2025-09-05 Conceptdocument_ In bewerking_Aan verandering onderhevig_Third Application Form EYC2028 Leeuwarden_NL

Conceptdocument bidbook LWD voor EYC 2028 In bewerking - onder voorbehoud van wijzigingen Titels van hoofdstukken die nog moeten worden bewerkt op basis van feedback van de jury zijn geel gemarkeerd. Bijlagen zijn niet in dit document opgenomen. Versie: 3 september 2025

Conceptdocument - In bewerking - onder voorbehoud van wijzigingen Bankgegevens Europees Jeugdforum Naam van de bank ING bank Marnix Business Branch Adres van de bank 1, rue du Trône 1000 BRUSSEL BELGIË SWIFT- of BIC-code Rekeningnummer IBAN Factuurgegevens indiener Naam van de te factureren entiteit Officieel adres Registratienummer Btw-nummer (indien van toepassing) Uw referentie (indien van toepassing) Contactpersoon

BBRUBEBB 375-1009152-43 BE66 3751 0091 5243

Gemeente Leeuwarden Oldehoofsterkerkhof 2, 8900 JA Leeuwarden NL87 BNGH 0285 0048 67 NL0019.03664.B01 NL22ZZZ500426880000 Dirk Minnema

Indieningsformulier voor de eerste ronde van European Youth Capital (EYC) 2028 A. Indiener Gemeente Gemeente Leeuwarden Regio Friesland Lidstaat Totale bevolking 130.011 (1/1/2025) Bevolking jonger dan 35 jaar 57.170 (1/1/2025) Website EYC Leeuwarden for European Youth Capital 2028 - Home B. Wettelijke vertegenwoordiger van de gemeente Achternaam Van Haersma Buma Voornaam Sybrand Functie Adres Telefoon E-mail Achternaam Voornaam Functie Adres Telefoon E-mail Website van de stad

Burgemeester van Leeuwarden Oldehoofsterkerkhof 2 8900 JA Leeuwarden Friesland +31582338888 secretariaat.burgemeester@leeuwarden.nl Gemeentelijke servicecoördinator Metselaar Karen Projectleider Oldehoofsterkerkhof 2 8900 JA Leeuwarden Friesland +31650050395 karen.metselaar@leeuwarden.nl https://www.leeuwarden.nl/ 2

Conceptdocument - In bewerking - onder voorbehoud van wijzigingen C. Ondersteunende jongerenorganisatie(s) Naam van de organisatie Tienskip Adres van de organisatie Telefoon E-mail Website Achternaam Voornaam Functie Adres Telefoon E-mail

Snekertrekweg 1 8912AA Leeuwarden Friesland +3158 230 0669 info@tienskip.nl https://www.tienskip.nl Contactpersoon Kok Jeppe Initiatiefnemer Snekertrekweg 1 8912AA Leeuwarden Friesland +316 22052660 jeppe@tienskip.nl

BIJLAGE X bevat een overzicht van de organisaties die onze bid ondersteunen.

Ik hoop dat LEYC2028 Een thuis zal zijn Veilig zal zijn Een voorbeeld zal zijn om na te volgen De nieuwe generatie zal inspireren Jong zal zijn Een plek van verandering zal zijn Een plek van delen en acceptatie zal zijn. - Federica

3

Conceptdocument - In bewerking - onder voorbehoud van wijzigingen 4. Gastvrijheid Leeuwarden, geworteld in veerkracht en eigenzinnigheid, staat open voor nieuwe verbindingen. Onze stad is ontstaan uit het samenvoegen van terpen, en in diezelfde geest is onze gastvrijheid zo vormgegeven dat we als European Youth Capital van 2028 bruggen willen slaan tussen mensen, plaatsen en opvattingen. Leeuwarden is een gastvrije en toegankelijke stad, waar veel waarde wordt gehecht aan inclusie, gastvrijheid en het welzijn van haar inwoners en bezoekers. Initiatieven zoals de 'Iepen Hûske'-campagne, waarbij horecaondernemers hun toiletruimtes gratis openstellen voor het publiek, weerspiegelen de open, sociale sfeer van de stad. Het laat ook de inzet zien voor toegankelijkheid in het dagelijks leven. Die sfeer maakt van Leeuwarden een fijne plaats om te bezoeken. Accommodatie Leeuwarden biedt een verscheidenheid aan hotels voor verschillende voorkeuren en budgetten, met meer dan 1000 beschikbare bedden. De kamerprijzen variëren sterk, van € 57 tot € 179 per nacht. Deze prijzen worden grotendeels bepaald door de voorzieningen en de locatie. Veel hotels beschikken over rolstoeltoegankelijke kamers, liften en badkamers voor gasten met een mobiliteitsbeperking. Zie BIJLAGE X voor een gedetailleerd overzicht van de verschillende accommodatie- en vervoersmogelijkheden in Leeuwarden.

Bereikbaarheid Leeuwarden is gemakkelijk bereikbaar vanuit heel Europa, met verschillende vervoersmiddelen. De stad ligt op slechts twee uur reizen met de trein vanaf Schiphol, de op drie na grootste luchthaven van Europa, die rechtstreekse vluchten aanbiedt naar de meeste Europese hoofdsteden. Dichter bij Leeuwarden, op ongeveer 52 kilometer afstand, ligt de luchthaven Groningen Eelde. Van daaruit is de stad met trein of bus bereikbaar. De trein is een van de meest efficiënte manieren om Leeuwarden te bereiken. De NS biedt frequente intercityverbindingen vanuit grote Nederlandse steden zoals Amsterdam, Utrecht en Rotterdam naar Leeuwarden. Een enkele reis naar Leeuwarden kost maximaal € 35 tweede klas en er zijn verschillende kortingen beschikbaar, zoals groepstarieven en daluurtarieven. Voor wie met de auto reist, is Leeuwarden bereikbaar via de snelwegen: A31, A32 en N31. De stad is ook fietsvriendelijk, en beschikt over een uitgebreid netwerk van speciale fietspaden en gratis fietsenstallingen op meerdere locaties. Vervoer binnen de stad Leeuwarden biedt duurzame en praktische vervoersmogelijkheden, zoals bus, taxi, (huur)boot, gedeelde scooter en (huur)fiets. De stad is zeer compact en goed te bewandelen; de meeste bestemmingen zijn bereikbaar binnen 30 minuten lopen of 10 minuten fietsen.

Fietsen maakt deel uit van het dagelijks leven en Leeuwarden is goed verbonden met de dorpen. Vanuit deze dorpen fietsen honderden leerlingen elke dag naar hun school in Leeuwarden en weer terug naar huis. Onze focus op lopen en fietsen ondersteunt ook inclusieve mobiliteit, met goed onderhouden trottoirs die toegankelijk zijn voor mensen die gebruikmaken van een rolstoel, rollator, scootmobiel of een ander hulpmiddel en tactiele bestrating voor mensen met een visuele beperking. Lopen en fietsen zijn niet alleen duurzame, maar ook de meest betaalbare manieren om je te verplaatsen. Dit is een belangrijk punt, aangezien het openbaar vervoer in Nederland duur kan zijn voor internationale jonge bezoekers. Als onderdeel van onze EYC-ambities willen we manieren onderzoeken om lokale bussen goedkoper te maken, carpoolinitiatieven te ondersteunen en gedeelde mobiliteit verder te versterken tijdens ons EYC-jaar. Werkfaciliteiten Leeuwarden beschikt over een breed scala goed uitgeruste locaties en sportfaciliteiten (ook toegankelijk voor mensen met een handicap), waardoor het een ideale locatie is voor veel verschillende activiteiten. - Culturele locaties, zoals theaters en bioscopen - Sportfaciliteiten, zoals stadions, ijsbanen en skateparken - Scouting, voor outdoor-activiteiten 4

Conceptdocument - In bewerking - onder voorbehoud van wijzigingen -

Ontmoetingsruimtes voor jongeren, waar jongeren gedeeltelijk verantwoordelijk zijn voor het beheer en de organisatie van activiteiten Outdoor-locaties voor evenementen, zoals festivals en dergelijke.

De sportfaciliteiten bieden tot wel 30.000 zitplaatsen en beschikken daarnaast over open ruimtes. Culturele locaties bieden meer dan 4.725 zitplaatsen en outdoor-locaties bieden plaats aan nog eens 30.000 mensen. Dit komt bovenop kleinere ontmoetingsruimtes voor jongerengroepen van 10 tot 250 personen. Zie BIJLAGE X voor een stadsplattegrond met mogelijke locaties voor ons programma. Zie BIJLAGE X voor een gedetailleerd overzicht van de belangrijkste werkfaciliteiten. Duurzaamheid in accommodatie en vervoer Leeuwarden werkt actief aan duurzaamheid in haar accommodatie- en vervoersfaciliteiten. De stad heeft ambitieuze doelstellingen en streeft ernaar om in 2050 klimaatneutraal te zijn en een volledig circulaire economie te realiseren. De inspanningen omvatten het zoveel mogelijk beperken van afval, subsidies voor energiezuinige apparaten en vergroening van onze binnenstad. Deze acties werpen al vruchten af: de provincie Friesland, waarvan Leeuwarden de hoofdstad is, werd onlangs in het Circularity Gap Report (2025) erkend als toonaangevende regio wereldwijd als het gaat om circulaire economie. Deze ambities komen tot uiting in onze accommodatie- en vervoersvoorzieningen. Zo biedt het Notiz Hotel, dat door studenten Hospitality van de NHL Stenden Hogeschool wordt gerund, lokaal geproduceerde, biologische maaltijden in het restaurant.

Daarnaast is Leeuwarden bezig om de ruimte voor wandelen en fietsen in de hele stad uit te breiden en biedt het tal van duurzame vervoersmogelijkheden, zoals elektrische bussen, taxi's, gedeelde scooters en fietsen. Dit alles draagt bij aan een schone en gezonde stedelijke omgeving. Versterking van de huidige capaciteit van de stad Meer dan duizend organisaties, gemeenten, scholen, ngo's, festivals, culturele instellingen en nog veel meer sloegen in 2018 de handen ineen om gezamenlijk een European Capital of Culture neer te zetten onder de naam LF2018 (Leeuwarden-Fryslân). Een bewijs van de doeltreffende aanpak van Leeuwarden was het bezoek van de Giants van Royal De Luxe, dat in drie dagen ruim 450.000 bezoekers naar de stad trok. Ook grootschalige internationale conferenties, zoals die van de International Society for Performing Arts, vonden er plaats. Na 2018 beschikte de stad over een volwassen infrastructuur die voldoet aan de eisen van een European Youth Capital. Tegen 2028 ondergaat het stadscentrum een ingrijpende transformatie tot een groener en voetgangersvriendelijker gebied. 5. Informatie over de kandidaat-stad Leeuwarden is een kleine stad in het noorden van Nederland, gelegen in de landelijke provincie Friesland (Fryslân). De stad ligt ongeveer 140 kilometer ten noorden van Amsterdam en op slechts 30 kilometer van de Waddenzee, die verbonden is met de Noordzee.

Water is al lange tijd een belangrijk onderdeel van onze identiteit. Vroeger grensde Leeuwarden rechtstreeks aan de 'Middenzee', die inmiddels is dichtgeslibd. Om zich tegen de getijden van de zee te beschermen, woonden de inwoners van de regio op kunstmatige heuvels, die “terpen” worden genoemd. De erfenis van deze terpencultuur is diep verankerd in ons landschap en in onze manier van leven. Veel dorpen danken hun ligging aan de aanwezigheid van een terp. De stad Leeuwarden is ontstaan door samenvoeging van drie van deze terpdorpen. Leeuwarden is meer dan alleen een stad; het is verbonden met 35 dorpen die deel uitmaken van de gemeente. Een van de meest indrukwekkende bezienswaardigheden van Leeuwarden is de Oldehove, een scheve toren die doet denken aan zijn Italiaanse tegenhanger, de beroemde toren van Pisa. De naam van de toren is afkomstig van een van de drie oorspronkelijke terpen waaruit Leeuwarden is ontstaan. Ook belangrijk is dat de naam Leeuwarden zelf ons erfgoed weerspiegelt. Het is namelijk samengesteld uit de twee oude, Germaanse woorden 'Lee' en 'Warde', die 'beschutte terp' betekenen.

5

Conceptdocument - In bewerking - onder voorbehoud van wijzigingen De terpen zijn niet alleen zichtbaar in ons landschap, maar vertellen ook iets over onze cultuur. Een belangrijk onderdeel van de identiteit van Leeuwarden is onze eigenzinnigheid - of koppigheid. We zijn trots op onze cultuur, talen en tradities, gevormd door eeuwen van veerkracht en zelfredzaamheid. In Leeuwarden doen we dingen graag nét even anders. Dat heeft ons geholpen om het unieke van onze stad te bewaren, maar maakte het soms lastiger om zelfverzekerd het Europese podium op te stappen. Met ons EYC-avontuur willen we ons juist meer openstellen. Jongeren aanmoedigen om hun ‘terp’ te verlaten, nieuwe perspectieven te ontdekken en verbinding te zoeken met anderen in de stad, de regio en Europa. We willen iedereen in Leeuwarden - of het nu om personen of organisaties gaat - uitnodigen om met een open blik de wereld in te kijken. De stap naar Europese verbinding vraagt om meer dan alleen ambitie. Het vereist ook de juiste middelen en veel jongeren in Leeuwarden hebben al een stevige basis. Engels wordt onder jongeren volop gesproken, waardoor de drempel voor internationale contacten en samenwerking een stuk lager ligt. Leeuwarden is bovendien een meertalige stad, waar Nederlands, Fries en het lokale “Liwwadders” samengaan met talen zoals Papiaments, Arabisch, Turks en Oekraïens.

Die taalkundige rijkdom weerspiegelt de diversiteit van onze inwoners - van internationale studenten tot en met jongeren met een migratieachtergrond. Het zorgt voor een vruchtbare bodem voor interculturele gesprekken en een vanzelfsprekende openheid richting Europa. Leeuwarden heeft in haar geschiedenis wel 225 namen gehad een bewijs van onze veerkracht en ons aanpassingsvermogen. Nu is het onze taak om die eigenschappen te vertalen naar meer én diepere verbindingen, zowel in onze eigen gemeenschap als in heel Europa. Jongeren in Leeuwarden Leeuwarden telt ongeveer 30.000 lokale jongeren van tussen de 12 en 27 jaar (24% van de bevolking van de stad) en fungeert ook als regionaal centrum voor studenten, schoolkinderen, werkende jongeren en hun vrijetijdsactiviteiten. Concreet studeren er meer dan 31.000 jongeren in de stad. Deze groep omvat ongeveer 2.500 internationale studenten, ondersteund door de International Student Association (ISA). In totaal zijn meer dan 50.000 jongeren verbonden met Leeuwarden, omdat ze er wonen, werken, studeren of recreëren. De gemeente telt ongeveer 50 basisscholen (in januari 2026 komt daar een internationale basisschool bij) en 19 middelbare scholen: speciaal onderwijs, VMBO, HAVO en VWO. Daarnaast zijn er in Leeuwarden 8 instellingen voor hoger onderwijs die alle belangrijke onderwijstrajecten aanbieden.

Onze toekomst, ons beleid Leeuwarden heeft ruime ervaring met het maken en uitvoeren van jongerenbeleid. De leidraad daarbij is de Jeugdagenda 2024-2028, die gebaseerd is op het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van het kind (UNCRC). De ambitie van de Jeugdagenda is duidelijk: alle jongeren - van -9 maanden tot 27 jaar – moeten kunnen opgroeien in een veilige omgeving, vrij van armoede, waar ze zich kunnen ontwikkelen, zichzelf mogen zijn en waar hun talenten en potentieel echt gezien worden. De Jeugdagenda richt zich daarom op het verbeteren van het dagelijks leven van jongeren: door te bouwen aan een stevig sociaal fundament, door onderwijs inclusiever te maken en door te zorgen voor toegankelijke jeugdzorg. Dat stevige fundament vereist enkele basisvoorwaarden, bijvoorbeeld het in kaart brengen van de sociale behoeften van elke buurt en elk dorp, jongeren meer invloed geven op het beleid, en het stimuleren van democratisch burgerschap - in lijn met de Jeugdagenda. De Jeugdagenda schetst niet alleen een brede, langetermijnvisie om het welzijn van jongeren te verbeteren, maar zet ook concrete stappen richting echte jongerenparticipatie in beleid en uitvoering. Jongeren waren rechtstreeks betrokken bij het opstellen van de Jeugdagenda 2024-2028, en werkten samen met een strategisch netwerk van onderwijs- en welzijnspartners (LEJA).

Er kwamen ook nieuwe kansen voor jong leiderschap, zoals de rol van Kinderburgemeester, zodat jongeren niet alleen gehoord worden, maar ook daadwerkelijk invloed krijgen. Om de Jeugdagenda toegankelijker te maken, is er bovendien een kortere ‘jeugdversie’ ontwikkeld, met een helder overzicht van wat de stad voor jongeren doet en hoe we de huidige problemen aanpakken. Toch 6

Conceptdocument - In bewerking - onder voorbehoud van wijzigingen blijft jongerenparticipatie een uitdaging. Daarom is een structurele aanpak van vitaal belang om jongerenparticipatie duurzaam te organiseren. De Jeugdagenda noemt daarbij twee belangrijke acties: onze kandidatuur voor European Youth Capital, en het duurzaam betrekken van jongeren bij de uitvoering van de agenda. Via samenwerking met lokale organisaties willen we een diverse groep jongeren actief betrekken - en onze EYC-kandidatuur gebruiken als katalysator om jongerenparticipatie verder te versterken. Naast jongerenparticipatie investeert de gemeente ook in preventie. Er wordt voegtijdig ondersteuning geboden om toekomstige problemen zoals voortijdig schoolverlaten, sociale uitsluiting of psychische klachten te voorkomen. Jongerenwerkers betrekken jongeren op plekken waar ze samenkomen - op school, in de buurt, online of gewoon buiten. Een goed voorbeeld hiervan is het initiatief “School als Belangrijke Plek”. In plaats van te wachten tot er iets misgaat, wordt de school in deze methodologie gezien als dé plek waar signalen vroeg kunnen worden opgepikt en jongeren snel ondersteuning kunnen krijgen. Daarnaast is er OKO - Opgroeien in een Kansrijke Omgeving.

Dit is een op data gebaseerde, gemeenschapsgerichte preventieve aanpak, gericht op het versterken van beschermende factoren in het leven van jongeren: thuis, op school, bij leeftijdsgenoten en in hun vrije tijd. Samen met lokale partners kijkt Leeuwarden naar het welzijn van jongeren, worden inzichten besproken en beleid gemaakt, en worden samen met jongeren duurzame preventieve initiatieven ontwikkeld en uitgevoerd. (Meer informatie over OKO in BIJLAGE X). Europese afstemming De doelstellingen die worden beschreven in de Jeugdagenda 2024-2028 van Leeuwarden sluiten nauw aan bij de EU-strategie voor jongeren 2019-2027, met name op gebieden als inclusiviteit (Youth Goal #2 en #3), geestelijk welzijn (Youth Goal #5), jongerenparticipatie (Youth Goal #9), sectoroverschrijdende samenwerking (Youth Goal #11) en het opstellen van een jeugdvriendelijke versie van het beleidsdocument (Youth Goal #4). Hoewel we trots zijn op de vooruitgang die is geboekt, erkennen we ook dat er ruimte is voor verbetering. Via het European Youth Capital-proces willen we op deze basis voortbouwen door bijvoorbeeld de banden met Europese jongerenorganisaties te versterken zoals beschreven in Youth Goal #11, en door meer nadruk te leggen op het ondersteunen van het potentieel van jongeren in onze plattelandsregio, in lijn met Youth Goal #6.

In meer detail betekent dit dat we er in overeenstemming met Youth Goal #3 van de EU-strategie voor jongeren 2019-2027 voor willen zorgen dat alle jongeren in de Leeuwarder samenleving meedoen en meetellen. Langetermijn-initiatieven zoals LWD Oost pakken de intergenerationele armoede aan door de vooruitzichten in achterstandswijken te verbeteren, ondersteund door programma's zoals de 'Rijke Schooldag', die de kansen op het gebied van sport, cultuur en onderwijs vergroten. Tegelijkertijd is inclusiviteit verankerd in het gemeentelijke beleid: de Inclusieagenda (2024-2026) en het Regenboogprogramma (2024-2027) voor LGBTQI+-rechten versterken anti-discriminatiecampagnes en inclusieve praktijken op school en op de werkplek. We volgen ook de principes van het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap en het Nederlandse NOOZO (Niets Over Ons, Zonder Ons). Op deze manier zijn toegankelijkheid voor en participatie door jongeren met een handicap verankerd in het ontwerp, de uitvoering en de evaluatie van EYC 2028. Deze kaders zorgen ervoor dat EYC 2028 niet alleen een feestelijk jaar wordt, maar dat er ook een stap vooruit wordt gezet om van Leeuwarden een stad te maken waar alle jongeren de kans krijgen om te floreren. Partners Voor blijvende impact vertrouwen we op strategische samenwerkingsverbanden op regionaal, nationaal en Europees niveau.

Op regionaal niveau wordt een essentiële rol gespeeld door meer dan 50 organisaties die met jongeren werken, zoals Amaryllis, LAB058, Moody's, @ease en MDT Friesland. Zij worden vergezeld door een breder netwerk van op jongeren gerichte partners, zoals Arcadia, Keunstwurk, Friesland Pop, Sport Fryslân en de Nederlandse Jeugdraad. Een opvallend voorbeeld is Tienskip, een lokale jongerenorganisatie die Europese waarden tot leven brengt door jongeren bij democratische processen te betrekken. De organisatie bereikt jongeren met verschillende achtergronden via interactieve schoolevenementen waar ze 7

Conceptdocument - In bewerking - onder voorbehoud van wijzigingen urgente maatschappelijke kwesties bespreken, samen aan oplossingen werken en leren hoe ze echt invloed kunnen uitoefenen binnen democratische systemen. Tienskip is onlangs bekroond met de nationale prijs 'Gemeentedelers', een erkenning van haar aanpak als nationaal model voor jongerenparticipatie in de democratie. De organisatie werkt met ongeveer 2.000 jongeren in Leeuwarden, 5.000 in de provincie Fryslân en 10.000 in heel Nederland (plus 250 jonge vrijwilligers). De stad onderhoudt ook sterke nationale banden door actieve betrokkenheid bij netwerken zoals de G40 en de VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten). Als lid van het bestuur van de VNG en voorzitter van de VNG-commissie 'zorg, jeugd en onderwijs' speelt de wethouder voor Jeugd en Onderwijs een belangrijke rol op nationaal niveau. Bovendien heeft Leeuwarden een uitgebreid Europees netwerk, dankzij onze deelname aan Europese netwerken en financieringsprogramma's. Als onderdeel van het EYC-proces is Leeuwarden begonnen met het aangaan van strategische samenwerkingsverbanden met voormalige European Youth Capitals zoals Gent (België) en Cluj-Napoca (Roemenië) via initiatieven zoals CERV Child en URBACT.

Dankzij deze samenwerking leren we van elkaar en werken we samen aan vernieuwing (met name rond de vraag hoe jongeren van 12 tot 15 jaar het beste kunnen worden bereikt en hoe ongelijkheid kan worden tegengegaan). Zo zorgen we ervoor dat het lokale jeugdbeleid aansluit bij de bredere Europese doelen. Daarnaast werken we samen met onder meer kinderrechtenorganisatie UNICEF Nederland binnen het Child Friendly Cities Initiative (CFCI) aan een grote participatiebijeenkomst over jongerenparticipatie. Zie BIJLAGE X voor een volledige lijst van de 50 hiervoor bedoelde organisaties en beschrijvingen van aanvullende initiatieven. Van problemen naar participatie Hoewel we hard werken aan het verbeteren van het welzijn van jongeren in onze gemeente, hebben zij nog steeds te kampen met grote uitdagingen. Veel jongeren denken nog steeds dat ze Leeuwarden moeten verlaten om kansen te pakken in steden in de Randstad of andere grotere steden. We willen deze perceptie veranderen door te bewijzen dat Leeuwarden een stad vol kansen kan zijn waar jongeren echt kunnen floreren. Als onderdeel van onze EYC-kandidatuur hebben we een breed consultatieproces uitgevoerd om de huidige realiteit voor jongeren in kaart te brengen. Dit omvatte deskresearch, enquêtes, bijeenkomsten en diepgaande gesprekken met jongeren in de hele gemeente.

De belangrijkste uitdagingen die werden geïdentificeerd, waren: - Toenemende psychische problemen: 43% van de jongeren in Friesland geeft aan zich gestrest en niet veerkrachtig genoeg te voelen. Vooral onder meisjes, van wie 59% deze uitdagingen ervaart. - Onvoldoende toegankelijke sportfaciliteiten: 43% van de jongeren in Friesland vindt dat ze minder sporten dan ze zouden willen. - Hoge armoedecijfers: in Leeuwarden groeit 4,4% van de jongeren in armoede op: dit is 22% hoger dan het landelijk gemiddelde. - Gebrek aan algemene jeugdactiviteiten en -ruimtes: 58% van de jongeren in Friesland vindt dat er niet genoeg ontmoetingsplaatsen voor jongeren zijn. - Problemen bij het kopen van een huis. - Veiligheidskwesties (waaronder pesten en criminaliteit). - Problemen met het gebruik van sociale media, waarbij veel jongeren op zoek zijn naar meer betekenisvolle offline contacten. Wij denken dat het aanpakken van deze uitdagingen begint met jongerenparticipatie. Jongerenparticipatie in de beleidsvorming is altijd al belangrijk geweest voor onze stad, maar is de afgelopen jaren nog belangrijker geworden. De komende jaren zal de demografische druk op jongeren toenemen. Door de vergrijzing zullen jongeren een nog kleinere minderheid vormen in onze stad.

Dit maakt het des te belangrijker om te zorgen dat hun stem wordt gehoord en dat zij inspraak krijgen in het vormgeven van de toekomst. Tegelijkertijd zien we 8

Conceptdocument - In bewerking - onder voorbehoud van wijzigingen dat het vertrouwen in instellingen en democratie in heel Europa afneemt, een trend die ook in Leeuwarden zichtbaar is. Deze trends onderstrepen nogmaals waarom jongerenparticipatie essentieel is. Deze urgentie wordt ook onderkend door onze gemeenteraad, die een motie over duurzame jongerenparticipatie heeft aangenomen en een democratisch vernieuwingsprogramma heeft gelanceerd. Jongerenparticipatie is dan ook een hoeksteen van onze Jeugdagenda. Het vormt de basis van deze kandidatuur en ons EYC-jaar. We streven ernaar om een breed scala aan jongeren te betrekken door samen te werken met lokale organisaties, scholen, jongereninitiatieven en informele netwerken. Hoewel onze gemeente nog geen volledig geïntegreerde participatiestructuur heeft, zien we onze EYC-indiening als katalysator voor het testen en verankeren van duurzame participatiestructuren. Hiermee dragen we bij aan de ontwikkeling van Leeuwarden en Europa naar een meer inclusieve en door jongeren gedreven samenleving. Noot van de redactie: "Leeuwarden voelt als een heel groot dorp, waar iedereen elkaar kent. Elke dag wanneer ik door de stad loop of fiets, kom ik minstens vijf collega's of vrienden tegen en raak ik met hen aan de praat. Toch was ik als tiener ontzettend verlegen.

Nu ben ik zo extravert als het maar kan, en dat heb ik allemaal aan Leeuwarden te danken." - Mihai Căsălean, 20 jaar 6. Motivatie In Leeuwarden zijn 'terpen' meer dan alleen maar opgehoogde aarde, ze maken deel uit van onze cultuur. Deze eeuwenoude structuren laten niet alleen zien dat we ons aan kunnen passen en onszelf kunnen beschermen, maar staan ook symbool voor een mentaliteit van zelfredzaamheid. We willen onze neiging tot zelfredzaamheid en eigenzinnigheid nu omzetten in meer openheid en verbinding. We vinden dat jongeren de kans moeten krijgen om van hun “terp” af te stappen om elkaar op gelijk niveau te ontmoeten. Die verandering begint hier. Het betekent dat er een gelijk speelveld nodig is tussen jongeren en besluitvormers, tussen buurten, generaties en gemeenschappen die kunnen verschillen in omvang, zichtbaarheid of achtergrond. Ook willen we de band tussen de stad Leeuwarden en onze jongerenorganisaties versterken. Onze echte kracht zit in samenwerken, binnen de hele regio. Tegelijkertijd zijn we er klaar voor om dit proces over de grenzen heen te trekken. We willen graag delen wat we leren, en ons laten inspireren door andere Europese steden die voor vergelijkbare uitdagingen staan wat jongeren betreft. Zulke waardevolle uitwisselingen leiden tot blijvende samenwerking en wederzijdse groei. We zien onze EYC-kandidatuur als een katalysator en als een proeftuin.

Het is een manier om het goede werk dat al gaande is te versnellen. Tegelijkertijd is het ook een plek waar we een nieuwe benaderingen kunnen uitproberen waarin het versterken van de positie en participatie van jongeren centraal staat. Onze kandidatuur voor European Youth Capital 2028 bouwt voort op die visie en helpt ook om haar waar te maken: door jongeren een sterkere stem te geven in beleid, samenwerking te vergroten en structurele veranderingen in gang te zetten. Dit proces doen we niet voor jongeren, maar samen met hen. Of het nu gaat om een jongerenplatform of om gesprekssessies, we laten de richting van dit traject bepalen door hun ideeën, stem en leiderschap. We zijn er niet om jongeren te vertellen wat ze moeten doen of wie ze moeten zijn. We willen ze juist de vrijheid en de middelen geven om de toekomst van hun stad én hun plek in Europa vorm te geven. Zodat ze simpelweg: Just.Be.Young, oftewel gewoon jong kunnen zijn. Noot van de redacteur: “Ik heb gezien dat deze mooie woorden vanaf het allereerste begin van het EYC-proces echt de kern zijn geweest. Terwijl ik dit schrijf tijdens de laatste redactie van deze indiening, doe ik dat als 24-jarig projectteamlid voor EYC. Jongeren hebben veel meer te bieden dan oudere generaties beseffen, en EYC geeft ons de kans om dat te laten zien. Van mij nu, aan hopelijk alle jongeren in Leeuwarden". - Else Hofstra, 24 jaar.

9

Conceptdocument - In bewerking - onder voorbehoud van wijzigingen "Nu zijn wij aan de beurt" Het eerste vonkje van de ambitie van Leeuwarden om European Youth Capital (EYC) te worden, ontstak tijdens de European Capital of Culture (ECoC) Legacy Meeting in 2018, toen jonge deelnemers zeiden: "Nu is het ónze beurt om leiding te geven". Geïnspireerd door het momentum van het ECoC-jaar van Leeuwarden en gesteund door diverse jongerenorganisaties, scholen en opleidingen, begonnen jongeren zich te mobiliseren. In 2023 pakte de gemeente hun idee op; er werd een projectleider aangesteld en er werd toegezegd dat de vragenlijst en de kandidatuur samen met jongeren zouden worden opgesteld. Zie BIJLAGE X voor een volledig tijdschema. Doelgroep In het bid spreken we vaak over empowerment (het versterken van de positie) van jongeren in Leeuwarden, maar wie bedoelen we daar eigenlijk precies mee? De doelgroep van ons EYC-programma bestaat uit alle jongeren van 12 tot 27 jaar die een band hebben met Leeuwarden, of dat nu is omdat ze er wonen, studeren, werken of hun vrije tijd doorbrengen. Deze leeftijdsgroep komt overeen met die van onze Jeugdagenda en lokale initiatieven zoals LWD Oost. Het laat zien dat we streven naar voortdurende ondersteuning, van middelbare school tot een duurzaam dienstverband. Toch is deze leeftijdsgroep geen harde scheidslijn.

Zo hebben verschillende 10-jarigen nu al meegedacht over het programma, wetend dat ze in 2028 binnen de doelgroep zullen vallen. We betrekken ook jongeren tot 35 jaar bij het programma via werk, vrijwilligerswerk en peer-to-peer rollen (waarbij jongeren leren van en met elkaar). Zo kunnen ze jongere generaties ondersteunen en tegelijkertijd zelf profiteren van het momentum van EYC 2028. Het jaar van de European Youth Capital is bedoeld om generaties met elkaar te verbinden, zonder de focus op impact door jongeren zelf uit het oog te verliezen. Binnen dit brede kader besteden we bijzondere aandacht aan belangrijke doelgroepen die misschien wat extra hulp nodig hebben om van hun “terp” af te stappen en verbinding te maken: ● Jongeren in de stad en op het platteland Hoewel de stad een belangrijk knooppunt is, omvat Leeuwarden ook 35 omliggende dorpen. We streven ernaar om te zorgen dat het EYC-programma zowel jongeren in de stad als in landelijke gebieden bereikt. De relatie tussen stad en platteland is een urgente kwestie in heel Europa en zal in onze programma’s tot uiting komen. ● Nieuwkomers Of het nu gaat om vluchtelingen, internationale studenten of arbeidsmigranten, nieuwkomers zijn een essentieel onderdeel van onze gemeenschap.

We streven ernaar om plekken te creëren waar alle jongeren een bijdrage kunnen leveren, contacten kunnen leggen en een toekomst kunnen opbouwen in Leeuwarden. Diversiteit wordt gezien als een kracht en als basis voor veerkracht. ● Jongeren die in armoede leven We hebben bijzondere aandacht voor de behoeften van jongeren die opgroeien in financieel moeilijke omstandigheden. Hun stem, kansen en toegang tot het programma zijn voor de gemeente een prioriteit. ● De 'onzichtbare' jongeren Sommige jongeren blijven onzichtbaar in het openbare leven, zoals jongens die veel tijd geïsoleerd thuis doorbrengen, meisjes en jonge vrouwen uit sociaal kwetsbare milieus die zich niet veilig of welkom voelen in de openbare ruimte, of jongeren die behoren tot de LGBTQI+-gemeenschap, een extra kwetsbare groep. We willen deze jongeren bereiken, naar hen luisteren en hen ondersteunen. ● Jongeren in kwetsbare situaties Hieronder vallen voortijdig schoolverlaters, jongeren met een handicap en jongeren in de jeugdzorg. Deze groepen worden vaak geconfronteerd met structurele belemmeringen en verdienen speciale aandacht om te zorgen dat ze meetellen en meedoen.

10

Conceptdocument - In bewerking - onder voorbehoud van wijzigingen Door ons op deze groepen te richten, willen we van LEYC2028 een jaar maken waarin alle jongeren zichtbaar worden, kansen en een sterkere positie krijgen, met name jongeren die te vaak niet worden gehoord of die worden buitengesloten. Een door jongeren gedreven bid Dit bid is het resultaat van intensieve samenwerking tussen jongeren, de gemeente en de belangrijkste partners van dit project. Duizenden jongeren hebben al bijgedragen via onderzoek, bijeenkomsten en enquêtes, deels op basis van eerder onderzoek en deels specifiek voor het EYC-proces. Voor de eerste indieningsronde heeft een groep van tien jongeren tijdens een intensieve, tweedaagse "pressure cooker"sessie de basis van het bid opgesteld. Tijdens deze sessie hebben zij de resultaten van enquêtes, deskresearch en bijeenkomsten uitgewerkt als basis voor bid 1, geholpen door een facilitator van onze partner Keunstwurk en ondersteund door de gemeente. Vervolgens werd de tweede indiening opgesteld door Mihai Căsălean, een 20-jarige hoofdredacteur die werd geselecteerd via een open sollicitatieprocedure, inclusief een sollicitatiebrief en cv. Hij werkte nauw samen met de gemeente en partnerorganisaties om een bid op te stellen die de huidige realiteit en ambities van Leeuwarden accuraat weergaf.

Het was een betaalde functie en de auteur tekende een formeel contract om de verantwoordelijkheid en kwaliteit te waarborgen en ook om zo het principe van zinvolle, professionele jongerenparticipatie te versterken. Dit definitieve bid werd geredigeerd door Else Hofstra, 24 jaar, en sinds juli 2025 fulltime medewerkster van het European Youth Capital-project. Gedurende het hele proces werd het bid verfijnd aan de hand van feedback van jongeren, gemeentelijke afdelingen en partners, maar altijd met de jonge redacteur als middelpunt. Deze aanpak is een voorbeeld van het ethos waar Leeuwarden voor staat: door jongeren geleide processen die de democratie vernieuwen en jongeren in posities plaatsen waar ze verandering teweeg kunnen brengen. De drie kernthema's Het leidende uitgangspunt van LEYC, geformuleerd door een jonge deelnemer tijdens een van de schrijfsessies, is bedrieglijk eenvoudig: Just. Be. Young. Dit ethos is zowel een uitnodiging aan jongeren om hun stem te laten gelden, als een duidelijke boodschap dat jezelf zijn voldoende is. Jongeren moeten zich vrij kunnen voelen van druk, hun potentieel kunnen ontwikkelen en de ruimte krijgen om in hun eigen tempo deel te nemen. Just. Be. Young. is daarmee meer dan een slogan: het is de blauwdruk voor onze transformatie. Elk woord in dit ethos verwijst naar een van onze hoofdthema’s.

Deze thema’s zijn niet toevallig tot stand gekomen, maar zijn het resultaat van een breed proces van gezamenlijke activiteiten van jongeren, variërend van de Tienskipdagen tot gerichte meet-ups met studentenverenigingen, sportclubs en culturele organisaties. Zij weerspiegelen de verbinding tussen de lokaal gesignaleerde uitdagingen en het bredere kader van de EU Youth Goals. ●

●

●

Just. → Equity Rechtvaardigheid, kansengelijkheid en structurele inclusie, door het wegnemen van barrières via gelijke toegang, beleidsaanpassingen en samenwerking met sociale rechtvaardigheidsbewegingen. Be. → Sense of Belonging Identiteit, verbinding en participatie, door het creëren van fysieke en mentale ruimtes voor gedeelde ervaringen, culturele expressie en collectieve creativiteit. Jong. → Vitality Gezondheid, veerkracht en energie, met aandacht voor mentaal en fysiek welzijn in stimulerende en duurzame omgevingen. 11

Conceptdocument - In bewerking - onder voorbehoud van wijzigingen Equity Equity (rechtvaardigheid) draait om gelijke kansen. We willen dat elke jongere de kans krijgt om gezien, gehoord en gewaardeerd te worden. Iedereen moet zijn of haar talenten kunnen ontwikkelen en volledig kunnen participeren, ongeacht waar hij of zij geboren is of wat zijn of haar achtergrond is. Dit thema hangt nauw samen met het leidende principe van empowerment van de EU-strategie voor jongeren. Het sluit ook nauw aan bij Youth Goals #2, #3, #6 en #9, die allemaal gericht zijn op inclusiviteit en gelijke rechten voor elke jongere, ongeacht geslacht of achtergrond. In lijn met deze Youth Goals streven we ernaar om structurele belemmeringen weg te nemen, een inclusieve omgeving te bevorderen waarin iedereen meetelt, en de stem van gemarginaliseerde jongeren te versterken. Door ruimtes te creëren waar alle jongeren worden gezien, gehoord en gewaardeerd, willen we hen in staat stellen volwaardig deel te nemen aan het vormgeven van hun eigen toekomst. Resultaat: alle jongeren voelen zich gerespecteerd, vertrouwd en in staat om op een zinvolle manier deel te nemen aan het bestuur. Deze transformatie positioneert Leeuwarden niet alleen als nationale koploper op het gebied van jongerenbeleid, maar ook als modelstad voor duurzame, door jongeren geleide ontwikkeling in heel Europa.

Jongeren zijn niet langer louter passieve deelnemers, maar worden erkend als medevormgevers van een inclusieve en duurzame stedelijke samenleving. Sense of Belonging Het thema Sense of Belonging (gevoel van verbondenheid met je omgeving, erbij horen en je thuis voelen) is erop gericht om te zorgen dat elke jongere zich onderdeel voelt van een groter geheel, dat zij erbij horen, een plek hebben en ertoe doen. Met dit thema willen we ruimtes en netwerken creëren waar alle jongeren zich thuis voelen. Niet alleen in hun eigen buurt of in Leeuwarden, maar ook in Friesland, in Nederland en in Europa. We willen dat jongeren uit Leeuwarden actief in contact treden met leeftijdsgenoten in heel Europa: vriendschappen opbouwen, ervaringen delen en samen oplossingen ontwikkelen. Via Erasmus+-programma’s zoals DiscoverEU, het Europees Solidariteitskorps en door jongeren geleide samenwerkingsverbanden met andere European Youth Capitals krijgen zij de kans om deel te nemen aan uitwisselingen, internationale projecten en maatschappelijke initiatieven - en daarna hun opgedane ervaringen weer mee te nemen naar Leeuwarden. Wij zorgen ervoor dat drempels om aan deze Europese programma’s mee te doen worden verlaagd.

Zo werken we bijvoorbeeld al samen met de nationale Erasmus+ Jeugdorganisatie (Nederlands Jeugdinstituut), hebben we met jongeren uit Leeuwarden drie voormalige EYC’s bezocht, en hebben we deelname van drie jongeren aan de Enter Summer School in Nova Gorica mogelijk gemaakt. Dit thema sluit aan bij het leidende principe verbinden van de EU-strategie voor jongeren en weerspiegelt Youth Goal #1: Connecting EU with Youth. Door betekenisvolle participatie te stimuleren, vertrouwen op te bouwen en een gedeelde Europese identiteit te bevorderen, willen we de verbinding tussen jongeren in heel Europa versterken. Resultaat: Jongeren voelen zich verbonden met elkaar en met hun gemeenschappen, zowel in de stad als in de dorpen, en zijn betrokken bij het maatschappelijk leven op lokaal en Europees niveau. Wanneer jongeren zich thuis voelen, is de kans groter dat ze blijven en hun talenten voor de lokale gemeenschap inzetten. Het gevoel ergens bij te horen versterkt zowel de sociale als de economische toekomst van onze regio.

Vitality Vitality (vitaliteit) gaat verder dan gezondheid alleen. Het betekent dat je de energie, het zelfvertrouwen en de steun hebt om te groeien, bij te dragen en dat je voelt dat je volwaardig leeft. Met dit thema willen we de voorwaarden scheppen zodat iedere jongere in Leeuwarden kan floreren. We willen dat zij zich sterk voelen en een toekomst zien waar ze naar uit kunnen kijken. Het gaat er niet alleen om dat je je goed voelt, maar ook 12

Conceptdocument - In bewerking - onder voorbehoud van wijzigingen dat je goed doet. Een vitale jonge generatie is een generatie die haar stad mede vormgeeft, zorg draagt voor de leefomgeving en verandering stimuleert. Daarom verbindt dit thema gezondheid en welzijn met jongerenleiderschap, maatschappelijke betrokkenheid en ecologische actie. Dit thema sluit aan bij de leidende principes engagement en empowerment van de EU-strategie voor jongeren. Het weerspiegelt Youth Goal #5 (Mental Health and Wellbeing) en Youth Goal #10 (Sustainable Green Europe). Het sluit ook aan bij de focus van de Europese Commissie in 2023 op gemeenschapsgerichte mentale gezondheidszorg en preventie. In lijn met Europees beleid richten wij ons op investeren in de fysieke en mentale vitaliteit van jongeren, om zo de voorwaarden te scheppen waarin zij kunnen floreren en leiding kunnen nemen. Resultaat: Jongeren zijn gezonder, veerkrachtiger en meer betrokken. Zij hebben toegang tot inclusieve ondersteuningssystemen en mogelijkheden om zich in te zetten voor milieu- en klimaatacties. Langetermijndoelen Door te streven naar de doelen van deze thema's, zal Leeuwarden in 2028 worden erkend als een van de toonaangevende, op jongeren gerichte steden van Europa. In Leeuwarden nemen jongeren verantwoordelijkheid voor hun welzijn, vormen inclusieve gemeenschappen en beïnvloeden structurele veranderingen.

Leiderschap door jongeren is verankerd in de samenleving, van de eigen buurt tot en met het stadhuis, zodat jongerenparticipatie de norm is en niet de uitzondering. Om dit te bereiken heeft de gemeente: ● Inclusieve ruimtes ontwikkeld in stedelijke en landelijke gebieden. ● Cultuurprogramma's en intergenerationele dialogen opgezet die door jongeren worden geleid. ● Jongerenparticipatie geformaliseerd via Code Young. ● Meer op jongeren gerichte Europese samenwerkingsverbanden opgebouwd, bijvoorbeeld via Erasmus+, CERV Child en URBACT. ● De stem van jongeren structureel in de besluitvorming verankerd. Van de Friese terp tot het Europese podium Al onze thema's zijn er samen op gericht om waar nodig de terpgrond te egaliseren, zodat elke jongere vanaf een gelijke basis de kans krijgt om zich met zelfvertrouwen te ontplooien. De thema’s zijn erop gericht om elke terp, fysiek of symbolisch, tot een thuis te maken. Ze creëren ruimte voor jongeren om door het hele landschap te rennen, te springen en te dansen. Zo gaan we verder dan zelfredzaamheid en komen we terecht bij gezamenlijke kracht. Door samen de voorwaarden te creëren voor verbondenheid, vitaliteit en kansen, geven we niet alleen een nieuwe invulling aan wat de terpen vertegenwoordigen.

Wij bouwen aan een toekomst die samen met én door jongeren wordt vormgegeven, of dat nu op een Friese terp is of op het Europese podium, zodat elke jongere gewoon jong kan zijn, oftewel Just. Be. Young! 7. European Youth Capital-programma - Feedback moet nog worden verwerkt Nu onze visie vastligt, gaan we over tot actie. Ons programmavoorstel vertaalt ons ethos Just. Be. Young. in concrete projecten. Ons jaarprogramma, dat gebaseerd is op de thema's Sense of Belonging, Vitality en Equity, is ontworpen om jongeren erbij te betrekken, te activeren en te transformeren. Het belangrijkste is dat het een programma is waarin jongeren zelf het uitgangspunt, de drijvende kracht en het eindresultaat zijn. Zo brengen we het jaar van het European Youth Capital in Leeuwarden tot leven. De basis: Code Young In deze indiening is jongerenparticipatie niet slechts een van onze thema's, maar de basis voor alle thema's. De kandidatuur van Leeuwarden voor European Youth Capital 2028 is gebaseerd op het ethos Just. Be. Young. Dit is meer dan een slogan; het weerspiegelt onze overtuiging dat jongeren niet alleen gevraagd moeten worden, maar ook het vertrouwen verdienen om zelf leiding te nemen. Vanaf het begin is ons bid door jongeren zelf geschreven, vormgegeven en beoordeeld.

De thema’s zijn voortgekomen uit jongerenconsultaties, en het programma dat daarop volgt is aangestuurd, mede-ontworpen of ontwikkeld op 13

Conceptdocument - In bewerking - onder voorbehoud van wijzigingen basis van input, ideeën en directe adviezen van jongeren uit de hele gemeente. Dus wanneer je leest over canal surfing, gamified budgetworkshops, abseilen van de Oldehove of studenten-kookwedstrijden, dan zijn dit geen voorstellen die vóór jongeren zijn bedacht, maar die samen met jongeren tot stand zijn gekomen. Jongerenparticipatie is geen toevoeging aan het bid, het vormt de kern ervan. Dat is ook de reden waarom we een samenwerking zijn aangegaan met Tienskip, een lokale jongerenorganisatie met jarenlange ervaring in het overbruggen van de kloof tussen jongeren en democratie. Samen hebben we Code Young ontwikkeld: een gestructureerd kader en kwaliteitslabel voor hoogwaardige jongerenparticipatie. Code Young is niet alleen een richtlijn, maar ook een instrument om jongerenparticipatie zichtbaar en transparant te maken. Het biedt een helder kader voor elke organisatie of overheid die jongeren op een rechtvaardige manier wil betrekken. Wanneer alle vier fasen zijn doorlopen, krijgt het project het Code Young-label, dat de participatieve basis geloofwaardigheid verleent. Met Code Young willen we er expliciet voor zorgen dat organisaties consequent werken aan de drie hoogste niveaus van de participatieladder van Arnstein, waar jongeren echte zeggenschap en beslissingsbevoegdheid hebben.

Deze aanpak sluit aan bij de vijf pijlers van de EU Youth Test en de kernprincipes voor jongerenparticipatie die zijn ontwikkeld door de Nationale Jeugdraad (NJR). Via Code Young brengen we deze principes in de praktijk. De vier fasen van Code Young Beginfase

Bepaal het kader waarbinnen jongeren mee kunnen doen en bepaal op welke gebieden zij betrokken zullen (en willen) zijn. Tienskip verstrekt een beslissingsboom en ondersteunend materiaal om dit proces te begeleiden.

Outreachfase

Maak een plan om een diverse groep jongeren te benaderen en hun inbreng te verzamelen. Instrumenten zoals de Participatieagenda¹ worden gebruikt om zorg te dragen voor een veelomvattende planning en inclusieve outreach (proactieve benadering).

Beslissingsfase

Een belangrijk aspect van Code Young is het betrekken van jongeren bij de daadwerkelijke besluitvorming. Om dit te ondersteunen, worden organisaties gestimuleerd om de zandloper-methode2 van Tienskip te gebruiken, waarmee participatieve besluitvorming op een effectieve en transparante manier wordt gestructureerd.

Verzekerings- Deze fase richt zich op herleidbaarheid en verantwoording, waarbij jongeren duidelijk fase kunnen zien hoe hun inbreng beslissingen heeft beïnvloed en dat hun ideeën zijn uitgevoerd. 1 De Participatieagenda is een overzicht van de vele evenementen en activiteiten in de gemeente Leeuwarden waar

jongeren aanwezig zijn. 2 De zandloper-methode is een participatieve benadering waarbij eerst inbreng wordt verzameld van een brede en diverse groep jongeren. Deze inbreng wordt vervolgens verfijnd en gebruikt om concrete ideeën of beleid te ontwikkelen. Tenslotte worden de resultaten getoetst en verfijnd door weer terug te gaan naar een brede groep jongeren, om zo te zorgen dat ze aansluiten bij hun behoeften en perspectieven.

Code Young heeft een belangrijke rol gespeeld bij de ontwikkeling van het bid. Vanaf het begin waren we ervan overtuigd dat jongeren betrokken moesten worden bij de vormgeving van een jaar dat voor hen bedoeld is. Daarom hebben we een inclusief proces opgezet, te beginnen met een brede outreach via enquêtes, consultaties en interviews. Vervolgens werd deze input verwerkt door een kleinere groep jongeren en vastgelegd in de verschillende versies van het voorstel. Daarna hebben we het concept met jongeren gedeeld, hen gevraagd om feedback te geven en hen ontmoet om hun aanvullende ideeën te bespreken. Belangrijk is 14

Conceptdocument - In bewerking - onder voorbehoud van wijzigingen dat we ze hebben laten zien hoe we hun feedback hebben gebruikt. In die zin is ons voorstel zelf een levend voorbeeld van wat Code Young inhoudt. Naast het bid zal Code Young een structurele rol spelen in de manier waarop jongerenparticipatie in ons EYCprogramma wordt geïntegreerd. Het Jongerenplatform dat we later in dit hoofdstuk verder zullen toelichten zal te werk gaan volgens Code Young en zo zorgen voor een goed gestructureerd en zinvol participatieproces. Daarnaast streven we er bij de ontwikkeling van ons programma ook naar om te werken volgens de criteria van Code Young. Het open programma is een uitstekend voorbeeld van regie door jongeren, terwijl het Partnerprogramma organisaties uitnodigt en ondersteunt die willen bijdragen aan LEYC2028 om zich bij Code Young aan te sluiten en de bijbehorende principes te volgen. Het Curated-programma, dat tot nu toe gericht was op het verzamelen van jongereninput, zal in de voorbereidingsjaren geleidelijk opschuiven op de participatieladder (zie Hoofdstuk 10). Het belangrijkste is dat het kader momenteel binnen het gemeentelijk bestuur van Leeuwarden wordt getoetst, met als doel het gebruik in de komende jaren op te schalen en zo te komen tot duurzame en systemische jongerenparticipatie.

Als we verder kijken dan 2028, zien we een duurzame legacy van Code Young na ons jaar als European Youth Capital. Code Young is lokaal ontwikkeld, maar met een bredere relevantie voor ogen, en biedt een helder en praktisch kader om betekenisvolle jongerenparticipatie structureel te verankeren in beleid en besluitvorming. Tijdens het EYC-jaar zullen we Code Young actief delen en promoten via Europese samenwerkingsverbanden, open-source tools en “peer learning” (leren van en met elkaar). Het kan bijdragen aan een bredere Europese beweging van waardevolle, inclusieve jongerenparticipatie. Leren door te doen Hoewel jongerenparticipatie onze uitgesproken ambitie is, erkennen wij dat dit in de praktijk niet altijd eenvoudig te realiseren is. Het bereiken van een diverse groep jongeren vraagt tijd, doorzettingsvermogen en creativiteit, en niet iedere poging slaat direct aan. Zo hebben wij tijdens de voorbereiding onze strategie aangepast: van jongeren uitnodigen om naar ons toe te komen, naar zelf aanwezig zijn op plekken waar zij zich van nature verzamelen. Deze uitdagingen zien wij niet als mislukkingen, maar als waardevolle lessen in een voortdurend leerproces. Door te evalueren wat wel en niet werkt, versterkt het proces van deze EYCkandidaatstelling nu al ons vermogen om jongeren effectiever te betrekken.

Vooruitkijkend blijven wij binnen het programma ruimte bieden voor ontwikkeling en flexibiliteit, zodat jongeren activiteiten en evenementen kunnen vormgeven in lijn met hun veranderende interesses, behoeften en ideeën. Onze EYC-kandidatuur draait om het versnellen van ons leerproces en het opbouwen van duurzame participatiestructuren voor de toekomst. Ik hoopje dat LEYC2028 doaren iepenje sil foar jonge minsken om te dwaan wat se wolle en te wêzen wa't se wêze wolle." - Esther Het citaat is in het Fries, omdat dit de moedertaal van Esther is. In het Nederlands betekent het: "Ik hoop dat LEYC2028 deuren zal openen voor jonge mensen zodat ze kunnen doen wat ze willen en kunnen zijn wie ze willen zijn." Soorten programma's Voordat we ingaan op de initiatieven van ons programma als European Youth Capital, moeten we kort onderscheid maken tussen de verschillende benaderingen bij de ontwikkeling van projecten in ons programma. ●

Het Open Programma vormt de kern van onze door jongeren geleide visie. Deze projecten worden geïnitieerd en gedragen door jongeren zelf. Zoals de naam al aangeeft, is het programma 'open', zowel wat betreft toegankelijkheid als eigendom. Het zijn niet organisaties, maar jongeren die zelf de agenda vaststellen, de thema's vormgeven en de resultaten bepalen. 15

Conceptdocument - In bewerking - onder voorbehoud van wijzigingen ●

●

Het Partnerprogramma nodigt jongerenorganisaties uit om samen te werken, als ze via Code Young betekenisvolle jongerenparticipatie willen vormgeven. Hoewel partners geen rechtstreekse financiering ontvangen, profiteren ze wel van toegang tot de communicatiekanalen en het netwerk van LEYC en van een grotere zichtbaarheid. Dit programma is ook bedoeld als leeromgeving en is toegankelijk voor organisaties die nog niet bekend zijn met jongerenparticipatie, maar graag willen groeien. Het uiteindelijke doel is echter dat zoveel mogelijk organisaties het hoogste niveau van jongerenparticipatie op de ladder van Arnstein bereiken. Het Curated-programma belicht de belangrijkste flagships die rond onze drie kernthema's zijn opgezet. LEYC2028 zal deze initiatieven ofwel rechtstreeks realiseren (met jongeren in het team) ofwel samen met professionele partners via formele financiële overeenkomsten.

Samen vormen deze initiatieven een dynamisch programma waarin jongeren de transformatie in Leeuwarden en daarbuiten aansturen. Kerninitiatieven Binnen ons programma zullen drie flagships fungeren als het gezicht van ons jaar als European Youth Capital. Elk project belichaamt de kern van een van onze thema's: Equity, Sense of Belonging en Vitality. Bij deze kernprojecten is een selecte groep partners betrokken. Zij ontvangen gedeeltelijke financiering om flagships met een grote impact te realiseren. Jongeren zijn betrokken door input te leveren voor de thema’s, door aan te geven welke ideeën hen het meest inspireerden en door deel uit te maken van de implementatieteams. Projecten in 2028 Naast de drie flagships organiseren we een breed scala aan kleinere en grotere projecten en initiatieven die ons jaar als European Youth Capital vorm zullen geven. Net als de kernprojecten zullen deze projecten en initiatieven natuurlijk draaien om onze thema's Equity, Sense of Belonging en Vitality, en om het gewoon jong laten zijn van de deelnemers, oftewel Just. Be. Young. Project500 Project500 is een laagdrempelig micro-financieringsinitiatief dat € 500 beschikbaar stelt voor onafhankelijke, door jongeren geleide projecten. Het biedt jongeren toegankelijke middelen om hun eigen ideeën te ontwikkelen, te testen en op te schalen.

Dankzij een eenvoudig indieningproces en begeleiding door een voornamelijk door jongeren geleide commissie kunnen deelnemers een kant-en-klaar project of een concept in ontwikkeling indienen. Goedgekeurde voorstellen, geselecteerd door de door jongeren geleide commissie, krijgen € 500 om hun idee te realiseren, samen met zichtbaarheid via sociale media en een lichte evaluatie om de impact te volgen. Project500 is al operationeel en bevindt zich momenteel in de proeffase. De eerste volledige evaluatie van Project500 vindt plaats in oktober 2025 om de impact ervan te beoordelen en het model te verfijnen, met als doel om in 2028 structurele financiering te verkrijgen als onderdeel van de EYC-legacy. Doelstellingen van Project500 (2026-2028): ● 600 gefinancierde projecten ● 3.700+ jongeren bereikt ● 330 posten op sociale media Voor initiatieven die het microbudget van € 500 overschrijden, biedt Project500 twee geavanceerde ondersteuningsniveaus: ● Medium Projecten: voor personen of groepen met stevige plannen en een rechtspersoonlijkheid. Deze projecten krijgen coaching, budgettaire ondersteuning en een op maat gemaakt ontwikkelingstraject. (Verwacht in 2028: 50 projecten) 16

Conceptdocument - In bewerking - onder voorbehoud van wijzigingen ●

Grote Projecten: voor initiatieven met een grote impact die in samenwerking met organisaties worden opgezet. Deze projecten worden beoordeeld door een commissie (voor 50% bestaande uit jongeren) en sluiten direct aan op de kernthema's van EYC: Vitality, Sense of Belonging en Equity. (Verwacht in 2028: 10 projecten)

Deze niveaus vormen een pijplijn van vernieuwing door jongeren, met een duidelijke link naar het Partnerprogramma voor de projecten die klaar zijn om verder te groeien. Zo krijgen jonge makers toegang tot langetermijn-kansen, structurele financiering en sectoroverschrijdende samenwerkingsverbanden. Skill Factory De Skill Factory is een door jongeren ontworpen leercentrum dat jongeren essentiële levensvaardigheden bijbrengt die in het traditionele onderwijs vaak ontbreken. De workshops in 2028 zullen gericht zijn op praktisch leren, het bevorderen van onafhankelijkheid en persoonlijke groei, en bieden 10 diverse sessies die zijn afgestemd op echte behoeften en interesses. De thema's van de workshops zijn onder meer levensvaardigheden en duurzaamheid, financiële onafhankelijkheid, je weg vinden in het volwassen leven, creativiteit en technologie, en burgerschap en participatie. Deze thema's zijn geselecteerd op basis van een vragenlijst onder jongeren en volgen de zandloper-methode. Voorbeelden van de aanpak van thema’s zoals financiële onafhankelijkheid zijn het inzetten van gamification om budgetteren te leren, het toevoegen van een competitie-element en het organiseren van een afsluitende showcase na een dag vol workshops.

Deze aanpak sluit aan bij de European Skills Agenda en ondersteunt de doelstellingen van het initiatief Union of Skills door levensvaardigheden, werk en actief burgerschap op een toekomstgerichte en inclusieve manier te bevorderen. Beschrijvingen van elk thema, samen met de input die via de enquête is verzameld, zijn te vinden in BIJLAGE X. Over de Drempel Young Over de Drempel Young is een door jongeren geleide uitbreiding van een breder creatief initiatief dat eenzaamheid aanpakt door middel van design, dialoog en community storytelling (het delen van verhalen binnen een groep mensen om verbinding, begrip en saamhorigheid te creëren). Dit initiatief werd aanvankelijk in Leeuwarden geïntroduceerd om geïsoleerde inwoners met elkaar in contact te brengen door middel van artistieke interventies. De jongereneditie (2026-2028) nodigt jonge creatievelingen uit om het voortouw te nemen bij het ontwikkelen van participatieve culturele projecten. Of het nu gaat om interactieve installaties of openbare evenementen, het initiatief bevordert betekenisvolle verbindingen, onder begeleiding van ervaren kunstenaars en met ondersteuning van organisaties zoals Arcadia, lokale scholen en gemeenschapscentra. Op deze manier kunnen jongeren creativiteit gebruiken als instrument voor empathie, inclusie en sociale cohesie.

Night Vision Night Vision is een gedurfd initiatief dat jonge nachtlevencollectieven een centrale rol geeft door het nachtleven van Leeuwarden te hervormen. Door samen te werken met lokale overheden en kunstgemeenschappen zet het project in op inclusief, veilig en door jongeren gestuurd nachtlevenbeleid. In juli 2025 organiseert Night Vision een “publieke nachtvergadering” met de gemeenteraad om gezamenlijk een gedeelde visie voor de stad na zonsondergang te ontwikkelen. Via festivals, optredens en maatschappelijk debat dragen jongeren niet alleen bij aan de vernieuwing van het nachtleven in Leeuwarden, maar beïnvloeden zij ook de manier waarop steden nadenken over jeugd- en cultuurparticipatie in de nacht. MOVE MOVE is een internationaal jongerenuitwisselingsproject dat jongeren uit Friesland in contact brengt met leeftijdsgenoten in plattelandsgebieden in Servië, Litouwen en Kroatië. Via grensoverschrijdende ontmoetingen verkent MOVE thema's zoals de vitaliteit van plattelandsgebieden, intercultureel leren en 17

Conceptdocument - In bewerking - onder voorbehoud van wijzigingen samenwerking op creatief gebied. Deelnemers nemen deel aan intensieve ervaringen die wederzijds begrip, persoonlijke ontwikkeling en een gedeelde visie op een levendige plattelandstoekomst bevorderen. MOVE wordt gefinancierd door Creative Europe en Erasmus+ en biedt jongeren de middelen om ideeën te vormen over inclusievere en duurzamere plattelandsgemeenschappen in heel Europa en deze vorm te geven. Mind Power Mind Power is een initiatief dat tot doel heeft de psychische gezondheid te verbeteren door middel van sport. Het is opgericht door Berber Swart, een 28-jarige Young Leader van het Internationaal Olympisch Comité. Haar aanpak is gebaseerd op Olympische waarden en positieve psychologie. Momenteel leidt ze jongerenwerkers en sportcoaches op tot Mind Power-coaches, waarbij ze zich richt op zowel sport als psychische gezondheid binnen de schoolomgeving. Haar doel is om jongeren te bereiken voordat ze in de jeugdzorg terechtkomen door een preventieve aanpak te hanteren. Dit sluit sterk aan bij ons thema Vitality. Voorbeelden zijn te vinden in BIJLAGE X, een voorbeeld van het Partnerprogramma is te vinden in BIJLAGE X. Het Europese perspectief Het LEYC2028-programma wordt gekenmerkt door een sterk Europees perspectief, niet als toevoeging maar als kernelement van de impact van het programma.

De projecten zijn bedoeld om jongeren over de grenzen heen met elkaar in contact te brengen via mobiliteitsopties, interculturele uitwisselingen en gezamenlijke uitdagingen, zoals klimaatactie en democratische participatie. Initiatieven zoals Creative Embassies, Lift! en Enter Summer School bevorderen de samenwerking tussen jongeren in Europese steden, terwijl internationale samenwerkingsverbanden worden versterkt door netwerken zoals Culture Next en RUN-EU. Deze initiatieven stellen jongeren in staat om samen een Europese identiteit te creëren, nieuwe perspectieven te krijgen en solidariteit op te bouwen met leeftijdsgenoten met verschillende achtergronden. Door alle projecten te verankeren in persoonlijke, gemeenschaps- en Europese impactniveaus, zorgt LEYC2028 ervoor dat lokale acties altijd gekoppeld zijn aan een breder Europees verhaal.