2023 SO Fryslan Bestuursverslag

Jaarverslag 2023 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân

Juni 2024

Jaarverslag 2023 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân

Inhoud Voorwoord................................................................................................................................... 4 A Bestuursverslag ......................................................................................................................... 5 1.

Het schoolbestuur ................................................................................................................. 5

1.1 Organisatie ............................................................................................................................. 5 1.2 Profiel .................................................................................................................................... 8 Missie en Visie ................................................................................................................................ 8 Overgang van Strategisch beleidsplan 2019-2023 naar SBP 2023-2027 ....................................... 9 1.3 Dialoog ................................................................................................................................. 11 Werkwijze ...................................................................................................................................... 11 2.

Verantwoording beleid ....................................................................................................... 14 Onderwijskwaliteit en de nasleep van corona en personeelskrapte ............................................ 14

2.1

Onderwijskwaliteit .......................................................................................................... 15 Werkwijze ...................................................................................................................................... 15 Inspectiebezoek ............................................................................................................................. 20 Bestuurlijke visitatie ...................................................................................................................... 20

2.2 Integraal personeelsbeleid .................................................................................................... 20 Strategische personeelsplanning .................................................................................................. 21 Professionalisering ........................................................................................................................ 21 Vitaliteit ......................................................................................................................................... 21 Werkwijze ...................................................................................................................................... 21 De gevolgen van het personeelsbeleid ........................................................................................ 25 Uitkeringen na ontslag ................................................................................................................. 25 Werkdrukmiddelen ....................................................................................................................... 25 Privacy (AVG) en Veiligheidsbeleid .............................................................................................. 25 Sociale Veiligheidsbeleving .......................................................................................................... 25 2.3

Huisvesting & facilitaire zaken ......................................................................................... 26 Huisvesting .................................................................................................................................... 26

2

Jaarverslag 2023 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân

2.4 Financieel beleid ................................................................................................................... 27 Werkwijze ..................................................................................................................................... 27 De gevolgen van het financieel beleid ......................................................................................... 27 Analyse financieel resultaat ......................................................................................................... 27 Resultaat ....................................................................................................................................... 28 Baten ............................................................................................................................................. 28 Lasten ............................................................................................................................................ 28 Investeringen ................................................................................................................................ 29 Verwachting op de lange termijn (continuïteitsparagraaf).........................................................

29 Risicoprofiel .................................................................................................................................. 31 NPO ............................................................................................................................................... 32 Financiële ontwikkelingen in kengetallen ................................................................................... 33 Signaleringswaarde vermogen ..................................................................................................... 33 Reserves ........................................................................................................................................ 34 3. Raad van Toezicht (RvT) .......................................................................................................... 35 Inleiding......................................................................................................................................... 38 Instemming ................................................................................................................................... 39 Uitgestelde beleidsdocumenten ..................................................................................................

40 Overige adviezen en activiteiten .................................................................................................. 40 B Bijlage - overzicht .................................................................................................................... 42 C Jaarrekening ............................................................................................................................ 43

3

Jaarverslag 2023 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân

Voorwoord Voor u ligt het jaarverslag 2023 van Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân (SO Fryslân). Er is ook dit jaar door de medewerkers van SO Fryslân en haar scholen hard gewerkt om het onderwijs voor onze leerlingen optimaal vorm te geven. Dat doen we zoveel mogelijk samen met de leerlingen en alle betrokkenen. Daarbij moet gedacht worden aan ouders, zorginstellingen, jeugdhulpverlening, gemeenten, samenwerkingsverbanden van het primair en voortgezet onderwijs, bedrijven en instellingen. Fantastisch dat iedereen zich inzet voor kwetsbare leerlingen. SO Fryslân heeft in deze samenwerking haar bijdrage geleverd en er samen met alle medewerkers, de Raad van Toezicht (RvT) en de (Gemeenschappelijke) Medezeggenschapsraden ((G)MR-en) voor gezorgd dat de leerlingen optimaal konden leren en genieten op school. Het bestuursverslag vormt samen met de jaarrekening het jaarverslag van het schoolbestuur. In het schooljaar 2022-2023 is er gewerkt aan het nieuwe Strategisch Beleidsplan (SBP) 2023-2027. Alle geledingen; de RvT, de directeuren en teamleiders van de scholen, de GMR, het stafbureau en verscheidene groepen van de gezamenlijke onderwijsontwikkeling hebben hier input voor aangeleverd. Voor de zomervakantie van 2023 is het SBP door alle geledingen goedgekeurd.

Dit betekent dat in het bestuursverslag de overgang naar het nieuwe SBP te zien is, oude doelen zijn afgerond en nieuwe doelen in gang gezet. Horizontale verantwoording Dit jaarverslag is voor SO Fryslân een belangrijk middel om zich horizontaal te verantwoorden. Belanghebbenden kunnen een gedrukte samenvatting ervan opvragen via info@so-fryslan.nl. Het volledige jaarverslag is eveneens te vinden op de website www.so-fryslan.nl. Via de website en intranet worden personeel, ouders en andere belanghebbenden steeds geïnformeerd over alle beleidsontwikkelingen. De organisatie legt op die manier zowel intern als extern verantwoording af over de ontwikkelingen binnen SO Fryslân op alle beleidsterreinen. Richtinggevend voor de inhoud van dit verslag zijn: - de informatie zoals verspreid via de website; - de informatie verspreid via Microsoft 365; - de aan de GMR verstrekte beleidsdocumenten; - het Strategisch Beleidsplan 2019-2023 en 2023-2027; - de managementrapportages over 2023. Het jaarverslag voldoet aan de eisen zoals die door de overheid aan de jaarrapportage van een onderwijsinstelling worden gesteld. Drs. M. Pruiksma Voorzitter College van Bestuur

SO Fryslân Morra 2-3, 9204 KH Drachten Tel. 0512- 584594 Website: www.so-fryslan.nl E-mail: info@so-fryslan.nl Kamer van Koophandel: 59619295 Bestuursnummer: 42665 Organisatiecode 6042665

4

Jaarverslag 2023 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân

A Bestuursverslag 1. Het schoolbestuur 1.1 Organisatie Stichting SO Fryslân is een overkoepelende organisatie waar zeven scholen op twaalf locaties deel van uitmaken. Het stafbureau is gevestigd aan de Morra 2-3 te Drachten.

Damwâld

02XF

Sneek

08ST

Drachten

03PB

Drachten en De Tike

00RS

Heerenveen en Oosterwolde

19TX

Leeuwarden en Franeker

26LD

Beetsterzwaag

00LD

De stichting kent een Raad van Toezicht (RvT), die bestaat uit vijf leden. Het bevoegd gezag is belegd bij de voorzitter van het College van Bestuur (CvB). Elke school binnen SO Fryslân heeft een eigen directeur, die samen met één of meer teamleider(s) het Managementteam (MT) vormt. Het team van een school bestaat uit het MT samen met alle andere medewerkers. De tegenspraak is georganiseerd door middel van medezeggenschap. Binnen SO Fryslân is de medezeggenschap als volgt geregeld: elke school heeft een eigen medezeggenschapsraad (MR). Op stichtingsniveau is er een gemeenschappelijke medezeggenschapsraad (GMR), die wordt gevormd door een afvaardiging vanuit de MR-en van de scholen. Ter ondersteuning van het primaire proces kent het stafbureau adviserende functies op het gebied van: Personeel en Organisatie (P&O), Financiën en Onderwijs en Kwaliteit. Uitvoerende werkzaamheden die niet binnen de kerntaak van SO Fryslân passen, zijn uitbesteed aan instellingen en bedrijven die de expertise doorontwikkelen en de continuïteit borgen. Het gaat dan met name om Financiële Administratie, Personeels- en Salarisadministratie, Juridische Zaken en Huisvesting. Op het

5

Jaarverslag 2023 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân

stafbureau zijn werkzaam: een controller, drie medewerkers P&O (waaronder een hoofd P&O), een bestuurssecretaris, een adviseur Onderwijs en Kwaliteit en voorzitter CvB. Onderstaand organogram laat zien hoe de organisatie is opgebouwd.

Code Goed Bestuur Bij de inrichting van de organisatie van SO Fryslân is de Code Goed Bestuur van de PO-Raad als richtlijn gehanteerd. Om goed vorm te geven aan de wettelijk voorgeschreven scheiding van bestuur en toezicht is gekozen voor bestuursorganen in de vorm van een RvT en een CvB; het dualistisch bestuursmodel. Het CvB hanteert de code Goed Bestuur. College van Bestuur Het dagelijks bestuur van de stichting SO Fryslân ligt in handen van een voorzitter van het CvB. De taken en bevoegdheden van het CvB zijn vastgelegd in het Managementstatuut. In het verslagjaar 2023 is dit: Mevrouw drs. Mirjam Pruiksma, voorzitter. Nevenfuncties: Lid Raad van Toezicht Samenwerkingsverband passend onderwijs te Leeuwarden; bestuurslid stichting Samenwerkingsverband VO Zuidoost Friesland; bestuurslid stichting Samenwerkingsverband VO Fultura; bestuurslid stichting samenwerkingsverband VO Fryslân Noard; voorzitter Raad van Toezicht poppodium Neushoorn te Leeuwarden; voorzitter Wijk- en Speeltuinvereniging Oranjewijk en lid Wijkpanel Oranjewijk te Leeuwarden. Voor de vergoeding van het CvB verwijzen wij naar de jaarrekening en naar de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen (WNT).

6

Jaarverslag 2023 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân

Raad van Toezicht De taken en bevoegdheden van de RvT zijn vastgelegd in het bijgevoegde toezichts- en bestuursreglement. Zie voor het Jaarverslag van de RvT hoofdstuk 3. De Raad van Toezicht bestaat uit: Mevrouw drs. S. de Graaf Nevenfuncties: penningmeester van bestuur Stichting Noorderlicht/Huis van de Fotografie; lid Raad van Toezicht ROS Friesland; lid gezamenlijke rekenkamercommissie gemeenten Noardeast Fryslân en Dantumadiel (lid tot 1-7-2023); secretaris van bestuur Stichting Topvolleybal Groningen/Amysoft Lycurgus en lid stuurgroep festival Jazz te Gast, Zuidhorn. Mevrouw J.E. de Poorte Functie: opleidingsmanager Instituut voor Engineering, Hanzehogeschool Groningen. Mevrouw mr. M.J.J. Stam-Boots Functie: bestuurssecretaris Scholengroep Katholiek Onderwijs Flevoland en Veluwe. De heer drs. H.

Drenth RA MGA Functie: directeur/openbaar accountant vestiging Assen Verstegen accountants en adviseurs; Nevenfuncties: lid raad van commissarissen Zorg Innovatie Forum te Groningen; lid Raad van Commissarissen Woonborg in Vries; lid Raad van Toezicht Opron in Veendam; lid Raad van Toezicht Stichting ‘Theater over de Noord’; lid raad van toezicht Het Oversticht in Zwolle; penningmeester bestuur Veenkoloniaal Museum in Veendam (met ingang van 11-04-2023); lid Werkveld Advies Commissie Hanzehogeschool; toezichthouder praktijkopleidingen NBA en examinator accountancyvakken RU Groningen. Dhr. S. Dijkstra Functie: beleidsadviseur Onderwijsinnovatie & ICT bij Ambion; Nevenfuncties: coördinator kennisnetwerk SD-Fryslân en lid van de ledenraad van SIVON. Gemeenschappelijke medezeggenschap Bij SO Fryslân vallen zeven scholen onder het bevoegd gezag. Hierdoor is er een wettelijke verplichting om een Gemeenschappelijke Medezeggenschapsraad in te stellen. De GMR vertegenwoordigt de belangen van de Medezeggenschapsraden van de scholen en komt regelmatig bijeen om te vergaderen en te overleggen met het bevoegd gezag. De GMR is bevoegd om voorstellen te doen, standpunten kenbaar te maken, adviezen te geven en instemming te verlenen volgens het GMR-reglement. Er komen zaken aan de orde die voor alle scholen binnen SO Fryslân van belang zijn.

De GMR bestaat uit een personeels- en een oudergeleding. De leden hebben zitting namens de MR van één van de scholen. Een overzicht van de GMR-leden is opgenomen in het jaarverslag van de GMR: zie hoofdstuk 4.

7

Jaarverslag 2023 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân

1.2 Profiel Missie en Visie Wij zien het als ons doel om leerlingen met een extra ondersteuningsvraag voor te bereiden op een zo zelfstandig mogelijke plek in de samenleving. Door leerlingen en hun ouders te begeleiden op het gebied van wonen, werk, vrije tijd, vervolgonderwijs en burgerschap willen wij bijdragen aan een waardevol en gelukkig leven. Toekomstperspectief, welbevinden en zelfvertrouwen zijn hierin de drie steunpilaren. Wij vinden het belangrijk dat ouders zich binnen onze organisatie net zo welkom voelen als hun kinderen. Wij zien hen als een belangrijke partner in het ontwikkelingsproces van onze leerlingen. Effectief leren lukt alleen in een veilige omgeving waarin iedereen zichzelf kan zijn. Speciaal Onderwijs Fryslân biedt leerlingen en medewerkers een vertrouwd leerklimaat dat aansluit op de individuele behoeften en in verbinding staat met de maatschappij. Een veilige leeromgeving begint bij onszelf. Het is daarom van belang dat onze medewerkers zich gewaardeerd, vitaal en veilig voelen. Wij verliezen hen dan ook niet uit het oog. Elke collega toont leiderschap en professionaliteit binnen zijn/haar taken en verantwoordelijkheden op onderwijskundig vlak. Wij bundelen onze kennis en vakmanschap en versterken daardoor elkaar. Wij geloven in ons kunnen, maar vinden ook dat ontwikkeling tijdloos is.

Onze missie en visie leiden tot de ambitie om op een aantal punten nog sterker te worden. Dit doen we door samen te werken en te blijven ontwikkelen binnen onze expertise. Deze waarden uiten zich in onze leerresultaten: • Wij willen kwalitatief goed onderwijs geven. • Wij zijn op de hoogte van de toekomstdromen van onze leerlingen en kunnen hier doelgericht op sturen. • Wij staan voor professionaliteit welke wij dagelijks doorontwikkelen. De visie van SO Fryslân op speciaal onderwijs is niet alleen waardevol binnen de eigen organisatie, maar ook voor externe partijen binnen en buiten de regio Friesland. Wij willen samenwerken met onderwijsorganisaties en een logische gesprekspartner zijn voor het onderwijs- en zorgveld, overheden, het bedrijfsleven en de politiek. Zo leveren wij een structurele bijdrage aan de inrichting van inclusief onderwijs en een inclusieve maatschappij. Dit maakt ons tot een expertisecentrum op provinciaal niveau op het gebied van speciaal onderwijs: Spil in Speciaal Onderwijs. Kernactiviteiten De eerste kerntaak van SO Fryslân is het faciliteren van de aangesloten scholen bij het verzorgen van speciaal onderwijs voor hun leerlingen. Daarnaast fungeert SO Fryslân als centraal aanspreekpunt voor externe partijen.

Het CvB van SO Fryslân bewaakt de doelstellingen van het door de Stichting verzorgde onderwijs en de voortgaande ontwikkeling van dit onderwijs, zoals staat vermeld in het managementstatuut. Verder draagt het CvB zorg voor de synergie tussen de scholen. De inhoud van het beleid is gestuurd door de grote doelen in het Strategisch Beleidsplan (bijlage 1). Toegankelijkheid & toelating Leerlingen hebben alleen toegang tot onze scholen als zij een Toelaatbaarheidsverklaring (TLV) hebben, afgegeven door de Commissie van Advies van een Samenwerkingsverband Passend Onderwijs. Elke school binnen SO Fryslân heeft een Schoolondersteuningsprofiel, waarin is aangegeven wat de expertise van de school is. Ouders melden hun kind met een TLV aan bij een

8

Jaarverslag 2023 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân

school met een passende expertise. Het Bestuur streeft ernaar om alle leerlingen die aan de criteria voldoen, binnen de wettelijke termijn op een school te plaatsen. Overgang van Strategisch beleidsplan 2019-2023 naar SBP 2023-2027 In het Strategisch Beleidsplan van SO Fryslân (SBP) wordt het strategisch beleid van de stichting beschreven: de hoofdlijnen van de koers en de speerpunten voor de komende vier jaar. Verslagjaar 2023 is een overgangsjaar; het SBP 2019-2023 is afgerond en de nieuwe doelen voor de komende vier jaar zijn vastgesteld in het SBP 2023-2027. In de tekst zijn de doelen van SBP 2019-2023 blauw en zijn de doelen van SBP 2013-2027 groen. De inhoud van het nieuwe SBP 2023-2027 is tot stand gekomen met organisatie brede inbreng. De teams op de scholen zijn vanaf september 2022 gestart met de vorming van hun schoolplan. Zij hebben de sterke en zwakke aspecten van de school benoemd, met elkaar bepaald welke punten prioriteit hebben om de komende vier jaar aan te werken en wat hun ambitie is. In januari 2023 is dit proces op de scholen afgerond. Van alle sterkte-zwakte analyses van de scholen, hun speerpunten en ambities heeft het bestuur van SO Fryslân een analyse gemaakt. De uitkomst daarvan is met de Managementteams en Schoolontwikkelaars van de scholen besproken. Gezamenlijk zijn de prioriteiten voor het SBP van SO Fryslân voor 2023-2027 vastgesteld.

Vervolgens is geformuleerd hoe de prioriteiten ook terug komen in de Schoolplannen van de scholen. Daarna is het SBP 2023-2027 besproken met de RvT en de GMR. Met het resultaat kan het bestuur van SO Fryslân de scholen ondersteunen om het gezamenlijke doel te bereiken, namelijk dat ‘… leerlingen hun eigen kracht ontwikkelen en straks een zo groot mogelijke kans krijgen om daar te komen waar ze het liefste willen zijn.' Hieronder de doelen uit het SBP 2019-2023 die in het verslagjaar zijn afgerond: 1. SO Fryslân heeft de cyclus onderwijskwaliteit geïmplementeerd, het bestuur heeft zicht op de ambities en kwaliteit van het onderwijs en op de samenhang hiervan met de schoolontwikkeling en professionalisering. Evaluatie: De cyclus onderwijskwaliteit is onderdeel van de Planning en Control cyclus tussen de directeur en het CvB. Komende SBP periode borgen. Vervolg in groot doel 1 SBP 2023-2027 2. SO Fryslân heeft zicht op de kwaliteit van de scholen aangaande tevredenheid op de vijf volgende onderwerpen: uitstroom, tussentijdse leeropbrengsten, ouders, leerlingen en medewerkers. Evaluatie: De tevredenheid op de vijf onderwerpen wordt aangeleverd door de Managementteams van de scholen aan het CvB, maar zijn niet bekend bij het team. Vervolg in groot doel 1&2 SBP 2023-2027 3. SO Fryslân heeft de visie op leiderschap vanuit draagkracht vormgegeven, de medewerkers zijn er eigenaar van.

Evaluatie: De visie moet geborgd worden, gekozen is om dit volgens de systematiek van Waarderend onderzoeken te doen. Dit traject is in 2022 opgestart. Vervolg in groot doel 3 SBP 2023-2027

9

Jaarverslag 2023 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân

4. De medewerkers van SO Fryslân zijn tevreden over de organisatie en communicatie tussen de scholen onderling en met het bestuur. Evaluatie: Het MTO in december 2022 heeft laten zien dat de medewerkers tevreden zijn hierover. Voor het onderwerp Communicatie is nu Office365 intern ingericht, externe communicatie moet nog opgepakt worden. Vervolg in groot doel 5 SBP 2023-2027 5. SO Fryslân is een aantrekkelijke werkgever. Evaluatie: Het MTO in december 2022 heeft laten zien dat de medewerkers tevreden zijn. Ondanks de personeelskrapte lukt het nog steeds om net voldoende personeel te werven, dit moet geborgd worden. Borging in groot doel 3 SBP 2023-2027 6. SO Fryslân werkt extern samen om expertise, kennisdeling en innovatie te bevorderen. Evaluatie: Dit is gedaan en moet doorgaan toegespitst op de rol van SO Fryslân binnen inclusiever onderwijs. Dit komt terug in groot doel 5&6 SBP 2023-2027

Strategisch Beleidsplandoelen 2023-2027 Een aantal ontwikkelingen uit het SBP 2019-2023 worden voortgezet en/of geborgd in de SBP doelen van 2023-2027. Niet alle ontwikkelingen zijn even dringend, aan sommige onderwerpen wordt al langer gewerkt en niet alles kan tegelijk. De volgende belangrijkste strategische doelstellingen staan er voor de komende jaren: Grote doelen 2023-2027 1. De leerlingen krijgen goed onderwijs aangeboden met goede resultaten. 2. De medewerkers hebben zicht op, en sturen op de kwaliteit van goed onderwijs aan de leerlingen. 3. De medewerkers zijn professionals. 4. We doen wat we hebben afgesproken. 5. We werken intern en extern goed samen. 6. De onderscheidende expertise van SO Fryslân wordt effectief ingezet op weg naar inclusiever onderwijs.

10

Jaarverslag 2023 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân

1.3 Dialoog Werkwijze Alle scholen van SO Fryslân bevinden zich binnen de grenzen van de provincie Friesland. Dit betekent dat de Friese cultuur, tweetaligheid, het verschil tussen stad en platteland, de bevolkingsafname en vergrijzing items zijn die - in meerdere of mindere mate - binnen de omgeving een rol spelen. Wat de contacten met de omgeving betreft zijn de ouders/verzorgers van een leerling het allereerste aanspreekpunt buiten de school. Samenwerkingsverbanden SO Fryslân is op bestuurlijk niveau vertegenwoordigd in alle samenwerkingsverbanden in de provincie Fryslân die zijn gevormd sinds 1 augustus 2014 toen het Passend Onderwijs is ingevoerd. Deze organisaties geven de Toelaatbaarheidsverklaringen (TLV-en) af, waarmee een leerling het onderwijs op één van de scholen voor Speciaal Onderwijs kan volgen. Voor het primair onderwijs is er één provinciaal samenwerkingsverband in Fryslân. Voor het voortgezet onderwijs zijn er drie samenwerkingsverbanden in respectievelijk de regio’s Noord-Friesland, Zuidwest-Friesland en Zuidoost-Friesland. De deelname van SO Fryslân aan de samenwerkingsverbanden heeft onder andere tot doel om een dekkend onderwijsaanbod in de provincie te borgen, de toelating van leerlingen naar het (V)SO, SBO en PrO te regelen en thuiszitters te voorkomen. Aan deze opdracht wordt gewerkt in bestuursvergaderingen, werkgroepen en andere vormen van overleg.

Contacten in het werkveld Iedere school heeft in de eigen regio contacten met de RENN4-scholen en het regulier onderwijs, waaronder ook het Speciaal Basisonderwijs (SBO) en het Praktijkonderwijs (PrO). De samenwerking met het middelbaar beroepsonderwijs (MBO) en het praktijkonderwijs wordt gestimuleerd door de Impulsgelden in het kader van het actieplan Baankansen en van het project Arbeidstoeleiding 20212022 van het Europese Subsidie Fonds (ESF), waarin de uitbetaling in het verslagjaar heeft plaatsgevonden. Deze subsidies vormen een goede stimulans voor een bredere samenwerkingsstructuur tussen de scholen onderling, de leerlingen en de arbeidsmarkt. Deze samenwerking staat onder regie van de Arbeidsmarktregio ‘Fryslân Werkt!’ Met zorginstellingen als Alliade, waarvan een aantal kinderdagcentra (KDC's) een plek hebben binnen de school, zijn nauwe contacten. Ook Wille! Speciale Kinderopvang is op bijna alle scholen na schooltijd te vinden. Overige zorginstellingen in de regio zoals MEE, Reik en de GGD zijn vaste overlegpartners, waarmee we in gesprek zijn om structureel Onderwijs-Zorgarrangementen in het kader van ’Eén kind, één plan’ vorm te geven in de regio.

Overige partners De gemeentes spelen een belangrijke rol in het leven van de leerlingen, zowel tijdens de schoolloopbaan (vervoer, extra zorg en ondersteuning) als bij de uitstroom richting dagbesteding en (beschut) werk. Ze zijn daarmee een belangrijke partner voor de scholen. Het UWV en het CIZ zijn bepalend bij het afgeven van indicaties en voor het bieden van stageplaatsen en bij de uitstroom naar werk is het bedrijfsleven onmisbaar. De professionals van SO Fryslân kunnen voor scholing en ontwikkeling terecht bij het Noordelijk Onderwijs Gilde (NOG), dat in overleg met de stichting modules, masterclasses en vaardigheidscolleges aanbiedt gericht op werken in het speciaal onderwijs. De medewerkers kunnen ook andere scholingstrajecten volgen bij het NOG en eventueel andere aanbieders. Voor het implementeren van het waarderend onderzoeken en de waarderende gespreksvoering, wordt intensief samengewerkt met Drives@School.

11

Jaarverslag 2023 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân

Op kwaliteitsgebied wordt er samengewerkt met de adviseurs van Effectief Onderwijs. De diensten van MedPrevent en diverse organisaties die individuele coachingstrajecten verzorgen worden ingezet bij ziekte van medewerkers en de ondersteuning daarbij. Daarnaast zijn er nog veel bestuurlijke en schoolspecifieke organisaties waarmee wordt samengewerkt om aan de ambitie van SO Fryslân te kunnen voldoen. SO Fryslân is lid van de sectorraad voor Gespecialiseerd Onderwijs (Sectorraad GO). Zo kunnen innovaties en kennisdeling op het gebied van onder andere Onderwijs en Zorg en Professionaliteit worden gestimuleerd en de belangenbehartiging gerealiseerd. Tot slot heeft SO Fryslân zitting in de stuurgroep Cultuureducatie onder leiding van expertise- en adviesorganisatie Keunstwurk. Hier vindt de provinciale en gemeentelijke afstemming met het onderwijsveld plaats rond de besteding van de cultuurgelden volgens de landelijke regeling Cultuureducatie met Kwaliteit.

Verantwoording doelen Samenwerking In het Strategisch Beleidsplan 2019-2023 en 2023-2027 van SO Fryslân staat op het gebied van de dialoog het volgende geformuleerd: Samenwerken – We werken intern en extern goed samen. SO Fryslân werkt samen om expertise kennisdeling en innovatie te bevorderen – Doorontwikkelen en communiceren!

Voor het verslagjaar 2023 zijn daaruit de volgende jaardoelen afgeleid: • Waar dat bespreekbaar is in de regio, gesprekken voeren om te komen tot een breder aanbod van gespecialiseerd onderwijs, onderwijs en zorg met alle belanghebbenden. • Proactief in de gesprekken op weg naar inclusiever onderwijs. • Borgen van de samenwerking tussen VSO, PrO en MBO in relatie tot de Arbeidsmarktregio Fryslân. • Borgen van de samenwerking met ketenpartners zoals gemeenten, instanties, instellingen en belanghebbenden om innovaties te ontwikkelen en beschikbaar te maken voor het onderwijs. De samenwerking met de ketenpartners, zoals die beschreven is onder Werkwijze, is op natuurlijke wijze ontstaan. In het verslagjaar heeft het bestuur zich daarnaast actief opgesteld in verschillende regio’s om een breder aanbod van onderwijs en zorg gestalte te kunnen geven. Alle onderwerpen die onder samenwerking vallen, hebben als doel om zo passend mogelijk het onderwijs aan te bieden voor de leerlingen van onze doelgroep. Daarnaast willen wij de expertise die wij hebben zo veel mogelijk delen met de overige instellingen om voor ieder kind de meest passende plek te realiseren én het gesprek over inclusiever onderwijs op te pakken en samen mee uit te werken.

Samen Kansrijk Een voorbeeld van deze actieve samenwerking is het project Samen Kansrijk in Drachten, waar de SO Fryslân-school Kleurryk deel van uitmaakt. Dit is een voorbeeld van de mogelijkheid om Passend Onderwijs in de praktijk vorm te geven. Waarbij SBO It Heechhôf, SBO de Sjalom, SO de Saffier en SO de Skelp in Drachten samen geïntegreerd onderwijs gaan aanbieden. In 2023 is de bouw feestelijk van start gegaan. Toegewerkt wordt naar de opening van de nieuwe school in januari 2025. SO

12

Jaarverslag 2023 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân

Fryslân is vanuit expertise een belangrijke speler bij de ontwikkeling van dit project.

Talryk-locatie Unyk In het schooljaar 2023-2024 heeft Unyk een herstart gemaakt. Deze locatie is onderdeel van het onderwijsaanbod van Talryk. Voor leerlingen die moeilijk in een schoolse setting kunnen leren en veelal thuis zijn komen te zitten. Het gaat hier om een tijdelijke leer-werkplek voor leerlingen, waarbij er samengewerkt wordt met diverse bedrijven. Bij Unyk is men gericht op de uitstroom en de training hiervoor. Grutsk In Franeker werken SO Fryslân, Elan Onderwijsgroep, gemeente Waadhoeke, Samenwerkingsverband PO Friesland en kinderopvang Wille! samen aan de uitvoering van een projectplan. In dit plan, waarvoor een stuurgroep is ontwikkeld, krijgen onderwijs en zorg vorm in een “huiskamer”, worden peuters opgevangen en is er aandacht voor de buitenschoolse opvang. Bij de start van het project werd gelijk al duidelijk hoeveel behoefte er is aan een dergelijke voorziening: de aanmeldingen zijn toegenomen. Omdat de groep leerlingen van It Twalûk al les kreeg in het gebouw samen met de leerlingen van SBO de Bolder in Franeker, zagen we dat beide onderwijsvormen elkaar kunnen aanvullen en versterken om goed onderwijs te geven. Onder de naam ‘Grutsk’ is daarom een plan opgesteld om ontschotting in de toekomst meer mogelijk te maken.

Maatjesproject lezen Duisterhoutschool en OBS Boekhorst Beide scholen zijn gehuisvest binnen hetzelfde schoolgebouw, MFS-Zuid te Oosterwolde. Om de leerlingen meer met elkaar in contact te brengen en om van elkaar te kunnen leren. Vanuit een project over anders zijn is in het verslagjaar een structurele samenwerking ontstaan. Leerlingen van het Basisonderwijs zijn leesmaatje voor de leerlingen van de Duisterhoutschool. Ideeën om deze samenwerking ook op andere vakken in de toekomst uit te breiden liggen klaar. School Lyndensteyn School Lyndensteyn, die een grote regio bedient, werkt nauw samen met Revalidatie Friesland en heeft een afdeling voor het VMBO onderwijs. Om deze leerlingen naar een diploma te kunnen begeleiden, is er een nauwe samenwerking met de Burgemeester Harmsmaskoalle in Gorredijk (BHS Gorredijk). Inclusief Leeuwarden In het verslagjaar hebben de bestuurders van het Primair Onderwijs in Leeuwarden en de bestuurder van het SWV PO structureel overleg gehad. Met als doel te onderzoeken hoe we de toenemende verwijzing naar het speciaal onderwijs kunnen stoppen en waar we elkaar kunnen versterken om samen te werken aan meer inclusief onderwijs. Dit heeft geresulteerd in een aantal praktische plannen voor 2024 en 2025. Toekomstige ontwikkelingen Voor de Piet Bakkerschool in Sneek concentreren de gesprekken zich voornamelijk op de toekomst van de SO- en VSO-groepen.

Er zijn drie schoolbesturen die deze groepen bedienen in Sneek, waarbij de versnippering substantieel is. Het voornemen is om een structurele oplossing te kiezen die de kwaliteit van het onderwijs voor deze leerlingen in de toekomst kan waarborgen. In het verslagjaar zijn hierover wederom gesprekken gevoerd.

13

Jaarverslag 2023 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân

Arbeidsmarkt Onder regie van de Arbeidsmarktregio Fryslân Werkt! vindt overleg plaats tussen het VSO, PrO en MBO en de gemeentes om doorstroom naar arbeid te bevorderen en uitval te voorkomen. Inmiddels is er een nieuwe tranche Europese Subsidie Fonds Arbeidstoeleiding beschikbaar. Voor deze extra middelen zijn plannen geschreven in samenspraak met de uitvoerenden op de scholen. De uitvoering hiervan is gestart in september 2022 en is doorgezet in het verslagjaar. Leerstoel Peer van der Helm is benoemd tot bijzonder hoogleraar voor leerlingen met zorg, cognitieve beperkingen en gedragsproblemen in het speciaal onderwijs, aan de Faculteit der Maatschappij- en Gedragswetenschappen van de Universiteit van Amsterdam (UvA). SO Fryslân is één van de organisaties die deze leerstoel tot 2024 heeft ingesteld in samenspraak met de Sectorraad GO. Vanuit SO Fryslân is er zitting in de Ondersteuningsgroep en in de Stuurgroep. Het CvB is tevreden over de kansen die binnen alle hierboven genoemde samenwerking tot stand komen en over de bijdrage die ze leveren aan de visie van SO Fryslân. Samenwerken is nooit klaar en zal ook de komende jaren volop aan de orde zijn. Klachtenbehandeling SO Fryslân hanteert een eigen Klachtenregeling (bijlage 2). In 2023 is één klacht bij het bestuur ingediend. Bij de landelijke klachtencommissie is één klacht ingediend en weer ingetrokken.

Bij de externe vertrouwenspersoon is geen klacht ingediend. Meldcode De scholen van SO Fryslân hanteren de meldcode Huiselijk geweld en kindermishandeling. In 12 gevallen is de meldcode doorlopen, dat heeft in 2023 geresulteerd in daadwerkelijke één melding bij Veilig Thuis.

2. Verantwoording beleid In dit hoofdstuk verantwoordt het bestuur het gevoerde beleid op de volgende beleidsterreinen: de Onderwijskwaliteit, het Integraal personeelsbeleid, de Planning en control Financiën, Huisvesting & facilitaire zaken en het Financieel beleid. Het hart van deze paragrafen wordt gevormd door een beschrijving van de werkwijze, waarna een verantwoording van de gestelde doelen vanuit het SBP en, indien van toepassing, een onderbouwing van wetmatigheden volgen. De laatste paragraaf van dit hoofdstuk gaat in op de risico’s en risicobeheersing. Onderwijskwaliteit en de nasleep van corona en personeelskrapte Vanaf 2020 hebben we door de lockdown ervaring opgedaan met groeps-, bouw- en zelfs schoolsluitingen, de reden was de pandemie. In diezelfde periode hebben we ook te kampen gekregen met personeelskrapte, waardoor we ook in het verslagjaar nog last hebben gehad van groeps-, bouw- en zelfs schoolsluitingen in verband met besmettingen en/of tekort aan personeel. Ten tijde van een sluiting is de mogelijkheid van noodopvang aangeboden voor leerlingen van ouders met een cruciaal beroep en leerlingen in een moeilijke thuissituatie. Hier is wisselend gebruik van gemaakt. Ook constateren we dat door deze situatie de afgesproken planning van de onderwijsontwikkeling niet altijd haalbaar bleek.

14

Jaarverslag 2023 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân

2.1

Onderwijskwaliteit

SO Fryslân wil het beste voor haar leerlingen. Dat betekent dat de landelijke standaard weliswaar als voldoende wordt beschouwd, maar dat de ambitie is om de lat hoger te leggen. Het bestuur streeft niet naar ‘voldoende’ maar naar ‘goed’ onderwijs en naar tevreden leerlingen, ouders en personeelsleden. De kernvraag daarbij is: Wanneer zijn we tevreden? Het bestuur is pas tevreden als alle leerlingen op school leren wat ze kunnen leren (tussentijdse leeropbrengsten) en als de leerlingen goed uitstromen naar vervolgonderwijs of naar een goede passende plek in de maatschappij (uitstroom). Daarnaast gaat het om tevreden leerlingen, ouders en personeelsleden.

Werkwijze Bestuurlijk toezicht Het bestuur van SO Fryslân heeft tot taak, om toezicht te houden op de kwaliteit van het onderwijs op de scholen en zo nodig te stimuleren tot verbetering. Dat betekent toezicht houden op onvergelijkbare grootheden, want wat voor de ene school goed is, hoeft dat voor de andere school nog niet te zijn. Het bestuur kan en wil dan ook niet centraal vaststellen wat er in de praktijk moet gebeuren om het gewenste kwaliteitsniveau te bereiken of te behouden; de scholen hebben zelf de verantwoordelijkheid om hun leerlingen te bieden wat ze nodig hebben. De inhoud van het onderwijskundig handelen mag dan per school verschillen, over het geheel van SO Fryslân wordt wel een hoog kwaliteitsniveau nagestreefd. De eisen die de Inspectie aan scholen stelt voor een ‘voldoende’ beoordeling, gelden binnen SO Fryslân als het minimum. Er wordt meer verwacht van alle scholen binnen de stichting. Om dat te bereiken vraagt SO Fryslân van de scholen om op vergelijkbare wijze hun eigen handelen tegen het licht te houden, zo nodig verbeteringen na te streven en hiervan verslag te doen aan het bestuur. En dat niet één keer, maar als doorlopend proces, waarbij telkens de vragen worden gesteld: wat willen we bereiken (thema ambitie), hoe staan we er nu voor (thema inzicht in de huidige kwaliteit) en wat moet er gebeuren om naar ons doel toe te groeien (thema ontwikkeling).

Deze drie vragen komen op elk niveau weer in een andere vorm terug, vanaf de individuele leerling tot het groepsniveau, binnen het team medewerkers en op schoolniveau. Uiteindelijk berust de kwaliteit van SO Fryslân op de gezamenlijke kwaliteitsniveaus van de scholen, elk in hun eigen situatie.

Onderwijskwaliteit De kwaliteit van het onderwijs: waar is dat aan af te meten? Wij denken aan de leerresultaten van de leerlingen, aan de plek waar ze uiteindelijk terecht komen, aan een soepel lopende of lerende schoolorganisatie en aan de vraag of leerlingen, ouders en medewerkers tevreden zijn over hun school. Al deze aspecten bepalen voor een deel of het onderwijs van goede kwaliteit is. Sommige aspecten zijn te vatten in duidelijke cijfers en percentages (denk aan tussentijdse leeropbrengsten of uitstroomcijfers), op andere deelgebieden is de stand van zaken (de ‘opbrengst’) alleen in woorden

15

Jaarverslag 2023 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân

te beschrijven en niet hard te meten. En het vergelijken van de resultaten van de scholen onderling is niet rechtstreeks mogelijk, want de uitgangspositie is voor elke school anders. Om het kwaliteitsbeeld van SO Fryslân als geheel te bepalen is een rijtje cijfertjes dus niet genoeg. Daarom is de belangrijkste vraag van het bestuur aan de scholen uiteindelijk niet wat ze precies hebben bereikt, maar of ze voldoende bezig zijn met het behouden en verbeteren van de kwaliteit van hun specifieke onderwijs, en hoe ze dat doen. Ofwel: wat is de ambitie (ambitie), is het duidelijk hoe het er nu voor staat (zicht op kwaliteit) en op welke manier wordt naar de ambitie toegewerkt (ontwikkeling)? Met als belangrijke toevoeging: wordt dit streven gedragen in alle geledingen van de school, zodat er op alle niveaus over wordt meegedacht? Dit laatste wordt samengevat in de term ‘professionele dialoog’: het zijn de betrokken professionals die samen met elkaar de antwoorden op de drie basisvragen moeten vormgeven en daarmee ‘eigenaar’ zijn van het streven naar behoud en verbetering van de kwaliteit.

Cyclus Onderwijskwaliteit Door steeds dezelfde thema’s in de basisvragen centraal te stellen, waarbij elke school zijn eigen invulling kan geven, worden de onvergelijkbare grootheden toch samengesmeed tot een overkoepelend beeld van het onderwijs binnen SO Fryslân. De werkwijze die hiervoor is gekozen staat bekend als de ‘Cyclus Onderwijskwaliteit’. Het begrip Cyclus geeft daarin het belangrijkste kenmerk van deze manier van werken weer: vanuit de ambitie die is geformuleerd en het inzicht in de huidige stand van zaken wordt een plan gemaakt om de kwaliteit te behouden (borgen) en te verbeteren. Dat plan wordt uitgevoerd en naar aanleiding van de resultaten bijgesteld, waarna de cyclus opnieuw start: het Plan-Do-Check-Act-principe van Deming. Opbrengstgericht Werken Om te kunnen beoordelen wat er nodig is, wordt op elke school de Cyclus Opbrengstgericht Werken (OGW) toegepast. Dat is: het systematisch vaststellen van de doelen en standaarden en daarna het verzamelen van de benodigde informatie over allerlei deelgebieden, zoals de tussentijdse leeropbrengsten, de leerlingenuitstroom van de afgelopen jaren, de interne werkwijze en de mate waarin leerlingen, ouders en medewerkers tevreden zijn over de school. Deze gegevens moeten systematisch en inzichtelijk worden vastgelegd en geanalyseerd.

De uitkomst hiervan leidt tot de vragen: - Is de school tevreden over de gerealiseerde resultaten, vergeleken met de schoolstandaard? - Wat gaat goed? - Wat moet beter, op korte en lange termijn? Op grond van de antwoorden worden beslissingen genomen over de te volgen koers: wat moet er dit jaar gebeuren, wat moet er daarna in het volgende jaarplan en wat is het doel voor de lange termijn, dat wordt opgenomen in het volgende schoolplan? Samen ontwikkelen De manier van werken met deze cyclus is door SO Fryslân samen met de scholen ontwikkeld in de loop van de jaren en wordt nog steeds verder verfijnd. Het beleidsstuk ’Cyclus Onderwijskwaliteit’ geeft een overzicht van de gebieden waarop de scholen uiteindelijk verslag uitbrengen aan het bestuur: de ‘Opbrengstschalen’. Al werkend met het systeem wordt steeds iets duidelijker welke inhoud de cyclus krijgt binnen de scholen. Het kwaliteitssysteem is in ontwikkeling en de werkwijze verandert mee.

16

Jaarverslag 2023 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân

Posters Om de Cyclus Onderwijskwaliteit overzichtelijk te maken is het proces samengevat in de vorm van een illustratie. De scholen kunnen aan de hand van deze ‘posters’, die letterlijk een beeld geven van de toegepaste werkwijze, aan belangstellenden hun werkwijze uitleggen en verantwoorden. Per school is soms nog een eigen illustratie uitgewerkt om de werkwijze nog beter op de specifieke situatie toegesneden te laten zien. Onderstaand een schematische samenvatting van de in 2023 door de scholen aangegeven tevredenheid. Duisterhout

It Twalûk (basis poster 22 23)

Kleurryk

Piet Bakkerschool

Figuur 1 Poster Bestuurstoezicht Onderwijskwaliteit School Lyndensteyn

Talryk

De Wingerd

Leerling

Ouder

Niet afgenomen in 20222023

Medewerker

Tussentijdse leeropbrengsten

Vergelijking gemaakt op basis van CITOuitkomsten i.p.v. analyse van scoring op de eigen leerlijnen. Dit maakt dat er geen conclusie te trekken is.

SO ontevreden, VSO tevreden

Uitstroom SO

Uitstroom VSO

Legenda: Blauw: uitstekend/heel tevreden Groen: goed/tevreden

nvt

nvt

Oranje: kan beter/ontevreden Rood: slecht/ontevreden

17

Jaarverslag 2023 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân

Werkwijze gezamenlijke onderwijsontwikkeling Het CvB wil niet alleen zicht hebben op de onderwijskwaliteit op de scholen, maar wil de gezamenlijke onderwijsontwikkeling op de scholen ook stimuleren en faciliteren. Hiervoor zijn diverse werk-, expert- en projectgroepen ingericht die de gezamenlijke onderwijsontwikkeling vormgeven. De uiteindelijke besluiten worden door het DOST genomen. De Regiegroep heeft de gang van zaken gecoördineerd tot augustus 2023. Deelnemers aan de werk/expert/projectgroepen zijn o.a.: directeuren, teamleiders, leraren, stafpersoneel en de voorzitter van het CvB. Tijdens het verslagjaar is deze werkwijze in het kader van het nieuwe SBP geëvalueerd. Vanuit de directeuren en het CvB is het verzoek gekomen om te onderzoeken of het DOST niet de Regiefunctie zou moeten overnemen van de Regiegroep. Daarbij kan ook bekeken worden in hoeverre het leiderschap gedeeld zou kunnen worden tussen: de directeuren, het CvB en het stafbureau. In het najaar van 2023 is dit onderzoek gestart, met de start van 2024 zou daarmee het gedeeld leiderschap en de regievoering duidelijk moeten zijn.

Verantwoording doelen Onderwijskwaliteit In het Strategisch Beleidsplan 2019-2023 en 2023-2027 van SO Fryslân staat op het gebied van de onderwijskwaliteit het volgende hoofddoel geformuleerd:

Cyclus Onderwijskwaliteit en het Aanbod De cyclus onderwijskwaliteit is geïmplementeerd op de scholen en op basis hiervan kunnen de scholen vanuit de onderwijsresultaten het aanbod voor de leerlingen optimaliseren. Voor het verslagjaar 2023 zijn uit het hoofddoel de volgende jaardoelen afgeleid: Vanuit de Cyclus Onderwijskwaliteit: • Voor elke school zijn concrete doelen geformuleerd in het jaarplan 2022-2023 voor de implementatie van de cyclus onderwijskwaliteit. • Er is een handboek onderwijskwaliteit ontwikkeld door de schoolontwikkelaars. • De directeur van elke school kan gedurende het schooljaar de voortgang van de implementatie laten zien in het gesprek met het bestuur tijdens een Directieoverleg. Elke school heeft de doelen omgezet naar taken, verantwoordelijkheden en er ligt een planning. Vanuit het Aanbod: • Implementatie Burgerschap op alle scholen. • Onderwijsresultaten van rekenen/taal-lezen/Burgerschap-Sociaal emotioneel leren en Praktijkvakken zijn inzichtelijk en worden vergeleken.

18

Jaarverslag 2023 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân

Evaluatie 2022-2023: De cyclus is volgens verwachting geïmplementeerd op de scholen, naar tevredenheid ook besproken tijdens het Directieoverleg. Op basis van het inspectiebezoek in januari 2023 zijn er nog schoolspecifiek doelen aangepast. Aandachtspunt: de cyclus is niet bekend bij de medewerkers die werken met de leerlingen. In het nieuwe SBP is dit als actie meegenomen. Tussenevaluatie 2023-2024: Vanuit de onderwijsresultaten-Aanbod, zijn rekenen en burgerschap besproken bij de werkgroep van de Intern Begeleiders. Ook de werkgroep Sociaal Emotioneel heeft een bijeenkomst gehad waarin een nieuwe visie is geschreven op basis van de resultaten. Naar tevredenheid wordt er gewerkt aan dit jaardoel. Het volgende hoofddoel in het Strategisch Beleidsplan 2019-2023 en 2023-2027 van SO Fryslân op het gebied van de onderwijskwaliteit is:

Medewerkers hebben – zicht en sturen op kwaliteit SO Fryslân en de medewerkers hebben zicht op de kwaliteit en sturen aan op kwaliteit van de scholen aangaande tevredenheid op de vijf indicatoren: uitstroom, tussentijdse leeropbrengsten, ouders, leerlingen en medewerkers. Na de analyse op klas-, team en schoolniveau kan de tevredenheid worden vastgesteld en actie en/of borging worden geformuleerd ten aanzien van de kwaliteit.

Vanuit het zicht op kwaliteit: • Elke directeur kan op de vijf onderwerpen van de cyclus Onderwijskwaliteit de vijf stappen van de cyclus Opbrengstgericht Werken onderbouwen. • Verantwoording en dialoog van de vijf onderwerpen staat in eenvoudige taal op websites en Intranet. • Alle teamleiders hebben praktijkervaring opgedaan met de vijf onderwerpen in de professioneel dialoog. • De school heeft een planning voor de vijf onderwerpen opgenomen, inclusief de wijze waarop de tevredenheid wordt bepaald. Alle medewerkers hebben zicht op kwaliteit op basis van de vijf indicatoren: • Vanuit de indicator sociale veiligheid starten we in samenhang met SBP doel 1 om deze gezamenlijk op alle scholen te bespreken om zo te komen tot een SO Fryslân kader voor deze indicator. Evaluatie 2022-2023: De eerste twee punten zijn naar tevredenheid geïmplementeerd. Met de Professionele Dialoog is minimale praktijkervaring opgedaan. Dit komt terug in groot doel 3 van het SBP 2023-2027. Alle scholen hebben de vijf indicatoren opgenomen in hun school- en jaarplan. Tussenevaluatie 2023-2024: Het thema/de indicator Sociale Veiligheid is in maart 2024 geagendeerd, omdat vanuit alle scholen de behoefte lag om eerst Uitstroom & Bestendiging met elkaar goed te bespreken. Dit thema is al wel naar tevredenheid besproken en er is een aanzet tot een handboek onderwijskwaliteit gemaakt

19

Jaarverslag 2023 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân

Inspectiebezoek In december 2022 is de inspectie gestart met het reguliere vierjaarlijks onderzoek bij SO Fryslân. Op 26 januari 2023 heeft het eindgesprek plaatsgevonden, hieruit is het volgende naar voren gekomen: De kwaliteit van de besturing, de kwaliteitszorg en de ambitie van SO Fryslân worden alle drie als voldoende beoordeeld. Wat gaat goed Vanuit ‘autonomie in verbondenheid’ worden voor de kwaliteit van het onderwijs richtinggevende visie, ambities en doelen vormgegeven. Het bestuur faciliteert samenwerking tussen de scholen, is zichtbaar op de scholen en heeft zicht op de resultaten. De voorbereidingen op de nieuwe beleidsperiode zijn zichtbaar. De kwaliteitseisen zijn vertaald naar duidelijke opbrengstcriteria. Er is een goed functionerende medezeggenschap en deugdelijk financieel beheer. Wat kan beter De borging van de kwaliteitscyclus bij alle medewerkers. Een gestructureerde interne, dan wel externe, auditsystematiek wordt geadviseerd. De kennis van de expertgroepen zou beter benut kunnen worden. Er zijn tips gegeven om het bestuursverslag te verbeteren. Wat moet beter Implementatie Burgerschap en geborgd beleid ten aanzien van leerlingen die (tijdelijk) niet volledig onderwijs volgen. De inspectie spreekt vertrouwen uit dat deze tekortkomingen op korte termijn hersteld zijn.

In mei 2023 is er een stelselonderzoek leskwaliteit uitgevoerd op De Wingerd VSO, en It Twalûk VSO deze bestond uit 5 lesobservaties. De opgehaalde gegevens zijn verwerkt in de Staat van het Onderwijs die in 2023 is verschenen. Ook is er in mei een themaonderzoek naar de kwaliteit van de extra ondersteuning bij de Duisterhoutschool gedaan. Tot slot is er in juni in het kader van het stelselonderzoek “professionaliseringsactiviteiten van onderwijsprofessionals” een schoolbezoek uitgevoerd op de Piet Bakkerschool. Bestuurlijke visitatie Schoolbesturen kunnen veel leren van een frisse blik van buiten. Bestuurlijke visitatie is een krachtig instrument voor schoolbesturen om stappen te zetten in hun professionalisering. Leden van de PORaad hebben in de Strategische Agenda afgesproken dat alle schoolbesturen meedoen aan een bestuurlijke visitatie en dat de PO-Raad deze faciliteert. In 2023 was SO Fryslân geen deelnemer aan dit traject.

2.2 Integraal personeelsbeleid Onder integraal personeelsbeleid verstaat SO Fryslân: het regelmatig en systematisch afstemmen van inzet, kennis en bekwaamheden van de individuele werknemer op de ambities van de school. Uitgangspunt is de samenhang tussen de ambitie, de huidige onderwijskwaliteit (zoals vastgesteld in de cyclus onderwijskwaliteit) en het personeelsbeleid, zodat de scholen in staat worden gesteld om het doel 'onze leerlingen zo goed mogelijk voorbereiden op een zo zelfstandig mogelijke plek in onze maatschappij' te bereiken. Het integraal personeelsbeleid van waaruit SO Fryslân werkt, wordt vertaald in een continue werkwijze, waardoor er blijvend aandacht is voor het onderhouden van de bekwaamheden en het welzijn van het personeel. Zo wordt er bijvoorbeeld gewerkt met scholing die specifiek is ontwikkeld

20

Jaarverslag 2023 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân

voor de leerlingpopulatie van SO Fryslân, worden starters structureel begeleid, hebben we oog voor participatiebanen en is er grip op verzuim. Binnen het integraal personeelsbeleid van SO Fryslân worden de volgende deelgebieden onderscheiden, met elk hun eigen beleidskader: Strategische personeelsplanning, Professionalisering en Vitaliteit. Strategische personeelsplanning De strategische personeelsplanning staat in dienst van het realiseren of continueren van de ambities van de school. Hierbij gaat het zowel om de kwantiteit als om de kwaliteit van personeel: het continu afstemmen van vraag en aanbod. Professionalisering Ook het onderdeel Professionalisering van het integraal personeelsbeleid houdt verband met het realiseren of continueren van de ambities van de school. Een onderzoekende houding van de medewerkers is hierbij van belang en die leidt weer tot toenemende eigen verantwoordelijkheid. De ontwikkeling van de medewerkers wordt vastgelegd in het eigen dossier en is gekoppeld aan basispakketten scholing. Vitaliteit De kwaliteit van onderwijs wordt voor een belangrijk deel bepaald door de kwaliteit en de vitaliteit van het personeel.

Vitaliteit is daarbij een breed begrip, dat draait om het goed kunnen functioneren in de combinatie van werk en privé, de balans tussen uitdaging en overbelasting, tussen perspectief en verbondenheid met de eigen werksituatie, op elk moment van de loopbaan. SO Fryslân streeft naar het zo goed mogelijk inzetten van kwaliteit, talent en bevlogenheid van medewerkers ten behoeve van de ambities van de school. SO Fryslân heeft aandacht voor de loopbaanwensen van het personeel en aandacht voor het ontwikkelen van acties op het gebied van in-, door- en uitstroom om het uitgangspunt van SO Fryslân als aantrekkelijk werkgever vorm te geven.

Werkwijze Bij het tot stand komen van beleidskaders wordt de inbreng van de scholen als uitgangspunt genomen: waar is behoefte aan? Wat zijn voor de praktijk werkende oplossingen? De eigen verantwoordelijkheid van personeelsleden en de autonomie van de scholen staat steeds meer voorop. Er is steeds vaker sprake van een samenwerking tussen de scholen en het stafbureau bij het creëren van kaders, in plaats van een van boven opgelegde benadering. Met dit proces zijn we in 2019 gestart en de komende jaren zullen we er met veel enthousiasme vervolg aan geven. SO Fryslân volgt daarnaast de landelijke ontwikkelingen en voldoet aan de cao PO en overige wet- en regelgeving. Waar nodig wordt dit opgenomen in de planning & control cyclus van P&O. Het bestuur stelt zich tot taak om de verantwoordelijkheden die de medewerkers hebben optimaal te benutten, in het kader van eigenaarschap volgens de vastgestelde visie op leiderschap.

Verantwoording doelen Integraal personeelsbeleid In de Strategische Beleidsplannen 2019-2023 en 2023-2027 van SO Fryslân staat op het gebied van het personeelsbeleid het volgende hoofddoel:

21

Jaarverslag 2023 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân

De medewerkers zijn professional en tonen Leiderschap De medewerkers van SO Fryslân zijn eigenaar van de visie op leiderschap en kunnen dit tonen binnen hun eigen functie. Er is samenhang tussen Professionalisering en onderwijskwaliteit, op een waarderende manier wordt de professionele dialoog gevoerd. Hierdoor hebben we krachtige medewerkers

Voor het verslagjaar 2023 zijn daaruit de volgende jaardoelen afgeleid: Vanuit Leiderschap: • In 2022 al is besloten om de visie op leiderschap concreet te maken door via de principes van het waarderend onderzoeken met elkaar in gesprek te gaan. De implementatie van het traject Waarderend Leiderschap wordt uitgerold. Vanuit de professionele medewerkers: • Binnen Strategische Personeelsplanning (A), Professionalisering (B) en Vitaliteit (C) zijn er diverse zaken opgepakt in het verslagjaar die hieronder worden toegelicht. Evaluatie 2022-2023 en tussenevaluatie 2023-2024: A. Strategische personeelsplanning Zie volgend doel. B. Professionalisering Er is gestart met het implementeren van het digitale bekwaamheidsdossier SOFie, gekoppeld aan de implementatie van de kadernotities Professionele dialoog en Scholing, aan de visie op leiderschap en aan de principes uit Waarderend Leiderschap. Met de directeuren is besloten dat (het tijdspad) de implementatie op schoolniveau wordt bepaald. Een aantal scholen starten in januari 2024 met het werken in SOFie. Bij aanvang kan de school gebruik maken van de communicatiecampagne. Daarnaast is er met de scholen een vierjaren plan opgesteld voor de implementatie van het waarderend leiderschap. In 2023 hebben MT-leden, leden van het stafbureau en van de commissie van begeleiding de basistraining waarderend leiderschap gevolgd.

Een aantal medewerkers hebben de verdiepingstraining gevolgd en/of de module waarderend feedback geven. Op diverse scholen is er tevens op studiedagen aandacht besteed aan waarderend onderzoeken en waarderende gespreksvoering. In december 2023 is, onder de medewerkers die de basistraining hebben gevolgd, een vacature uitgezet voor een trainer, nadat is gebleken dat we intern een trainer willen opleiden om het gedachtegoed verder te implementeren en te laten doorsijpelen naar de leerling. C. Vitaliteit Zie volgend doel. SO Fryslân is een aantrekkelijke werkgever Ondersteunend daaraan is een integraal personeelsbeleid met als hoofdonderwerpen: strategische personeelsplanning, professionalisering en vitaliteit. Gekoppeld aan de missie, visie en de cyclus onderwijskwaliteit van SO Fryslân.

22

Jaarverslag 2023 Stichting Speciaal Onderwijs Fryslân

Evaluatie 2022-2023 en tussenevaluatie 2023-2024: A. Strategische personeelsplanning De inzet van de onderwijsassistenten is geëvalueerd. De norm voor het functioneren van onderwijsassistenten is gewijzigd van onderwijsassistent B (schaal 5) naar C (schaal 6). Alle onderwijsassistenten B zijn per 1 januari 2023 collectief omgezet naar onderwijsassistent C. Daarnaast is de 36-urige werkweek van de onderwijsassistenten besproken. Geconcludeerd is dat de huidige maximale ureninzet nog steeds passend is op de scholen. Besloten is dat het beleid (Kaders werkverdelingsplan) daarom niet wordt aangepast. Ook de inzet van de leraarondersteuner is geëvalueerd en geüpdatet met als doel een betere aansluiting bij de huidige praktijk. In 2023 is het onderzoek naar ‘opleiden in de school’ gestart. Dit onderzoek heeft als doel op termijn meer stagiaires op de scholen van SO Fryslân dan nu én dat stagiaires na het behalen van het diploma vaker dan nu in dienst treden bij de stichting. Het onderzoek wordt uitgevoerd door een gecertificeerde schoolopleider, tevens medewerker van SO Fryslân. De directeuren en teamleiders zijn hierover o.a. geïnformeerd in het DOST+TL in oktober 2023. Dit onderwerp is opnieuw geagendeerd voor het DOST van mei 2024. In de tussentijd loopt het onderzoek en de activiteiten daaromtrent door.

In verband met de formatie 2023-2024 is in maart 2023 een algemene vacature geplaatst in de regionale dagbladen. Het doel van deze vacature was potentiële kandidaten te interesseren om te werken op één van de scholen van SO Fryslân. Dit heeft geresulteerd in ruim 70 speeddates. Van deze 70-80 speeddates zijn 18 kandidaten doorgestuurd naar de scholen en zijn er drie medewerkers aangenomen (2 leraren en 1 onderwijsassistent). B. Professionalisering Zie vorig doel. C. Vitaliteit In 2023 is het beleidskader Vitaliteit SO Fryslân ontwikkeld als kapstok voor diverse nog te ontwikkelen kadernotities. De bijbehorende kadernotities, die richting geven aan de wijze waarop er op de scholen aandacht is voor de vitaliteit van individuele medewerkers en teams, staan op de planning om te ontwikkelen vanaf schooljaar 2024-2025. Daarnaast heeft P&O met een afvaardiging van de teamleiders de inrichting van het verzuimsysteem geoptimaliseerd. Dit krijgt een vervolg in het teamleidersoverleg in 2024. Ook is er een evaluatie geweest met de arbodienstverlener waarin processen verder zijn geoptimaliseerd. In december 2022 is een medewerkerstevredenheidsonderzoek (MTO) afgenomen door DUO. Het onderzoek was anoniem, de uitkomsten waren wel op functiegroepen en op schoolniveau te analyseren.

Overall kan worden gezegd dat medewerkers tevreden zijn; zij scoorden het werk gemiddeld met een 8,5 (benchmark (V)SO: 8,4). We zijn als stichting trots op deze uitkomst. In onderstaande tabel worden de overige belangrijkste resultaten weergegeven: