Document · PDF

Agendabundel

Besluitvorming (raad) 7 juli 2021, gemeente Leeuwarden26.976 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

De groenstructuur van De Hem.

Opgaande beplanting De westzone kenmerkt zich door bosstroken, singel en bomenrijen. Daarnaast is de bomenstructuur in het buurtschap in hoofdlijnen aangegeven. Gestreefd wordt om bomen in groene bermen aan te planten voor optimale groeikansen.

Duurzaamheid De gemeente Leeuwarden heeft hoge ambities op het gebied van duurzaamheid die zijn verwoord in het collegeprogramma 2018-2022 “De kracht van samen”. De Hem wordt een duurzaam buurtschap. Natuurinclusief bouwen, energie, wateradaptatie, mobiliteit en ecologie zijn de belangrijkste thema’s. De inzichten en ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid gaan snel. Per deelgebied in De Hem zal bezien worden op welke manier de duurzaamheidsambities het beste kunnen worden gerealiseerd.

Natuurinclusief bouwen In De Hem wordt gestreefd naar het toepassen van de principes van natuurinclusief bouwen. Het is een vorm van duurzaam bouwen waarbij bouwwerken bijdragen aan de lokale biodiversiteit en natuurwaarden. In samenwerking met de partijen die de woningen zullen gaan bouwen wordt bekeken welke keuzes op het gebied van oa. materialen, nestkasten voor vogels en vleermuizen, groene gevels en daken het beste gemaakt kunnen worden.

Energie

ne-energie. Alle woningen wekken een deel van de elektriciteit zelf op. In De Hem wordt gestimuleerd om ‘nul-op-de-meter'-woningen te bouwen.

van de woningen. Onderzocht wordt of en hoe vormen van autodelen kunnen worden gestimuleerd.

Wateradaptatie

Naast het bebouwde deel in het hart van het plangebied, komt aan de oostzijde een plasdras-omgeving en aan de westzijde bosschages en struwelen. Beide gebieden bieden een biotoop die weer aantrekkelijk is voor andere soorten dan de soorten die houden van een bebouwde omgeving. Voor elk te bouwen woning in De Hem zal minimaal één boom worden geplant. Afscheidingen tussen openbaar en privé worden zoveel als mogelijk vormgegeven met brede hagen. De bermen worden extensief beheerd en er is ruimte voor heesters. Bomen, hagen en heesters worden geselecteerd met voldoende mogelijkheid tot het maken van nesten en de aanwezigheid van bessen en vruchten voor vogels. Tevens wordt in de verdere uitwerking rekening gehouden met de tijd van bloei en blad houdende soorten zodat elk moment van het jaar een aantrekkelijke buurt is voor mens en dier.

Het regenwater wordt niet in buizen onder de grond maar zo veel mogelijk zichtbaar over het maaiveld afgevoerd. Het midden van De Hem ligt hoger en het water wordt naar de dichtstbijzijnde watergangen gebracht. Waar voldoende groene ruimte is kunnen zgn. 'wadi's' aangelegd worden. De zone langs de Wirdumervaart kan dienen als tijdelijke opvang van regenwater bij grote regenbuien. Zo veel mogelijk platte daken hebben een grasdak dat de afvoer van water naar het open water vertraagt. Waar mogelijk worden parkeervakken uitgevoerd met grasdoorlatende verharding.

Mobiliteit Het plan is zodanig opgezet dat fietsverkeer wordt gestimuleerd en autoverkeer ontmoedigd. Een deel van het parkeren is op enige afstand

De woningen in De Hem voldoen aan de nieuwe BENG normen die vanaf 2021 van kracht zijn. Door een goede zuid- of oost/west oriëntatie kan de warmtevraag minder worden. In het stedenbouwkundig plan is zo goed mogelijk rekening gehouden met het benutten van passieve zon26

Ecologie

De Hem

Stedenbouwkundig plan 27

1 Bijlage 1 Uitkomst participatietraject De Hem

Bijlage 1; Uitkomst Participatie De Hem de weg naar een ontwerp voor het buurschap

1. Inleiding Plannen maken in de stad doen we niet alleen. Naast de vastgestelde beleidskaders waarin de hoofdlijnen voor de ontwikkeling zijn opgetekend, zijn we in gesprek gegaan. Een goed initiatief vraagt om samenwerking en afstemming met bewoners en organisaties die ermee te maken hebben. Het afgelopen jaar hebben we een intensief participatietraject doorlopen. De uitkomsten van het traject tot nu toe hebben geleid tot de contouren van een schetsplan. We zijn ons ervan bewust dat een dergelijk traject veel vraagt van een omgeving qua inzet de energie. We zijn dan ook dankbaar voor de betrokkenheid tot nu toe. We vinden het daarom mooi om te zien dat er waardevolle meningen en ideeën zijn opgehaald.

2. Over het participatieproces We zijn het participatietraject begonnen met zogenaamde ‘haalgesprekken’. We zijn in gesprek gegaan met de direct omgeving. Denk hierbij aan de bewoners van De Haven, De Wergeasterdyk en Heechiem. De insteek van dit gesprek was echt om wensen en ideeën op te halen uit de omgeving. Deze uitkomsten zijn samengevat in notulen welke ook gedeeld zijn met de omgeving. Vervolgens hebben we bij een breder publiek wensen en ideeën opgehaald tijdens de inspiratiedag De Hem in december 2019. Op deze zaterdag konden belangstellenden tussen 10:00 en 15:00 binnenlopen en zich laten informeren. Er werden doorlopend korte presentaties gegeven over verschillende onderwerpen. Op deze dag kwamen we in gesprek met omwonenden, toekomstige bewoners, ontwikkelaars en makelaars . Tijdens de inspiratie dag is ook een digitale enquête gelanceerd om meer betrokkenen de tijd te gunnen om hun mening te geven. Deze enquete is uiteindelijk door meer dan 300 mensen ingevuld. (zie punt 3) Deze stappen hebben geleid tot de Inspiratiekaart. Het was de bedoeling om deze kaart eind maart tijdens een informatieavond te presenteren en te bespreken. Vanwege de Corona maatregelen hebben we dit moeten uitstellen. In plaats daarvan is de kaart gepresenteerd op het zgn. ‘digi-event’ op 8 mei 2020.

Er is een korte video van deze inspiratiekaart beschikbaar en deelnemers konden verdiepende en verhelderende vragen stellen aan een panel. Op basis van de Inspiratiekaart en de reacties hierop hebben we een schets gemaakt die ook in een korte video is toegelicht. Dit schetsontwerp stedenbouwkundigplan hebben we op 30 juni 2020 gepresenteerd aan 50 geïnteresseerden tijdens een online bijeenkomst. Tijdens dit ‘event’ konden aanwezigen vragen stellen aan de stedenbouwkundige Bert Bandringa. Hierna konden de deelnemers in zogenaamde breakoutrooms in kleinere setting in gesprek over verschillende onderwerpen. De onderwerpen van gesprek waren; recreatie en groen, ecologie, omwonenden en toekomstige bewoners. Alle input van deze sessies is genotuleerd.

3. Uitkomsten enquête De Hem In de enquête zijn verschillende onderwerpen aan de orde gekomen. Een compleet overzicht van de resultaten is beschikbaar in de bijlage. Hieronder volgen in het kort de conclusies en de wijze waarop wij dit als uitgangspunt hebben vertaald in de Inspiratiekaart. Waarbij in het maken van een keuze ook rekening is gehouden met de vastgestelde beleidskaders. 3.1. Zwaartepunt van de bebouwing. Van de vier modellen werd het verspreid wonen het meest geschikt bevonden. De andere modellen gingen uit van een verschillend zwaartepunt (noordoost, noordwest of centraal). We gaan uit van een centraal zwaartepunt. Het compacte hart van het buurtschap ligt in het midden. 3.2. Wonen Veel voorgestelde woningtypen werden hoog gewaardeerd, zoals twee onder één kapwoningen, duurzame woningen aan binnentuin, rijwoningen en vrijstaande woningen. Appartementen kregen de laagste score. Opvallend was de hoge waardering voor woningclusters in het groen. We gaan een gevarieerd woningbouwprogramma realiseren dat aansluit bij de behoefte, zowel op de korte en de lange termijn. Naast duurdere woningen willen we in De Hem ook betaalbare woningen realiseren voor starters en senioren. 3.3. Groen Over het algemeen werden verschillende vormen van natuurlijk groen gewaardeerd. Bomen, singels en bosjes kregen een hoge waardering, net als ruige en natuurlijke oevers.

We gaan verschillende soorten groen realiseren die goed aansluiten bij het karakter van het omringende landschap. 3.4. Duurzaamheid Duurzaamheid werd belangrijk gevonden waarbij de verschillende categorieën dicht bij elkaar lagen. Het hoogst gewaardeerd werden energie neutrale woningen en materiaalgebruik. Opvang van regenwater scoorde iets lager. Duurzaamheid is een belangrijk thema in De Hem dat we verder uit zullen werken in de openbare ruimte en in de eisen die we aan de woningbouw stellen. 3.5. Mobiliteit en parkeren Parkeren dicht bij de woningen werd hoog gewaardeerd. Over parkeren op enige afstand ten behoeve van een autoluwe woonomgeving werd verschillend gedacht, net als over mogelijkheden voor deelauto’s. We streven naar een woonomgeving waar de auto te gast is en zullen toekomstige bewoners waar het kan betrekken. We gebruiken de ervaring die we opdoen bij de parkeeroplossingen die tot nu toe zijn toegepast in De Zuidlanden.

4. Inspiratiekaart De inspiratiekaart is een tekening die zo goed mogelijk laat zien wat er opgehaald is uit participatiesessies. Het geeft weer met welke aanleidingen uit de omgeving, met welke ideeën die zijn ingebracht en met welke uitgangspunten die zijn geformuleerd een plan gemaakt kan worden. Het laat op een zeer globale wijze zien hoe het nieuwe buurtschap de Hem vormt krijgt en hoe de omgeving daarom heen eruit kan zien. De kaart is geen tekening waarin zaken vastgelegd worden op hun plek zoals een bestemmingsplan dat wel doet. De kaart is bedoeld als praatstuk en als inspiratie voor de volgende stappen in het planproces. 4.1. Doel Voor het ontwikkelen van het nieuwe buurtschap De Hem hebben we centrale uitgangspunten opgehaald uit het participatietraject en vertaald op hoofdlijnen in de inspiratiekaart. Dit zorgt ervoor dat we tijdens de ontwikkeling van het gebied altijd duidelijke richtlijnen hebben om op terug te vallen. 4.2. Twee invalshoeken Voor de Inspiratiekaart kijken we op twee manieren naar het gebied. Ten eerste van binnen naar buiten: waar ligt het zwaartepunt van de bebouwing en hoe dicht staan de huizen bij elkaar. Ten tweede van buiten naar binnen: hoe ziet de directe omgeving eruit en welke invloed heeft dat op de bebouwing en inrichting van de randen.

1 Schema van de twee invalshoeken: compact hart (donkerbruin) dat naar buiten toe minder dicht bebouwd is en de verschillende randen.

4.3. Van binnen naar buiten De Hem past in de reeks van buurtschappen in De Zuidlanden ten oosten van de Overijsselselaan die al zijn gebouwd, in aanbouw zijn of nog gebouwd worden. In de buurtschappen staat de bebouwing relatief dicht op elkaar en tussen de buurtschappen is groene ruimte. De inspiratiekaart laat verschillende dichtheden van de bebouwing zien. In het hart van het buurtschap staan de huizen relatief dicht op elkaar, met daaromheen schillen met een iets lagere dichtheid. Aan de randen staan de huizen veel verder uit elkaar.

4.4. Van buiten naar binnen De directe omgeving van De Hem heeft meerdere gezichten. Aan de oostkant de natte polder De Houn, aan de zuidkant het wijde zicht over de weilanden, aan de westkant de opgaande beplanting langs de Wergeasterdyk en rond het crematorium. Aan de noordkant ligt bevaarbaar water. Alle windrichtingen bieden aanleidingen om de randen rondom het buurtschap verschillend te maken en te laten aansluiten om de omgeving. In de Inspiratiekaart wordt dit in legenda eenheden benoemd.

2 De inspiratiekaart met de verschillende kleurvlakken, lijnen en symbolen. Voor een toelichting op de inspiratiekaart zie: https://www.youtube.com/watch?v=KHXRvgUXhx0

5. Schetsontwerp Met de ideeën uit de inspiratiekaart hebben we een eerste schets gemaakt, een soort vingeroefening. Het is een 3d model waarin verschillenden typen woningen geplaatst zijn, zoals rijen woningen, twee onder één kap woningen, vrijstaande woningen en bijzondere woonvormen. Daarnaast is de groene omgeving globaal ingetekend. In de schets zijn ongeveer 400 woningen getekend passende bij de opgave om 350-400 woningen te realiseren. Dit aantal komt voort uit de structuurvisie waarin voor de buurtschappen een omvang is aangegeven van 250 tot 350 woningen met daarnaast in de omringende groene ruimte locaties voor bijzondere woonvormen en niches in de woningmarkt, met een gemiddelde dichtheid van ca. 4 woningen per hectare. 5.1. Hart van het buurtschap Het compacte hart van het buurtschap bestaat vooral uit rijenwoningen rondom een groene ruimte die refereert aan een ‘lege terp’. Daarom heen staan meer woningtypen als een soort ‘schil’ er om heen. 5.2. Noordkant Aan de noordkant is het vaarwater doorgetrokken en zijn vrijstaande woningen aan het water geplaatst. Tussen deze woningen en Goutum is de ruimte ingevuld met water en een soort

schiereiland. Samen met de groene koppen van de doodlopende straatjes ontstaat er een groene overgang tussen De Hem en Goutum. 5.3. Oostkant Aan de oostkant is de westelijke oever van de Wirdumerfeart ingevuld met een waterrijk groengebied. Het water heeft voor een groot deel verschillende waterdiepten waardoor er natuurlijk geheel kan ontstaan dat aansluit bij de polder De Houn. Korte doodlopende straatjes met verschillende woningtypen liggen ingebed is deze waterrijke zone. 5.4. Zuidkant Vanaf de zuidkant is zicht over de weilanden kenmerkend. Hier kruist de fietsroute van naar Wiarda en Zuiderburen de Wirdumerfeart. Als markering van dit punt zijn bijzondere woningen aan het water gedacht, smalle rijwoningen of een compact appartementengebouw. Tussen De Klamp en De Hem is een open ruimte waar bijvoorbeeld een trapveld zou kunnen passen. 5.5. Westkant In de zone tussen het hart van De Hem en de Wergeasterdyk is een combinatie van bosstroken, singels en lanen getekend. Tussen de opgaande beplanting is ruimte voor bijzondere woningen/ woonvormen zoals een hofje, Tiny Houses of varianten daarop. Ook zijn woningen ingetekend op extra grote kavels.

3 Het schetsontwerp. De voorgrond is de zuidoosthoek. Voor een toelichting op de schets zie: https://www.youtube.com/watch?v=N1zvvpxeC-o

6. Aandachtpunten voor de uitwerking Het schetsontwerp moet uitgewerkt worden. Dat is de volgende stap in ons proces. De fundering van het ontwerp komt voort uit de beleidskaders. Deze vormen het inhoudelijke toetsingskader. De basis ligt opgesloten in de volgende beleidsstukken;

Structuurvisie De Zuidlanden 2011 Woonvisie Leeuwarden 2018 Grondexploitatie De Zuidlanden 2019 Groenbeleidsplan Groen 2016 Speel- en beweegbeleid 2020

Daarnaast houden we bij het ontwerp van de openbare ruimten rekening met de richtlijnen die zijn opgenomen in het Kwaliteitshandboek Openbare ruimten, kortweg KOR Elementen voor de planvorming die vanuit de kaders komen zijn onder andere; de grenzen van het plangebied, het aantal woningen en de segmentering/ typologieën op hoofdlijnen, minimale wegbreedten, parkeernormen, cultuurhistorische waarden en het te behalen financiële resultaat. In het participatietraject zijn een aantal aandachtspunten naar voren gekomen die specifiek zichtbaar zijn gemaakt. Dit voordat we daadwerkelijk tot het stedenbouwkundige ontwerp zijn gekomen. Het gaat om het vertalen van wensen die er zijn vanuit de omgeving en de speelruimte die op sommige onderdelen aanwezig is. Het gaat om de volgende punten; 6.1. Bebouwing oostrand en landschap De overgang vanuit het centrum van het buurtschap richting de plasdras zone / buffer voor de weidevogels. Hoe deze overgangszone in te richten ? met een gevarieerde woningbouw typologie of met een eenzijdig programma grootschalige kavels 6.2. Noordelijke randzone Randzone Goutum. De afstand van 50 meter, eerder vastgelegd in een bestemmingsplan wordt vrijgehouden van bebouwing. De functionele inrichting van de 50meter zone is een discussiepunt.

De algemene stelregel van de direct aanwonenden Haven en Heechhiem is om de ontwikkeling De Hem af te schermen van het dorp. Dit zou dan moeten met een brede groenzone eventueel aangevuld met grondlichamen (in de vorm van wallen/heuvels). Hoe deze zone zinvol en functioneel te benutten; het realiseren van bevaarbaar water in combinatie met natuurontwikkeling en open weide. 6.3. Westelijke rand langs de Wergeasterdyk De randzone Westzijde Wergeasterdyk wordt bestemt voor groene functies. Hoe de exacte invulling moet zijn is een discussiepunt. De volgende optie zijn mogelijk;   

Bosjes & boomsingels met graslanden Openbaar recreatiegebied Kleinschalige boerderij o.i.d.

Conform het Groenbeleidsplan De Zuidlanden, wordt aangegeven dat gemeente vrije ruimte moet laten in de grootschalige groenzones voor bewonersinitiatieven. Maar hoe zorgen we wel voor een goede basisstructuur in deze groenzones voor het geval initiatieven achterwege blijven. 6.4. Groen Daarnaast wordt veelvuldig in de participatie aangegeven dat er behoefte is aan een soort van “Stadspark” in Zuidlanden-oost om dichtbij huis te kunnen recreëren.

1 Bijlage 2 advies Klankbordgroep De Hem

Bijlage 2; Advies Klankbordgroep De Hem op het schetsontwerp-stedenbouwkundig plan De Hem. De klankbordgroep heeft een sterke voorkeur voor fysiek overleg met de gemeente omdat dit tot meer interactie leidt dan bij de digi-events. Indien mogelijk fysiek overleg graag continueren. Naar aanleiding van de presentatie van het voorlopig stedenbouwkundig ontwerp en in het bijzonder de notitie ‘'aandachtspunten voor uitwerking’' wordt met verwijzing naar het verslag van de klankbordbijeenkomst van 27/10/’20 het volgende geadviseerd: •

Op de kaart bij het schetsontwerp ontbreekt een deel van de weidevogelpolder De Houn. Ook het zuidelijke (lichtgroen gekleurde) deel op de kaart kent echter hetzelfde natuurbeheer en hetzelfde polderpeil. Overwogen zou zelfs kunnen worden dit perceel aan te kopen. De gehele polder van 8 ha wordt door de in de polder aanwezige ‘'wymotor’'(Rijksmonument) bemalen ten gerieve van de weidevogels. Advies: de gehele polder van 8 ha als natuurgebied weergeven op alle kaarten; geldt namelijk ook voor de kaart in het Groenplan.

•

Mocht er een voetpad langs de noordzijde van de weidevogelpolder komen dan dient er bijzondere aandacht te zijn qua situering in verband met de onvermijdelijke verstoring van de weidevolgels in de polder. Het voetpad bij voorkeur gesitueerd buiten de polder, dan wel afgeschermd met een brede sloot ivm predatie en sluiting van het voetpad in het broedseizoen. Advies: Houd met de situering/uitvoering van een eventueel voetpad aan de noordzijde van de weidevogelpolder maximaal rekening met verstoringseffecten voor de weidevogels.

•

De groene landtong ten zuiden van De Haven in het dorp Goutum en de toekomstige bebouwing in De Hem moet worden doorgetrokken tot aan de Wergeasterdyk en moet worden voorzien van een natuurlijke inrichting (bv. grondwallen), net als de koppen van de ‘'pieren’' in De Hem, maar wel zonder recreatieve voorzieningen en op ook wat grotere afstand. Vergeleken met de geschetste groenvoorzieningen langs de Wergeasterdyk moet gestreefd worden naar meer ‘'balans’'. Advies: Houd bij de verdere uitwerking van het plan een grotere afstand ten opzichte van de huidige bebouwing van het dorp (De Haven) aan, breng meer natuurlijk groen in het plan zodat er ook een betere balans met het geprojecteerde groen langs de Wergeasterdyk ontstaat.

•

Langs de Wergeasterdyk, onderdeel van de hoofdgroenstructuur van de Zuidlanden, dient een robuuste groene oppervlakte gecreëerd te worden opdat toekomstige woningen uit het zicht blijven. Om overlast voor de huidige bewoners van de Wergeasterdyk zoveel mogelijk te voorkomen moet de Súdertrimsdyk als scheidingsweg tussen De Hem en De Klamp zuidelijker worden aangelegd. Het huidige druk bereden fietspad moet een ander profiel krijgen. Advies: zorg met groenblijvers in het geprojecteerde bosplantsoen langs de Wergeasterdyk ervoor dat toekomstige woningen in De Hem uit het zicht blijven van de huidige bewoners, leg de Súdertrimsdyk zuidelijker aan ivm overlast en verkeersveiligheid en kijk nog

eens naar het huidige profiel van het fietspad ivm een te verwachten intensiever gebruik. •

Over een mogelijke nadere o.a. invulling van het noordelijke deel van de groenzone langs de Wergeasterdyk heeft de klankbordgroep zich, mede door de coronaperikelen, nog geen ideeën gevormd. Advies: De klankbordgroep gaat er van uit dat er bij de verdere uitwerking van het stedenbouwkundig ontwerp nog gelegenheid komt om over deze invulling mee te denken.

Advies ter overdenking. Tot slot wil de Klankbordgroep De Hem de gemeente, zowel ambtelijk als bestuurlijk, nog een advies ter overdenking meegeven. Tijdens de bijeenkomst van 27/10 jl. werd door een van de leden van de klankbordgroep een nieuwe gedachte geopperd over de toekomstige ontwikkeling van De Hem. Tot nu toe heeft de Klankbordgroep op uitnodiging van de gemeente meegedacht en meegewerkt met de ontwikkeling van de buurtschap. Zo is zichtbaar is dat er rekening lijkt te worden gehouden met sommige wensen van de omgeving. Gaandeweg is er binnen (en buiten) de Klankbordgroep echter ook het inzicht ontstaan dat er nog een alternatieve optie is. Dit voortschrijdend inzicht is vooral gevoed door de brede maatschappelijke discussie zowel Europees, landelijk als provinciaal en gemeentelijk waaruit blijkt dat we als samenleving op alle fronten snel zullen moeten vergroenen. Stikstof en PFAS- problematiek, landschapspijn, bescherming en herstel van onze natuur, verlies van biodiversiteit enz. Daar komt de Corona-crisis met de onvermijdelijke economische recessie nog bij. Al deze ontwikkelingen vragen om een herbezinning op tal van terreinen. De kwaliteit van onze leefomgeving met inbegrip van de natuur dient veel meer voorop te staan. Leeuwarden wil graag een duurzame, groene gemeente zijn. We moeten anders denken, beter gaan nadenken over onze toekomst.

Zeker nu er nog geen onomkeerbare beslissingen genomen zijn. Ooit is bedacht dat er in De Hem na de eerder gerealiseerde buurtschappen ook gebouwd gaat worden. Dat ligt misschien voor de hand, maar is dat anno 2020 nog steeds zo? Er ligt nu een kans om na te denken over een andere optie. Durf los te komen van eerdere besluitvorming en dito planvorming en neem bij de verdere besluitvorming over De Hem uitdrukkelijk de optie mee voorlopig geen woningbouw voor te bereiden. Zet het plan voorlopig ‘'in de ijskast’'. Door af te zien van bebouwing in de Hem wordt het laatste open groene weidegebied inclusief de weidevogelpolder De Houn aan de zuidkant van Goutum gespaard en wordt de totale omsingeling van het dorp door nieuwbouw niet voltooid. Beter voor de bewoners van Goutum en de Zuidlanden die meer groen in hun directe leefomgeving behouden, beter ook voor de weidevogels die bij bebouwing in De Hem het sowieso heel moeilijk gaan krijgen. De klankbordgroep beseft dat Leeuwarden een flinke bouwopgave heeft. Tegelijk is er ook het besef dat er op dit moment op tal van plaatsen in de gemeente bouwlocaties zijn die qua planologie en bouwrijp maken al (veel) verder zijn dan De Hem. Dan gaat het over De Klamp

I en II, Unia, Middelsee waar al een versnelling van de ontwikkeling is ingezet en de eerste van 3200 huizen al te koop staan, Blitsaert en de diverse binnenstedelijke bouwmogelijkheden. Zo verraste het dat wethouder Friso Douwstra onlangs in de LC meedeelde dat er in het spoordok-kwartier nog volop woningen gebouwd kunnen worden om daarmee, zoals de rijksoverheid graag ziet, weilanden kunnen worden gespaard! Dat klinkt de Klankbordgroep als muziek in de oren! Bovenstaand pleidooi wordt breed*onderschreven door de leden van de klankbordgroep.Vandaar het advies: Zie voorlopig af van bebouwing van De Hem en zet de verdere planologische voorbereiding ‘'in de ijskast’'.

Goutum, 18 november 2020

* Met uitzondering van de op 27/10 niet aanwezige vertegenwoordiger van het wijkpanel De Zuidlanden.

1 Bijlage 3 Weidevogels in relatie tot De Hem

Bijlage 3; Weidevogels in relatie met de ontwikkeling van De Hem Zoals we al van het begin van de planontwikkeling wisten, is de Hounspolder wat betreft het behoud van weidevogels een belangrijk thema. Doordat wij onze plannen voor het buurtschap De Hem nu aan het concretiseren zijn, wordt het belang van een natuurvriendelijk overgangsgebied tussen Wiarda en de Hem steeds prominenter geduid. En dan richt de inhoudelijk discussie*) zich met name op de aanwezigheid van de weidevogels. *) reactie van; Milieudefensie, Doarpsbelang Goutum, St. behoud Amerikaanse windmolens en vrijwilligers weidevogelbescherming.

We hebben in de planvorming De Zuidlanden altijd zorgvuldig gehandeld rondom het onderwerp weidevogels. Op welke wijze dit gedaan is wordt hieronder samengevat weergegeven. In de opvolgende paragrafen wordt extra toelichting gegeven. 1. Samenvatting Bij het opstellen van de Structuurvisie voor De Zuidlanden hebben de gemeente Leeuwarden en de provincie Friesland onderzocht hoe de belangen van volkshuisvesting en natuur & landschap zo goed mogelijk met elkaar in balans gebracht kunnen worden. De gemeente en de Provincie zijn van mening dat woningbouw in De Zuidlanden essentieel is om te voorzien in de woningbehoefte van de Leeuwarden. Om tegelijkertijd, samen, ook te zorgen voor de weidevogelpopulatie heeft de gemeente Leeuwarden voor het verlies van de weidevogelgronden in het gehele plangebied De Zuidlanden aan de Provincie een financiële vergoeding ter beschikking gesteld. De strategie van de Provincie is om de aandacht voor en de inzet van de middelen te concentreren in kansrijke gebieden en niet te versnipperen over minder kansrijke gebieden. In de Weidevogelnota 2014-2020 heeft de Provincie daarom als compensatie gelijk ten zuiden van ons plangebied, rondom Wergea , een grootschalig kansrijk weidevogelgebied gecreëerd; de Himpensermarpolder. (zie onderstaande kaart).

Plangebied De Hem en ook de Hounspolder maken geen onderdeel uit van de door de Provincie aangewezen kansrijke gebieden voor de weidevogels.

Ondanks het gegeven dat compensatie is betaald en geïnvesteerd en het plangebied geen officieel aangewezen weidevogelgebied is, heeft de gemeente de Hounspolder omgevormd tot een natuurvriendelijk gebied. In samenwerking met Wimetor en de Vogelwacht is, door het treffen van maatregelen en een uitgekiend beheer, een aantrekkelijk gebied voor weidevogels ontstaan. Dit kan volgens de deskundigen (A&W) op deze wijze functioneren omdat op korte afstand (binnen 2 km) een grootschalig weidevogelgebied aanwezig is; de Himpensermarpolder, waar ook de compensatiegelden zijn geïnvesteerd. De toekomst van de weidevogels is afhankelijk van de kwaliteit van dit aangewezen vogelgebied. De Hounspolder kan op zich zelf niet als weidevogelgebied effectief zijn. Daarvoor is het te klein en zijn de verstoringen in de directe omgeving te groot. Het huidige agrarische gebied waar de Hem gepland is, heeft geen waarde voor de weidevogels volgens de uitgevoerde ecologische onderzoek door de deskundigen. Bij de verdere uitwerking van het stedenbouwkundig plan voor de woningbouw in De Hem respecteren we de kwaliteit van de Hounspolder voor de weidevogels. En uiteraard blijven de gemaakte afspraken over natuurvriendelijk beheer van kracht.

In samenhang met de te verwezenlijken doelstellingen voor het buurtschap De Hem is, in het ontwerp, de bebouwing op een vergelijkbare afstand gehouden van de polder als de bebouwing van Goutum en Wiarda. Dit gebied wordt ook natuurvriendelijk ingericht. Dit alles om de verstoring, die er al is, niet extra te vergroten. In de volgende paragrafen wordt een verdere toelichting gegeven op de feitelijke stappen die de gemeente al heeft ondernomen rondom de weidevogels in het plangebied De Zuidlanden. En wordt een beeld gegeven van de relaties die er zijn met beleidskeuzes en wettelijke regelingen. Afkoop van het weidevogelgebied Bij de definitieve vaststelling van het bestemmingsplan Wiarda in 2012 is het verstoren van het toenmalige weidevogelgebied in het oostelijke deel van het plangebied de Zuidlanden volledig gecompenseerd. Tegen het bestemmingsplan Wiarda is beroep gevoerd over de verstoring van weidevogels door de instanties die nu ook ageren tegen de ontwikkeling van De Hem, met nagenoeg dezelfde argumentatie als destijds.

In eerste instantie is 26,3 hectare weidevogelgebied gecompenseerd (groen gekleurd in de onderstaande tekening) Uitspraak Raad van State op het beroep; - het besluit van 29 november 2010, kenmerk 314574, te herstellen door opnieuw de omvang te bepalen van de compensatie van het weidevogelgebied dat als gevolg van de in het plan voorziene ontwikkelingen verstoord wordt. Daarbij dient, behalve de verstoring in het plangebied zelf, ook de verstoring te worden betrokken van de gronden ten zuidwesten van de Hounsdyk die op de bij het Werkplan Weidevogels in Fryslân behorende kaart Openheid en rust zijn aangemerkt als "voor weidevogels geschikt gebied". De gemeente heeft een extra onderzoek uitgevoerd naar de omvang van de verstoring van het weidevogelgebied. De samenvatting van het gevraagde extra onderzoek, uitgevoerd door A&W d.d. mei 2012 is als volgt; Voor de realisatie van het bestemmingsplan Wiarda in de noordoosthoek van De Zuidlanden ten zuiden van Leeuwarden is een aanvullende compensatie nodig van weidevogelwaarden, die betrekking heeft op een oppervlakte van 49,1 ha (blauw gekleurd in de tekening). Deze aanvullende compensatie vloeit voort uit een recente uitspraak van de Raad van State. Voor de concrete invulling

van de aanvullende compensatie zijn door de Provincie Fryslân vier mogelijke opties gevonden. Deze opties zijn in deze rapportage getoetst op hun ecologische betekenis voor weidevogels.

De compensatie is door Provincie Fryslân bekrachtigd in een brief d.d.19 jun 2012. De gemeente heeft een financiële compensatie betaald aan de Provincie conform de toen geldende regeling. De Provincie heeft hiermee actief kansrijke weidevogelgebieden beter geschikt gemaakt. De gemeenteraad heeft daaropvolgend het BP Wiarda vastgesteld op 16 juli 2012. Met het compenseren, van dit complete weidegebied, is tevens de mogelijke toekomstige verstoring van weidevogels door de woningbouwontwikkeling van de Klamp en de Hem geregeld. In het vastgestelde bestemmingsplan De Klamp is dit nog eens planologisch bevestigd. Conclusie; Gemeente heeft ten behoeve van de realisatie van Wiarda, De Klamp en de Hem, voor het verloren gaan van het totale weidevogels geschikt gebied ten zuidwesten van de Hounsdyk financiële compensatie betaald aan de Provincie Weidevogelnota Provincie Fryslân 2014-2020. De Weidevogelnota is uitvloeisel van de Europese vogelrichtlijnen en de habitatrichtlijnen. De provincie neemt beschermende maatregelen die zich concentreren op de gebieden die het meest gunstig zijn voor weidevogels. De begrenzingen van deze gebieden zijn aangegeven op een kaart. Gelijk ten Zuiden, rondom Wergea, ligt een grootschalig aangewezen weidevogelgebied, de Himpensermarpolder. Onderstaande kaart is het recente natuurbeheerplan.

Gebieden met arcering zijn de weidevogelgebieden met daarin een aantal groene vlekken die zijn aangewezen als kerngebieden. Gebieden buiten deze weidevogelgebieden waar weidevogels voorkomen vallen onder de algemene zorgplicht van de Flora- en Faunawet. Zorgplicht houdt in dat menselijk handelen in een bepaald gebied geen nadelige gevolgen mag hebben voor beschermde planten en dieren in dat gebied. (onderdeel van BP-procedure). Conclusie; Plangebied de Hem en de Hounspolder zijn geen kansrijke en volgens vastgesteld natuurbeleid beschermde weidevogelgebied.

Status van de Hounspolder Polder de Houn heeft geen wettelijke beschermende status; het is geen onderdeel van de ecologische hoofdstructuur of natuur buiten de EHS. Ook is het niet door de provincie Fryslân aangewezen als weidevogelkansen gebied, zodat het geen bescherming geniet conform de beschermingsregels van de verordening Romte Fryslân 2014. Daarnaast ligt de gehele Hounspolder, als we kijken naar de wettelijk verstoringsafstanden t.a.v. weidevogels van 300 meter, volledig onder de invloedssfeer van de bebouwing van Goutum en van Wiarda. We hebben dit zichtbaar gemaakt in een kaartje. Op dit kaartje staat de 300meter lijn vanaf de bebouwingsrond van Goutum en vanaf Wiarda ingetekend. De gehele Hounspolder ligt in de verstoring.

Indien we ook de 300 meter lijn vanaf de bebouwingsgrens De Klamp & de Wergeasterdyk zouden intekenen, ligt ook het gehele plangebied De Hem in de verstoring. Dit is ook de reden waarom in het verleden het weidevogelgebied is komen te vervallen. Indien we ook de 300 meter lijn vanaf de bebouwingsgrens De Klamp & de Wergeasterdyk zouden intekenen, ligt ook het gehele plangebied De Hem in de verstoring. Dit is ook de reden waarom in het verleden het weidevogelgebied is komen te vervallen. Dit is recent nog eens bevestigd door de provincie Fryslân. Omdat in de Hounspolder een kleine populatie weidevogels voorkomt heeft de gemeente de zorgplicht op zich genomen. De deskundigen (A&W) hebben aangegeven dat; -

de Hounspolder onderdeel uit maakt van een weidevogelbolwerk en heeft een wisselwerking met het nabij gelegen graslandgebied rondom Wergea. Het behoud van de weidevogels is afhankelijk van de kwaliteit van deze graslandgebieden. Geadviseerd wordt om graslanden in de nabijheid van de Hounspolder kruidenrijker te maken. Aangezien Wiarda als woonbuurt recent is gerealiseerd en in de nabije toekomst De Hem wordt ontwikkeld, met alle verkeersbewegingen die dat met zich meebrengt en het nodige groen in de tuinen, zal de Hounspolder niet een effectief weidevogelgebied zijn. De Hounspolder ligt op circa 80 meter van Goutum en van Wiarda. Het gebied ligt langs de Hounsdyk en de Wurdumerfeart. Al deze elementen zorgen dat de huidige situatie niet optimaal is en al verstoord is. Wil de Hounspolder op zich zelf als effectief weidevogelgebiedje functioneren moeten extra verstoringen worden voorkomen. Geen drukke recreatie (wandelen, fietsen en varen) in de directe omgeving tijdens broedseizoen, weg nemen van bomen en bosjes, verbeteren van de openheid van het gebied.

Ondanks de geringe omvang van de Hounspolder voor de weidevogels, hebben gemeente, Wimetor en Vogelwacht al enkele jaren geleden maatregelen uitgevoerd ten gunste van een aantrekkelijk gebied voor de aanwezige weidevogels. Door de inzet van vrijwilligers en uitgekiend beheer van het waterpeil (met de windmotor) is het gelukt om de polder aantrekkelijk te maken voor weidevogels. In oktober 2018 heeft de gemeenteraad een groenmotie aangenomen waarin een natuurvriendelijk beheer voor deze Hounspolder ook formeel is vastgelegd met de opdracht aan het college van B&W om te zorgen voor vastgelegde beheerafspraken. Met Wimetor en een natuurvriendelijke boer zijn in 2019 langjarige overeenkomsten gesloten voor dat natuurvriendelijke beheer. Conclusie; Gemeente heeft, aanvullend op de betaalde weidevogelcompensatie, de zorgplicht op zich genomen voor de aanwezige weidevogels in het poldertje De Houn. Planvorming De Hem In de voorbereiding van de planvorming De Hem hebben we een ecologisch onderzoek laten uitvoeren. Uit het onderzoek volgt dat dit plangebied vanwege het intensieve beheer en de lage grondwaterstanden en uiteraard de verstoringen die aanwezig zijn niet van belang is voor weidevogels. Uiteraard is de naast gelegen Hounspolder door de beheersmaatregelen wel geschikt voor de aanwezigheid van weidevogels.

Het advies van de deskundigen (A&W) is om een zone te maken tussen de te realiseren woningbouw in De Hem en de Hounspolder dit om verstoringen te beperken. Dit zou dan het beste kunnen in de vorm van een plasdras zone met kruidenrijk grasland. In de zone mogen geen bomen, bosschages en riet komen. Ook moet de toegankelijkheid van de Hounspolder worden beperkt. Dit om predatie (bezoek van roofdieren) te weren.

Om tot een stedenbouwkundig plan voor De Hem te komen heeft de gemeente een participatietraject gevolgd (samenvatting is beschikbaar). In dat kader is ook een 10 punten-plan weidevogels Hounspolder – De Hem (interne notitie juni 2020) opgesteld. De gemeente heeft geen kant-en-klaar plan voor de inrichting van de geadviseerde zone tussen De Hem en De Hounspolder. Wel heeft de gemeente een aantal uitgangspunten geformuleerd die zij samen met alle betrokken wil hanteren bij de inrichting van deze bufferzone. Om tot een vruchtbare dialoog en samenwerking te komen met alle betrokkenen hanteert de gemeente de volgende 10 uitgangspunten: 1. uitgangspunt is om een goede balans te vinden tussen het belang van de woningbouw en het belang van de weidevogels in de Hounspolder; 2. het realiseren van een ruime zone die ruimte biedt om deze goede balans te vinden ; 3. de exacte variaties in de breedte van deze zone bepalen we in overleg met betrokken partijen; 4. de concrete inrichting van deze zone bepalen we eveneens in overleg met betrokken partijen; 5. in deze zone sluiten we hoog opgaande beplanting en andere hoge elementen en storende verlichting uit; 6. in deze zone is wandelen en recreëren uitsluitend toegestaan buiten het broedseizoen; 7.

in deze zone zoeken we ruimte voor het realiseren van een plas-dras gebied in samenhang met de wens van het Wetterskip voor een dergelijke zone langs de Wurdumerfeart; 8. aan de rand van deze zone realiseren we een brede sloot om predatie door huisdieren te voorkomen; 9. de bebouwing die direct grenst aan deze zone houden we beperkt in hoogte, waarbij we ook de molenbiotoop betrekken; 10. we onderzoeken of het mogelijk is om het beheer van de Hounspolder nog verder te optimaliseren met oog op mitigerende effecten in de omgeving. Het gevolgde participatietraject ten aanzien van de weidevogels en de Hounspolder heeft tot nu toe het volgende opgeleverd; - Omwonenden waarderen de kwaliteit van de Hounspolder en willen dit graag behouden en genieten van de natuurwaarden vlak bij hun woonwijk. - Vogelwacht/ vrijwilligers hebben aangegeven de Hounspolder te willen behouden met de huidige beheersmaatregelen en hun wens neergelegd voor de breedte van de bebouwingsvrije zone in plangebied De Hem. - Ten westen van de Wurdumerfeart in het plan gebied De Hem is een plasdras- gebied opgenomen zonder opgaande beplanting. - Doarpsbelang Goutum & Milieudefensie zijn tegen de ontwikkeling van het buurtschap De Hem, zij zijn betrokken in het participatietraject, maar doen daar geen of slechts een beperkte constructieve bijdrage

1 Bijlage 4 lijst besluiten de Hem

Genomen besluiten Gemeenteraad in relatie met plangebied De Hem Datum

Wie besluit? Onderwerp 20-10-2020 B&W/ Raad ? Groenplan De Zuidlanden mrt-20 Raad Grondaankopen t.b.v. De Hem Raad Vaststellingen Grondexploitatie De Zuidlanden 2019 okt-18 Raad Motie groenstructuur de Zuidlanden/ polder de Houn 5-10-2017 Raad Raadsbrief Structuurvisie ontwikkelingen De Zuidlanden 1-6-2016 Raad Afwegingskader woningbouw Gemeente Leeuwarden 19-6-2012 Raad/Provincie Vaststelling compensatie Weidevogels Zuidlanden Oost mrt-11 Raad Structuurvisie De Zuidlanden nov-10 Raad Bestemmingsplan Wiarda 2010 Raad Compensatie voor weidevogels in het kader van ontwikkelingen rond leeuwarden 25-1-2010 Raad Vaststelling uitgangspunten GREX 2010 De Zuidlanden 21-9-2009 Raad Actualisatie Ecologische beoordeling De Zuidlanden 18-6-2007 Raad Bestemmingsplan plandeel Oost 2006 Raad MER De Zuidlanden 2003 Raad Masterplan De Zuidlanden mrt-01 Raad Ontwikkelingsplan Leeuwarden-zuid 2000 Raad Contournota Leeuwarden-zuid

Projectbureau 4 maart 2021

Essentiebesluit voor De Hem Uitwerking gebruik en inrichting groene ruimtes 9 of 10 hecatare grond om een betere inpassing te kunnen realiseren Jaarlijkse herijking en bevesting ontwikkeling behoud van de Hounspolder in huidige vorm Herbevestiging ontwikkeling woonvlekken vaststellen toekomstige woningbouwproductie en de locaties Afrekening en afronding weidevogelcompensatie Herbevestiging ontwikkeling woonvlek Vaststelling compensatie weidevogels complete gebied Zuidlanden-oost Kader voor compensatie weidevogelgebieden om deze te ontwikkelen naar woningbouw Financieel kader voor structuurvisie Ecologische gevolgen van de geplande woningbouw vastleggen 50m1 bebouwingsvrije zone Goutum in de Hem Vastleggen keuze ontwikkelsscenario/ woningdichtheden per locatie Formele vastlegging ontwikkeling woonvlek de Hem richtinggevende kaders voor woningbouw gebieden De Zuidlanden aanwijs De Zuidlanden als toekomstig woningbouw gebied

Kaartmateriaal behorende bij de besluitvorming Groenplan 2020

Aankoop Gronden t.b.v. De Hem 2020

Compensatie Weidevogelgebieden Zuidlanden-Oost 2012

Structuurvisie 2011

Masterplan De Zuidlanden 2003

1 Link naar video's participatieproces en stedenbouwkundigplan de Hem

Goedemorgen raadsleden,

Tijdens de opzet van het stedenbouwkundigplan De Hem zijn er 2 video’s gemaakt. Één over het verloop van het participatieproces en een video waarin Bert Bandringa verder uitleg geeft over het stedenbouwkundigplan.

Video: stedenbouwkundigplan: https://www.youtube.com/watch?v=jL0jfvFhOy0 Video participatieproces: https://www.youtube.com/watch?v=DUbubeLGi9s

Met vriendelijke groet,

1 20210628 Memo beantwoording vragen politieke dialoog De Hem def

MEMO Aan:

De gemeenteraad

Van:

Wethouder De Haan

Onderwerp:

Reactie op vragen uit politieke dialoog betreffende De Hem d.d. 16 juni 2021

Datum:

29 juni 2021

cc:

Projectteam De Hem

Inleiding Op 16 juni jl. is het stedenbouwkundig plan voor De Hem geagendeerd voor de politieke dialoog. Bij de bespreking zijn 4 vragen aan de orde gekomen. Deze memo geeft antwoord op deze vragen. Vraag 1 Is het mogelijk om de bufferzone tussen het bebouwde gebied van De Hem en de Hounspolder te vergroten en wat zijn de consequenties? Antwoord Het vergroten van de bufferzone tussen De Hem en de Hounspolder en daarmee het verkleinen van het uitgeefbaar gebied van De Hem is in bijgevoegde tekening aangeduid met de rode kleur. Het gaat hierbij om afstanden tussen de 16 en 20 meter. Deze verkleining van uitgeefbaar gebied verslechtert het netto contante resultaat van de grondexploitatie met circa 1.446.000 euro van circa 438.000 euro positief naar een tekort van 1.008.000 euro. Er is gezocht naar optimalisaties binnen het plan om deze verslechtering te compenseren. In de bijgevoegde tekening zijn de vermindering van het uitgeefbaar gebied langs de Hounspolder en de optimalisaties aangeduid. Bij de optimalisaties is deels sprake van extra uitgeefbaar gebied (aangeduid met de fel groene kleur) en is deels sprake van verdichting of verhoging van de financiële taakstelling (aangeduid met paars).

Zo worden de grote kavels in de noordwesthoek van De Hem deels gehalveerd en wordt er een financiële opbrengsttaakstelling meegegeven aan de invulling van de velden aan de westzijde met behoud van de ruimtelijke doelstellingen. Door deze optimalisaties wordt het ontstane tekort van de grondexploitatie verbeterd van 1.008.000 euro negatief naar circa 115.000 positief. Het stedenbouwkundig plan dient door de hiervoor beschreven ingrepen op onderdelen te worden aangepast.

Blad 2

Oorspronkelijk stedenbouwkundig plan De Hem

Vergroting bufferzone en optimalisaties De Hem Vraag 2 De FNP vraagt naar de subsidiemogelijkheden om de financiële gevolgen van de verkleining van het uitgeefbaar gebied van De Hem te compenseren? Antwoord Er zijn diverse regelingen vanuit de rijksoverheid en de provincie op grond waarvan agrarische bedrijven worden uitgekocht of worden verduurzaamd om daarmee de stikstofuitstoot op Natura2000 gebieden te

Blad 3

verkleinen. Deze regelingen zijn niet bedoeld voor stedelijke ontwikkeling. Daarnaast zijn dergelijke regelingen onzeker en kan er niet op worden geanticipeerd als dekkingsgrond voor exploitatietekorten. Vraag 3 Wat is de stand van zaken van het fietspad in de noordoosthoek? Antwoord De ligging van dit fietspad komt op een wijze die er voor zorgt dat de polder De Houn beschermd blijft voor predatie. De eerste inpassingsoptie gaat niet lukken omdat we niet uit de hiervoor benodigde grondaankoop zijn gekomen. We kunnen het fietspad ook op een andere manier aanleggen. Hierover heeft afstemming plaatsgevonden en is consensus bereikt met de klankbordgroep. Vraag 4 Kan de uitwerking van de bufferzone van De Hem in overleg met de klankbordgroep plaatsvinden? Antwoord De bufferzone gaan we in overleg met de beheerders van de Hounspolder uitwerken. Zij zijn de experts voor wat betreft de aanwezige weidevogels. De klankbordgroep zullen we hier ook bij betrekken, daar is reeds met hen over gesproken.

1.1.1 Nagekomen inspraakreacties 1 Brief namens Molenstichting, Dorpsbelang Goutum, Vereniging Milieudefensie Leeuwarden, Klimaatcoalitie Fryslân

Geachte raadsleden, Hierbij vijf redenen om op 7 juli de weidevogels van de Hounspolder NIET overboord te gooien, en ze minimaal 300 meter afstand te gunnen. 1. De Hounspolder is een van de allerbeste weidevogelbroedgebieden in Nederland. Dankzij de toewijding van Anne Venema en andere vrijwilligers, en de weiden ernaast, heeft de Hounspolder steeds de allergrootste dichtheden in grutto- en andere weidevogelbroedparen in Nederland, 'één van de beste' , 'dichtheden vergelijkbaar met Gruttoland van Murk Nijdam' meldt de Bond Friese Vogelwachten. Zo had Hounspolder met 8,5 hectare in 2020 27 gruttoparen, Gruttoland, met 44 hectare, 5 keer zo groot, hetzelfde jaar 75 gruttoparen. En de Himpensermar, met 88 hectare tien keer zo groot, slechts 44 gruttoparen, dat is nog niet twee keer zoveel als in de Hounspolder. Kortom, Hounspolder: it alderbêste skriezelân fan d' ierde. Bijlage 1, 2, 3: broedgegevens Hounspolder 2021 (8,5 hectare) en Gruttoland van Murk Nijdam in Wommels. (44 hectare) aangeleverd door Bond van Friese Vogelwachten. Over Himpensermar: http://home.kpn.nl/nede97al/broedparen%20hemp.html 2. De Hem heeft geen haast. Uw agenda voor 7 juli is overvol. De Hem is voorzien voor 2025 of later. Moeilijke vragen ontlopen is de enige reden voor haast. 3.

Compensatie? Hoe dan, waar dan? Van alle wie, wat, waar, waarom-vragen over de compensatie, hebben wij alleen de waarom-vraag naar tevredenheid kunnen beantwoorden: Omdat er door nieuwbouw en De Haak veel weidevogelgebied verloren is gegaan. De overige vragen: Wie betaalde wat aan wie? Waarvoor? Wat hield compensatie in? Hoe is gecompenseerd? Waar? Wij kwamen er de afgelopen weken niet uit. U? Wat we wel vonden: wat ook de opzet mag zijn geweest, de compensatie van Wiarda en Hounspolder is jammerlijk mislukt, blijkt uit gegevens van de provincie. Tijdens de laatste meting in 2020, is één scholeksterbroedpaar gespot. Verder niks, geen grutto's, tureluurs, kieviten. Voor welke prestatie is dan betaald? Ook de Algemene Rekenkamer hekelt weidevogelcompensatie. https://www.rekenkamer.nl/publicaties/rapporten/2014/04/16/compensatie-van-schade-aan-natuur gebieden bijlage 4: Broedresultaten compensatiegebieden Wiarda, bron: provincie 4. Overige financiële en andere onjuistheden: Wethouder De Haan stelt in de raad "Er is 4,5 miljoen aan weidevogelcompensatie betaald". Dit is echter praktisch volledig Rijksgeld. Het Rijk vulde indertijd bij het grote Tracébesluit Haak/Zuidlanden het ingestelde provinciaal Weidevogelcompensatiefonds, en vult dit overigens nog ieder jaar. Omgerekend is voor het stukje Hounspolder hooguit € 57800 (8,5 hectare x6700) aan eigen bijdrage in het fonds gestort.

En misschien kan dit worden teruggevraagd. bijlage 5 brief provincie over recente weidevogelcompensatie voor recreatiepark te Balk Raadslid Rijpma verwees naar een studie uit 2013 waarin de weidevogelcompensatiegebieden goede broedresultaten hebben. De student die het rapport schreef concludeert echter ook dat de compensatiegebieden bij aanvang al rijker waren dan de controlegebieden en dat ze na de

aanwijzing "niet significant meetbaar veranderd zijn", zie blz. 81. M.a.w. er is niets veranderd in de aantallen broedparen, ze zaten er al, maar namen niet toe! Verder vallen de dichtheden in het niet bij die van de Hounspolder. Bijlage 6 Studie A&W uit 2013. NB in aparte mail, want te groot De bewering van wethouder De Haan dat bij niet bebouwen van de Hem er 20 miljoen verlies valt te noteren zien wij graag voor u gespecificeerd. Wij komen met gewoon rekenen tot € 7 miljoen voor aankoop van de grond, doe daar nog ontwerpkosten bij, wat zal het zijn? Inzicht is vereist, het gaat om afweging van grote (natuur)belangen. https://www.liwwadders.nl/grondbonanza-rond-de-hemblijft-opmerkelijk-raad-weet-zich-geen-raad/ 5. Rapport A&W over behoud vogels Hounspolder is onder de pet gehouden, in tegenstelling tot wat de wethouder beweert. Hieruit blijt duidelijk dat een bufferzone van 300 meter in dit specifieke geval een minimale vereiste is voor behoud van de weidevogels. Voor uw gemak nogmaals het rapport, Bijlage 7, rapport A&W 300 meter Kortom: bescherm medemens, weidevogels en uzelf en behoud een van de beste weidevogelgebied van Nederland, tevens de laatste grutto's van Leeuwarden, op it alderbêste skriezelân fan d' ierde.

Hartelijke groeten, Rembrandt Veldhuizen van Zanten, Sietske Inberg, Marieke Prins, Namens Molenstichting, Dorpsbelang Goutum, Vereniging Milieudefensie Leeuwarden, Klimaatcoalitie Fryslân

1 1 aantallen Hounspolder en Nijdam-1

hounspolder noordpunt grutto kievit tureluur scholekster

2021* 24 22 28 12

aantallen nest en broedparen 2020 2019 Nijdam 27 18 grutto 20 18 kievit 29 26 tureluur 8 6 scholekster

overige weidevogels watervogels

10 49

7 20

5 14

overige weidevogels watervogels

totaal

145

111

totaal

*tusenstand

opmerkingen:

het terrein van Nijdam (ca. 44 ha.) is veel groter dan dit stukje Hounspolder Nijdam is gespecialiseerd in grutto's, daarvan zie je het resultaat; meer grutto's, maar mind mooi opgaande lijn in de totalen van Hounspolder, maar dit kan ook door betere registratie naast water- en weidevogels zijn geen overige vogelsoorten meegenomen (wel te zien op s overige weidevogels: bijv. graspieper, veldleeuwerik en kluut watervogels: eenden, ganzen, zwanen, meerkoeten, futen ed.

2021* 84 14 26 5

2020 75 11 14 8

2019 83 3 14 6

29 28

38 38

47 49

186

184

202

*tussenstand

tukje Hounspolder esultaat; meer grutto's, maar minder kieviten, scholekster en overige vogels dit kan ook door betere registratie komen, aantallen grutto t/m scholekster stabiel tot licht stijgend (provinciaal matig dalend) ten meegenomen (wel te zien op stippenkaart)

1 2 kaart Hounspolder-1

1 3 kaart Nijdam-1

1 4 broedresultaten compensatiegeb Wiarda. toel. en grafiek

Compensatie Wiarda Ten aanzien van de woningen in de Wiarda heeft de gemeente Leeuwarden een bedrag gestort in het weidevogelcompensatiefonds. Dit waren zij verplicht omdat de plannen voor extra verstoring van weidevogelareaal zorgden, de provincie heeft dit bedrag verdubbeld omdat het binnen het bundelingsgebied valt. Voor het weidevogelcompensatiebeheer is gezocht naar een locatie in de nabije omgeving van Leeuwarden. Uiteindelijk is er voor 2 locaties gekozen die aansluiten bij het weidevogelcompensatiebeheer vanuit het project De Haak en agrarisch natuur en landschapsbeheer. Zo is er een groter aaneengesloten gebied van beheer gericht op weidevogels ontstaan. De locaties Voor de locatie in de Wammerterpolder is een contract afgesloten voor 12 jarig weidevogelcompensatiebeheer op 27,7 hectare landbouwgrond. De ander locatie ligt in de buurt van de Jorwerterfeart. Hier is een beheercontract voor 12 jaar afgesloten op 7,7 hectare, maar hier heeft ook een functieverandering plaatsgevonden. De 7,7 hectare landbouwgrond is namelijk omgevormd naar natuur. Dit is middels een eenmalige vergoeding uitbetaald en vastgelegd in een kwalitatieve verplichting. Hierin staat dat de eigenaar het gebied zal gebruiken als weidevogelnatuurgebied voor de eeuwigheid.

Naast beheer zijn op de locaties ook inrichtingswerkzaamheden uitgevoerd ten behoeve van de weidevogels, zoals: zorgen voor een hoger waterpeil en het aanleggen plasdras. Stand van zaken Voor de stand van zaken zijn gegevens opgevraagd bij de Natuurcoöperatie Baarderadiel. Zij controleren voor de provincie of het beheer juist wordt uitgevoerd en regelen de contacten met de lokale vogelwacht. De cijfers die zij voor dit stuk hebben aangeleverd zijn de broedgegevens van de 4 hoofdsoorten, dat zijn: grutto, kieviet, scholekster en tureluur. Hierbij moet worden opgemerkt dat ondanks alle inzet niet alle nesten zijn geregistreerd in het systeem en dus niet op kaart staan. De grafieken laten een duidelijk beeld zien van de weidevogelaantallen. Sinds 2010 zitten die hier in de lift, maar vanaf 213/2014 gaan de aantallen weer naar beneden. De mozaïekcoördinator geeft aan dat dit heeft te maken met predatie. De vos heeft in 2013 het weidevogelgebied ontdekt en komt sindsdien in het gehele werkgebied van de natuurcoöperatie voor. De weidevogels hebben hier duidelijk last van en de laatste jaren wordt dit versterkt vanwege de andere predatoren. Dit geldt niet alleen voor de agrarische gebieden, maar ook voor de weidevogelnatuurgebieden van de terreinbeherende organisaties. Op de bijgevoegde afbeeldingen is de locatie langs de Jorwerterfeart met een blauwe omlijning aangegeven.

Deze stippenkaarten laten de nesten van het jaartal 2016 zien. Zowel binnen het compensatiebeheer als er om heen zitten weidevogels. Het beheer is naast het leveren van geschikt broedgebied ook gericht op de kuikens. Deze hebben ook een plek nodig om op te groeien. Juist kruidenrijke graslanden met een wat hoger waterpeil zijn voor hen goede plekken. Bij weidevogelbeheer gaat het dan ook om de samenhang/mozaïek van beheer en er samen vol voor gaan. Zowel de beide agrariërs als de natuurcoöperatie Baarderadeel doen er elk jaar alles aan om ervoor te zorgen dat er kuikens groot worden. Beheer wordt uitgevoerd, peilen worden opgezet en nesten wordt gemonitord. Hierbij worden ze ondersteund door de vogelwacht met haar betrokken leden. Allen zien zij ook de teruggang van weidevogels en hebben dit ook aangekaart bij de provincie. Volgens hen is de toenemende predatiedruk een belangrijke oorzaak en zouden zij graag willen dat de huidige wet- en regelgeving wordt aangepast. Dit heeft de aandacht gekregen bij de provincie, maar is en blijft een gevoelig onderwerp waar op dit moment nog niets over gezegd kan worden.

Aantal broedgevallen Wiarda Natuur 9

Aantal weidevogels

8 7 6 5 4 3 2 1 0

2012

2013

2014

Kieviet

2015 Tureluur

2016

2017

Scholekster

2018

2019

2020

Grutto

Aantal broedgevallen Wiarda Agrarisch 14