Transcript openbare raadsvergadering 9 juli 2025

TRANSCRIPT VAN DE GEMEENTERAAD VAN GEMEENTE LAREN d.d. 9 juli 2025

1.

Opening en vaststelling agenda De voorzitter: Dames en heren, het is 20:00 uur. Ook rechts van mij is het 20:00 uur. Inmiddels open ik deze laatste raadsvergadering voor het zomerreces. Er zijn afmeldingen ontvangen van de heer Van den Berg, mevrouw Niekus en de heer Spaan. Verder is de raad voor vanavond voltallig. Aan de orde is het vaststellen van de agenda. Er is een voorstel van orde om agendapunt 4, dat betreft de jaarrekening 2024, voor vanavond van de agenda af te halen. Er is nog geen definitieve jaarrekening en goedgekeurde accountantsverklaring beschikbaar. Kunt u instemmen met dat ordevoorstel? Heer Vos. De heer Vos: Mag ik u iets vragen? Dat gaat alleen om dat ene agendapunt dat u eraf wilt halen? De voorzitter: Dat agendapunt heet de jaarrekening. Ja, dat is agendapunt 4. De heer Vos: Dat is het enige agendapunt? De bijdrage dergelijke wilt u gewoon laten staan? De voorzitter: Dat betreft de kadernota en dat blijft gewoon staan. De heer Vos: Oké, prima. Dat was even een verhelderende vraag. Dank u wel. De voorzitter: Heer Koldenhof. Verduidelijkende vraag? De heer Koldenhof: Toen ik het las... Teleurstellend natuurlijk, maar ook vervelend. Ik zou wel iets meer willen weten wat er precies gebeurd is. Dus misschien kunt u dat… Kan de wethouder of iemand anders dat toelichten.

Maar ook bij de algemene beschouwingen heb ik wel een paar vragen die zijlinks ook te maken hebben met wat dingen uit de jaarrekening, dus ook ... Ik hoop dat ik die dan wel allemaal kan gaan stellen, want ik heb dat allemaal voorbereid. En anders moet ik mijn algemene beschouwing intrekken. De voorzitter: Ik denk dat dat niet nodig is. Ik maak even het rondje af en dan geef ik het woord aan wethouder Van Midden. Verder nog over dit ordevoorstel. Heer De Jong. De heer De Jong: Dit is nu van de agenda. Is het wel definitief dat het nu echt in september komt? En ook de volgende vraag, wat is er nu echt aan de hand? Want dit hebben we nog nooit meegemaakt. Dus ja, het is zeer teleurstellend. De voorzitter: Ik kijk nog even naar mijn linkerhand. De heer Loeff. De heer Loeff: Voorzitter, heel spijtig. We hopen dat er inderdaad uitleg komt van het college over hoe dit kan zijn gebeurd. Het is gewoon heel erg jammer, want we hebben daar ook in de audit- en risicocommissie uitgebreid over gesproken. Dus we verwachten eigenlijk wel een toelichting op de situatie. De voorzitter: Heer Van Midden heeft een toelichting namens het college en dan stemmen we daarna over het ordevoorstel. Wethouder Van Midden. 1

De heer Van Midden: Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Uiteraard kan ik dit toelichten. Ik denk ook dat het goed is om te melden dat het besluit om het vanavond niet op de agenda te willen zetten door het college zelf genomen is en niet door de accountant of iemand anders. Wat wij zagen in de discussie met de accountant, was dat er heel veel discussie was over de techniek van wetten, regelgeving en verordeningen waardoor er op het laatste moment nog veel correcties gepleegd moesten worden, over en weer. Ook hier zagen we de wet van Murphy verschijnen. We hebben de systeemovergang naar Microsoft 365 gehad, waardoor op enig moment cijfers niet meer goed op elkaar aansloten en we ook handmatig een aantal correcties moesten doen. Die moesten uiteindelijk ook weer door de accountant gecontroleerd worden. Dus alles bij elkaar was er behoorlijk wat dynamiek, om het maar even zachtjes uit te drukken. Uiteindelijk in het resultaat zien we dat er nog een kleine correctie komt. Het resultaat zoals nu in het concept staat is 90.000 euro in de min. Dat gaat, zoals het er nu uitziet, 116.000 worden. Dat zou ook betekenen dat ik op het laatste moment met een erratum moet gaan werken. Dus uiteindelijk met een nieuw jaarverslag, met een tekst erbij, met een wasbordtabel die een verklaring moet geven.

Dat zouden we, bij wijze van spreken, op zijn vroegst vanmiddag om 15:00 of 16:00 nog hebben kunnen aanleveren. Maar dat vond ik zelf zodanig laat, dat de raad zich niet goed kon voorbereiden en dat doet dan ook afbreuk aan de inhoud van de jaarrekening en vooral de verantwoording die ik namens het college aan de raad en ook aan de inwoners wil doen. Waardoor we uiteindelijk op het idee kwamen om het dan terug te trekken. Ik heb de toezichthouder gebeld, de situatie uitgelegd. En die reageerde eigenlijk, is prima. Ik begrijp het ook. Het is ook incidenteel. Laren staat er ook nu eenmaal goed voor bij de toezichthouder. Hij heeft gezegd, als je het even op de mail zet, wat uiteindelijk de overweging is geweest en wat er aan de hand is, dan zullen wij daarop reageren. Wat ons betreft is het prima om uiteindelijk dan in september de jaarrekening vast te stellen. Dus dat is een beetje het verhaal, mevrouw de voorzitter. Dank u wel. De voorzitter: Het is niet de bedoeling dat we een heel debat gaan voeren naar aanleiding van een ordevoorstel. Ik snap dat het frustrerend is, maar officieel is een ordevoorstel zodanig dat u stemt of u daar voor of tegen bent. In dit bijzondere geval is het goed dat u nog heel kort aanvult, maar dan wil ik ook wel tot stemming overgaan. Ik maak even een rondje zo om. Heer De Jong.

De heer De Jong: De wethouder zei dat hij nu zelf gevraagd heeft om het niet te bespreken. Maar de vraag blijft dan, is het nu wel of niet goedgekeurd? Ik neem aan dat het nog steeds niet goedgekeurd is door de accountant? De voorzitter: Ik ga even door. Verder nog? De heer Koldenhof. De heer Koldenhof: De wethouder sprak over een eigen verzoek gestuurd naar de provincie. Ik denk dat we voor de wetenschap ook graag willen weten, even op papier, wat precies die verzoeken zijn, want ik kan er zo niets mee. Ik hoor dit en denk het is vrij algemeen uitgelegd. Maar als het specifieker is, willen we als raad toch wel weten hoe dat zit. Op basis waarvan heeft de provincie als toezichthouder besloten om in te gaan op het verzoek. De voorzitter: Volgens mij staat dat ook in het bericht dat we u eind van de middag gestuurd hebben, maar daar gaat de wethouder zo even op in. Heer Vos nog?

2

De heer Vos: Ja graag, voorzitter. Ik ga dus zo dadelijk bij de beschouwingen nog wel wat nader in op wat ik ervan vind. Als het niet goedgekeurd is, praten we over niks. Bovendien, ik denk dat de gelederen zich sluiten, dus er zal gewoon over gesproken worden, vermoed ik. De voorzitter: Ik kijk nog even linksom. Mevrouw Van Dorst. Mevrouw Van Dorst-Brakel: Dank u wel. Heel kort, 26.000, is dat een post of zijn dat allemaal kleine posten? Ik denk dat dat ook wel meer informatie zou kunnen geven. Dank u wel. De voorzitter: Dit was hem. Nog een keer wethouder Van Midden en dan hoor ik van u of u in kunt stemmen met het ordevoorstel. Wethouder Van Midden. De heer Van Midden: Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Ik zie die app die inderdaad gestuurd is naar de raadsleden en die geeft kort weer wat er verder afgesproken is en hoe wij verdergaan. Als de heer Koldenhof geïnteresseerd is ook in de berichtenwisseling die ik met de provincie heb gehad, dan is die ook uiteraard beschikbaar. Ik heb nog niet de formele bevestiging van de provincie per mail, maar als die er is, kan ik dat hele pakket ook via de raadsgriffie toesturen. Dan ziet u precies wat de overwegingen geweest zijn. De vraag van de heer De Jong, komt er dan een goedkeurende verklaring? De accountant heeft zojuist mijn voicemail ingesproken.

Die is vanavond nog alle stukken aan het beoordelen en die verwacht morgen met een verklaring te komen. Wat de afwijking betreft. Dat is juist de reden waarom ik niet … vanavond wilde werken op het laatste moment, omdat ik het goed wil kunnen uitleggen waar die afwijkingen vandaan komen. Dus dat zullen we doen bij de bespreking in september. De voorzitter: Ik heb net al gezegd, voldoende voor nu. Wie kan er instemmen met het ordevoorstel? Handen omhoog graag. Handen omhoog voor degenen die kunnen instemmen met het ordevoorstel. Dat is een lid van D66, vier leden van Larens Behoud, drie leden van de VVD en twee leden van Liberaal Laren. De heer Grunwald: Voorzitter? Sorry dat ik daartussen kom, maar u bent een beetje voortvarend, want ik wil daar graag een stemverklaring bij afleggen en dat kan niet achteraf. De voorzitter: Ik ben zeer voortvarend. Ordevoorstel is… Kantje boord. Maar gaat uw gang. De heer Grunwald: Ik wil graag voor stemmen, maar ik doe dat wel onder protest, omdat er eigenlijk geen andere keus gelaten wordt om dat zo te doen. Dank u wel. De voorzitter: En uw collega Vos. Laat ik voor de vorm maar tegenstemmen, want het is natuurlijk een beschamende toestand wat er hier gebeurt. Dus ik stem tegen. De voorzitter: Dan is het ordevoorstel aangenomen met een tegenstem van lid Vos van Groen Laren.

Dan heb ik nog te melden dat er bij agendapunt 7, de kadernota 2026, een motie is ontvangen van de VVD. Motie nummer 1, over een herhaling cursus AED. Die wordt straks behandeld samen met de kadernota. En dan gaan we door, als u tenminste kunt instemmen met het vaststellen van de agenda? De heer Vos: Mag ik nog een vraag stellen? De voorzitter: Waar wilt u een vraag over stellen? 3

De heer Vos: Er is een mevrouw aan de overkant. U bent van harte welkom uiteraard, maar ik ben verrast door… Ik ben verrast, normaal gesproken zitten hier raadsleden en anderen, maar... De voorzitter: Wethouder Van Midden. De heer Van Midden: Mevrouw de voorzitter, is het goed als ik het uitleg. Dat is mevrouw Rachel Zandvliet en zij is mijn financiële ondersteuner. Wij werken nauw met elkaar samen en zij is onder andere nauw betrokken geweest bij het opstellen van de kadernota. Dus zij is te allen tijde ook beschikbaar om technische achtergronden te geven, of mocht het geval zijn dat er op dat gebied vragen zijn. Is dat voldoende zo? De voorzitter: Voldoende zo? De heer Vos: Dat is plezierig om te weten. De voorzitter: Mag ik weten of wij de agenda op deze manier vast kunnen stellen? Dat is het geval. Dan is de agenda vastgesteld. 2.

Vaststellen besluitenlijsten openbare raadsvergaderingen d.d. 25 juni 2025 De voorzitter: Mag ik weten of wij de agenda op deze manier vast kunnen stellen? Dat is het geval. Dan is de agenda vastgesteld. Gaan we door naar agendapunt 2. Dat betreft het vaststellen van de besluitenlijsten van de openbare raadsvergadering d.d. 25 juni 2025. Het waren er twee. Voor het geval iemand denkt dat ik me verspreek. Kunt u daar allen mee instemmen? Dat is het geval. Zijn ze vastgesteld.

3.

Vaststellen lijst ingekomen stukken De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 3. Dat betreft het vaststellen van de lijst van ingekomen stukken. Iemand daar nog over? Kunnen we die conform vaststellen? Is het geval. Bij deze.

4.

Jaarrekening 2024 De voorzitter: Dan is agendapunt 4 vervallen.

5.

Algemene politieke beschouwingen De voorzitter: Gaan we door naar agendapunt 5 en dat betreft de algemene politieke beschouwingen. Maximaal 5 minuten per fractie. We hebben daar ook een volgorde voor. Die ga ik u zo mededelen. Na de algemene beschouwingen zullen we zo’n 20 minuten schorsen, zodat het college ook een reactie kan voorbereiden. En dan staat er ook een drankje voor u klaar in de kantine. Dan lijkt het wachten wat minder lang. De volgorde is als volgt. We beginnen zo direct met Groen Laren, dan de VVD, Larens Behoud, D66 en Liberaal Laren mag afsluiten. En ik ga u vragen uw algemene beschouwingen vanaf het spreekgestoelte te houden. En het zou fijn zijn als we allemaal een heel klein beetje de aandacht erbij kunnen houden. Heer Vos, gaat u gang. De heer Vos: Hij staat wel heel dichtbij.

4

De voorzitter: Dan bent u goed te horen en dan wordt het goed opgenomen op de band. De heer Vos: Er is maar één moment dat je op tijd moet komen. Ben je er niet, dan ben je óf te vroeg óf te laat. Zei nummer 14 en onze volksfilosoof Johan C. Nu zijn documenten alleen bij uitzondering hier te vroeg op tafel. Tenminste, dat zou mogelijk gebeurd kunnen zijn. En was mevrouw Niekus hier geweest, dan had ik haar gevraagd, want zij heeft een behoorlijk lang verleden hier in de raad. Zij had er mogelijk een actieve herinnering aan. Ik in ieder geval niet. En meestal zijn de stukken dankzij onze onvolprezen griffie gewoon op tijd, maar soms ook, net zoals vanavond, te laat. En in slaap bent, dan kun je niet scoren. Tijd, en vooral tijdsbesef, begint een regelmatig terugkerend fenomeen te worden bij ons college. Al maandenlang is inderdaad in de raad om visies en plannen die lang geleden beloofd waren, maar alsmaar niet kwamen. Het werd zelfs de liberale coalitiepartij te gortig. Een van de standaard terugkerende ervaringen is de vertraging van financiële stukken, dit jaar weer. En ik ben vergeten te turven hoe vaak dit al eerder gebeurd is. Er is altijd wel een verklaring van de wethouder. Maar al eerder is hier aan tafel door collega-raadsleden geconstateerd dat de gemeente niet in control is en heeft de wethouder herhaaldelijk beterschap beloofd. En nu toch weer vertraging.

Voor de goede orde, ik heb dit stukje vanmiddag geschreven, alvorens ik het whatsappje ontving. Uit de raadsinformatiebrief wijst de gemeente naar de accountant, die nog bezig is met stukken te onderzoeken. Daar is waarschijnlijk iets behoorlijk mis mee. En dat vrees ik ook, want ze zijn er al heel lang mee bezig. Waarschijnlijk heel veel werk. En ik weet wat veel werk inhoudt, want vorige week heeft de schilder bij mij de hele buitenboel geschuurd, geplamuurd, in de grondverf gezet en fantastisch afgelakt. U moet maar eens komen kijken. En nu heeft de accountant het verslag nog niet kunnen opleveren en ligt de goedgekeurde jaarrekening ook niet op tafel. Ligt het nu aan de kwaliteit van de aangeleverde stukken van de gemeente? De moeilijkheidsgraad van het werk? Of de drukke werkzaamheden van accountants? Ik weet het niet. Ik had gehoopt dat we hier vanavond antwoord zouden krijgen, want ik was ervan uitgegaan dat de accountant hier aan tafel zou zitten. Maar dat gaat waarschijnlijk niet gebeuren. In de eerdergenoemde raadsinformatiebrief, ik citeer: "U ontvangt voor behandeling op 9 juli ook de definitieve accountantsverklaring." Gelukkig staat er geen jaartal bij, dus nog niet alles is verloren. En we kunnen ons minimaal een jaar verheugen op die verklaring. Behalve irritatie ligt hier ook een echt probleem.

Hoe verwacht het college dat wij ons werk goed kunnen doen? Dan zal er geroepen worden er staat niet echt iets belangrijks anders. Maar dat doet niet ter zake. We worden als raad niet serieus genomen. En als het allemaal niet op tijd kan, dan moeten we voortaan deze jaarrekening, en dat gaat dus ook gebeuren, maar na het reces bespreken. En verplaatsen we uit voorzorg alvast de begroting ook maar naar het begin van het boekjaar op 1 januari. Graag een zinnig antwoord op de vraag hoe kunnen wij voortaan op een goede manier ons werk gaan doen? Ik had ook nog enkele inhoudelijke vragen, maar dat lijkt me niet zo zinvol omdat het toch teruggetrokken wordt. Ten slotte twee dingen. Wij kunnen ook tellen. En een motie van afkeuring, daar zullen de gelederen zich sluiten. Maar hij was wel heel erg op zijn plaats geweest. En ten tweede, helaas kom ik ook wel eens te laat. En bijna had u deze bijdrage niet kunnen horen of ontvangen. Maar gelukkig is daar Antoinette en die houdt altijd deadlines heel goed in de gaten. De voorzitter: Dank u wel. Binnen de tijd zelfs. De VVD, heer Koldenhof. De heer Koldenhof: Dank u wel, voorzitter, collega-raadsleden, de inwoners van Laren hier aanwezig en thuis, het einde van de bestuursperiode komt in zicht. Nog enkele maanden te gaan en dan maken we ons weer op voor de verkiezingen.

Maar voordat het verkiezingsgeweld losbarst, staan we vandaag stil bij deze algemene beschouwingen. Momentje van reflectie, maar ook van vooruitkijken. En laten we beginnen met wat er wel 5

goed is gegaan. Het merendeel van onze doelstellingen is gerealiseerd of ligt op koers. We hebben, ondanks onzekerheden en beperkte marges, gezorgd voor een stabiele financiële positie. Het IHP is vastgesteld en de financiering is in principe ook vastgelegd. We hebben behoorlijk wat visies vastgesteld, zoals voor de woningbouw en groen. En de verkeersvisie en de omgevingsvisie zijn aanstaande. De Omgevingswet is ingevoerd en het sociaal domein is voor het derde jaar op rij binnen de begroting gebleven. En ook het participatieprogramma ‘Ons Laren’ is een succes gebleken. Daarnaast maakt het college gebruik van experts uit het dorp. Daar zijn wij als coalitiepartij erg trots op. De personeelscapaciteit blijft een knelpunt. De VVD wil van het college horen welke creatieve oplossingen worden ingezet om de uitvoering van beleid niet te laten stagneren. Is de verandering van BEL Combinatie naar BEL gemeenten voldoende, of moeten we verder denken? Voorzitter, wij waarderen de openheid van het college over de verwachte structurele tekorten, tot wel 1,7 miljoen per jaar vanaf 2026. En vervolgens bereikt ons op het laatste moment nog een brief dat het allemaal wel meevalt. Wat moeten we hier nu van vinden? Zo kan de VVD en ook de raad als geheel niet goed sturen. Wij vragen het college dan ook om een nadere duiding.

Want als we scherpe keuzes moeten maken, dan moet het college concreet gebruikmaken van de input, bijvoorbeeld van afgelopen maart, toen we met de raad allerlei richtingen hebben afgesproken. Het verbaast de VVD waarom hier nu eigenlijk geen voorstel over ligt. Of is dat naar mening van het college nu niet meer nodig? Het enige dat nu voorligt, is een saaie, beleidsarme kadernota en een, op zich gewaardeerd, onderzoek van een student over inkomstenverbetering. Maar omdat wij het college wel wat mee willen geven, volgt hierbij ons rijtje. Kom met voorstellen voor de verhoging van de inkomsten uit vermakelijkheidsretributie. Ga eerlijk in gesprek met de ondernemers over de bedrijfsinvesteringszone, want er is inmiddels een zeer onverkwikkelijke situatie ontstaan waarbij de gemeente op kosten van de … capaciteit inhuurt. En dat moet volgens ons anders. Ga niet verder met het onzinvoorstel over de verkoop van uitzendrechten. Willen we dat de uitzending van de Sint-Janprocessie achter een betaalkanaal verdwijnt? Stel alle voorstellen tot verbetering van de inkomsten in het perspectief van de benodigde structurele financiering van de begroting. En dan toch nog een paar ontevredenheden van de VVD richting het college. De woonvisie is vastgesteld.

Maar waarom komt de wethouder niet met plannen? De VVD vraagt zich serieus af of dit ligt aan een gebrek aan initiatieven in de markt, of juist aan terughoudendheid of vertraging bij het college. Zonder uitvoering blijft het bij visie op papier en daar bouwen wij geen woningen mee. Twee. We maken ons grote zorgen over het achterblijven van de aanscherping van het Bibob beleid. We willen weten welke acties het college nu echt gaat ondernemen en wanneer we daar resultaten van kunnen verwachten. Drie. We hebben afgesproken dat het college met een voorstel voor een hotel zou komen. Waarom ligt er geen plan? Want pas dan is toeristenbelasting echt interessant. Over de uitstraling van de Hilversumseweg hebben wij een paar jaar geleden al een motie ingediend. Waarom wordt hier eigenlijk niks mee gedaan? De VVD heeft nadere vragen gesteld over de natuurbrug over de N525. Wanneer komt daar een besluitvoorstel over? Over het warmteplan, zesde punt, zijn wij duidelijk. Wat ons betreft onnodig, duur en weinig effectief. Laren bestaat grotendeels uit koopwoningen. Wie wil verduurzamen heeft daar nu al de mogelijkheid toe. De realiteit is dat de meeste bewoners en woningcorporaties wachten op betere timing of financiële reden. Niet op de papieren werkelijkheid van gemeentelijke routekaarten. Zorg voor de invoering van groen gas en voldoende stroom. Dat is wat ons betreft de warmtevisie.

Punt zeven. We hebben geïnvesteerd in een dekkend netwerk van AED’s in het dorp, maar de bereidheid tot het volgen van opfriscursussen is laag. Daarom hebben we daarover bij de kadernota zo meteen een motie ingediend. En tot slot, voorzitter, waarom staat er in het jaarverslag, ook al zullen we dat nu niet vaststellen, nog iets over de registratie van godslastering op pagina 14, terwijl die wet al in 2014 is afgeschaft? Tot slot, het proces rondom het houden van algemene beschouwingen op basis van beleidsarme stukken is niet bevredigend en dat moet

6

wat betreft de VVD anders. Ik nodig graag de andere partijen uit om in de volgende bestuursperiode hier een andere vorm voor te vinden. Dank u, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Ook binnen de tijd. Dan mag ik het woord geven aan Larens Behoud. De heer Loeff: Dank u wel, voorzitter. Wij zaten aan de andere kant, maar dat geeft niet. Geacht college, leden van de raad, inwoners van Laren. Hierbij richt de fractie van Larens Behoud graag het woord tot u om u mee te nemen in onze visie op de ontwikkelingen voor 2026 die onze gemeente te wachten staan. De kadernota die uw college heeft aangeleverd is hiervoor de leidraad. U geeft ons in een beperkt, maar overzichtelijk document inzicht in wat wij als gemeente de komende jaren kunnen verwachten, zowel financieel als beleidsmatig gezien. Allereerst zijn we blij te constateren dat het alom gevreesde ravijnjaar voor onze gemeente, zeker naar aanleiding van de laatste meicirculaire, niet de afgrond in wordt gestort. Is onze vrees voor niets geweest? Nee. We zijn ervan overtuigd dat alle inspanningen van wethouders financiën en andere bestuurders, zeker ook in VNG-verband, hebben bijgedragen aan het matigen van de klap. Zijn onze zorgen daarmee weg? Nee. Maar de fractie van Larens Behoud constateert met genoegen en waardering naar dit college dat er zorgvuldig wordt gecalculeerd, rekening houdend met de soms onzekere ontwikkelingen.

Daarbij zijn we, denk ik, allemaal opgelucht dat de meicirculaire verlichting brengt, zodat we wel kunnen voldoen aan een meer sluitende begroting. Ik blik in deze laatste algemene beschouwingen van deze vierjarige bestuurstermijn graag ook even terug op de volledige periode. Onze grootste zorg vanuit Larens Behoud bij de start van dit college betrof het sociaal domein. En hoewel de uitgaven hangen aan onzekerheden, mogen we ook hier constateren dat er meer dan een net resultaat ligt. En dat we zien dat er gewerkt wordt aan een betere monitoring en zorgvuldiger toekenning. Voor Laren zijn er nog stappen te zetten die in andere beginsel meer inkomensafhankelijk kunnen worden gemaakt en waarmee het geld echt terechtkomt bij mensen die de zorg nodig hebben. Om zo niet het ingewikkelde stelsel van lokale maatschappelijke ondersteuning te ontwrichten. Vraag aan de wethouder, we zijn benieuwd naar de toelichting van de wethouder op het sociaal domein op deze toekomstige ontwikkelingen. Tevens zijn we benieuwd of op basis van de inwonersenquête, die een duidelijke wens uitspreekt op het gebied van jongeren, vanuit het college ideeën zijn over het beleid ten aanzien van jongeren hierop. We constateren dat de kadernota voor de komende periode beleidsarm is. Eigenlijk is het vooral een opsomming van hogere kosten door indexeringen en voordelen uit … Dat is wellicht logisch.

Immers, met de verkiezingen is er tijd voor nieuwe plannen. Aan de andere kant kunnen we ook constateren dat er veel door dit college de afgelopen jaren in de steigers is gezet en dat we als raad de nodige besluiten hebben genomen die onze inwoners de komende jaren zullen terugzien. Zo hebben we recentelijk het Integraal Huisvestingsplan voor de scholen vastgesteld, is er een plan voor de openbare verlichting te vervangen en te verduurzamen, is het project Laren Regenklaar zo goed als afgerond en gaat de gemeente opnieuw en beter aan de slag met de groene leefomgeving. We zijn voor de komende periode vooral benieuwd naar de uitwerking van het groenbeleidsplan. Vraag aan de verantwoordelijke wethouder is wanneer kunnen wij die uitwerking zien? Is dat nog dit najaar en kunnen we dan ook direct al resultaten zien, of komen die pas in het voorjaar van 2026? Dit in relatie tot de her aanbesteding van het groenonderhoud. Het is goed om te constateren dat het college wellicht weinig beleidswensen heeft, om zodoende te werken aan bestendiging van een zorgvuldige, sluitende begroting. Maar toch zien we ook een aantal vragen komen vanuit het dorp, waarop we graag de aandacht willen vestigen. Zo worden sport en kunst en cultuur ondersteund door de gemeente, maar moeten er ook vragen worden ingeruimd voor vragen vanuit het dorp.

Hoe gaan we een tekort aan maatschappelijke bijdragen met elkaar, en ik lees niet alleen gemeente, maar ook maatschappij, oplossen? Zo blijkt de speeltuinvereniging Ons Genoegen noodzakelijk onderhoud te moeten 7

plegen aan het dak en aan het gebouw. Vraag, kan de wethouder aangeven of daar dekking voor is? En zo nee, hoe die gevonden kan worden? We horen in de wandelgangen dat er hoge kosten kunnen gaan komen voor vervanging van bijvoorbeeld de hockeyvelden. Heeft het college hier ook kennis van genomen en wat is hierover te zeggen in het kader van de kadernota? Hoe kijkt het college aan tegen de financiering van de noodzakelijke verduurzaming of omschakeling van energiebronnen van het zwembad? En zijn hier lagere kosten te behalen als er meer ondernemerschap wordt gevraagd bij het zwembad zelf, of een hogere bijdrage van de andere gemeenten? In de kadernota wordt niet gesproken over woningbouw. Dit levert, mits vergunning verleend wordt, een positief resultaat op in financiële zin. Kan de verantwoordelijke wethouder ons uitleg geven over de kostendekkendheid van de leges? Mag hierop nog winst worden gemaakt? En hoe ziet de wethouder financiën de verwachte inkomsten afgezet tegen de op stapel staande of gewenste plannen? Bij de algemene ontwikkeling rond de BEL-organisatie, waarbij we onlangs een indrukwekkende presentatie kregen van alle onderhanden zijnde veranderingen, projecten, aanpassingen, blijft voor ons de vraag of er niet ook aandacht zou moeten worden besteed aan ambtelijke ondersteuning op het gebied van erfgoed, alsmede economie.

Dit eerste kwam nadrukkelijk aan de orde bij de bespreking van de omgevingsvisie. Met alle respect voor de huidige bezetting, zien we dat daar meer uren en kennis op ingezet zouden moeten worden om wensen en ontwikkelingen beter te kunnen begeleiden en beleid sneller en meer structureel vorm en inhoud te kunnen geven. Vraag aan het college, bent u dat met ons eens en op welke wijze gaat u zich hiervoor bij de begroting inzetten? In de komende beleidsperiode gaan grote projecten van start. We hebben het over schoolrenovaties, wegreconstructies en verbeteringen van groenonderhoud en onderhoud in het algemeen. Is het college bij machte deze projecten te managen? Volstaat de financiële ruimte? Of voorziet het college hierin risico’s? En zo ja, welke? Larens Behoud wil ten slotte ook een compliment maken naar onze andere fracties in de raad, zowel van de coalitie als van de oppositie. Wij zijn van mening dat ondanks sommige inhoudelijke verschillen, we met elkaar de grote lijn te pakken hebben en de realiteitszin met elkaar hebben om dat te doen wat nodig is. Maar ook te beseffen dat in een kleine gemeente niet alles politiek of inhoudelijk haalbaar is. Wat dat betreft kijken we uit naar de begrotingsraad.

En zijn we meer dan benieuwd naar de uitslag van de landelijke verkiezingen, waarvoor de gemeentelijke financiën, de wetgeving rond een aantal belangrijke dossiers als woningbouw, milieu en asielopvang belangrijke besluiten zullen moeten worden genomen. We zijn realistisch genoeg om te weten dat dat niet voor de zomer van 2027 het geval zal zijn. Alsdan hopen we hier met een waardige opvolger van onze burgemeester, mevrouw Joan De Zwart, op lokaal niveau in een nieuwe samenstelling van de raad hieraan uitvoering te kunnen geven. Ik dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. U had twee minuutjes extra nodig, maar netjes gedaan. En ik kijk nu de goede kant op. Dat scheelt. Dank u wel. Mevrouw Van Dorst van D66 heeft het woord. Mevrouw Van Dorst-Brakel: Dank u wel. Mevrouw de voorzitter, college, collega’s en toehoorders, wat vindt D66 van het afgelopen jaar? Er is al veel gezegd, maar wij vinden dat we terugkijken op een goed jaar. Van onze coalitieovereenkomst hebben we veel kunnen realiseren. Sommige doelen lieten wel wat lang op zich wachten, zo lang dat de oppositie al enthousiast werd, maar het merendeel gaan we mooi afsluiten. En daar zijn we met recht trots op. Laten we beginnen met het hoofdstuk waar mijn hart en kennis ligt, het sociaal domein. Wethouder De Groot is er trots op dat de kosten, die bijna niet te beheersen zijn, binnen zijn budget zijn gebleven.

Dat is een mooi resultaat. Maar nog mooier vind ik dat de inwoners van Laren tevreden zijn met de ondersteuning die hen wordt geboden. En dat is niet mis, want tien jaar geleden met de nieuwe Participatiewet en Wmo heb ik me daar behoorlijk zorgen over gemaakt. Specialistische hulp die eerst door de 8

professionals zelf werd bepaald, werd flink bezuinigd en overgenomen door de gemeente. Het heeft lang geduurd, maar met het vorig jaar afgesloten integraal zorgakkoord zitten beide uitvoeringsorganisaties eindelijk gezamenlijk rond de tafel en kan kennis worden gedeeld. Wat is er nog meer bereikt? “Vertrouwen in Laren” zegt de titel van ons coalitieakkoord. En daar is alle reden voor. We hebben een helder visiedocument opgesteld voor het sociaal domein, dat ook als zodanig wordt uitgevoerd. De sportraad is een gedegen gesprekspartner geworden. Ondernemend Laren vindt in Bijzonder Laren een spreekbuis, waarmee wij onze eerste economische thematafel hebben opgezet. Dit jaar is het koersdocument duurzaamheid en klimaat gepresenteerd en hebben veel mensen hiermee hun huizen kunnen isoleren. De woonvisie en de verkeersvisie zijn in juni gepresenteerd en we verwachten deze in november af te ronden. Wat veiligheid betreft, we hebben twee wijkagenten, drie BOA’s en zestien buurtpreventieverenigingen. Recentelijk is door het college onderzoek gestart naar hoe inwoners te beveiligen bij calamiteiten. En last but not least, we hebben zojuist het Integraal Huisvestingsplan goedgekeurd. Daar zijn wij als onderwijspartij natuurlijk dubbel trots op. Voor achterstallig onderhoud, isolatie en een beter binnenklimaat wordt voor een bedrag van bijna 1 miljoen dit uitgerold.

Maar dan zijn de scholen ook voor 40 tot 50 jaar toekomstbestendig en is de diversiteit aan schoolsystemen en monumentale gebouwen behouden. Natuurlijk zijn er ook zaken die niet zo goed zijn gegaan, waar we ons wel sterk voor maakten vanuit de raad. Een verkeersvisie voor Laren, het zoveelste. De contouren zijn getekend, maar het uitvoeringsprogramma roept nog veel vragen op. Zo is D66 voor ‘auto te gast’ in het centrum, waardoor hardrijders afgeremd worden en fietsers en voetgangers voorrang krijgen. Daarvoor is het noodzakelijk dat er minder parkeerplaatsen in het centrum komen. Maar parkeren voor invaliden en oudere mensen moet behouden blijven. Provinciale plannen van doorfietsroutes klinken prachtig, maar dwars door het centrum? Wij vinden het te gevaarlijk. Bezuinigingen in 2026, in het kader van het ravijnjaar, zijn uitgebreid besproken in de nieuw opgerichte auditcommissie. Maar een echte klap erop vindt pas in november plaats. De kadernota laat voor 2026 een verlies van 1,6 miljoen zien. We gaan kijken naar verminderen van onze reserves. Precariorechten zullen worden geheven. Maar zet dit zoden aan de dijk? En zou daarom de OZB moeten worden verhoogd? Gelukkig, vorige week is de zogenaamde meicirculaire ontvangen. En gelukkig blijkt dat de soep niet zo heet wordt gegeten als hij werd opgediend.

Er zijn gemeenten die hun begroting sluitend hebben gekregen door een beleidsarme begroting op te zetten. Gelukkig volgen wij niet die weg. Want zoals de commissaris van de Koning, de heer Van Dijk, recentelijk zei, het gaat niet alleen om het financiële plaatje. Er moet ook voldaan worden aan de maatschappelijke verantwoording. En daar willen wij aan vasthouden. Wat betreft het onderhoud van het openbaar groen in Laren, dit stelt teleur. De ambities van het groenbeleidsplan zullen door de uitvoeringsproblemen in 2026 nog niet uit de verf komen. Sportsubsidies zijn er niet. En een raad voor kunst en cultuur is er ook nog niet. De BELorganisatie geeft ons hoofdpijn. Er wordt heel veel in geïnvesteerd en de uitkomst hiervan klinkt hoopvol, maar is nog erg onzeker. Ook de nieuwe directeur heeft zich ziekgemeld en dat baart ons zorgen. Buiten de hekken van Laren maken we deel uit van een belangrijke regio, de regio Gooi en Vechtstreek. Het uitvoeringskantoor in Bussum wordt steeds groter en sterker. Het sluit voor onze gemeente, en soms ook voor Eemnes, grote contracten af op sociaal en fysiek terrein, maar ook voor ICT en bedrijfsvoering. Wij als democraten vinden dat niet goed, omdat de zogenaamde democratische legitimiteit bij deze grote activiteit in het geding kan komen.

Gelukkig is door de burgemeesters van Hilversum en Laren, de heren Broertjes en Mol, de klankbordgroep raadsleden in het leven geroepen, om onderling over belangrijke gezamenlijke onderwerpen te kunnen brainstormen. Doordat beide heren helaas geen deel meer uitmaken van ons bestuur, moeten wij als raadsleden zelf hierop alert blijven. Binnen de Metropoolregio Amsterdam, de grote regio waar Laren ook deel van uitmaakt, vervult D66 een actieve rol. Wethouder De Groot is voor Laren vertegenwoordiger in de Algemene Vergadering en de themagroep Onderwijs en Arbeid. En ikzelf ben 9

plaatsvervangend lid van de raadtafel. In de laatste vergadering van het Algemeen Bestuur is op verzoek van deze raadtafel onderkend dat het contact tussen het college en de raadsleden binnen de MRA versterkt moet worden. Ook in Laren kan dat beter. Voorheen hadden we een speciale commissie voor regionale onderwerpen, maar deze is helaas vervangen door een vast agendapunt regionale zaken in de andere commissies. D66 denkt dat dit een groot gemis is en zal in het presidium voorstellen een dergelijke commissie toch weer in het leven te roepen. Want ook binnen de commissie Maatschappij en Financiën worden veel regionale onderwerpen besproken die hier niet tot hun recht komen. Ik ga afronden. Naast financiële vragen komen de maatschappelijke vragen, zoals bij de visie sociaal domein en de Tomingroep, in deze commissie niet tot hun recht. Het is veel waar we ons voor hebben ingespannen en veel wat nog op ons bordje ligt. Maar laat ik afsluiten met te vermelden dat we gelukkig op zondag weer in Laren kunnen gaan winkelen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan kom ik echt bij Liberaal Laren nu. Mevrouw Timmerman. U moet even de microfoon aanzetten. Mevrouw Timmerman-Hamer: Geachte voorzitter, college, raad en toehoorders in de zaal en thuis.

Na de schok van een begrotingstekort van een slordige 1,6 miljoen voor 2026, en ook structureel geen uitzicht op een sluitende meerjarenbegroting, dan toch nog het verheugende bericht dat het ravijn 2026 door middel van extra financiële compensaties via de meicirculaire nagenoeg geheel is gedicht. Hoe dit erna gaat verlopen is echter nog onduidelijk, zeker in het licht van de aankomende Tweede Kamerverkiezingen. Hoe nu deze kadernota vanavond te behandelen? Op welk document wordt van ons een algemene beschouwing verwacht? Het voorstel is de kadernota vast te stellen. Er ligt de originele kadernota. Daarnaast cijfers vanuit de meicirculaire, die een geheel ander beeld laten zien. Dus de kadernota is achterhaald. Vraag is, wat blijft hiervan overeind als kader? Welke kaders geven we dan mee? Bovendien ligt er nog een raadsinformatiebrief over alternatieve verdienmodellen en tal van ombuigingsvoorstellen als verdienmodel of besparing ten behoeve van de kadernota, maar die nergens in de kadernota meer terugkomen. Welke worden nu als kaders meegegeven, welke alsnog meegenomen of niet? Kortom, wat stellen we straks vast? We hebben een paar constateringen, een aantal vragen en een paar kaders die we vanuit Liberaal Laren toch willen meegeven.

In eerste instantie moeten we helaas constateren dat de BEL-organisatie, ondanks alle pogingen daartoe, financieel nog steeds niet in control is. Alleen al het feit dat de afdeling niet in staat is op tijd een goedgekeurde jaarrekening te kunnen presenteren, spreekt boekdelen. Wij maken ons hierover ernstige zorgen, temeer daar we vernamen dat ook de algemeen directeur voor langere tijd is uitgeschakeld. En de afdeling financiën kampt met een tekort aan fte’s. Is er een plan om dit op te lossen en kunt u dat met ons delen? We hebben vanmorgen wel gehoord dat er een interim komt, maar toch. Daarnaast zouden we graag de mogelijke financiële gevolgen willen horen van de recente ontwikkelingen bij de Tomingroep. Hoe schat u de impact in voor Laren? En dan de WOZ. In de brief over de meicirculaire staat een algemeen Nederlands verhaal over hoe te heffen. Mogen wij u, wellicht ten overvloede, eraan herinneren dat wij in Laren een eigen afspraak hebben? Namelijk dat het tarief van de OZB wordt gecorrigeerd met de stijging of daling van de huizenprijzen, zodat slechts een inflatiecorrectie van toepassing is. En hoe zit het met de afvalstoffenheffing? De vermelding budgettair neutraal is fijn voor de gemeente en gaat de gemeente aan. Maar de vraag is, gaat deze weer omhoog voor de burger? En hoeveel? Dit raakt onze inwoners.

Wat kunnen ze verwachten? Uit de inwonersenquête Laren bleek dat onze inwoners over twee punten nogal ontevreden waren. Groenonderhoud en onderhoud van stoepen en wegen. Beide al jaren een doorn in ons oog. Welke kaders heeft u hiervoor opgenomen om dit te verbeteren de komende jaren? Budgetten voor het in kaart brengen 10

van het bosareaal en het verbeteren van de Brinkbodem zijn vanaf 2024 doorgeschoven naar 2025. En het bosareaal wordt in 2026 alsnog opgepakt, hebben we gelezen. Nu komt de Brinkbodem in 2026 niet meer terug. Betekent dit dat u dat toch nog in 2025 gaat doen? En wanneer? Want het is straks kort dag als alles weg is en u wilt nog verder gaan graven. Volgens de kadernota houden wij in Laren 124.000 euro over op de post jeugdzorg. Toch wilt u een eigen bijdrage instellen, lezen we in de informatienota, vanaf 2028 en heeft daarvoor zelfs 72.000 euro aan inkomsten ingeboekt. Terwijl dit slechts budgettair neutraal als stelpost mag worden opgenomen. Graag uw uitleg hierover. Vanuit het ministerie van OCW ontvangt Laren 100.000 euro ter versterking van het bibliotheekwerk. U stelt in de kadernota dat 76.000 euro echter afdoende is, ofschoon er een nadrukkelijk verzoek ligt deze gelden in zijn geheel voor het bibliotheekwerk te besteden. Gezien het belang van de bibliotheek en de nieuwe financiële werkelijkheid, gezien de meicirculaire, graag het hele bedrag uitkeren, zoals door OCW dringend is verzocht. Is er al enig zicht op hoeveel verduurzaming van De Biezem gaat kosten en hoe die kosten worden verdeeld? In de informatienota alternatieve verdienmodellen staan verkenningen voor ombuigingsvoorstellen die in de kadernota niet meer terugkomen.

De BIZ, bedrijven investeringszone, begrijpen we niet, aangezien we al een stichting Bijzonder Laren hebben, waar de ondernemers al voor betalen en die hetzelfde doel dient. Bovendien levert het de gemeente geen geld op. Graag uitleg hierover. Tot slot de door u gepresenteerde ombuigingsvoorstellen, die ook niet meer ter sprake zijn gekomen in de kadernota. Hetgeen wij als kader nog willen meegeven, in de precariobelasting conform verordening, wij gingen ervan uit dat dat allang gebeurde. Eveneens het in rekening brengen van ondersteuning van de buitendienst bij evenementen in Laren. En vermakelijkheidsbelasting die daar ook op staat. De euro per entreekaart is al eerder door ons geopperd als soort toeristenbelasting, dus daar zijn wij heel erg voor. Waarom zijn overigens in dit kader de verlaging van de kosten afbouw serverpark, minder printers, besparing openbare verlichting, niet meegenomen in de kadernota? Dit lijken ons evidente besparingen. Mevrouw de voorzitter, wij realiseren ons dat dit eigenlijk geen echte algemene beschouwingen geworden zijn. Maar meer een zoektocht naar enig houvast en helderheid in de wirwar van documenten voor 2026. Dus, ter afsluiting nogmaals de vraag, wat stellen we vanavond eigenlijk vast? Want de kadernota is achterhaald. Wij zijn het spoor een beetje bijster. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dat waren de algemene beschouwingen.

Ik heb genoteerd dat een aantal collega's over de tijd zijn gegaan. Daar hebben we het vast wel in het presidium nog over in augustus. Ik had meegekregen van de griffier dat ik daar een beetje soepel mee om mocht gaan. Dus vandaar. We gaan schorsen, zodat het college even de gelegenheid heeft om straks te reageren op uw inbreng. Er staat een drankje klaar in de kantine voor u. Dan duurt het wachten wat minder lang en zitten wij wat minder gestrest hiernaast. En dan zien we u om, 21:05 uur hier weer terug in de raadzaal. Ik schors de vergadering. 6.

Reactie college op algemene beschouwingen De voorzitter: Dames en heren. Ik heropen de vergadering. En het woord is aan wethouder Van Midden, namens het college. Gaat uw gang. De heer Van Midden: Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Ik zal ingaan op alle vragen die gesteld zijn, in ieder geval de vragen beantwoorden die vanuit mijn portefeuille door mij te beantwoorden zijn. We hebben de vragen per onderwerp gegroepeerd, dus niet per fractie maar per onderwerp, zodat we in ieder geval geen doublures krijgen. Voor ik op de vragen inga, wil ik toch even ingaan op de opmerkingen van de heer Vos van Groen Laren, waarbij hij uiteindelijk zijn chagrijn uit over het hele proces. Dat deel ik ook, dat chagrijn. De heer Vos gebruikte een voetbalmetafoor. Ik ben ook voetballer, weliswaar op amateurniveau. Maar als een 11

voetballer een verkeerde pass gegeven heeft, dan heeft het geen enkele zin om uit te leggen dat hij een verkeerde pass gegeven heeft. Dat ziet hij zelf wel. Het enige wat zin heeft, is het gesprek over hoe we dan volgende keer de wedstrijd beter kunnen spelen. En daar zijn we over in gesprek. In de commissie M&F heeft de accountant al aangegeven, want die was op dat moment aanwezig, dat er weliswaar nu wat hiccups zijn in de vaststelling van de jaarrekening, vooral ingegeven door verschillende inzichten over de techniek, maar dat hij uiteindelijk kon vertellen dat het volgend jaar veel beter zou gaan. Ik durfde die toezegging eerlijk gezegd niet meer te doen. Maar hij, omdat hij ziet dat het gewoon beter wordt, durft die toezegging wel te doen. Dus in die zin moet het beter gaan. Als het gaat om de tijdigheid van het aanleveren van stukken, zodat de raad zich een oordeel over dingen kan vormen, waaronder zienswijzen bij alle gemeenschappelijke regelingen. Dat is inderdaad een punt van aandacht, wat de heer Vos terecht constateert. Daar moeten we met zijn allen alert op zijn, elkaar op aanspreken, zodat dingen uiteindelijk tijdig in de raad en commissies komen en besproken kunnen worden. Ik heb vandaag ook weer overleg gehad met de regionale wethouders financiën.

En daar zit een beetje hetzelfde chagrijn, dat we te laat in het proces zitten als het gaat om het vaststellen van zienswijzen op bijvoorbeeld kadernota’s van gemeenschappelijke regelingen en begrotingen van gemeenschappelijke regelingen. Dus daar willen we ook weer veel meer energie in steken om in een eerder stadium als wethouders financiën betrokken te zijn. En uiteindelijk ook in een eerder stadium onze commissies en raden daarbij te betrekken. Dus in die zin, mijnheer Vos, hoop ik dat het beter zal worden. En u kunt ons, en zeker mij, daar te allen tijde op aanspreken. Voor wat betreft de vragen die gesteld zijn. Ik zal eerst ingaan op de vragen die betrekking hebben op het proces en de financiën, waarbij Liberaal Laren vraagt welk document is leidend voor de bespreking van vanavond? De kadernota is nog steeds leidend voor de vergadering van vanavond. Die staat op de agenda. In die kadernota geven we aan welke uitgaven wij van plan zijn te doen in 2026. Daarin zijn de kaders opgesteld en daar vragen we uiteindelijk u een oordeel over te vormen. Uiteindelijk is de kadernota de opmaat naar de begroting voor 2026. Op dat moment zullen we ook de uitkomst van de meicirculaire meenemen. De meicirculaire heeft betrekking op de inkomsten, dus de algemene uitkering die we krijgen.

Die zullen we dan meenemen in de begroting 2026, zodat u uiteindelijk het in het totaal kunt vaststellen in de begrotingsbehandeling in november. Net als in voorgaande jaren wordt u via een raadsinformatiebrief alvast geïnformeerd over de uitkomst van de meicirculaire. En volgens mij is die inmiddels bij u, hij zit in ieder geval bij de agenda. Larens Behoud stelt daarbij de vraag of de vrees van het ravijnjaar voor niets is geweest. Nee, zeker niet. Ik denk dat het ons wel bewust heeft gemaakt van de kwetsbare positie die we als gemeentes hebben en de afhankelijkheid van de algemene uitkering. Ik denk sowieso dat het goed is, ter voorbereiding op ook mogelijke teleurstellingen in de toekomst, om de bezuinigingstrajecten ook verder door te zetten en in te zetten, zodat we minder afhankelijk worden van de fluctuatie in de algemene uitkering. En uiteindelijk veel meer zelf de regie kunnen nemen op de grote programma’s die wij draaien. En dat we toch min of meer, onafhankelijk van wat er boven ons hoofd gebeurt, in staat zijn onze opdrachten te voltooien. Dus in die zin is het zeker niet zinloos geweest. De VVD stelt eigenlijk min of meer dezelfde vraag, wat moeten wij vinden van het verschil tussen de eerder structurele tekorten en de recent ontvangen brief waarin staat dat het allemaal meevalt? Dat is eigenlijk wat u ervan moet vinden.

We zullen uiteindelijk toch wel aan de slag willen gaan met die ombuigingen. Waarom ligt er vandaag nog geen voorstel over de keuzes en de richting die in maart met de raad besproken zijn? Dat is omdat we in maart ook afgesproken hebben dat we in de begrotingsbehandeling van 2026 de ombuigingsvoorstellen ook mee zullen nemen. Dus die voorstellen gaan nu opgepakt worden en meegenomen worden naar de begroting. Het is, wat ik al zei, wel degelijk nodig om daarmee aan de slag te gaan. Dan kom ik op de ombuigingen en verdienmodellen, waarbij Liberaal Laren de vraag stelt welke voorstellen uit de RIB over alternatieve verdienmodellen en ombuigingen gelden nu als financieel kader voor het nieuwe begrotingsjaar? 12

Daar gaan we dan mee aan de slag. Ons idee is om als een van de eerste dingen het verschil in de OZB niet woningen aan te pakken, waarbij we zien dat ons tarief wat lager is dan in Blaricum. En het idee is om dat in ieder geval op het niveau van Blaricum te brengen, waardoor we uiteindelijk meer opbrengsten zullen hebben. Voor wat betreft uw opmerking en de herinnering aan het lokale beleid, OZB wordt alleen met inflatie verhoogd, niet meer dan de stijging van de WOZ-waarden. Graag bevestiging dat dit blijft gelden. Dat blijft ook wel degelijk gelden. Dat is de systematiek zoals we hem hebben en ook zullen houden de komende tijd. Voor wat betreft de vermakelijkheidsretributie. De suggesties die gedaan zijn, zijn vorige week ook met commissie M&F besproken. Daar gaan we mee aan de slag. Dat heeft een wat langere aanlooptijd nodig, omdat je uiteindelijk ook een participatietraject wil starten. Je wil de belangrijkste stakeholders daarin meenemen en het zorgvuldig voorbereiden om het uiteindelijk te doen. Dus ik verwacht niet dat we dat al in de begroting 2026 mee kunnen nemen, want dan zouden we dat nu al moeten doen, want die zijn we nu al aan het voorbereiden. Maar we zullen daar zeker in 2027 verder mee aan de slag gaan. De vragen over de BIZ zal mijn collega Flip De Groot behandelen, ook als het gaat om de verkoop van uitzendrechten. Ik hoor mijnheer Merckx mompelen.

Ik weet niet of hij daarmee richting mij mompelt of dat hij in zichzelf spreekt… Oké, heel goed. Dan ga ik gewoon verder, als mijnheer Merckx het niet erg vindt. Wat de VVD betreft, de ombuigingsvoorstellen worden nader uitgewerkt om tot een definitieve set van voorstellen te komen naar de raad en mee te nemen in de begroting van 2026. We zien overigens wel dat de huidige financieringspositie van de gemeente Laren stabiel is, en dat willen we ook graag houden. Dat gaan we ook zo houden, door gewoon heel goed zicht te hebben op de risico’s die we in de toekomst tegen kunnen komen en de wijze waarop we die kunnen beheersen. De BEL-organisatie, Liberaal Laren constateert in haar betoog dat de BEL-organisatie financieel niet in control is en vraagt naar een plan van aanpak. Dat is ook uitgelegd in de presentatie vorige week en dat zag u ook terugkomen in de begrotingswijzigingen van de BEL-organisatie. Wat we zien is dat de BEL steeds meer in control komt. Ik heb daar al een keer eerder opgemerkt dat het gek is dat hoe meer je in control komt, des te meer zie je de zaken waar je nog niet in control bent en die je moet oppakken. Daar wordt hard aan gewerkt. Op personeelsgebied is nu bijna elke functie binnen control en finance vervuld met vast personeel. Alleen de teamleider van control en financiën, en de afdelingsmanager, wordt nog ingehuurd. Maar ook hierop lopen nu procedures.

Het is natuurlijk wel zo dat als wij nieuwe medewerkers aantrekken, zij wel tijd nodig hebben om op vlieghoogte te komen. In dat proces zitten we nu. Ongelukkigerwijs zitten we ook in het proces met de vaststelling van de jaarrekening. Maar dat gaat zeker gebeuren en daar zullen we uiteindelijk zeker de vruchten van plukken. Larens Behoud vraagt naar meer ambtelijke ondersteuning op het gebied van de onderwerpen erfgoed en economie. Daar zullen mijn collega’s Flip De Groot en Rood op terugkomen. De VVD constateert dat personeelscapaciteit een knelpunt blijft en vraagt zich af welke creatieve oplossingen worden ingezet om de uitvoering van beleid niet te laten stagneren. Ook vraagt zij of de verandering van de BEL-combinatie naar BEL-gemeente voldoende is. De personeelscapaciteit blijft een uitdaging, daar kan ik gewoon heel eerlijk in zijn. Maar zoals u zag in de BEL-presentaties zijn wij steeds meer in staat vaste medewerkers aan ons te binden. Als het gaat om de uitvoering van beleid, dan zal er zeker geen stagnatie optreden. In het geval dat de vraag groter is dan de capaciteit die we hebben, hebben we altijd de mogelijkheid om externe capaciteit in te huren om speciale projecten uit te kunnen laten voeren. En dat doen we ook.

Uiteindelijk is steeds de vraag gaan we het zelf doen of hebben we capaciteit nodig die we dan extern inhuren? Daar zullen we altijd op een of andere manier gebruik van moeten maken. Maar we zien nu echt een trend dat de inhuur omlaag gaat en de vaste medewerkers toenemen. Wat betreft de openbare ruimte, het onderhoud van het groen en de ontevredenheid over het onderhoud van het groen, de stoepen en wegen. Zeker als we kijken naar de uitkomst van 'Waar staat je gemeente?' Daar was inderdaad chagrijn over. ‘Waar staat je gemeente,’ dat onderzoek is al een tijdje terug gehouden op een moment dat het gewoon niet 13

helemaal op orde was. Of helemaal niet op orde was. Uiteindelijk is dat de laatste tijd behoorlijk hersteld. Grosso modo denk ik dat het dorp er aardig uitziet. Behalve dan alle schades die ontstaan zijn door al het leidingwerk, in zowel de wegen als de plantsoenen. Maar daar wordt ook heel hard aan gewerkt. Liberaal Laren vraagt ook welke structurele middelen of kaders hiervoor vrij worden gemaakt. Voor het onderhoud van de openbare ruimte, zie je terugkomen in de kadernota, vragen we structureel €125.000 per jaar extra om het op het gewenste niveau te brengen. En dat is alleen voor het onderhoud, dan doen we nog niets extra’s. Dus in die zin worden daar de middelen voor gevraagd. Liberaal Laren stelt ook een vraag over het onderhoud van De Brinkbodem die lijkt weggevallen. Of dat alsnog wordt opgepakt? Ja, dat klopt. Goed geconstateerd. In 2025 zijn in verband met de aanleg van een nieuwe vijver geen activiteiten voor verbetering van de bodem uitgevoerd. Na de kermis wordt beoordeeld of dit alsnog nodig is. De uitvoering vindt dan in het najaar plaats. De afvalstoffenheffing, daar zal collega Flip de Groot op ingaan. Larens Behoud vroeg wanneer wij de uitwerking van het groenbeleidsplan tegemoet kunnen zien.

Is dat nog dit jaar, najaar? Er komt op heel korte termijn een raadsinformatiebrief naar u toe waarin wordt aangegeven hoe we uiteindelijk het groenbeleidsplan gaan uitvoeren. Ik kan u vast meedelen dat de projecten uit het groenbeleidsplan stapsgewijs uitgevoerd worden in de periode 2025 tot 2028. Een groot deel van de onderdelen uit het groenbeleidsplan vallen gewoon onder het reguliere beheer. Ik heb al eerder gezegd, als we kijken naar het thema biodiversiteit, als we plantjes vervangen, dan zullen we binnen het huidige beheer de normale planten vervangen door bio diverse planten. We hebben ook inmiddels een nieuwe bomenlijst, waarbij we ook bomen hebben opgenomen die wat meer klimaatbestendig zijn naar de toekomst toe en ook divers zijn. Dus alle nieuwe bomen worden ook op basis van die lijst geplant. Zo werken we langzaam naar die ambities toe, zoals we die in het groenbeleidsplan hebben gedefinieerd. Bij het opstellen van alle bestekken wordt nadrukkelijk rekening gehouden met de uitgangspunten van het groenbeleidsplan. Die bestekken die uiteindelijk de aannemers krijgen en ook de buitendienst die het werk moet gaan doen. Dan heeft Larens Behoud wat vragen over Ons Genoegen en het onderhoud van dat dak. Dat is een hele goede vraag, wat mij betreft.

Ik heb een paar weken geleden gesproken met het nieuwe bestuur van Ons Genoegen, waarbij het ook onder andere ging over het onderhoud van het pand. Dat is eigenlijk alle jaren tussen wal en schip gevallen. Het pand is eigendom van de gemeente. Dat betekent ook dat uiteindelijk voor het meerjarig onderhoud de gemeente verantwoordelijk is. Dat pand is nooit meegenomen in het meerjarig onderhoudsplan van de gemeente. Wat ik nu heb afgesproken met het bestuur, is dat we in eerste instantie een demarcatielijn gaan opstellen van wie is waarvoor verantwoordelijk? Het bestuur van Ons Genoegen is wat mij betreft verantwoordelijk voor de investeringen in de exploitatie van Ons Genoegen zelf. Dus de aanschaf van een koelkast en dat soort dingen. De gemeente zou dan verantwoordelijk zijn voor het hele onderhoud van het pand. En wel in de vorm van het meerjarig onderhoudsplan. Daar is op dit moment nog geen budget voor, dus dat gaan we uitwerken en uiteindelijk zullen we dat meenemen in de begroting. Het is een terecht punt en we gaan daar mee aan de slag. Dan kijk ik naar de vraag over het sociaal domein. Die zal ik door collega De Groot laten behandelen. Ook de vraag over de bibliotheekmiddelen zal door collega Rood worden behandeld. Dan hebben we het over sport en dan met name De Biezem.

Als het gaat om verduurzaming van De Biezem, vraagt Liberaal Laren zich af of er op dit moment globale kostenramingen zijn. Die zijn er. We hebben plannen nu gemaakt voor het verduurzamen van de installatie. Daar hebben we een aantal opties voor uitgewerkt. Het bestuur heeft zich al uitgesproken voor een bepaalde optie, die we uiteindelijk nog verder willen toetsen aan het gemeentelijk beleid. Want we hebben ook onze duurzaamheidsambitie. Daar zit ook een kostenplaatje bij. Wat we nu gedaan hebben, is dat we op basis van de plannen die we hebben de DUMAVA-subsidie hebben aangevraagd, dus dat traject loopt. Als we uiteindelijk helderheid hebben over de kosten en de subsidies, zullen wij de totale businesscase uitwerken en dan zullen we naar u toe komen. Daarbij zullen we ook aangeven hoe we dat gaan 14

financieren en ook kijken hoe we daar eventueel de andere gemeenten in kunnen betrekken. Ik kan u wel verzekeren dat het toch een behoorlijke hijs zal worden, als ik kijk naar wat de geluiden zijn uit de twee andere gemeentes. We gaan er in ieder geval wel mee aan de slag. Wat de hockey betreft, Larens Behoud vraagt zich af of het college heeft kennisgenomen van de mogelijk hoge kosten voor het vervangen van hockeyvelden. Wat is hier over te zeggen in het kader van de kadernota? We hebben daar kennis van genomen. Er is inmiddels een nieuw bestuur, met een nieuwe voorzitter ook bij de hockeyclub. We hebben binnenkort een gesprek met het bestuur, waarbij ze gevraagd hebben om te komen met een meerjarige planning voor al het onderhoud dat ze willen gaan doen aan de velden, plus ook de budgetten die daarvoor nodig zijn. Om te kijken hoe we daar gezamenlijk met elkaar in gesprek kunnen gaan over hoe we dat in de komende tijd kunnen oplossen. Daarbij zijn er steeds verschillende opties, de club betaalt zelf, de gemeente draagt bij, dan wel het financiers- en garantiefonds voor de sport. Dat zijn een beetje de opties die spelen. Het belangrijkste is om hier inzicht in te krijgen in de investeringsplanning zoals ze die binnen de club hebben. Dan kom ik bij sport en cultuur. Larens Behoud zegt dat sport en cultuur worden ondersteund door de gemeente, maar gedragen door de verenigingen.

Dat klopt. De vraag is of we geen ruimte moeten maken voor de vraag aan het dorp van hoe gaan we het tekort aan maatschappelijke bijdragen met elkaar oplossen? Dat is inderdaad een hele goede vraag. Voor wat de sport betreft zijn we daarmee bezig. We hebben nu een plan ontwikkeld waarmee wij gaan kijken hoe wij vanuit het dorp particulier geld kunnen ophalen om uiteindelijk te investeren in sport en bewegen in Laren en bepaalde thema’s daarin. Ik moet zeggen, dat hebben we nu, vind ik, heel mooi uitgewerkt. Dat gaan we nu bespreken met sportverenigingen, om te kijken wat zij ervan vinden en hoe we dat verder kunnen brengen. De heer Jacobse heeft in de commissie M&F ook de suggestie gedaan om te gaan onderzoeken of we mogelijk een cultuurfonds kunnen gaan oprichten. Daarbij heb ik hem van harte uitgenodigd om een keer een kopje koffie te gaan drinken met mij, om eens te kijken hoe we daar verder handen en voeten aan kunnen geven. De prioriteit ligt op dit moment even bij het sportfonds, wat mij betreft. Dan hebben we de vraag over duurzaamheid, die gaan ook naar collega De Groot, en ruimtelijke ontwikkeling naar collega Rood. Bij de grote projecten, Larens Behoud vraagt of het college bij machte is om deze grote projecten, schoolrenovaties, wegreconstructies en groenverbetering te managen.

Volstaat de financiële ruimte? Voorziet het college hier risico’s? En zo ja, welke? De financiële ruimte volstaat. Dat ziet u ook terugkomen, als het goed is… Of dat zult u terugzien in de begroting van 2026. Dat hebben we ook al voor een groot deel meegenomen in de begroting van 2025, waarin we ook laten zien, vooruitlopend op de besluitvorming, wat de impact van het Integraal Huisvestingsplan is voor de scholen. Dus de financiële ruimte volstaat. Uiteraard zijn er risico’s. Wat wij doen, is die risico’s in kaart brengen over een reeks van jaren. Daar ook de beheersmaatregelen voor formuleren en zorgvuldig monitoren hoe die risico’s zich op termijn ontwikkelen, om te kijken of je misschien tijdig dingen moet bijstellen om uiteindelijk te zorgen dat we de ambities die we geformuleerd hebben ook daadwerkelijk kunnen waarmaken. Tot op dit moment zijn we daar behoorlijk in control. Dan zijn er wat vragen gesteld over veiligheid en Bibob. Die laat ik graag aan de burgemeester. Een technische vraag over het jaarverslag. Waarom daar nog iets staat over de registratie van godslastering, terwijl dat in 2014 is afgeschaft. Dat klopt. Dat hoort er eigenlijk niet meer in te staan. Volgens mij heb ik daarmee alle vragen die bij mij horen behandeld. Ik kijk even naar de secretaris. Ben ik iets vergeten? Dan geef ik graag het woord aan collega Rood. De voorzitter: Wethouder Rood.

De heer Rood: Dank u voorzitter en dank voor de vragen. De eerste die ik beantwoord is de vraag van Liberaal Laren over de middelen van de bibliotheek. Dat is gebaseerd op een bedrag per inwoner, maar voor kleine 15