Transcript commissie R&I 14 juni 2023

Gaan we bestaande huizen slopen en hoe gaan we de levensloopbestendige woningen realiseren? In het plan wat voorligt staat dat nieuwbouw van betaalbare woningen als volgt is onderverdeeld, twee derde betaalbaar, een derde daarvan sociale huur en de rest goedkope koopwoningen tot 355.000 euro. Dat zal een uitdaging zijn om die in Laren te realiseren. Gebleken is dat in het verleden ook die huizen lastig te creëren zijn. Maar ik ben heel blij dat er toch in deze visie van uitgegaan wordt dat dat mogelijk is. Dus ik zou heel graag willen, is er een visie, op welke manier dat gerealiseerd kan worden? We hadden het dus over de betaalbare woningen, twee derde betaalbaar, een derde daarvan sociale huur. In het plan staat dat wij creatief omgaan met de Pagina 31 van 52

beperkte ruimte. Ik denk dat het ook nodig is. Splitsen van woningen is een optie, splitsen van kavels, ‘…’ huurwoningen en wonen boven winkels. Ja, dat wonen boven de winkels, daar roepen wij al jaren dat daarnaar gekeken moet worden. Want het is enorm frustrerend om te zien dat veel woningen boven winkels als opslagruimte worden gebruikt terwijl er zoveel jongeren wellicht daar een prachtig appartement zouden kunnen hebben. Dus hoe kunnen wij dat entameren, ook als gemeente, om te kijken of we de verhuurders van die panden zover krijgen dat ze de woningen boven de winkels weer gaan verhuren? Oké, andere bestemming. Verstening ligt op de loer dus we willen, het is van belang dat we naar bebouwingslocaties kijken waar de verstening niet alleen maar de overtoon heeft. Het CDA heeft in haar verkiezingsprogramma al aangegeven dat ze kijken naar mogelijke bestemmingswijzigingen. En dan denken we ook veel meer, en dan kom ik weer even terug bij de vraag van mijnheer Vos aan mij of ik locaties op het oog heb waar woningen zouden kunnen worden gebouwd? En dan denk ik, we moeten echt in kaart brengen om de locaties die we in Laren hebben, of het nou scholen zijn of gemeentehuizen of wat dan ook, of die mogelijk te zijner tijd in aanmerking zouden kunnen komen voor woningbouw, waardoor je een enorme slag zou kunnen slaan. Dat was het even voor nu.

De voorzitter: Ik wilde in deze ronde even … Ik zie, nou, bij interruptie, mijnheer Vos. De heer Vos: Ik ben een beetje teleurgesteld, mevrouw Krapels, want we hadden een cliffhanger zei de voorzitter, dat u zou een aantal plekken noemen en ik heb nog niks gehoord. En voordat ik teleurgesteld raak in het voetbal en in locaties zou ik het graag horen. De voorzitter: Mevrouw Krapels. Mevrouw Krapels: Nou, ik gaf net aan het voormalige gemeentehuis. Ik weet niet of dat een gemiste kans is. College De Brink. Daar zit een school in maar dat wil niet zeggen dat die school er altijd zal blijven. Dus. De voorzitter: In ieder geval heeft u een suggestie gedaan. Ja, mijnheer Vos, u krijgt nu een locatie en dan wordt die ook gegeven. Mevrouw Krapels: Ik vraag out of the box te denken en dit is out of the box denken. De voorzitter: In ieder geval is de conclusie van heilige huisjes die hier ook aan de orde mogen komen, is met dit voorbeeld in ieder geval expliciet gemaakt. Ik ga voor de behandeling van dit stuk naar de wethouder die de vragen heeft genoteerd zag ik al en met de ondersteuning ook antwoorden zal geven op uw vragen. Mijnheer Westerkamp. De heer Westerkamp: Ja, voorzitter, dank u wel. Insprekers, hartelijk dank voor uw inspraak. En mijnheer Ruijter, het is 1-1 en de wedstrijd is nog niet afgelopen.

Goed, dames en heren, hartelijk dank voor uw woorden over de Woonvisie want dat is best lastig om een Woonvisie te maken in deze tijd maar ook in een dorp als Laren. Dat noemt u terecht op, mijnheer Westendorp, dat wij zijn geen gangbaar dorp. Dus bij het tekenen van de Woondeal hebben zowel mijn collega Annemarie Kennis als ik welgesteld dat wat mijnheer De Jong graag wil, meer dan 30 procent betaalbare of sociale huurwoningen hier in Laren, zullen wij nooit halen. Dat, ik bedoel, iedereen die zegt dat we dat gaan halen, dan denk ik van, hoe graag ik dat zou willen, en zeker met mijn sociale hart zou ik dat meer dan graag willen, maar het is niet reëel. Dus ik denk dat er ook, en ik ben ook blij dat ik die woorden uit u proef, er ook een Woonvisie ligt die u ook als reëel opvat. Maar waar zeker enorm veel, mevrouw Krapels, enorm veel uitdagingen nog in zitten. Uitdagingen ook in het uitvoeringsprogramma om die te realiseren. Maar ik denk als we niet out of the box gaan denken, als we niet Pagina 32 van 52

durven om de heilige huisjes die nog altijd hier waren in Laren dit keer overboord te zetten, dan komen we er niet. Maar bijvoorbeeld het splitsen van kavels, al een paar keer genoemd, als we dat gaan doen, dan moet dat zorgvuldig gebeuren. Als je dat gaat doen kan dat alleen op plekken waar het ook echt kan, waar het niet de boel helemaal dicht timmert. Nou, er zijn best, in de afgelopen jaren dat ik nu wethouder ben heb ik al een aantal mensen langs gehad die dat heel graag willen en daar ideeën hadden. Het is niet zo dat als we zeggen, we gaan kavels splitsen, dat dan op de andere helft van de kavel weer ook een vrijstaande villa komt. Nee, daar zitten we niet op te wachten. Want wat wij zeggen in de Woonvisie is twee, tenminste twee derde betaalbaar. Dus ook al ga je kavels splitsen, dan zal je ook betaalbaar moeten bouwen. Natuurlijk, een vereveningsfonds, dat kan daarin helpen om toch gelden te genereren waar we het dan wel kunnen doen als het niet op een bepaalde locatie echt niet mogelijk is. Maar het uitgangspunt blijft ten minste twee derde betaalbaar bouwen. En dat gaan we ook doen. En op dit moment zitten ook nu een aantal projectontwikkelaars in de wachtkamer omdat zij vinden dat zij daar niet aan kunnen voldoen en ik eigenwijs, wij daar als college wel aan vasthouden.

Hetzij dan even op dit moment zo en daarom is als u straks de Woonvisie aanneemt en als u hem in de huidige vorm aangeeft, dan geeft u ons ieder geval genoeg munitie om onze rug echt goed recht te houden om dat te gaan creëren. Maar we hebben ook zeker die middenwoningen nodig voor de doorstroom. Dat is heel duidelijk. Dus wat betreft splitsen van kavels, ja, maar onder hele strikte voorwaarden. Dat gaan we natuurlijk in uitvoeringsprogramma op een gegeven moment doen. En er zijn ook op dit moment iemand die een plan heeft waarvan ik denk, nou, die heeft het betaalbare erin, dat zou wel kunnen. Maar ja, die zeggen we nu op dit moment, kan niet want het is niet ons beleid, die ligt nog even in de ijskast. Maar er liggen wel degelijk kansen voor de toekomst. En op die manier hopen we dat, en dat zal ook echt sprokkelen zijn. We zullen moeten kijken waar die locaties zijn. In dat opzicht ben ik al een beetje een eigenwijze wethouder, heb ik ieder geval aan de teamleider gevraagd om alvast voor te bereiden een onderzoek naar beschikbare locaties die we hier in Laren hebben voor te verkavelen of waar op dit moment een andere bestemming op is waar we wellicht de bestemmingswijziging wel kunnen doen. Omdat zodra u de Woonvisie heeft vastgesteld eind van deze maand hopelijk we daarmee aan de gang kunnen gaan. Want dat is iets wat we echt als eerste moeten doen.

Want ik heb hier van u ook horen zeggen, ja, maar wat het gaat kosten, hebben we alles al in beeld? Ja, dat hangt ervan af wat u allemaal gaat aannemen, ook in de uitvoeringsprogramma’s. Als u dat onverkort overneemt, ja, dan hebben we, dan gaan we keihard aan de gang en dan gaan we in beeld brengen, maar wat hebben we dan nodig? En waarom hebben we 2024 gezegd? Omdat we op dit moment, ook omdat we in het najaar de regionale Woonzorgvisie moeten doen en daar zal mevrouw Jordans toch ook haar bijdrage aan moeten leveren. We gewoon domweg de capaciteit binnen de BEL niet hebben om eerder te starten. En dan kunt u zeggen, ja, dan huurt u maar een bureau in. Maar volgens mij staat er ook in het coalitieakkoord dat we toch proberen zo min mogelijk met bureaus te werken. Dus het is even schipperen maar het wil niet zeggen dat we pas in 2024 gaan starten. Want ik heb nu al bijvoorbeeld gezegd, bereid het voor. Op het moment dat die Woonvisie er is, laten we dan dat onderzoek uitvoeren, waar hebben we dan locaties? Zodat we uiteindelijk ook een beeld kunnen krijgen van, wat zouden we de komende jaren reëel wellicht kunnen verwachten en waar liggen kansen voor ons als gemeente? Want zelf hebben we, op de Diaconie na, geen stukje eigen grond meer dus we zullen creatief moeten omgaan. Dan ga ik even kijken of ik bij iedereen die vragen heeft gesteld die ook heb beantwoord.

Tiny houses, nou ja, dat is bij iedereen of bij de meeste hoor ik dat. Mijnheer Westendorp is daar wat voorzichtiger in. Ja, voorzichtiger bent u daarin. Ja, maar tiny en flex is bijna, dat wordt tegenwoordig bijna hetzelfde gezien. Dus, maar goed, maakt niet uit. Het is goed om daar, want dat ben ik met u eens, je moet wel daar termijnen op afspreken. Maar goed, we gaan daar echt serieus naar kijken. Dan zijn er wat vragen over de cijfers en de factsheets afwijkend van de MRA, anders. Of zoals de VVD zei, hebben we nou de cijfers van makelaars? Nee, we hebben niet de cijfers van makelaars omdat we daar niet het inzicht hebben van, zijn dat dan ook alle woningzoekenden? Maar er zijn wat algemene cijfers in maar daar wil ik graag mevrouw Pagina 33 van 52

Jordans het woord over geven als het mag, voorzitter, om over die dingen wat te vertellen. Dat zal ik doen als ik klaar ben. Wij gaan met elkaar kaders bepalen. Op het moment dat u het uitvoeringsprogramma heeft vastgesteld, dan gaan we uitwerken ook naar kaders, hoe gaan we dingen vormgeven als we gaan kavels splitsen, als we woningen gaan splitsen, welke kaders moeten daarbij? En ja, daar gaan we onze Larense signatuur niet vergeten. We zijn een heel mooi dorp, dat willen we ook zoveel mogelijk behouden. Maar als we echt alles willen behouden, ja, dan komen we niet verder. Dus we zullen echt wel af en toe keuzes moeten maken om toch dingen te realiseren en we kijken zeker ook naar plannen. U maakte de opmerking over woningen boven de winkels. Nou, ik weet dat collega De Groot daar op dit moment ook al mee bezig is om met winkeliers in gesprek te gaan om te kijken of we dat soort locaties ook vrij kunnen krijgen voor de woningbouwmarkt. Volgens mij, voorzitter, heb ik in grote lijnen alles gehad. Er zijn een paar dus wat vragen over cijfers die ik graag even aan mevrouw Jordans wil voorleggen. Sorry? De voorzitter: Er waren een paar specifieke vragen nog. Eén vraag van de heer Vos over de meetpunten, hoeveel er precies zouden komen. De heer Westerkamp: O ja, sorry. Ja, nou ja, dat hangt dus vanaf wat u hier straks in het uitvoeringsprogramma gaat vaststellen.

Want als u dat gaat doen en we hebben een beeld van de locaties die er zijn, dan kunnen we met elkaar zeggen, nou, luister, dat is daar en daar mogelijk, dan kun je dat soort dingen vaststellen en dan heb je ook meetpunten waarmee je in de toekomst aan de gang gaat. U krijgt tussen, ik denk dat dat gaat lukken, tussen deze commissievergadering en uw raadsvergadering waar u hopelijk dit document gaat vaststellen, krijgt u de uitkomsten van de Woonmonitor, die is net vorige week binnengekomen van de regio. Nou, daar, als je die goed bestudeert dan zitten daar echt denk ik wel wat van die ijkpunten waar we straks met elkaar moeten gaan zeggen, jongens, dit moet ons streven zijn. Als ik kijk dat, zie dat het aantal woningen, want iemand zei van, ja, we zitten niet zo te wachten op appartementen. Als je kijkt naar de Woonmonitor en de uitkomsten waarbij mensen ook zijn bevraagd, dan wordt juist gevraagd om appartementen, willen mensen dat willen hebben. Dus bestudeer hem ook goed. Het laat ook zien bijvoorbeeld in 2022 zijn er veertig woningen vrijgekomen, daar hebben we er vijftien aan speciale doelgroepen toegewezen. Ja, waardoor we dus uiteindelijk maar 25 voor de reguliere hadden. Ja, dat zijn geen grote aantallen. En we hebben natuurlijk, nou, u hoort het al, we hebben hartstikke veel woningzoekenden hier, ook mensen die zijn ingeschreven.

Dus we hebben best nog wel met elkaar uitdagingen maar die kunnen we straks ook goed bepalen met elkaar als u heeft gezegd, nou, dit is de Woonvisie, die gaan we vaststellen dankzij het uitvoeringsprogramma. Dan gaan we dat uitwerken als we ook straks weten welke locaties er zijn en dan gaan we met elkaar ijkpunten bepalen. Dan denk ik ook dat het goed is om in die uitvoeringsprogramma 's aan te geven, wat willen we, wanneer gaan we het bereiken? En daar zullen we ons voor inzetten, daar zullen we onze partners als bijvoorbeeld een woningbouwvereniging maar ook ontwikkelaars hard voor nodig hebben. De voorzitter: Ik heb nog twee vragen hier staan. Eentje van mevrouw Berghorst over de MRA en het waterbedeffect, de positieve of de negatieve effecten van de MRA op de regio. Maar misschien … De heer Westerkamp: O. Die kan college De Groot. De voorzitter: Nou, dat gaat collega De Groot beantwoorden. Ja. De heer Westerkamp: Ja, doe maar gelijk.

Pagina 34 van 52

De heer De Groot: Ja, als we kijken naar alle woningbouwplannen die zijn ingebed eigenlijk als een soort baboesjkapoppetje in een groot baboesjkapoppetje wat begint bij Noord-Holland Zuid plus Almere. Daar worden, is een woningopgave die zeg maar in MRA-verband wordt vastgesteld. Die hebben een bod gedaan zeg maar aan de provincie en aan het Rijk en daarin worden quota opgenomen voor de verschillende regio's. En ook de regio Gooi en Vechtstreek heeft zich gecommitteerd in een aantal, aan de realisatie van een aantal woningen. Dat hebben wij omgekeerd ook weer gedaan aan de regio en daarin vind je dus zeg maar linking pins tussen de verschillende regio's, subregio's en wat er lokaal gebeurt. Uw vraag over het waterbedeffect. Als je kijkt wat er zeg maar in die Metropoolregio gebouwd gaat worden, dan mag je effecten, mag je wel enig effect verwachten van wat daar gebouwd gaat worden. Andere kant, Laren blijft aantrekkelijk en zeker ook voor mensen die, nou ja, zeg maar omhoogklimmen maatschappelijk. Ik hoor mijn dochter nu inmiddels ook over Laren praten dus er zijn ook vaak kinderen die terugkomen. Ik denk dat je het ook trouwens alleen maar mag toejuichen. In ieder geval waterbed an sich moet je mee uitkijken hoe je dat definieert? Ik denk dat de Metropoolregio, de bouwplannen daar, in ieder geval kunnen zorgen dat de druk hier op Laren wat kan afnemen.

En ik zeg dat enigszins voorzichtig maar dat is wel mijn inschatting. Dat is één. Tweede, de Verstedelijkingsstrategie van de Metropoolregio heeft een duidelijk beschermingsregime voor de groene omgeving van Het Gooi. Behoud van het aangezicht van dorpen, landschappen en waar mogelijk versterking. Ook de natuurwaarden worden daar goed in opgenomen dus ik denk dat wij goed bediend worden vanuit de Metropoolregio als het gaat over de stedelijke strategie. En als wij daarentegen dan ook zorgen dat wij leveren, dan denk ik dat we goed in balans blijven daar. De voorzitter: Dank, de heer De Groot. Ik zag nog de vraag van Larens Behoud openstaan, dat ging over de verschillen tussen Laren en Blaricum maar misschien laat u dat aan … De heer Westerkamp: Nou ja, eigenlijk zijn die verschillen niet zo groot hoor. In ieder geval ‘…’ niet. De voorzitter: Voor het uitvoeringsprogramma? De heer Westerkamp: En in het uitvoeringsprogramma zijn wel verschillen in die zin dat wij zeggen, tenminste twee derde betaalbaar en Blaricum … En ik kan me dat voorstellen want ze hebben natuurlijk net Blaricummermeent ook opgeleverd en ze hebben natuurlijk ook de Bijvanck en zoiets hebben wij niet, dat zij op dit moment vooral op het middensegment willen inzetten omdat daar in hun optiek grote behoefte aan is.

Maar zoveel verschillend is het, we kunnen nog even na maar ja, ik denk dat het op zich ook niet relevant is. We hebben gezegd, we gaan een gezamenlijke Woonvisie maken maar uiteindelijk in de uitvoering zullen er gewoon verschillen zijn tussen onze twee dorpen. Ik heb tenminste geleerd in het afgelopen jaar, als je rust en orde wilt hebben en je hebt geld, dan ga je in Blaricum wonen. Wil je levendigheid hebben en wil je ieder geval sociale samenhang hebben, dan moet je vooral in Laren gaan wonen. Nou, ik denk dat daar de verschillen in zitten en ja, dus ik denk dat het op zich ook niet zo heel relevant is. Maar wij hebben ons eigen uitvoeringsprogramma en daar kunnen we allebei in schuiven. En natuurlijk zullen we deels effect hebben op elkaar maar het gaat er vooral om, we hebben één Woonvisie, één dat maakt voor de organisatie makkelijker, maar we zijn wel twee dorpen die best wel veel op elkaar lijken en met dezelfde problematiek te kampen hebben. De voorzitter: De heer Vos had ook nog drie steekwoorden geloof ik waar die een antwoord op wilde. De heer Vos: Nou, vier. De voorzitter: Noemt u even decretum, dan weet de wethouder ongetwijfeld wat die ‘…’. Pagina 35 van 52

De heer Vos: Ja, ja, ja. Nou, ik ben toch wel een beetje teleurgesteld. De voorzitter: Maar wilt u even de steekwoorden. Vragen over … De heer Vos: Ja. Nou, ik heb gevraagd naar de bestrijding van de groene muren, de facilitering van de Hut van Mie, het overzicht dat het nogal beknopt is en wat zit er nog meer aan te komen? De dingen in de pijplijn. En niet te vergeten, de prioritering van al de voorgenomen dingen. Die zijn nog niet gekwantificeerd maar ze worden dus ook nog niet geprioriteerd begrijp ik? De heer Westerkamp: Nee, omdat wij nog niet weten wat u gaat … Sorry, voorzitter. Kan ik? De voorzitter: Mijnheer Westerkamp, vier vragen, vier antwoorden. De heer Westerkamp: Ja, omdat we niet weten nog wat u in het uitvoeringsprogramma allemaal wilt gaan doen, dan gaan wij prioriteren met elkaar. Ik denk dat dat ook gewoon een gezamenlijke opgave met elkaar moet zijn waar we gewoon straks de prioriteiten leggen. Hangt ook heel erg af van locaties die we straks tot onze beschikking gaan krijgen en wat gewoon mogelijk is. Dus dat kun je nu niet zo zeggen maar ik zou zeggen, kom met een amendement waarin u aangeeft welke prioriteiten u graag ziet. De voorzitter: Nee, ik laat … Ik ga eerst de vragen af. De heer Westerkamp: Maar goed, dat is één.

Ja, over die groene muur, dat is gewoon een voorbeeld waarin wij laten zien dat een inwoner zegt, ja, die hoge muren of die hoge groene muren, dan heb je weinig sociale samenhang want dan kun je niet met elkaar lekker kletsen. Maar wij kunnen toch niet mensen dwingen om hun grote hagen die op hun eigen erf staan te gaan terugbrengen tot één manier, of u moet straks in uw Omgevingsvisie bepalen dat hagen niet hoger dan één meter mogen zijn hier in Laren of muurtjes om huizen heen. Prima, maar dit was meer gewoon een voorbeeld van een mooie opmerking van een inwoner hoe die kijkt tegen saamhorigheid in onze samenleving. De Hut van Mie, nou, u weet dat we bezig zijn met de Hut van Mie om sterkere afspraken te maken over hun inzet op het gebied van ook verduurzaming. Nou, daar zijn gesprekken over en dat gaat zonder meer goedkomen. Welke vergeet ik nou nog van u? Het aantal huizen, ja. Nou, dit is op dit moment wat we in de pijplijn hebben en straks hoop ik dat we door middel van duidelijke locatiekeuzes die we kunnen gaan maken daaraan wat meer woningen toevoegen omdat daar dan wellicht kansen uit voortkomen. Maar ik kan op dit moment nog niet zeggen waar die liggen dus ik kan ook geen ambitie uitspreken, dit is wat we aan harde, zachte plannen hebben op locaties die op dit moment beschikbaar zijn.

En wij hopen straks door het onderzoek veel meer locaties in beeld te krijgen waardoor we die ambitie hoger kunnen leggen. Ik hoop het tenminste van harte. De voorzitter: Helder. Ik zou nog even via de wethouder naar mevrouw Jordans voor de beantwoording over de herkomst van de cijfers. Dat was een vraag vanuit de VVD onder andere. Met wie zijn deze cijfers tot stand gekomen en wat zijn de bronnen? Mevrouw Jordans: Ja. Nou, ik hoorde net dat we misschien niet zo’n fan zijn van bureaus maar zoals u weet werken we wel met bureau Companen hè, een gedegen onderzoeksbureau. Die heeft die data voor ons verzameld waaronder CBS microdata, ook data voor bevolkingsprognoses zoals Primos, woonbehoefteonderzoek, wat zij daaraan ten grondslag liggen plus de enquête van de inwoners. Geen cijfers van makelaars, wel cijfers van onze woningcorporatie en van de zorg- en welzijnsinstellingen. Maar stakeholders hebben wel een bijdrage geleverd door middel van alle participatiesessies die we hebben gehad. Pagina 36 van 52

En we hebben ervoor gekozen om niet al die tabellen in dit stuk te stoppen anders, ik ben zelf niet zo van de cijfers maar hè, er zijn nog wel wat meer tabellen dus die kan ik nog eventueel nasturen. Maar die zijn gebaseerd op, nou ja, de gegevens die ik net aangaf. De voorzitter: Dank voor de toelichting. In verband met de tijd, er is ongetwijfeld nog heel veel meer te zeggen over deze Woonvisie. Ik zie de heer Vos al knikken. We zouden een tweede ronde kunnen doen maar hebben nog twee belangrijke agendapunten en dan wordt het echt nachtwerk. Ik begrijp uit de conclusie van u allen dat op zich er positieve geluiden zijn over het feit dat er een Woonvisie is. Dat er ambities zijn maar ook bedenkingen zijn over het uitvoeringsprogramma en hoe je dat in de tijd zet en hoe je daar een aantal kaders aanhangt wat je wel en niet doet met heilige huisjes versus verstening. Dus ik kan me heel goed voorstellen dat dat een onderwerp is voor de raad en dat we dit stuk in ieder geval doorgeleiden als bespreekstuk naar de raad, met uw instemming. Tenzij u zegt van, ja, ik wil daar echt nog een heel uitgebreide ronde over maar dan ga ik u ook meegeven dat het wel eens na twaalven kan worden. Dus met uw instemming zou ik het graag agenderen voor de raad. Nou, één kleine opmerking van mijnheer Westendorp en eentje van mijnheer Vos. Ja.

De heer Westendorp: Ja, het spijt me maar helemaal mee eens met deze aanpak overigens. Maar het enige wat ik dan misschien heel prettig zou vinden is de kwalitatieve woningbehoefte Laren, die grafiek, om even te achterhalen en te delen waar die data vandaan komen? Want ik vind dat een hele belangrijke, ook voor de invulling van het stuk. Dus als we dat van tevoren kunnen ontvangen, dan ben ik u zeer dankbaar. De voorzitter: Die toezegging wordt gegeven, die wordt daarbij geplaatst in iBabs. En de heer Vos. De heer Vos: Ja, ik ben toch een beetje teleurgesteld dat ik geen antwoorden gekregen heb. En ik vind het ook een beetje vreemd dat wij dan moeten gaan bepalen aantallen en prioritering. Volgens mij ligt hier een voorstel wat wij kunnen amenderen maar we krijgen nu de vraag, nou, wat zullen we er eens mee doen? En dat vind ik eigenlijk een beetje een vreemde want wij hebben een kennisachterstand, we weten dat niet. En ik zou het college willen vragen om toch een stuk concreter te zijn met de dingen die ze willen. En de prioritering, als wij dat gaan doen, dan zitten we hier niet alleen tot twaalf uur, mijnheer de voorzitter, dan zitten we hier de komende twee jaar nog en dat moeten we toch niet willen. De voorzitter: Ik zie reacties van de heer Westerkamp. De heer Westerkamp: Ja, ik vind het een beetje flauw, mijnheer Vos.

We hebben op dit moment in beeld wat daar ligt aan mogelijke harde en zachte plannen. We stellen hier een aantal aspecten, althans we brengen het uitvoeringsprogramma vooral in de visie een aantal opties die vroeger onbespreekbaar waren in het dorp als het splitsen van kavels, eventueel woningen en dat zeg ik onder voorwaarden. We hebben ook gezegd, nou, net wat ook het CDA zegt, waar hebben we locaties? Op het moment dat we dat goed in beeld hebben, dan kunnen we ook met elkaar zeggen van, nou, jongens dit zijn nog reële mogelijkheden die we hebben voor de toekomst qua woningbouw. Maar op dit moment is dit wat we hebben. En we kunnen wel als college roepen van, ja, we willen nog duizend woningen erbij. Maar dan gaat u mij ontzettend uitlachen en zeggen van, nou, volgens mij, dan gaat mijnheer Westendorp, o, die is er nu even niet, maar die zegt dan, ho ho, waar is onze Larense signatuur? Ik wil dat heel graag maar dit is de basis als de Woonvisie vastligt met het uitvoeringsprogramma en dan gaan we keihard aan de gang om te kijken hoe vaak we woning hebben. Want hier zit ook een woningbouwvereniging die graag veel meer wil bouwen hier in Laren dan tot nu toe mogelijk is maar we hebben gewoon geen ruimte op dit moment. Dus ik ga ook geen uitspraken doen van cijfers die ik niet kan, of die wij als college niet kunnen waarmaken. Dat ga ik gewoon niet doen.

En ik zou het heel graag willen maar dan hebben we dat nodig, wat we vragen in het uitvoeringsprogramma, en daarmee gaan we Pagina 37 van 52

keihard aan de gang. En dan hopen we ook gewoon veel meer dingen in beeld te hebben en dan kunnen we ook concreet plannen gaan maken met elkaar. De voorzitter: Helder. Dank voor de beantwoording van deze cri de coeur van de heer Vos en de roep om duidelijkheid. En ongetwijfeld komt dit als bespreekstuk in de raad terug waarbij een aantal punten uit deze commissie zeker weer aan de orde zullen komen. Laten we dat maar als conclusie noteren. En dan dank ik ook mevrouw Jordans voor de ambtelijke ondersteuning. Altijd leuk als er even vanuit de echte vloer nog even wat toegelicht wordt, dan heb je ook het gevoel dat je niet voor niets zit. Dat is ook wel belangrijk denk ik. En daarmee zijn we in ieder geval van een aantal punten van de heer Westerkamp, die hebben we gehad. Ja, dan gaan we naar mijnheer De Groot, die hier al startklaar zit. En ik zie de heer Maurits binnenkomen, die heeft gewoon gedacht van, dit wordt na half elf. Dus dat heeft u goed gezien. 11. Koersdocument Programma duurzaamheid 2023-2027 De voorzitter: We gaan even een kleine wissel houden en dan gaan we verder met agendapunt 11, het Koersdocument Programma duurzaamheid. En alle mensen van de tribune die ons nu verlaten, dank voor uw komst. Ook de duurzaamheid is een interessant onderwerp, heeft alles met wonen te maken en met verduurzaming maar dat kunt u ook weer naluisteren.

Ja, het gaat nu over duurzaamheid, inderdaad. Het Koersdocument Programma duurzaamheid 2023-2027. En ik zie wethouder De Groot de handen in elkaar slaan dat die er zin in heeft. Wilt u het heel kort even inleiden voor de commissie? Dat mag. De heer De Groot: Nou, heel kort inderdaad in verband met de tijd. Als ik even terugga naar de totstandkoming van dit Koersdocument, dan ga ik ook terug naar de tijd van dat we met de coalitiebesprekingen bezig zijn. Dat zult u zich nog goed herinneren. Daarin hebben we ook met andere partijen dan de coalitiepartijen gesproken. Het viel ons daarbij op dat de wens om concreet sterk aan de gang te gaan met verduurzaming sterk aanwezig is, breed in de raad, zo niet overal in de raad. En ik denk dat dat ook een het moment voor ons geweest is om dat op te pakken en te zien hoe we dat goed kunnen neerzetten. De voorzitter: Heren van Groen Laren, misschien is het goed dat u even naar de wethouder luistert in plaats van op de telefoon overleg te voeren. Want de wethouder houdt hier een toelichting op een voor u belangrijk punt volgens mij. De heer De Groot: Nee, dus blij dat we dit zo hebben op kunnen stellen. Gaandeweg het proces hebben we ook met Blaricum en Eemnes kunnen aanhaken om te kijken hoe we zoveel mogelijk samen kunnen doen.

En ook gaandeweg het proces zijn de gelden vanuit minister Rob Jetten binnengekomen waardoor we ook de mogelijkheid hebben om staf in te huren om ook daadwerkelijk projecten uit te gaan voeren. We zien dus hier een Koersdocument, we zien een zeg maar een soort formatieplan en we zien in dat Koersdocument een bundeling van alles wat wij doen op het gebied van duurzaamheid. Wat overigens niet allemaal mijn portefeuilles zijn. U heeft de Groenvisie van de heer Van Midden al eerder vastgesteld en zo zijn er nog wel meer onderdelen die niet bij mij zijn maar die je wel hier terugvindt. Formatie en we hebben ook gemeend dat we op een aantal concrete punten in willen zetten. Zoals er zijn voor de verenigingen om te zorgen dat ze kunnen verduurzamen maar ook hun kosten naar beneden kunnen brengen. We kijken naar onze projecten met de woningbouwverenigingen en zo zijn er meer. U heeft het allemaal in het uitvoeringsgedeelte kunnen lezen. Dat betekent dus dat we met elkaar daar in de uitvoering nog zeker met elkaar over kunnen spreken. En dat betekent ook dat we de interactie met de Hut van Mie en al degenen die daarin willen participeren zeer toejuichen. We zien dit niet als een soort afgesloten geheel, geen visiedocument wat voor vijf jaar helemaal vastligt maar iets waar beweging in zit. Waar kennis van u, die hier zeker aanwezig is, ik kijk bijvoorbeeld naar Pagina 38 van 52

mijnheer Jansen of mevrouw Fontaine, gebruikt kunnen gaan worden om hier een groot succes van te maken. En dat is van groot belang maar dat hoef ik u, heb ik in het begin al aangegeven, niet meer van te overtuigen. De voorzitter: Dank, mijnheer De Groot, voor deze inleidende woorden. En het is inderdaad een heel document geworden dat we nu in bespreking gaan nemen. Ik kijk naar rechts, ik zie de heer Vos, die staat startklaar om hiermee te beginnen. Of wordt het de heer Jansen? Want u bent waarschijnlijk allebei hier zeer in geïnteresseerd. Toch is er één spreker maar, maar u zit nog even te twijfelen. De heer Jansen: Een beetje opsplitsen, dan gaat het veel sneller. De voorzitter: Nee, dat gaan we niet doen. Dat hoop ik voor u maar dat had u dan van tevoren moeten bedenken. De heer Vos. De heer Vos: Ja. Ja, ja, neemt u … Maar u had een terechte opmerking, voorzitter, over het feit dat we op de telefoon zaten, dat is ongepast. Ja, een Koersdocument, dat moet dan ons helpen. Eigenlijk als ik dan kijk naar het voorgaande Koersdocument wat een andere naam had, ik ben, dat heb ik even ontschoten precies maar ja, daar waren de resultaten eigenlijk wel heel erg vooral op papier. Het waren vooral papieren resultaten dat er allemaal plannetjes waren gemaakt en plannetjes opgeleverd. Maar om nou te zeggen, we hebben lekker veel in het zicht gebracht.

Nou, dat valt eigenlijk wel reuze tegen. En als dat zo is, dan is eigenlijk de vraag, hoe komt het nou dat we toch zo achterlopen? Want er wordt alsmaar geroepen, 2030, 2040, 2050. Maar tegen de tijd dat wij misschien een derde van die problemen hebben opgelost, dan zitten we allemaal in een of ander ouderenhuis of zo en daar hebben we er al te weinig van. Dus waarom gaat het zo langzaam en waarom zijn die resultaten zo achtergebleven? Want als we dat weten dan kunnen we met die wetenschap denk ik vooruitkijken. Dat waren twee algemene vragen eigenlijk. Concreet, er wordt gesproken op bladzijde, ik moet eventjes mijn telefoon gauw opendoen want anders dan kan ik het niet meer lezen, op pagina 9 punt 4 wordt gebracht, de transitie van een vraaggestuurde en een aanbodgestuurde energieverbruik bewerkstelligen. Dat zal volgens mij een hele belangrijke zijn. En als we daar niet op sturen, dan wordt die hele energietransitie eigenlijk niets. Dus misschien zouden we dat kunnen toevoegen. En in algemene zin dan over het hele verhaal, er zijn een heleboel punten die we zouden kunnen benoemen. Eigenlijk een beetje herhaling van de Woonvisie. Er zijn een heleboel punten.

Komt er, en dat is een vraag aan de wethouder, een concrete vraag, komt er een werkgroep, komt er een klankbordgroep? Hoe gaat u hier al de punten die genoemd worden concretiseren? Heb ik dan mijn vraag voldoende duidelijk geformuleerd? De voorzitter: Lijkt me een hele heldere vraag, mijnheer Vos. Zeker. Dank u wel. D66, ik zie mevrouw Fontaine de hand opsteken. Gaat uw gang. Mevrouw Fontaine: Ja. Dank u wel, mijnheer de voorzitter. Ja, het Koersdocument ligt voor ons. Er worden een hoop actiepunten en maatregelen benoemd op het gebied van energie, groen en klimaatbestendigheid, circulaire economie en duurzame mobiliteit die allemaal echt noodzakelijk zijn om de achteruitgang in leefbaarheid op onze planeet in het algemeen en in Laren in het bijzonder in ieder geval hopelijk te kunnen gaan vertragen. Misschien slechts een druppel vergeleken met mondiale acties maar iedere druppel in de oceaan is er één. Wat is er aan de hand? Ik zal nog maar even het hele sombere beeld schetsen. De mensheid is in staat gebleken om in relatief ultrakorte tijd de boel op een bijna logaritmische schaal naar de ratsmodee te helpen. Op het gebied van klimaat hebben we vandaag de dag ook in ons dorp met extreme weersomstandigheden te maken. Aan de ene kant eens in de zoveel jaren extreem zware regenbuien, maar aan de andere kant ook grote periodes van droogte die vaker voorkomen dan ons lief is.

Momenteel zitten we in zo'n warme, kurkdroge periode en daarover mis ik een uitwerking in dit Koersdocument, wat toch voor de Pagina 39 van 52

komende jaren belangrijk wordt. Wij zouden een warm voorstander zijn indien het Koersdocument, als mede in het uitvoeringsprogramma substantieel meer aandacht zou besteden aan maatregelen in droogteperiodes. Met het masterplan Laren Regenklaar zijn al belangrijke stappen gezet met het loskoppelen van de afvoer van hemelwater op het riool. Heel belangrijk voor het grondwaterpeil. Maar wij zouden ook graag een aanvulling in het Koersdocument willen zien in de vorm van een plan Laren droogteklaar. Hoe kan water opgevangen en gebufferd worden ten einde in droogteperiodes voor bijvoorbeeld besproeiing van gewassen te kunnen worden gebruikt? Om een voorbeeld van verspilling op dit moment te geven op dit gebied. Aan de Harmen Vosweg worden momenteel wordt gewerkt aan het bouwrijp maken van het terrein waar sociale huurwoningen gebouwd gaan worden. Daartoe wordt grondwater weggepompt en in het riool afgevoerd. Toch wel zonde naar ons idee en een gemiste kans. Dat water zou met een kleine ingreep ook bijvoorbeeld in de Hut van Mie of de vijver bij Rust Wat gepompt kunnen worden. Of tijdens hele droge periodes verzameld kunnen worden in vrachtwagencontainers die dan vervolgens uit kunnen rijden om bloemen of gemeentelijk groen of akkers water te geven in ons dorp.

Kort samengevat, een dringend verzoek voor een aanvulling in de vorm van een Laren droogteklaar plan in het Koersdocument 2023-2027 teneinde de potentiële drooglegging van Laren te voorkomen. Ik dank u wel, mijnheer de voorzitter. De voorzitter: Dat is een hele mooie warme oproep is dit van u, mevrouw Fontaine. Dank u wel daarvoor. Ik ga naar het CDA, de heer Van den Berg. De heer Van den Berg: Voorzitter, dank u wel. Fantastisch mooi Koersdocument en een paar opmerkingen daarbij. En de eerste, maar die is een beetje flauw. Ik dacht van, nou, we gaan in ieder geval 900 vierkante meter groen in het dorp verstenen dus als je het over klimaat hebt, et cetera, dan is het een dilemma waar de gemeenteraad soms voor staat, gaan we wonen of willen we groen houden? En dat maakt ook wel dat ik de opmerking wil maken dat je vooral alleen maar groen kan denken als je niet rood staat. En dat geldt voor individuele mensen maar dat geldt ook voor een gemeente. Wat me daarin opviel in het Koersdocument is dat het geld of het budget er nog niet is. En er staat ergens opgeschreven, dat budget dat komt nog in een voorstel naar uw raad. Daar zou ik graag de wethouder die combinatie willen zien want het is een fantastisch mooi uitgebreid Koersdocument. Er wordt wel ergens gezegd dat we geld krijgen maar dat gaan we dan in mensen stoppen.

Maar waar blijft dan geld om iets ergens mee te doen? Nou, dat is niet, of ik heb het niet gelezen of ik heb er overheen gelezen, maar die combinatie van twee vragen zou ik toch wel graag door de wethouder toegelicht willen zien. Omdat het ook in dit geval uitvoerbaar moet zijn. Wethouder Westerkamp heeft straks vol gloed verteld bij de Woonvisie, ik ga niet iets opschrijven wat ik niet kan uitvoeren. Dat zou ik ook graag in dit geval, wat kunnen we dan echt uitvoeren en niet alleen maar opschrijven en vervolgens te moeten constateren dat we er geen geld voor hebben. Omdat ook nadrukkelijk er staat dat er geen begrotingswijzigingen nodig zijn. Dus kennelijk is er geld wat er naar ons toekomt maar daar hoeven we geen begrotingswijziging voor te doen en toch kunnen we het uitvoeren. Sterker nog, er staat zelfs, we zijn al aan het uitvoeren. Nou, in die combinatie van vragen, wethouder, hoop ik dat u mij mee kan nemen in uw beantwoording. Nogmaals, een goed stuk, we moeten het ook hebben. Maar zoals ook al door anderen opgemerkt, wel met een kritische blik waar we het over hebben. Dank u wel. De voorzitter: Dank, heer Van den Berg. De heer Westendorp, VVD. De heer Westendorp: Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, ook net als iedereen blij dat er een Koersdocument ligt. We kunnen aan de slag.

We zijn een jaar onderweg en ik heb, ik kan me herinneren dat we in augustus, september vorig jaar voor het eerst bij elkaar zaten. Er zijn ongetwijfeld goede redenen voor, ik heb die vraag al eerder gesteld. Maar ja, het is wel eigenlijk, het klimaat is belangrijk, ook voor het dorp. Ook op kleine schaal moeten Pagina 40 van 52

we gewoon de aandacht geven wat het nodig heeft. Daarom is het jammer dat de hele publieke tribune leegloopt op het moment dat we het over klimaat gaan hebben. Dat viel mij dan wel weer op. Maar blij dat het er ligt. Maar het succes van een Koersdocument ligt in de uitvoering en daar staat eigenlijk weinig tot niks in, concrete plannen met getallen erbij, met data erbij, met uitrol. Ik vind het te weinig concreet en ik mis ook echt het laaghangende fruit wat we eerst gaan aanpakken en versneld gaan uitrollen. Want we hebben eigenlijk dit jaar, nou ja, in ieder geval niet zichtbaar voor ons dan de stappen genomen. En ik weet dat het hoge prioriteit heeft maar ik heb niet het idee dat dat tot uiting komt. Dus ik wil echt vragen om versnelling te gaan maken in de uitvoering. En dan sluit ik mij aan op de opmerking van de heer Van den Berg, de gemeentelijke bijdrage wordt genoemd in tekst maar die wordt niet genoemd in getallen, hoe kunnen wij een uitvoeringsprogramma gaan goedkeuren zonder dat daar een budget bij hoort? Dus wat mij betreft kan dat niet. Daar moeten we echt veel meer richting van krijgen. Daarnaast wordt er ook gesproken over duurzaam Laren 2018-2022. Ik ben heel benieuwd, wat zijn nou de lessen die we geleerd hebben in die periode? Want ook daar is jaren geleden een initiatief gestart, zoals wij nu weer een nieuw initiatief starten.

Ik ben wel eens benieuwd wat daar nou de learnings zijn van geweest en kunnen we daar nu van profiteren door bepaalde dingen niet nog een keer te gaan doen? Daar zou ik graag wat meer informatie over willen hebben. Laat ik even duidelijk zijn, ik ben heel blij dat het er ligt, er zit ontzettend veel denkkracht in en er zitten heel veel mooie opties in maar ik probeer alleen echt nog wat versnelling in het proces te gaan krijgen en ook wat meer verduidelijking en wat meer handvatten. Even kijken, wat is er verder. Nou, heel blij dat er prestatiecontracten gaan worden gesloten met de Hut van Mie. Ik hoop dat er ook een bepaalde professionaliseringsslag wordt gemaakt in de uitvoering daarvan want dat is denk ik belangrijk om ook die prestaties die dan gevraagd worden te kunnen meten en ook te kunnen behalen. Jaarlijks een dashboard voor de raad. Nee, dat moet echt minimaal halfjaarlijks zijn want anders zitten we weer een jaar verder en dan krijgen we een keer wat te horen en dan kunnen we gaan bijsturen dus wat mij betreft moet dat frequenter. We hebben met een aantal fracties aangegeven dat de ambitie hoog is, dan moeten we dat ook in de uitvoering terugvinden en niet alleen in het Koersdocument. Ik was even benieuwd, er wordt gesproken over samenwerking met scholen, dat er scholen zijn aangehaakt.

Ik zou heel graag willen weten, wat is daar de status van? Vind ik wel belangrijk om de inwoners mee te nemen en dus ook de jonge inwoners mee te nemen in dit verhaal. Daar wilde ik het even nu bij laten dus eigenlijk meer concretisering, prioriteiten, laaghangend fruit, learnings van het verleden gebruiken om nu niet dezelfde weg in te slaan. En misschien, ja, een tempoversnelling nadat we het document nu hebben ontvangen. Dank. De voorzitter: Dank, heer Westendorp. En ja, de publieke tribune is leger maar de heer Wieger Schreurs zit op de tribune en hij zwaait. Ik doe het maar even voor de archivering, en natuurlijk de heer Hilhorst ook. Dus ik ben heel blij dat zij in ieder geval deze klimaatdiscussie en duurzaamheidsvraagstukken blijven volgen dus fijn dat jullie er nog zijn. Ik ga naar Larens Behoud. Wie van ... Ja, mevrouw Van Oort. Mevrouw Van Oort: Dank u wel, voorzitter. Ja, we haken aan op het verhaal van de VVD. Ik wil wel even zelf aangeven dat in ieder geval het stuk om te lezen, en misschien mag ik dat opmerken, ja, ik ben behoorlijk wat typfouten tegengekomen en dat het wel echt daardoor wat trager te lezen was. Dus dat wil ik nog wel even opmerken of dat daar verbetering mogelijk is en hoe dat zo is gekomen? Dank u. De voorzitter: Dat was uw opmerking over dit stuk? Mevrouw Van Oort: Ja.

Pagina 41 van 52

De voorzitter: Oké. Nou, dan geef ik het woord aan de wethouder die geassisteerd wordt door de heer Maurits. O, ik vergeet u helemaal, hoe kan dat nou, mijnheer Oomkens. Dat kan toch niet? Terwijl we het zo over hitte en droogte en warmte hebben. Gaat uw gang. Neemt u me niet kwalijk. De heer Oomkens: Dank, voorzitter. Ja, ik heb een heleboel goede dingen gehoord. Het valt me op dat mijn buurvrouw ter rechterzijde de term Laren droogteklaar gebruikt. Ik heb diezelfde term vorig jaar een keer gebezigd bij bespreking omtrent Laren Regenklaar en dat was ook in een hele droge, warme periode. Dat is waarschijnlijk toeval. En toen heb ik ook ervoor gepleit om te kijken of het niet mogelijk is om water wat overtollig is op enig moment op te slaan en later te gebruiken voor droogte. De voorzitter: Of u iets dichter bij de microfoon wil praten? De heer Oomkens: Zeker. De voorzitter: Want ik kreeg een vraag uit de zaal, kijk, en daar is de zaal ook voor, kunnen wij u verstaan. De heer Oomkens: En dat is eigenlijk een oproep aan de wethouder verantwoordelijk voor de uitvoering van Laren Regenklaar, om te zien of dit wellicht kan worden meegenomen op enigerlei wijze? Want de warme en droge periodes zijn frequenter in ieder geval dan de hevige stortbuien, hoewel de invloed van de hevige stortbuien natuurlijk enorm is. Maar het is een punt waar ik graag de aandacht voor vraag.

De voorzitter: Helder. Daarmee ondersteunt u ook het pleidooi van D66 om daar meer aandacht voor te besteden. Prima. Dan gaan we nu naar de wethouder en de ambtelijke ondersteuning voor de beantwoording indien nodig. De heer De Groot: Ja, dank u. Ja, als we kijken naar dat Koersdocument hebben we wel degelijk aandacht besteed aan de uitvoering en concrete projecten gedefinieerd. Uiteraard moeten die nog verder uitgedetailleerd worden en komen daar ook de kostenplaatjes bij. In principe, en ik ben ook wethouder economie, zien we dat economie en duurzaamheid wat dat betreft goed samengaat alleen dat er vaak overbruggingsproblemen zijn die op een of andere manier meegenomen gaan worden. Als we kijken naar bijvoorbeeld de scholen, we zijn bezig met Integraal Huisvestingsplan van scholen en daar speelt de verduurzaming van die scholen een grote rol in. Dat betekent ook dat die verduurzaming van die scholen ook gaat helpen om die problemen op te lossen. Dat betekent ook dat als we dat gaan doen, dat wij daar niet voor gaan betalen maar de scholen gaan ons helpen om het Integraal Huisvestingsplan op te lossen. Dat is een typisch voorbeeld van hoe dat gaat. Mijnheer, collega Van Midden is bezig met de sportvereniging om te proberen hen te helpen met de verduurzaming van de clubhuizen en de verlichting en dat soort dingen. Ook om hen te helpen om financieel er beter voor te staan.

En via een, voor de daartoe kredietfaciliteit te zorgen dat dat gaat lukken. Dat is al eerder hier gepasseerd. Dat zijn typische voorbeelden waarin we en zelf niet out of box kosten hoeven te maken maar ook in staat zijn om wel degelijk dingen voor elkaar te krijgen. Dat gaat in detail komen, we gaan er zeker in de uitvoering bij u terugkomen. Ook om te proberen juist van uw kant opmerkingen over te krijgen en te helpen om zo goed mogelijk dit voor elkaar te krijgen. Dus het complete financiële plaatje als we kijken naar hoe wij dit willen aanpakken, zie ik niet op voorhand dat wij, behalve dan de personeelskosten om zaken aan te gaan jagen, per se afboekingskosten hoeven te doen. En ik denk dat de heer Maurits vanuit zijn ervaring daar straks nog best wel wat over kan zeggen, over de manier waarop daar ambtelijk tegenaan gekeken wordt. Intrigerend, de opmerking over Laren droogteklaar. Ik zal dat zeker meenemen naar mijn collega Van Midden, die is verantwoordelijk voor de Regenklaar activiteiten. O, sorry,

Pagina 42 van 52

mijnheer Westerkamp zit daar, misschien kan hij er zelf wel op reageren als dat mag van de voorzitter. Is dat een optie? De voorzitter: Ja. Het is uw nota maar ik begrijp dus dat wat betreft het droogteplan de heer Westerkamp aan zet is? De heer De Groot: Ja. Nou, ik heb aangegeven in de structuur dat we dus een heleboel plannen bij elkaar gebracht hebben waar ik niet allemaal de eindverantwoordelijke voor ben en daar geldt zeker Regenklaar voor. De voorzitter: En we hebben het nu over droogteklaar dus dat heeft de heer Westerkamp inmiddels ook in zijn portefeuille, begrijp ik. Mijnheer Westerkamp. De heer Westerkamp: Nee, niet in mijn portefeuille maar de heer Oomkens die maakte daar een opmerking over die ik op zich wel heel interessant vind. Want die zei van, we zijn bezig met het project Laren Regenklaar maar kunnen die ook niet gelijk kijken hoe we kunnen zorgen, ook in nagedachtenis van D66, we toch wellicht niet het water wat we misschien opvangen bij regenbuien misschien op een andere manier kunnen gebruiken. Aan het project Laren Regenklaar heeft u natuurlijk indertijd gewoon budgetten vastgesteld en die zitten ook gewoon in de begrotingen. We zijn natuurlijk nu bezig om, nou ja, het laatste deel te doen. Dat zal dit jaar en een deel volgend jaar echt tot afronding komen.

Maar ik ga dit wel meenemen met het team want ik vind het wel een interessante gedachtegang van maatregelen die wij nu nemen om juist te veel regen op te vangen, kan dat ook, en daar kan de heer Maurits ook vast goed over mee denken van, misschien kunnen we daar ook wat mee om te zorgen als we droogte hebben dat we toch ergens nog een soort waterbuffer hebben. Dus ik beloof u niet dat wij het kunnen doen maar ik zeg u het wel toe dat ik het wel interessant vind. En mocht dat uitmonden in een team Laren Regenklaar naar een team Laren droogteklaar, dan komen we vast met voorstellen voor budget en zo bij u. De voorzitter: Ik zie een heel dringende vraag van mijnheer Hurink maar één kort vraagje. De heer Hurink: Ja. Eén korte vraag. Mij is ter ore gekomen, en ik hoop dat het u ook ter ore is gekomen, dat hoveniersbedrijven in Laren en omstreken graag de Hut van Mie leegpompen om elders vijvers te vullen? De voorzitter: Mijnheer Hurink, dit is wel een heel specifieke vraag dus deze … De heer Hurink: Kan. De voorzitter: Nou ja, vooruit, de wethouder wil daarop antwoorden. De heer Westerkamp: We kunnen hem … De voorzitter: Had eigenlijk bij de rondvraag gemoeten. De heer Westerkamp: Ja. We kunnen hem antwoorden, ja, dat weten we. Althans, dat hebben wij dus ook vernomen. We hebben een buurtbezoek gebracht aan de Hut van Mie omgeving en daar is het ons ter sprake gekomen.

En de heer Van Midden is nu aan het broeden hoe hij deze duivelse praktijken kan stoppen want dat is absoluut niet de bedoeling. De voorzitter: We gaan terug naar het Koersdocument dat voorligt en de beantwoording van de vragen. Pagina 43 van 52

De heer De Groot: Ja, zeker. De voorzitter: Terug naar wethouder De Groot. De heer De Groot: Ja, nou, er zijn wat vragen gesteld over de uitvoerbaarheid en de relatie met de concreetheid en de haast waarmee. De heer Westendorp heeft daarop gewezen en ook mijnheer Vos vindt dat er flink gas gegeven moet worden. Ik moet wel zeggen dat we tijdens de verbouwing niet stil hebben gezeten. We hebben bijvoorbeeld een grote actie gehad om mensen te interesseren om huizen te verduurzamen. We hebben meer dan honderd mensen in het Brinkhuis gehad bijvoorbeeld daarvoor. Daarnaast ook nog een digitale sessie waar heel veel mensen op afgekomen zijn die een groep mensen bereikt hebben waarvan je normaal gesproken verwacht dat die minder geïnteresseerd zouden zijn voor verduurzaming, tegengesteld blijkbaar. Dus er is wel degelijk wat gaande en we zien dat we daarvan kunnen gaan profiteren. Ondertussen is er ook een Warmtevisie vastgesteld. We zien dat we aan de RES meewerken, dat is het Regionaal Energie Strategie waarvoor we gaan leveren met de A1. Dus er zijn allerlei concrete projecten die op dit moment lopen en al lopen en waar we aan het werk zijn. En we zeer gemotiveerd zijn om daar zo goed mogelijk en zo volledig mogelijk en met zoveel mogelijk resultaat vooruitgang te boeken. Dat daarover. Ja, over de lengte van het proces, ja, daar kan ik ook wel wat over zeggen.

Ik denk, ik deel dat eigenlijk ook wel een beetje met mijnheer Westendorp. Ik vond het ook wat lang duren maar ik moet wel zeggen dat met het feit dat we met Blaricum en Eemnes hebben aangehaakt, dat we meer slagkracht kunnen hebben. Dat we ook die uitvoering gezamenlijk kunnen doen, ook met één staf, dat dat echt wel een enorm inhaaleffect geeft. Dat we ook een uitvoeringsplan nu hebben liggen, dat we concreet aan de gang gaan, vind ik wel dat we daarmee eigenlijk verder zijn dan ikzelf verwacht had omstreeks deze tijd. Dus dat is dan wel weer de plus die ik graag hier mee wil geven. Ik denk dat ik echt de belangrijkste dingen in ieder geval geraakt heb maar misschien dat dat Klaasje Maurits nog wel wat dingen kan toevoegen. Heb jij nog wat ook over de financiering en de uitvoering daarvan? De voorzitter: Ja, er waren nog twee vragen van de VVD. Eentje over het halfjaarlijks dashboard in plaats van het jaarlijks dashboard, of u daar een toezegging op kon doen? En over wat wordt er gedaan met scholen en hoe zit dat in het programma? De heer De Groot: Ja, nou, bij scholen heb ik gezegd een Integraal Huisvestingsplan en uiteraard lopen er ook allerlei projecten en programma’s over ... De voorzitter: Dat ging niet over de huisvesting, over scholieren. De heer De Groot: Integraal Huisvestingsplan voor scholen gaat het.

De voorzitter: Nee, de heer Westendorp bedoelde volgens mij als ik het goed heb begrepen dat die zegt van bij het hele plan zit ook het contact met scholen en scholieren. De heer De Groot: O ja, ja. De voorzitter: Dus hoe komen scholieren in aanraking met alles wat de gemeente doet of wat wij burgers zouden moeten doen op het gebied van duurzaamheid? De heer De Groot: Ja, er lopen wat projecten. Misschien dat mijnheer Maurits daar nog wat meer over ‘…’.

Pagina 44 van 52

De voorzitter: Prima, schuiven we die door naar de heer Maurits. De heer De Groot: En de vraag over het dashboard. Ja, we zien dat het informatie verzamelen die betrouwbaar is en volledig waar die op voort kan bouwen, echte stuurinformatie best een heel grote klus is. We hebben echt heel veel energie gestoken om naast de Klimaatmonitor, die per definitie al twee jaar achterloopt, om aanvullende informatie te vinden om goed beeld te hebben van waar we staan en welke ontwikkeling we de laatste jaren hebben doorgemaakt. En ja, ik denk dat het goed is om te proberen de informatie zo goed en up to date mogelijk te maken. Ik heb ook in MRA-verband heb ik dat in Haarlem gevraagd, ook daar hebben ze zich gecommitteerd om dat te proberen. Maar ook daar gaven ze aan om zeg maar real time informatie te verstrekken wat heel lastig is. Maar ik neem me wel voor om te kijken of we, zeker als we projecten doen tussentijdse rapportage kunnen doen. Dan kan ook de concreetheid van die acties naar voren komen en ik denk dat dat erg helpt om de zaken, de vinger aan de pols die u graag wil hebben, om daar aan gehoor te geven. De heer Westendorp: Dat is ook … Ik zit niet op nationale data te wachten, die komen en die komen misschien later, dat snap ik allemaal.

Het gaat inderdaad echt om de relatie met het uitvoeringsprogramma en gewoon hoeveel huizen hebben we geïsoleerd, hoeveel huizen hebben we kunnen helpen met subsidies, allemaal van dat soort data. Dat is denk ik gewoon relevant om te kijken of er groei zit in hetgeen wat we aan het doen zijn en of er effect is in de investeringen die we doen met mensen, communicatiecampagnes, enzovoort. Dus dat, ik denk dat dat gewoon voor iedereen heel handig is om te hebben. De voorzitter: Dank voor deze verduidelijking. Ja, de wethouder. De heer De Groot: Ja, nou goed, ik denk dat we gewoon jaarlijks inderdaad een grote rapportage moeten doen en tussentijd moeten zien hoe we de voortgang monitoren. En als we informatie hebben, dat we die ook met u delen. De voorzitter: Helder. De heer De Groot: Dat lijkt me de beste gang van zaken. De voorzitter: Mijnheer Maurits. De heer Maurits: Ja, dank u wel, mijnheer de voorzitter. Ik ben niet 100 procent fit dus als mijn stem af en toe overslaat, mijn excuus. Nee, daar ben ik niet geweest. Nee. Even een reactie op van de heer Vos over, hoe komt het dat we zo achterlopen? Op een aantal punten lopen we inderdaad achter moet ik erkennen, hernieuwbare energieopwekking lopen we achter. Er is ook een mooi Rekenkamerrapport geweest een paar jaar terug daarover.

Ik denk dat het argument er is waarom we achterlopen is, we hebben qua ruimte niet heel veel ruimte om heel veel zonnepanelen te plaatsen in het groen. Dat als ik zie naar, als ik kijk naar andere gemeenten, die hebben veel meer ruimte om daar wat mee te doen. Hetzelfde geldt ook met windmolens, er is hier gewoon weinig ruimte voor windmolens. Neemt niet weg dat het gewoon echt een aandachtspunt is om ook echt meer een hernieuwbare energie te gaan doen. Daarin werken we ook samen met regionale, met de andere gemeenten in de RES Noord-Holland Zuid. Betreft CO2-uitstoot zie ik toch wel dat we redelijk op koers lopen op een of andere manier. En dat komt niet per se door onze eigen maatregelen maar ook omdat nationaal bronnen, meer verduurzamen, biomassa is meegenomen. Ben ik geen voorstander van. Maar ja, een paar jaar terug heb ik daar een presentatie over gegeven en toen bleek dat we op koers waren qua CO2uitstoot. Al met al, we moeten meer gaan doen dan we het afgelopen jaar hebben gedaan, absoluut mee eens. Pagina 45 van 52

Hoe gaan we dat concretiseren? We hebben gezegd, binnen de BEL, we gaan meer samenwerken met elkaar, ook met de andere gemeenten. Dus ook meer met Eemnes en ook meer met Blaricum. Daar hebben ook een aantal onderwerpen opgenoemd, dat staat ook in het programma waar we mee op gaan samenwerken. En ook samenwerking extern met een heleboel partijen waar we nu al mee samenwerken, waar we gewoon de samenwerking mee voortzetten. Laren droogteklaar. Ja, mooi initiatief om verder naar te kijken zou ik zeggen. Lessen uit de vorige periode. Goede vraag. Heb ik niet nu paraat. Er staat wel de resultaten staan geschreven. Ik wil er best nog wel meer naar kijken van, ja, wat hebben we nou, wat zijn de lessons learned, wat kan beter? Absoluut. Opmerking over gebrek aan getallen. Dat verbaast mij want ik zie een Koersdocument, hebben we juist extra aandacht besteed aan indicatoren en ook het smart maken van het noemen van getallen ook bij alle thema's. Dus daar is juist best wel wat aandacht aan besteed en het doel is ook om juist in het uitvoeringsprogramma diezelfde indicatoren te gebruiken voor de evaluatie en de monitoring. Kan het niet meer dan bijvoorbeeld een half jaar ten opzichte van een jaar? Ik zou zeggen, ja, hou een jaar aan, sommige projecten lopen gewoon.

Het is niet altijd, na een half jaar heb je niet alle resultaten beschikbaar over lopende projecten, dan is het zinnig om daar een jaar voor te pakken. Dan kun je ook wellicht wat meer vertellen over hoe het gaat. Scholen moet ik op terugkomen, heb ik even niet paraat. We hebben wel in het verleden met de Hut van Mie zijn we naar scholen geweest voor met een educatiekompas. Ik lees ook in het uitvoeringsplan dat we duurzaamheidseducatie op scholen doen in samenwerking met Het Spookbos. Dus er gebeurt al het een en ander en dat gaan we, blijven we voortzetten. Typfouten, mijn excuses daarvoor. Het is wel gelezen ook in samenwerking met communicatie dus we hebben daar toch een steek laten vallen. Betreft gelden en budgetten. Ja, we krijgen CDOKE-gelden. Daarmee gaan we dus, kunnen we inderdaad het personeelsbeleid op orde gaan krijgen. Neemt niet weg dat we naast dat geld ook subsidies krijgen voor een heleboel onderwerpen zoals energiearmoede. We krijgen ook vanuit het Rijk van het nationaal isolatieprogramma krijgen we ook gelden om een lokaal isolatieprogramma op te zetten. Dus al die andere projecten, als die niet vanuit CDOKE of inderdaad het personeelsbeleid gefinancierd kan worden, dan heb je juist die subsidies daarvoor. En als het goed is staat ook in het uitvoeringsplan genoemd of het uit een subsidie komt of vanuit CDOKE.

Ja, en er wordt best wel wat geld beschikbaar gesteld door het Rijk om die programma's op te zetten en op die thema's gewoon uitvoering te zetten en dat zie ik nu ook in andere gemeenten gebeuren. Dit waren mijn aanvullingen, dank u wel. De voorzitter: Dank. En een vraag, interruptie van de heer Jansen. De heer Jansen: Dank u wel, mijnheer de voorzitter. Mijnheer Maurits die spreekt over een CO2-reductie die in tabellen te zien is over de afgelopen jaren. Wat mij dan ontzettend opvalt is dat een groot deel van die reductie voortkomt uit het stoken van hout. Hè, dat klopt, dat klopt. Alleen dus mijn vraag is van, is het verstandig om houtstook of de reductie in CO2 daarvan mee te nemen als je gaat berekenen hoeveel je CO2reductie is geweest en ook mee te nemen in het staatje van hernieuwbare energie. Omdat het voor ontzettend veel, nou ja, u weet zelf de nadelen. Dus mijn vraag is, waarom rekenen we dit mee in een transitieprogramma naar schoner, beter, enzovoort? De voorzitter: De wethouder en via de wethouder de heer Maurits. De heer De Groot: Ja, nou, wij refereren aan de doelstellingen en de middelen die ook het Rijk inzet en we refereren ook aan de tabellen en informatie die we daarvan krijgen. En dat betekent ook dat het rechtvaardiging geeft om dat op te nemen.

De kritiek die u heeft op houtstook en biomassagebruik, tenminste sommige vormen van biomassagebruik, die delen wij zeer. Wij gaan er ook alles aan proberen om andere bronnen te vinden dan die houtstook. Pagina 46 van 52

De voorzitter: Ja, daarmee is de opmerking denk ik een terechte geweest als het gaat over de cijfers en de metingen. Ik kijk even rond, het wordt wat laat op de avond, u begint ... Ik zie nog één vraag van de heer Van den Berg en nog eentje van … U heeft nog geen antwoord gehad? Gaat uw gang. De heer Jansen en dan de heer Van den Berg. De heer Jansen: Zou ik de vraag een keer mogen verhalen dan? De vraag of het toevoegen van punt 4 in de doelstellingen, of die hele energietransitie überhaupt mogelijk is als er niet een punt 4 wordt toegevoegd waarin wordt geregeld dat de energievraag eigenlijk meer gestuurd wordt vanuit het aanbod dan vanuit de vraag. Dus met andere woorden, dat er een programma komt binnen Laren dat de bewoners bewust gemaakt worden van het feit dat ze eigenlijk de groene energie, de windenergie moeten gebruiken op het moment dat die er is, daar hun gedrag op moeten aanpassen of anderszins met batterijen aan de gang moeten. In ieder geval, die hele tak van de energietransitie die op hele korte termijn van groot belang is, omdat anders alle netten volstromen en overspannen raken, letterlijk. De voorzitter: De wethouder. De heer De Groot: Ja, dat is een terecht aandachtspunt die we straks in de uitvoering zeker gemeen hebben. De voorzitter: Oké, ga ik nog even naar de heer Van den Berg die een vraag had of een opmerking.