbare groep. Antwoord: Voor wat betreft van de jongeren tot 27 jaar die een participatiewet uitkering ontvangen: deze jongeren worden minimaal eens per jaar gesproken, in een fysieke setting, afhankelijk van de situatie waarin de jongere zich bevindt. Vaak is er tussendoor ook op andere manieren contact om de jongere te begeleiden naar het vastgestelde doel. Het contact met deze jongeren is soms al gestart op school, vanuit onze RMC/VSV taak of start al voordat er een aanvraag is (zoekperiode). Samen met de jongere maken we een plan van aanpak en begeleiden we de jongeren terug naar school of naar werk. Deze werkwijze vloeit voort uit de wet en sluit aan bij het dienstverleningsmodel die we als sector hanteren en steeds verder ontwikkelen. In dat model hebben we een minimaal aantal contactmomenten afgesproken, die afhandelijk is van de doelgroep waaronder iemand valt.

Dat is een minimaal aantal momenten, waarbij we meer contact hebben, als dat nodig is. Voor wat betreft mensen ouder dan 27 jaar wordt het dienstverleningsmodel gevolgd. Vanaf januari 2022 is een zgn. participatiecluster opgericht waarbij we de mensen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt spreken. De aanpak is in opbouw, omdat we dit g rote aantal mensen niet in een kort tijdsbestek kunnen spreken. In de aanpak is een gebiedsgerichte benadering gekozen, in samenwerking met samenwerkingspartners zoals Amaryllis en de wijk - en bewonersbedrijven. Het aantal contactmomenten binnen het dienstverleningsmodel betreft drie maanden tot 2 jaar. De frequentie is afhankelijk van de afstand tot de arbeidsmarkt. Kenmerkend voor de huidige kwaliteit van het bestand zijn kwetsbaarheden op verschillende leefgebieden. 18. Blz. 11 M.b.t. de pilot Buitenkans “een maximaal aantal bijstandsgerechtigden”- wat voor aantal gaat het dan ongeveer om? Antwoord: Er worden, in een opbouwscenario, 400 tot 600 inwoners betrokken bij Buitenkans voor een periode van 5 jaar. 19. Blz. 11 Basisbaan Banen mogen geen regulier werk verdringen.

Kunnen er een aantal voorbeelden worden gegeven aan welke type basisbaan dan wel wordt gedacht? Op basis van welke criteria worden de 25 mensen geselecteerd die mee gaan doen in deze pilot? Is deelname verplicht of op vrijwillige basis? Worden er zowel mensen uit de stad als uit de dorpen geselecteerd? Antwoord: Zie het antwoord op vraag 4. 20. Blz. 12 Haalbaarheidsonderzoek Meedoenpas voor volwassenen Hoe ziet ‘het verkennen’ voor de haalbaarheid van deze pas eruit? Antwoord: We willen de mogelijkheden tot deelname van volwassenen aan culturele, sportieve en sociale activiteiten onderzoeken. We willen bij diverse externe partijen, zoals ervaringsdeskundigen en de Adviesraad Sociaal Domein, ophalen welke wensen en behoeften er leven onder de inwoners van de 5

gemeente. Er bestaat een divers aanbod in verschillende vormen van meedoen aan dergelijke activiteiten. We willen dat de geboden voorziening goed aansluit bij de wensen van onze inwoners. In 2023 wordt u over de uitkomsten geïnformeerd. 21. Blz. 11 Huisbezoeken Zijn deze vrijwillig of heeft het een verplichtend karakter? Mogen mensen weigeren? Wat is het doel van de huisbezoeken naast het in contact komen met mensen die in de bijstand zitten? Wie gaat deze huisbezoeken afleggen? Hoeveel keer per jaar worden deze bezoeken afgelegd. Antwoord: Doel is om vanuit de syteemwereld naar de leefwereld te gaan, daar waar mensen op hun gemak zijn. Hun eigen omgeving leidt vaak tot een breder en beter gesprek. Er is geen vaste frequentie afgesproken over het aantal bezoeken. Uitwerking van dit onderwerp vindt nog plaats . 22. Blz. 12 Branchestraten In de collegeperiode 2022-2026 gaan we aan de slag met minimaal vier ‘branchestraten’. Welke 4 branchestraten? Antwoord: Zie het antwoord op vraag 6. 23. Blz. 14 Ontwikkeling IKC De ontwikkeling van IKC’s in de dorpen wordt extra gestimuleerd door de inzet van een procesbegeleider. Wat gaat deze procesbegeleider doen? Welke resultaten dient hij of zij te behalen? Antwoord: Als gevolg van de gemeentelijke herindeling van 2018 zijn er veel dorpen aan de gemeente Leeuwarden toegevoegd.

Om ook deze scholen en kinderopvangorganisaties op ‘vlieghoogte’ te krijgen met betrekking tot de IKC ontwikkeling in Leeuwarden kunnen de scholen en de kinderopvangorganisaties in de dorpen, wanneer zij dat wensen, een procesbegeleider krijgen die hen ondersteunt in de IKC vorming. 24. Blz. 14 Preventieve (zorg)aanpak in het voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs a. Welke scholenteams zijn er op dit moment actief in het VO en MBO. Welke financiele bijdrages levert de gemeente hieraan? b. Meet de gemeente naast het verminderen van het VSO ook de vermindering van zorgkosten doordat Scholenteams taken over nemen die eigenlijk bij de Wijkteams liggen? Antwoord: a. Binnen het Voortgezet Onderwijs zijn er 9 locaties die de methodiek ‘School als Vindplaats’ gebruiken. De kosten hiervoor zijn € 252.000 per jaar. Binnen het MBO is op het Friesland College ‘School als Werkplaats’. ROC Friese Poort maakt gebruik van ‘School als vindplaats’. Aeres maakt gebruik van de methodiek ‘Stap en Stipe’. In totaal krijgen de MBO scholen €638. 845. Dat bedrag is samengesteld uit lokale middelen en provinciale middelen wegens de regiofunctie van deze scholen. b. We meten en monitoren de zorgkosten per school, ook in relatie tot de scholenteams. De scholenteams monitoren zelf ook hoeveel doorverwijzingen er zijn per jaar. 25. Blz. 15 Regenbooggemeente Leeuwarden is al sinds 2008 Regenbooggemeente.

Waar heeft het zijn van regenbooggemeente toe geleid ten aanzien van het voorkomen van discriminatie van LHBTIQ+ personen.

6

Antwoord: Het landelijke Regenboogprogramma loopt dit jaar ten einde. Het ministerie van OCW heeft onlangs een landelijke evaluatie uit laten voeren. Daarin komt de meerwaarde van het zijn van Regenbooggemeente duidelijk naar voren. Minister Dijkgraaf van OCW heeft mede naar aanleiding van deze evaluatie aangegeven dat het Regenboogprogramma verlengd zal gaan worden. De minister komt binnenkort met een nadere uitwerking van het nieuwe programma. Daarin zal waarschijnlijk ook de verplichting van een gemeentelijke evaluatie aan gekoppeld worden. 26. Blz. 15 Aanpak laaggeletterdheid Voor de periode maart 2022 tot maart 2023 is er een lokale verbinder laaggeletterdheid aangesteld om het aantal deelnemers voor educatie weer op peil te brengen na COVID-19. Vraag: Wat zijn de resultaten van de lokale verbinder? Antwoord: Het afgelopen half jaar heeft de verbinder onder andere ingezet op het versterken van het netwerk. Daardoor ontstaat zowel intern en extern synergie op plekken waar veel aandacht is voor laaggeletterdheid. Dit zorgt voor een impuls en borging van de aanpak. Daarnaast ontvangt de raad binnenkort een informerende brief waarin de raad wordt geïnformeerd over de tussentijdse resultaten van de inzet van verbinder laaggeletterdheid. Zie ook het antwoord op vraag 13. 27. Blz.

15 Kansrijke start voor inburgeraars Specifiek zal in 2023 voor deze groep worden ingezet op financiële ontzorging, het inzetten van werk instrumenten en (maatschappelijke) begeleiding. a. Wat wordt verstaan onder financiële ontzorging? b. Is deze doelgroep de eerste doelgroep die aan het werk komt met een basisbaan? Antwoord: Onder financiële ontzorging wordt verstaan dat we de eerste zes maanden de vaste lasten van de statushouder inhouden van de uitkering en doorbetalen aan de aanbieder. Dan gaat het om huur, energie en water en de zorgverzekering (geldt alleen voor statushouders met een Participatiewet uitkering, wettelijk vastgelegd). Daarnaast wordt de statushouder gecoacht om financieel zelfredzaam te worden. Dat kan individueel en in groepsverband. 28. Blz. 19 Continu verbeteren jeugdhulp Wat opvalt dat over een aantal zaken niet wordt gesproken in de begroting ook niet ten aanzien van de doelen. a. Is er in het jeugdzorgdomein geen sprake van krapte op de arbeidsmarkt? b. Als die krapte er wel is, wat is de gerichte aanpak? c. Zijn er op dit moment geen wachtlijsten? d. Als er wel wachtlijsten zijn, wat is dan de aanpak? e. Heeft er ook een evaluatie plaats gevonden ten aanzien van het JET? Antwoord: a. Nee, ook binnen het jeugdzorgdomein is er sprake van krapte op de arbeidsmarkt.

Als we kijken naar het Jeugdexpertteam zien we dat het moeilijk is om gekwalificeerd en ervaren personeel te vinden. Het duurt langer voor vacatures ingevuld worden en het ziekteverzuim en verloop van personeel (vertrek naar andere organisaties/detacheringsbureaus) neemt toe. b. Jeugdhulpaanbieders: de primaire verantwoordelijkheid voor het inv ullen van vacatures ligt bij jeugdhulpaanbieders. Uiteraard denken wij (en SDF) mee in oplossingen. Jeugdexpertteam: voor het invullen van vacatures bij het Jeugdexpertteam wijken we nu uit naar de inzet van personeel via detachering of minder ervaren pers oneel. Ook benaderen we gericht ketenpartners voor het detacheren van personeel. c. Nee, ook binnen het jeugdzorgdomein is er sprake van wachtlijsten. De actuele wachttijden van jeugdhulpaanbieders zijn via de beschikbaarheidswijzer inzichtelijk 7

(https://beschikbaarheidswijzer.nl/). Ook het Jeugdexpertteam heeft momenteel een (stijgende) wachtlijst. d. De maatregelen genoemd in de notitie ‘wachtlijsten en wachttijden regio Fryslân’, opgesteld door een brede provinciale werkgroep van gemeenten, SDF, aanbieders en verwijzers, zijn nog steeds actueel. Belangrijkste maatregel uit deze notitie is het gebruik van de STEP methodiek door verwijzers. Op basis van deze methodiek wordt de urgentie beoordeeld. Casuïstiek die de classificatie urgent heeft, wordt door de aanbieders met voorrang opgepakt. Naast het gebruik van de STEP methodiek is het gebruik van de beschikbaarheidswijzer een belangrijk instrument. Met de beschikbaarheidswijzer hebben verwijzers makkelijk inzicht in de wachttijden bij aanbieders en zien ze welke aanbieder de minst lange wachttijd heeft. Dit zorgt voor een betere spreiding over aanbieders. Ook het Jeugdexpertteam heeft te maken met een wachtlijst. Er vindt dagelijks een screening plaats op de wachtlijst. Indien nodig worden jeugdigen met voorrang opgepakt. Samen met Amaryllis kijken we hoe we de overdracht kunnen verbeteren waardoor de werkwijze versneld kan worden, dit alles binnen de gestelde kaders (verordening en beleidsregels). Daarnaast wordt voortdurend gewerkt aan het op niveau houden van de benodigde formatie. e. Ja, er heeft een evaluatie plaatsgevonden van het JET.

De evaluatie heeft nog een concept status. Wij komen hier binnenkort bij u op terug. 29. Blz. 20 Basis- en aanvullende ondersteuning De inwoners zijn over het algemeen tevreden over hun ondersteuning. Vraag: Waaruit blijkt dat inwoners tevreden zijn over hun ondersteuning? Antwoord: Er wordt elk jaar een cliënttevredenheidsonderzoek uitgevoerd door een extern bureau. Uit dat onderzoek blijkt de cliënttevredenheid hoog te zijn. Ook ontvangen we bijna geen klachten. 30. Door het regelmatige overleg tussen de gemeente en de vier aanbieders (Amaryllis voor basisondersteuning, Windkracht058 voor aanvullende ondersteuning, Thuishulp Het Friese Land en MIEP voor hulp bij het huishouden) is er sprake van een goede samenwerking. Vraag: We doen de aanname dat voor een goede samenwerking meer nodig is dan regelmatig overleg? Antwoord: Regelmatig overleg, elkaar zien en spreken is wel de basis voor een goede samenwerking. Partijen kennen elkaar en kunnen elkaar makkelijk vinden op zowel cliëntniveau als om meer inhoudelijke afspraken te maken over samenwerking, inspelen op nieuwe ontwikkelingen en leveren van goed afgestemde ketenzorg. 31. Blz. 20 Basis- en aanvullende ondersteuning Voor hulp bij huishouden merken we dat het personeel krapper wordt en verwachten we voor de komende jaren vanwege vergrijzing een toename in het gebruik van de hulp bij huishouden.

In 2025 gaat het abonnementstarief er waarschijnlijk af, maar worden we financieel gekort. Het blijft daarom belangrijk om naar nieuwe mogelijkheden te kijken om de zelfredzaamheid te vergroten en het werk voor de hulpen minder zwaar te maken waardoor ze langer inzetbaar blijven. De inzet van een robotstofzuiger voor de hulpen of de inzet van een wasservice zijn mogelijkheden voor een pilot. a. Bij wie ligt de verantwoordelijkheid voor het personeelstekort in de huishouding? b. Welke rol belegd de gemeente bij haar zelf ten aanzien van het personeelsterkort c. Wat doet het tekort en het inzetten een robotstofzuiger voor de hulpen of de inzet van een wasservice, met de lumpsum voor MIEP? Antwoord: Primair ligt de verantwoordelijkheid bij de aanbieders van de zorg. Zij proberen ook op allerlei manieren voldoende personeel te werven en tot op heden lukt dat redelijk goed. Maar 8

personeelstekorten zijn een maatschappelijk probleem die in veel sectoren speelt en nog steeds toeneemt. De contracten met de aanbieders zijn gestoeld op strategisch partnerschap. Voor dit probleem voelen we ons dan ook gezamenlijk verantwoordelijk en gaan we ook samen na wat innovaties kunnen zijn die op de iets langere termijn ervoor blijft zorgen dat er voldoende medewerkers blijven om zorg te verlenen aan mensen die het nodig hebben. De rol van de gemeente voor dit personeelstekort is dat ze mee denkt en doet in het opzetten van pilots. Op dit moment zijn er geen gevolgen voor de lumpsum omdat we nog niet kunnen zien wat de effecten zijn op de inzet van Hulp bij huishouden. De pilot is vooral bedoeld om die effecten te bekijken. De pilotfase kost juist extra inzet van MIEP en THFL. 32. Blz. 20 Basis- en aanvullende ondersteuning Er is gestart met 10 buurt en dorpskamers. Inmiddels ontstaan er ook satellieten als een buurt of dorp er om vraagt. Een aantal buurt- en dorpskamer hebben nog een duwtje nodig hebben om zich verder te ontwikkelen. a. Wat wordt verstaan onder “nog een duwtje nodig hebben”? b. Welke buurt en dorpskamers hebben een duwtje nodig? c. Zijn de satellieten aanvullend op de 10 buurt en dorpskamers? Graag een overzicht van deze satellieten? d. Vind in 2023 ook een evaluatie plaats ten aanzien van de buurt en dorpskamers? Antwoord: a.

Dit is voor alle locaties maatwerk. Hier zal in samenspraak met de vrijwilligers, professionals en de sociale basis gekeken moeten worden wat nodig is om de reuring op een locatie te krijgen. Voor de ene locatie kan dit zijn op het gebied van menskracht en voor de andere locatie bijvoorbeeld op het gebied van communicatie en bekendheid. b. Meerdere buurt en dorpskamers hebben een duwtje nodig. Binnenkort wordt u uitgebreider geïnformeerd in een informerende brief. c. Een satelliet zien wij als een verlengstuk van de bestaande buurt- en dorpskamers. We experimenteren nu met satellieten. Er wordt op een aantal locaties onderzocht of een satelliet een goede aanvulling kan zijn op het functioneren van een buurt- en dorpskamer. Op dit moment zijn er satellieten in: het sportcomplex van Blauw Wit/FVC, Eeltjeshiem (Westeinde), buurthuis van Nylân, Camminghaburen, Wergea en Mantgum onder de naam van dorpskamer. d. In de eerste helft van 2023 gaan we de buurt- en dorpskamers evalueren.

PvdA 33. Buurt en dorpskamer Welke satellieten zijn nu actief en wanneer kunnen wij een evaluatie verwachten? Is het mogelijk een planning op te stellen? Antwoord: Zie de antwoorden hierboven bij vraag 32. 34. Blz 12, Programma OE&A: Er worden minimaal 4 ‘branchestraten’ ingericht. Welke branches gaan dat (waarschijnlijk) worden? Is daarbij ook gekeken naar de specifieke arbeids- en opleidingsbehoeften in Leeuwarden? Antwoord: Zie het antwoord op vraag 6. 35. Blz 12: In 2023 gaan we verkennen of het invoeren van een zogenaamde Meedoenpas voor volwassenen haalbaar is.

9

Hoe zal dit worden verkend en binnen welke tijd zal er getest worden dat het wel of niet haalbaar is? Antwoord: Zie het antwoord op vraag 20. 36. Blz 14, Programma Sociale Basis, Impuls Kansrijke Start: Extra fondsen voor samenwerking medische en sociaal domein van het Rijk, actieprogramma gaat in 2023 van start. Wie worden betrokken bij/ participeren in de opzet van het actieprogramma? Wanneer komt het voorstel actieprogramma naar de raad? Antwoord: Onder andere verloskundigen, kraamzorg, Amaryllis, MCL en GGD worden betrokken bij het actieprogramma. Begin 2023 komt het actieprogramma uw kant op. 37. Blz 16, Nieuwe Visie op Gezondheid Wie worden betrokken bij/ participeren in de ontwikkeling van de dit integrale beleid met positieve gezondheid als uitgangspunt? Antwoord: De dimensies van Positieve Gezondheid zijn domein-overstijgend. Intern betrekken we dan ook het fysieke en het veiligheidsdomein om te komen tot een integrale visie. Daarnaast betrekken we inwoners en stakeholders bij de visievorming. We willen meer inzetten op publiek -private samenwerkingen. Ook bij de gemeenteraad willen we vroegtijdig input ophalen. De komende tijd wordt het plan van aanpak voor de visievorming verder uitgewerkt. 38.

Blz 17, cultuur om een bijdrage te leveren aan maatschappelijke veranderingen In hoeverre worden hier groepen/stichtingen met bi-culturele achtergrond bij betrokken? Antwoord: In Leeuwarden Oost worden zoveel mogelijk partijen betrokken bij de culturele inzet voor maatschappelijke veranderingen. In de overige wijken en dorpen is deze werkwijze minder gespecificeerd, maar wordt geen enkele groep of stichting uitgesloten. 39. Blz 18, Cultuureducatie Hoe is de samenwerking met SML bij het verder vormgeven van de cultuureducatie 2023? Antwoord: SML is de eerste gesprekspartner voor de gemeente Leeuwarden als het gaat om de ondersteuning van de amateurmuziek sector in Leeuwarden. Speerpunt is daarbij aandacht voor de opleiding en talentontwikkeling in deze sector. De vormgeving van cultuureducatie is primair de verantwoordelijkheid van Kunstkade. SML maakt onderdeel uit van het netwerk van Kunstkade. 40. Er wordt gesproken van het stimuleren van het gebruik van de Frysk en Liwwadders middels een stadsdichter. Hoe is het stimuleren van deze twee talen binnen de ambtelijke organisatie geborgd? Antwoord: Begin 2023 zullen er ‘Taalstipers’ (taalondersteuners) worden aangewezen binnen de gemeente. Dit is opgenomen in de uitvoeringsnotitie Fries en Meertaligheid. De rol van deze Taalstipers is om het taalbewustzijn van de medewerkers te vergroten.

Deze (onder)steunt anderen bij het schriftelijk en mondelinge taalgebruik en vraagt op een positieve manier aandacht voor meertaligheid op de werkvloer. 41. Blz 20, Ernstige PsychiatrischeAaandoeningen , EPA: Wat is bepalend voor de keuze tot uitbreiding van EPA-teams naar twee OF drie? Hoeveel budget kost 1 team extra en bij wie landen die kosten? Antwoord: Er zijn in de gemeente drie FACT Teams van de GGZ, waarvan één al enkele jaren een EPA -team is 10

met sociaal werkers vanuit Amaryllis die onderdeel zijn van het team. De wens is om ook de andere twee FACT Teams uit te breiden met sociaal werkers van Amaryllis. Per EPA-team sluiten twee sociaal werkers aan. De helft van deze kosten vallen binnen de reguliere begroting van Amaryllis en de andere helft betreft extra kosten voor de gemeente. Uitbreiding van EPA -teams kost tijd omdat er extra personeel geworven moet worden door Amaryllis terwijl er een krappe arbeidsmarkt is. 42. Blz 21, Visie versterking Sociale Basis: Is in de begroting geld gereserveerd voor extra professionele ondersteuning van vrijwilligersorganisaties? Antwoord: Ja er is voor verschillende organisaties budget gereserveerd voor professionele ondersteuning van vrijwilligers. 43. Blz 24, beleidsindicatoren: Absoluut verzuim in Leeuwarden 5 tegenover 2,9 bij controle gemeenten per 1000 inw. Relatief verzuim in Leeuwarden 17 tegenover 18 ,, ,, ,, ,, ,, . Hoe kunnen deze verschillen (tussen absoluut en relatief en bij absoluut tussen de gemeenten) verklaard worden? Antwoord: Het verschil heeft te maken met een stijging van het aantal verzuimers door de komst van kinderen uit Oekraïne. Gezien de onduidelijke verblijfsduur is er eerst geen actie ondernomen bij verzuim. 44.

Preventie en zorgstructuur bij het mbo en VO Zijn er ook concrete plannen of voornemens tot investeringen om het mbo te versterken, dit in relatie tot de uitdagingen op de arbeidsmarkt en het plan van minister Dijkgraaf om het mbo te versterken en vakkrachten te stimuleren? Antwoord: Samen met externe partners gaan we deze collegeperiode het programma Onderwijs Economie & Arbeidsmarkt uitvoeren. De recent (13-10-2022) door minister Dijkgraaf gepresenteerde plannen sluiten aan bij de ambities van onze regio (‘het bevorderen van kansengelijkheid voor mbo studenten, het verbeteren van de aansluiting onderwijs -arbeidsmarkt, inclusief stages, en het verbeteren van onderwijskwaliteit, onderzoek en innovatie’). Deze zullen daar waar mogelijk bij het programma betrokken worden. 45. Leerlingenvervoer, blz 200 Daarnaast is sprake van meer kilometers door verschuiving in ritten buiten Leeuwarden (2020: 150; 2021: 166). Dit leidt tot hogere, niet beïnvloedbare kosten. Wat is de oorzaak van deze verschuiving? Antwoord: Er zijn meer kinderen die buiten Leeuwarden een school bezoeken die noodzakelijk onderwijs biedt dat in Leeuwarden niet mogelijk is. En er zijn kinderen die tijdelijk in onze gemeente verblijven, maar wel hun oude school blijven bezoeken die verder weg ligt dan de dichtstbijzijnde toegankelijke school in Leeuwarden.

CU 46. pagina 11 start pilot contact huisbezoeken: welk doel heeft het contact houden met mensen in de bijstand Antwoord: Zie het antwoord op vraag 21.

11

47. pagina 19 wat is de huidige stand van zaken met betrekking tot wachtlijsten in de jeugdhulp? Antwoord: Zie het antwoord op vraag 28. 48. pagina 20 Buurt en dorpskamers a. welke buurt en dorpskamers "hebben een duwtje nodig"? b. op welke manier wordt dit “duwtje” gegeven, wat is het concrete uitvoeringsplan? Antwoord: a. Meerdere buurt en dorpskamers hebben een duwtje nodig. Binnenkort wordt u uitgebreider geïnformeerd in een informerende brief. b. Dit is voor alle locaties maatwerk. Hier zal in samenspraak met de vrijwilligers, professionals en de sociale basis gekeken moeten worden wat nodig is om de reuring op een locatie te krijgen. Voor de ene locatie kan dit zijn op het gebied van menskracht en voor de andere locatie bijvoorbeeld op het gebied van communicatie en bekendheid. 49. pagina 20 Zijn er momenteel al personele problemen bij de uitvoering van de HH en hoe groot zijn de eventuele personele problemen momenteel? Antwoord: Er zijn op dit moment geen personele problemen. Het kost wel veel moeite om nieuw personeel te vinden. IN de vakanties is het soms wel heel krap maar de HBH aanbieders kunnen nog steeds voldoen aan de afspraken uit het contract

D66 50. De jeugdondersteuners (JOK’ers) hebben, als ik het goed had, een tijdelijke uitbreiding gehad uit de coronagelden, zodat ze konden uitbreiden naar meerdere IKC’s. In hoeverre worden die incidentele middelen nu structureel ingebed? Antwoord: De huidige 8 jeugdondersteuners worden deels betaald uit de middelen voor onderwijsachterstandsbeleid, de tijdelijke coronamiddelen (NPO) en door de schoolbesturen Primair Onderwijs. Deze incidentele middelen zijn tot en met 2023 beschikbaar/toereikend. Er is op dit moment nog geen structurele inbedding geregeld voor 2024 en verder. De zoektocht naar een structurele bekostiging is wel opgestart maar hangt samen met de vraag wat de gemeente Leeuwarden wil met deze functie. Wanneer uit de evaluatie blijkt dat de jeugdondersteuners een waardevolle toevoeging zijn en kostenbesparend werken, zal er ook structurele dekking gezocht moeten worden. Een antwoord op deze vraag zal uiterlijk begin 2023 geformuleerd moeten worden. 51. Wanneer vindt de evaluatie plaats van de JOK‘ers en wordt er ook nagedacht over uitbreiding van de JOK’ers naar meerdere IKC’s? Antwoord: De evaluatie van de jeugdondersteuners wordt in het voorjaar van 2023 uitgevoerd door een extern bureau. Op dit moment is er nog geen sprake van uitbreiding naar andere IKC’s.

Zoals hierboven geschetst wordt zal eerst een uitspraak moeten volgen op de vraag of de gemeente deze functie structureel wil borgen. 52. In verschillende gemeenten komen de zwembaden in zwaar weer vanwege de stijgende energiekosten. In hoeverre wordt hiermee al rekening gehouden in deze begroting en wordt hiervoor al geld voor gereserveerd? Antwoord: In de primitieve begroting 2023 is rekening gehouden met een prijscompensatie gelijk aan de compensatie vanuit de algemene uitkering van het Rijk. Op 1 november aanstaande komt er een 12

raadsvoorstel in het college rondom het inflatievraagstuk welke na vaststelling naar de Raad wordt gestuurd. Hierin wordt onder andere ook op dit vraagstuk ingegaan.

13

Fysiek domein Gemeentebelangen 53. Waar staat herinrichting Eewal en herinrichting Stationsplein in de begroting? Zie ook pag. 40. Waarom staan Stationsplein en Julianalaan hier niet bij? Antwoord: De herinrichting Stationsplein wordt in 2022 (week 47) uitgevoerd en is daarom niet opgenomen in de begroting 2023. Over de maatregelen die we voornemens zijn te treffen voor de Julianalaan wordt de raad nog over geïnformeerd. De maatregelen Julianalaan kunnen overigens worden besteed uit reguliere budgetten Verkeer en Vervoer 2023. Een voorstel voor het optimaliseren van het huidige autoluwe gebied (middels invoering van camerahandhaving en de hiervoor genoemde herinrichting/vergroening van de Eewal) wordt naar verwachting begin 2023 opgesteld. Voor de dekking hiervan wordt gekeken naar de mogelijkheden die het Coalitieakkoord biedt. 54. Mogen wij een overzicht waaraan de toeristenbelasting besteed wordt? Antwoord: In de Visie Bezoek Leeuwarden 2025 dd 17 november 2020 (pagina 20) staan de vastgestelde bestedingsdoelen en de indicatieve inzet. Deze is onderverdeeld in 4 pijlers: 1) aanbod programma, 2) aanbod fysiek & afschrijvingen, 3) doelgroepen, gastvrij ontvangst en 4) verblijf, aqcuisitie zakelijke congressen, FCP. In de jaarrekening worden de bestedingen aan projecten in dat betreffende jaar toegelicht. 55. Tijdelijke regeling precario i.v.m. corona loopt per 1 januari af.

Wordt na 1 januari de oude regeling weer van kracht of komt er een nieuwe? Antwoord:

56. Op tabel 11 pag. 47 staat geometriebeheer ad € 1.250 mln. Wat wordt daarmee bedoeld? Antwoord: De budgetten voor de gemeentelijke taken rondom GEO-beheer, waaronder de basisregistratie adres en gebouwen (BAG) zijn hierin opgenomen. 57. Diftar a. Waar komen de aanbiedingspunten voor luiers en incontinentiemateriaal? b. Kan plastic centraal worden aangeboden en zo ja waar? c. Hoeveel zit er per 31-12-2022 in de voorziening afval en hoeveel huishoudens maken gebruik van een losse container. Wat kost een slot op de container? d. Wordt er voor invoering van diftar nog een 0-meting gedaan qua hoeveelheid zwerfafval per m2 en ook t.a.v. bijzetting en dumping grof afval? e. Wat doet de gemeente of kan de gemeente wat doen richting de verpakkingsindustrie om te stimuleren om zo weinig mogelijk gebruik te maken van verpakkingsmateriaal? Antwoord: a. De luiercontainers zijn op de volgende locaties geplaatst: 1 IKC Fransciscus, Johan de Walestraat 1 Leeuwarden 2 IKC Wynwizer, Pikemar 11 Leeuwarden 3 IKC De Pionier, Molkenkelder 4e Techum 4 Sinne, Valkstraat 34 Leeuwarden 5 Sinne, Idzerdastins 57 Leeuwarden 6 Sinne, Brederostraat 20 Leeuwarden 7 IKC Sint Thomas, Bachstraat 61 Leeuwarden 14

8 IKC Sint Teresa, Westergeasterdyk 58 Goutum 9 IKC Prins Maurits, Brandemeer 1, Leeuwarden 10 IKC Sint Paulus, Julianalaan 40, Leeuwarden 11 IKC Willem Alexander, Zevenblad 14, Leeuwarden 12 Milieustraat Grou, Oedsmawei 9 Grou 13 Milieustraat Stiens, Seerob 23 Stiens b. Nee, plastic verpakkingsafval van huishoudens worden samen met het restafval aan huis ingezameld (via de Sortibak/grijze minicontainer of via de ondergrondse restafvalvoorzieningen). Het plastic afval wordt namelijk na inzameling door Omrin nagescheiden. Dit betekent dat het wordt gescheiden van het overige afval om zo gerecylced/hergebruikt te kunnen worden. Dit geldt ook voor de drankenkartons/sappakken en blikjes. c. Het jaar 2022 is nog niet voorbij. Daarom kunnen we niet zeggen hoeveel de voorziening afval per 31-12-2022 zal bedragen. Het saldo per 1-1-2022 is € 1.189.865. De vooruitzichten zijn dat er een bedrag aan toegevoegd wordt. d. Ja, voor het zwerfafval, het aantal bijzettingen van vuilniszakken en het aantal dumpingen van grof afval zijn 0-metingen uitgevoerd. e. De rol van de gemeente is hierin beperkt. Dit onderdeel ligt meer op het gebied van de VNG. Die is betrokken bij de uitvoering van het VANG-beleid (van afval naar grondstof) waarin het Rijk in samenwerking met de VNG, NVRD activiteiten ontwikkeld om de hoeveelheid restafval te verminderen.

Het kent ook een tak die zich bezighoudt met producenten om die te stimuleren om geen, minder of beter te recyclen verpakkingen te maken, bijvoorbeeld door het opstellen van brancheverduurzamingsplannen. 58. Volgens onze informatie staan in de Zuidlanden 1334 woningen gepland en in Middelsee 3200, totaal 4534. Op pag. 115 staat echter dat in Zuidlanden/Middelsee maximaal 5600 woningen zijn gepland. Wat is de verklaring voor het verschil? Antwoord: Het verschil betreft de woningen die reeds gerealiseerd zijn. Er komen totaal 5600 woningen, 3200 in Middelsee en 2400 in de Zuidlanden. In de Zuidlanden zijn inmiddels circa 1050 woningen gerealiseerd 59. Ook staat er dat het overgrote deel van de woningbouwontwikkeling in de dorpen vindt plaats in de kerndorpen Stiens, Wirdum, Wytgaard en Wergea. Waarom staat Grou hier niet bij? Antwoord: Grou staat er niet bij omdat de gemeente in Grou geen grond voor nieuwbouwkavels in bezit heeft en dus zelf geen lopende grondexploitaties heeft. 60. Pag. 89 Budget onderhoud wegen flink naar beneden t.o.v. 2022. Cyclisch of minder budget? Of was 2022 een uitschieter? Antwoord: In het jaar 2022 is incidenteel € 5,5 mln toegevoegd aan de voorziening onderhoud verhardingen. Daarmee was het in jaar 2022 een uitschieter.

Overigens is in de begroting 2023 op basis van het Coalitieakkoord de storting in de voorziening structureel verhoogd met € 2,3 mln (zie hiervoor ook paragraaf 2.2.3 Onderhoud kapitaalgoederen). 61. Pag. 90 Koers en ontwikkelingen. In de in oktober 2022 vastgestelde nota Beheer en Onderhoud openbare ruimte zijn de huidige werkwijzen ten aanzien van beheer voor de verschillende onderdelen aangegeven. Heeft de raad deze nota al gezien? Antwoord: Op 25 oktober is de nota in het college behandeld en aan de raad aangeboden ter besluitvorming.

15

Groenlinks 62. Pag 6 citaat: We lossen de knelpunten rondom sportaccommodaties en buurtsportcoaches op & Pag 30: In de zomer van 2022 heeft een evaluatie plaatsgevonden rondom de inzet van de buurtsportcoaches. Knel- en verbeterpunten hieruit zijn meegenomen in de nieuwe afspraken met BV sport met betrekking tot de inzet voor de komende 4 jaar. Vraag: Wat zijn de knelpunten of waar kunnen we deze evaluatie vinden? Antwoord: Knelpunten sportaccommodaties hebben betrekking op de aanleg van een viertal kuntstgrasvelden in Jirnsum, Wergea, Grou en op sportcomplex Nijlân. De uitkomst van de evaluatie brede regeling combifunctionarissen door het onderzoeksbureau, Cebeon, wordt zeer binnenkort verwacht. Wat de precieze knelpunten zijn zal hierin naar voren komen. Wel is al duidelijk dat het met name gaat over zichtbaarheid van de buurtsportcoaches en onduidelijkheid over de (invulling van de) rol van de buurtsportcoaches bij stakeholders. 63. Sport Algemeen: 26 oktober is er een uitspraak van de rechter over het nog mogen toepassen van rubbergranulaat op kunstgrasvelden. Vraag: welke financiele gevolgen kan deze uitspraak hebben voor Leeuwarden? Antwoord: Het EU breed geldende advies van de ECHA aan de EU is dat er een ‘total ban’ komt op rubber infill. Dit besluit wordt hoogstwaarschijnlijk als een hamerstuk genomen in Q2 2023 door de lidstaten van de EU.

Dan geldt vanaf Q2 2029 dat er geen rubber meer mag worden verkocht (ook niet voor het onderhoud van bestaande velden). Momenteel hebben we 20 kunstgrasvelden en hiervan zijn nog een aantal met rubber infill. Een veld wat we nu aanleggen, blijft liggen tot ca 2035, dus loopt ver over die datum heen. Het prijsverschil bij aanleg / renovatie tussen SBR (rubberinfill) en kurk bedraagt circa € 50.000 per veld. We richten ons daarom al op alternatieven in afstemming met de KNVB. 64. Pag 29 Terugdringen zwerfafval Vraag: wordt er ook ingezet op het terugdringen van de enorme hoeveelheid plastic peuken? Antwoord: Sigaretten/peuken/filters zijn onderdeel van zwerfafval en nemen we mee met de zwerfafvalaanpak. Deels met de veegmachines en deels met handmatige inzet. We merken op dat plastic houdende sigarettenfilters productsoorten zijn die vallen onder de nieuwe SUP-regeling voor zwerfafval. Daarbij worden landelijke afspraken met producenten gemaakt. De gesprekken over de manier waarop de tabaksindustrie vorm geeft aan deze producentenverantwoordeli jkheid lopen nog. 65. Pag 30 Autoluwe binnenstad: a. hoeveel geld is er nodig voor de herinrichting van de Eewal? Hoeveel is er beschikbaar en hoeveel geld is er nog nodig en waar komt dat geld vandaan? b.

Wat kunnen we verwachten mbt herinrichten van de Eewal en volgende autoluw projecten? Wat zijn concreet de plannen? Op welke termijn wordt de Eewal opnieuw ingericht? Antwoord: a) Een eerste raming is dat er € 600.000 euro nodig zou zijn voor het herinrichten en het vergroenen van een aantal straten en entrees van het autoluwe gebied, waaronder de Eewal. Hiervoor is nog geen budget beschikbaar gesteld. Een voorstel voor het optimaliseren van het huidige autoluwe gebied (middels invoering van camerahandhaving en de hiervoor genoemde herinrichting/vergroening van de Eewal) wordt 16

naar verwachting begin 2023 opgesteld. Voor de dekking hiervan wordt gekeken naar de mogelijkheden die het Coalitieakkoord biedt. b) Autoluw vraagt om een mix van maatregelen. Dit betreft onder andere de invoering van camerahandhaving, een strikter ontheffingenbeleid en herindeling parkeerzones. Dit geeft ruimtelijke mogelijkheden om meer met vergroening te doen. Ontwerpen daarvoor worden gemaakt. Daarbij staat niet autoluw centraal, maar het bieden van een aantrekkelijker, veiliger, groener en leefbaarder binnenstad. Het is nadrukkelijk de bedoeling eerst het huidige autoluwe gebied te optimaliseren. De meest voor de hand liggende straten voor de uitbreiding van het autoluwe gebied zijn onder andere Korfmakersstraat / Tweebaksmarkt / Druifstreek / Turfmarkt / Kelders / Tuinen. Het bepalen van de begrenzing is momenteel nog niet aan de orde en zal op termijn onderdeel uitmaken van het uitvoeringsprogramma binnenstad. Voor de herinrichting van de Eewal (als onderdeel van de optimalisatie van het huidige autoluwe gebied) is beschikbaar budget de eerste voorwaarde. Op voorhand is niet aan te geven op welke termijn daadwerkelijke realisatie plaatsvindt, omdat er nog geen uitsluitsel is over de wijze van financiering. Bovendien moet het werk daarna worden aanbesteed en gepland binnen de beschikbare uitvoeringscapaciteit.

Gegeven deze voorwaarden zou op zijn vroegst in het najaar van 2023 kunnen worden gestart. 66. Pag 35 Circulair bouwen Vraag: Wat betekent circulair bouwen voor de gemeente Leeuwarden? Antwoord: Het Rijk heeft als doelstelling geformuleerd om in 2050 100% circulair te zijn. In 2030 moeten we 50% van dit doel hebben behaald. Dat betekent dat we in 2030 50% van ons materialen en grondstoffengebruik circulair moeten inkopen. Gemeente Leeuwarden heeft de City Deal Circulair en Conceptueel Bouwen getekend. Dit betekent dat wij ons committeren aan de landelijke doelstellingen en doelstellingen die zijn geformuleerd in de City Deal. • 25% van de nieuwbouw biobased in 2025, via 30% biobased in 2030 naar 50% biobased ni euwbouw in 2040. • Voor renovatie geldt 25% biobased isolatiematerialen in 2025, 50% biobased isolatiematerialen in 2030, en 100% biobased isolatiematerialen in 2040. Om deze doelen te bereiken dagen we bouwers, ontwikkelaars en woningcorporaties uit om zoveel mogelijk biobased te bouwen en te ontwikkelen. We spelen hier zelf een rol in door bij bouwprojecten op gemeentelijke locaties circulariteit mee te nemen in aanbestedingen, bijvoorbeeld eisen te stellen aan (het aandeel) biobased materialen. Dit pas sen we toe in gebiedsontwikkeling en eigen vastgoed. 67.

Pag 36 Resultaatfinanciering: Vraag: wat wordt er bedoeld met resultaatfinanciering? Kunt u voorbeelden geven? Antwoord: Een belangrijk uitgangspunt bij resultaat- of impactfinanciering is dat de wijze van financieren gericht is op het zo goed mogelijk bereiken van de doelen. Er wordt dus (meestal) achteraf betaald wanneer de afgesproken doelen zijn gehaald of een bepaald maatschappelijk effect is gerealiseerd. Bij resultaatfinanciering is het van belang dat financier en uitvoerder hierover goede afspraken maken.

17

68. Diverse pagina’s Omgevingswet: de invoering is opnieuw uitgesteld, nu tot 1 juli 2023. In de begroting wordt nog uitgegaan van 1 januari 23. Wat betekent dit voor de begroting? Antwoord: De financiële gevolgen van de Omgevingswet zijn nu budgetneutraal in de begroting 2023 verwerkt. Dit blijft zo, ook nu de Omgevingswet is uitgesteld. Mocht na definitieve invoering de realiteit anders zijn, zal er via de mee- en tegenvallers worden bijgestuurd. Dit is de route die we kiezen omdat ervaringsgegevens ontbreken. Pas ná 2023 hebben we ervaringsgegevens. De incidentele kosten van de invoering van de Omgevingswet kunnen worden gedekt uit de decentralisatie-uitkering van het Rijk van € 979.000 en uit de incidentele middelen die in de financiële positie is verwerkt. Voor het niet bestede deel in 2022, mede als gevolg van het uitstel, zal worden voorgesteld om dit via de reserve budgetoverheveling beschikbaar te houden in de jaren 2023 en verder. 69. Pag 44 Beheer van de Leefomgeving Het college heeft besloten het stoken van hout niet meer als duurzaam te beschouwen en zal het stoken van hout door inwoners ontraden en ontmoedigen. De communicatie zal daarop aangepast worden (brief college 1-3-22). a.

Vraag: welke aanpassingen zijn gedaan en in welke media (wij prijzen de tekst op de website en in de hah van 12 oktober)? Wordt er ook vaker gecommuniceerd? (dan bv eenmalig in de hah?) b. Vraag: Heeft Leeuwarden het schone lucht akkoord (SLA) inmiddels getekend? Heeft dit gevolgen voor de aanpak /communicatie houtrook? Antwoord: A) Ja er wordt gericht gecommuniceerd met name zodra het stookseizoen weer gaat starten en ook de communicatie op de gemeentelijke website is hierop aangepast. B) Leeuwarden heeft de ondertekening van het SLA in heroverweging. De verwachting is dat hierover begin 2023 een besluit genomen zal worden. Dit heeft geen gevolgen voor de aanpak/communicatie houtrook. 70. Pag 47 Openbaar groen Vraag: We missen in de begroting een dierenwelzijnsnota. Deze willen we graag agenderen binnenkort. Indien de opstelling en uitvoering van de nota extra kosten met zich meebrengen, worden deze dan in eerste instantie uit de middelen van openbaargroen of vergroening gehaald? Antwoord: De gemeenteraad is per brief (februari 2022) geïnformeerd over de inventarisatie van de reeds bestaande regelingen en inzet rond dierenwelzijn. De inventarisatie heeft uitgewezen dat we voldoen aan alle wettelijke verplichtingen met betrekking tot dierenwelzijn en dat er geen beleidshiaten zijn.

Voor aanvullende ambities die geld kosten, zijn geen middelen beschikbaar binnen het budget voor openbaar groen of vergroening. 71. Pag 91 Bomenbeheer Vraag: Wordt de lang aanhoudende droogte ook meegenomen in het bomenbeheer? Ik lees nu dat voornamelijk ziektes worden meegenomen in de verwachting van het aantal te kappen bomen. Antwoord: Ja, de bomen worden minimaal elke drie jaar geïnspecteerd waarbij diverse gezondheidsaspecten van een boom worden beoordeeld, inclusief schade door droogte. Bij een aantal boomsoorten is droogte meer van invloed op de vitaliteit. Boomziektes en slechte groeiplaatsen zijn op dit moment de belangrijkste oorzaken voor de achteruitgang van de kwaliteit van bomen.

18

VVD 72. Manifest Vlietzone Vraag: Wat is hier de status van het manifest Vlietzone. Op welke wijze wordt opvolging gegeven aan het manifest? Vind over de uitvoering gesprekken plaats met Vlietvaardig en andere betrokkenen? Antwoord: De status is dat we samen met de wijk, Vlietvaardig en het wijkpanel in gesprek zijn over het oppakken van een aantal speerpunten uit het Manifest. De buurtregisseur is een belangrijke schakel die de wijk ingevuld wild hebben. Er is een profiel, een budget voor eerst 1 jaar en het nu aan de wijk om een geschikte kandidaat te vinden. Wij hebben iedere vier weken overleg met zowel het Wijkpanel als Vlietvaardig. 73. Prinsentuin Vraag: Wanneer kunnen wij als Raad het beleidsstuk ten aanzien van de functie en gebruik Prinsentuin verwachten? Antwoord: De raad is per brief op 25 oktober door het college geïnformeerd over de startnotitie Prinsentuin. 74. Skills in de stad Wat is de actuele status van skills in de stad? Antwoord: We zijn met Rijksvastgoed in gesprek over de uitwerking van de afspraken in het concept koopcontract en we zijn met potentiële huurders in gesprek over de nadere invulling van het pand. Het is de verwachting dat we eind dit jaar / begin 2023 contract en businesscase met gecommitteerde partijen (door middel van intentie) naast elkaar kunnen leggen om te beoordelen of we definitief over kunnen gaan tot verwerving van het pand.

In het voorjaar 2023 zal (bij een positieve grondhouding van alle betrokkenen) een voorstel tot aankoop voorgelegd worden aan college/raad. 75. Stationsplein Wat is de status van de aanpassingen van (rondom) het Stationsplein. Fietser geschept door auto bij oversteek voor station Leeuwarden, vrouw gewond naar het ziekenhuis - Leeuwarder Courant (lc.nl) Antwoord: De herinrichting Stationsplein wordt in 2022 (week 47) uitgevoerd. 76. Blz. 29 vestigingsklimaat Bestaande ondernemers blijven we informeren en door onder meer campagnes brengen we Leeuwarden onder de aandacht bij potentieel nieuwe vestigers. a. Hoe en waarover worden bestaande ondernemers geïnformeerd? b. Welke campagnes staan er in 2023 op stapel om Leeuwarden onder de aandacht te brengen bij potentiële nieuwe vestigers? Antwoord: a) Via onder meer social media kanalen van ondernemendleeuwarden.nl, nieuwsbrieven en bijeenkomsten. Over vele relevante onderwerpen, zoals netcongestie en toekomstproof ondernemerschap b) Een campagne om nieuwe winkels in de binnenstad te werven en buiten Friesland voeren we campagne om bij starters/scale-ups, met name in de sectoren watertechnologie en food, interesse te wekken te starten in onze regio. 77. Blz.

29 Basisinfrastructuur op niveau houden/BV sport Klopt het dat de gemeente/BV SPORT geen gebruik heeft gemaakt van de mogelijkheid om 250.000 euro beschikbaar te krijgen voor een upgrade en renovatie van een grote Playground zoals het Skatepark Van Loonstraat? 19

Antwoord: Nee, voor een upgrade van het skatepark is deels gebruik gemaakt van subsidie en deels door de gemeente zelf betaald. Het renoveren/ onderhouden van het Krajicek playground is vanuit gereserveerd onderhoudsgeld betaald. Waar dit bedrag van 250.000 euro vandaan komt is voor ons niet duidelijk. 78. Blz. 30 Autoluw recent kondigde de Sleutelspecialist aan te vertrekken uit de binnenstad, mede met oog op de bereikbaarheid per auto. Zijn er meer van dit soort signalen? Hoe wordt dit gemonitord? Antwoord: Er is een beperkt aantal signalen binnengekomen over bereikbaarheid per auto van het gebied. De meeste reacties hebben betrekking op onvoldoende handhaving en op de inrichting van het gebied. Binnen het project autoluw is omgevingsmanagement opgezet, bedoeld om te luisteren naar de omgeving en te reageren op vragen die worden gesteld. Meldingen komen zowel via het accountmanagement van EZ, de binnenstadsmanager als rechtstreeks bij het project binnen. Alle meldingen/vragen, behorende bij het project autoluwe binnenstad, en de beantwoording daarvan worden centraal bijgehouden. 79. Blz. 30 Bezoek Leeuwarden Wij ondersteunen de marktpartijen, zoals hotels die zakelijke congressen acquireren waar het gaat om meerdaags bezoek. Hiervoor wordt de opbrengst van de toeristenbelasting mede ingezet. Welk aandeel (bedrag) wordt er hiervoor ingezet.

Antwoord: Hiervoor wordt een bedrag van € 35.000 ingezet. 80. Blz. 33 Versnelling woningbouw Er wordt gesproken over een nieuwe strategie om de woningbouw te versnellen. Hoe ziet deze strategie eruit? Antwoord: Het huidige afwegingskader woningbouw Leeuwarden dateert uit 2016 en is op verschillende vlakken niet meer actueel. Het college heeft het voornemen om dit beleidskader in 2023 te actualiseren. Het betreft dan het in beeld te brengen waar woningbouw gewenst en mogelijk is, wat de vraag is naar welk type woningen en door de omgevingskwaliteit nadrukkelijk te betrekken. 81. Blz. 33 Ongedeelde gemeente Er wordt uitgesproken dat 30% van de totale nieuwbouw bestaat uit sociale huurwoningen. In de volkshuisvestingsvisie die in 2021 is vastgesteld, wordt echter een gesproken over een marge van 15 30%. Betekent de uitspraak in de begroting van 2023 een herziening van de volkshuisvestingsvisie? Waarom wordt afgeweken van de uitspraken in de volkshuisvestingsvisie? Antwoord: Het Rijk heeft in 2022 bepaald dat in principe de woningvoorraad van elke gemeente voor 30% uit sociale huurwoningen moet bestaan. In de gemeente Leeuwarden ligt het aandeel van de corporatie op 27%. Dit betekent dat minimaal 30% van de woningproductie uit sociale huur moet bestaan. Woningbouw die zowel binnen bestaand gebied (stad of dorp) en in uitleglocaties te realiseren is.

Er is geen sprake van afwijking of herziening van de volkshuisvestingsvisie, wel van een verdere concretisering door het rijksbeleid en het coalitieakkoord. De volkshuisvestingsvisie hanteert de volgende definitie voor een (bestaande) gemengde buurt: wanneer de woningvoorraad voor 30% tot maximaal 50% bestaat uit sociale huur tot een huurprijs

20

van € € 678,66 (*tweede aftoppingsgrens 2022) en dat de huurders van deze woningen een gevarieerd inkomen tot aan € 44.196 (*inkomensgrens 2022) hebben. De landelijke richtlijnen voor woningbouw sluiten aan bij de (onder)grens die in de volkshuisvestingsvisie voor een gemengde buurt is aangegeven. In de volkshuisvestingsvisie 2021 is verder aangegeven dat uitleglocaties tussen de 15% en 30% uit sociale huurwoningen van de corporaties moet bestaan. 82. Blz. 35 Prijsvraag voor biobased Wat kunnen we verwachten bij een dergelijke prijsvraag? Hoe ziet dit eruit? Antwoord: Inzet is vooralsnog om samen met een woningcorporatie een prijsvraag uit te schrijven voor de bouw van biobased woningen in een aan deze woningcorporatie toegewezen bouwblok in Nieuw Oud Oost. 83. Blz. 38 Afvalbeleid Afval dat niet ontstaat, hoef je niet te scheiden en ook niet te verwerken. Daarom zetten we ook in op het voorkomen van afval. Een voorbeeld is de invoering van de ja-sticker per 1 januari 2023. Bewoners moeten vanaf dan expliciet aangeven (middels een ja-sticker) wanneer zij wél ongeadresseerd reclamedrukwerk willen ontvangen. In andere gemeentes heeft dit geleid tot een sterke daling van de hoeveelheid weggegooid papier. Voor huis -aan-huis bladen verandert er niets. a. Wat betekent dit bijvoorbeeld voor verenigingen die nu oud papier ophalen en de inkomsten van oud papier goed kunnen gebruiken.