Transcript Commissie Maatschappij & Financien 24.01.2024

TRANSCRIPT VAN DE COMMISSIE M&F VAN GEMEENTE LAREN d.d. 24 januari 2023

1.

Opening en vaststelling agenda De voorzitter: Dames en heren, goedenavond. Het is acht uur en de vergadering van de commissie, raadscommissie Maatschappij en Financiën van de gemeente Laren is bij dezen geopend. We hebben een mooie agenda vanavond, maar eerst ga ik nog even vertellen, wie we allemaal hier aan tafel hebben zitten. Dat is vooral voor degenen die luisteren thuis, wel aardig. We hebben ook mensen op de tribune, welkom. Vooral inwoners van de Vredelaan en omstreken, heb ik begrepen, ons vaste publiek en de gemeentesecretaris. En nog een ambtenaar, die ons straks gaat bijstaan. Maar om maar te beginnen met wie hier allemaal aan tafel zitten, zit tegenover mij en ik ga uw naam overslaan, mijnheer Van Os, maar ik kom zo meteen bij u, zit wethouder Jan van Midden. Daarnaast zit wethouder Flip de Groot. Dan komt de heer Ben Wichers Schreur, namens Groen Laren. Dan komt de heer Andreas Grunwald, Groen Laren. Dan hebben we de fractie van Larens Behoud met Nicole van Oort. En daarnaast zit de heer Thijmen Jacobse. Naast mij zit Els Boers, onze griffier. Ondergetekende, Erwin van den Berg, uw voorzitter vanavond. Dan zit naast mij, voor de tribune links, mevrouw Ellen Brakel, D66, de heer Juffermans, Jim Juffermans, D66. Dan de fractie van de VVD. Allereerst Desirée Niekus en daarnaast Stef Merckx.

En dan komt de fractie van Liberaal Laren, vertegenwoordigd vanavond door de heer Evert de Jong. Dan zijn we bij de mooie CDA-fractie aanbeland, Jolanda Graafsma en daarnaast op het rijtje, Jan-Huug Lobregt. Nou, dan hebben we iedereen genoemd. Zoals altijd bekend, doen we het spreken tegen elkaar en met elkaar via de voorzitter, in verband met het livestreamen, want dan kunnen we ook de namen goed opnemen en wie, wat heeft gezegd. Het is niet aan de orde vanavond, geloof ik. Maar normaal gesproken zou er nog een fractielid gewisseld mogen worden aan tafel, maar ik heb niet doorgekregen, dat dat de bedoeling is. En het is u bekend, dat wij met één woordvoerder per agendapunt deelnemen. Nou, als we dan die wat straffe zaken allemaal behandeld hebben, heeft u een agenda in iBabs kunnen lezen en die heeft u ook voor u. Die agenda wil ik u voorstellen, ongewijzigd vast te stellen. Ik zie een vinger omhoog gaan van mevrouw Desirée Niekus. Mevrouw Niekus: Ja, dank u, voorzitter. U zegt, één woordvoerder per agendastuk. Geldt dat ook voor de rondvraag? De voorzitter: Nee, dat geldt overigens niet voor de presentatie. Daar mag u allebei ook nog wel een vraag stellen, maar echt voor de agendapunten, die er formeel zijn. En bij de rondvraag mag u gewoon een rondvraag stellen. Ja. Nee, ja, duidelijk? Goed. Nou, dan was dit de opening en de vaststelling van de agenda.

2.

Onderwijshuisvesting; presentatie De voorzitter: Dan gaan we door. En ik sloeg hem net over, dat was niet onaardig bedoeld, mijnheer Van, Martijn van Os, beleidsmedewerker Onderwijs bij onze BEL-organisatie. Hij gaat dadelijk een toelichting geven op het proces van het plan, dat binnenkort aan onze raad wordt toegezonden. En nou, ik kijk heel even naar de wethouder, of hij nog één of twee inleidende zinnen wil spreken en dan gaan we naar de presentatie luisteren van mijnheer Van Os. Ik stel mij zo voor, dat we gewoon even braaf luisteren en daarna dan de vragen doen. Of zegt u van, nou, ik wil ondertussen wel onderbroken worden? Moet knopje aan de zijkant ook nog, technische dienst komt er al bij.

De heer Van Os: Nu doet hij het, ja. Nee, het beste lijkt me, eerst om het toe te lichten en het zal denk ik, ongeveer een kwartier duren. En daarna is er dan ruimte om vragen te stellen. De voorzitter: Ja. Ja, de microfoon iets naar beneden duwen en dan gaat het helemaal goed komen. Ja. Ik zag wethouder De Groot nog even de vinger omhoog steken, dus een enkele inleidende zin. Aan u het woord, mijnheer De Groot. De heer De Groot: Ja, dank u, voorzitter. Ja, het is tijd om een update te geven, over een van de belangrijkste afspraken uit het coalitieakkoord, het tot stand brengen van een integraal huisvestingsplan voor de scholen. Dat is een majeure operatie en we zijn ook blij, dat we dat nu ook kunnen doen. En dat we kunnen laten zien, hoe we willen investeren in toekomstige generaties, die onderwijs kunnen krijgen in een duurzaam en gezond gebouw. Dus die ambities komen daarin terug en die vindt u ook terug in de presentatie van mijnheer Van Os. Goed om nog even te zeggen, dat we in de vorige periode collega Stam, voormalig collega Stam begonnen is met dit traject. En hij opgeroepen heeft, scholen om met creatieve ideeën te komen om zeg maar, dit mogelijk te maken. Daarop, op die gebieden zijn ook, is er ook informatie uitgewisseld met de raden. Het is goed ook, om die te betrekken bij de behandeling in de toekomst.

Iets meer dan … De voorzitter: Nou ja, ik wilde daaraan toevoegen, we gaan het woord aan de heer Van Os geven. Maar even voor de luisteraars thuis. Het is een technische behandeling, dus de politiek is nog aan zet. Dus richt u vooral op de technische vragen, zou ik u willen vragen. Mijnheer Van Os, aan u het woord. De heer Van Os: Ja. Het Huisvestingsplan Onderwijs. Ik zag dat het ontbrak inderdaad op het voorblad, maar het is echt, het gaat echt over onderwijs, over de scholen. Ja, we zijn er al een tijdje mee bezig, vanaf 2020. De insteek voor vanavond is, om het proces te schetsen. En de belangrijkste uitkomsten zeg maar, tot nu toe. Eerst zou ik graag het woord willen geven aan Flip, Flip de … Dan gaan we door. Nou ja, we zijn dus gestart in de, met het plan in de vorige collegeperiode. Begin januari 2020 zijn, gemeente en schoolbestuur hebben een begin gemaakt met het opstellen van een kwaliteitskader onderwijshuisvesting. Het doel ervan was eigenlijk, om de basiskwaliteit voor de Larense onderwijshuisvesting vast te stellen en per onderwijsgebouw, dit te vertalen naar benodigde ingrepen. Laten we zeggen onderhoud, renovatie of nieuwbouw, inclusief de investeringsraming en prioritering. Het rapport is medio 2021 opgeleverd. Daarna, later in 2021 heeft er nog een aanvullend onderzoek plaatsgevonden van Adviesbureau Synarchis.

Dat ging met name om technische schouw bij alle schoolgebouwen. Dat is in november 2021 opgeleverd. Er is gebleken uit deze onderzoeken heel duidelijk, dat er een grote opgave is met aanzienlijke financiële consequenties. Bouwkundige conditie van de meeste scholen in Laren is slecht te noemen en eigenlijk bijna alle schoolgebouwen behoeven op de korte termijn renovatie of vervangende nieuwbouw. Afstand? Ja, en dat moet dan op de korte of de middellange termijn gebeuren. Kort is dan nul tot vijf jaar en middellang, vijf tot tien jaar. Ja, er komt nog bij, dat er monumentale panden zijn in de gemeente, vier van de zeven schoolgebouwen zijn dat. En zowel gemeente als schoolbestuur vinden het van belang, dat die gebouwen als, ook als onderwijsinstellingen in stand blijven. Ja, een verdere conclusie is, dat op dit moment de, zowel bij gemeente als het schoolbestuur de benodigde middelen ontbreken. Eind 2021 hebben we in een bijeenkomst de raadsleden geïnformeerd over deze uitkomsten. Onderdeel van die presentatie was ook een kostenraming destijds. En nou, het is goed om te zien, dat die kostenraming goed overeenkomt, met wat we nu ook hebben gecalculeerd. 2022 hebben we één op één, dat was ook niet met wethouder Ton Stam, met alle schoolbesturen gesprekken gevoerd, om te kijken naar mogelijke scenario's voor toekomstige huisvesting.

En om ook te kijken naar out of the box mogelijkheden. Voor eigenlijk, voor alle scholen zijn wel oplossingen naar voren gekomen of mogelijkheden. En zowel voor Laar & Berg als de ploeg zijn die ook verder uitgewerkt. Kom ik straks nog op terug. Het IAP.

Nou, met het vaststellen van de bestuursopdracht begin 2023 is dat proces gestart. We zijn nou in overleg met de schoolbesturen, om tot een gezamenlijk gedragen IAP te komen. Een extern bureau heeft dat proces begeleid om door middel van Habets onderzoeken te komen tot voorkeurscenario’s per schoolgebouw. Per schoolgebouw zijn dus de maatregelen bepaald die nodig zijn, om de kwaliteit van de onderwijshuisvesting op een dusdanig niveau te brengen, dat de huisvesting het onderwijs adequaat faciliteert. Er is ook, er is niet alleen gekeken of een pand ook bouwtechnisch zeg maar, in goede orde is, maar ook of het een goed schoolgebouw is. En ik kijk ook naar binnenklimaat, functionaliteit, uitstraling en ook andere zaken. Die zijn ook allemaal meegenomen in de afweging. Het kaartje van de scholen. Vier scholen voor primair onderwijs, twee scholen voor voortgezet onderwijs. Binckhorst-St. Jan heeft twee locaties. En daar gaat het om de maatregelen per schoolgebouw. Op hoofdlijnen de uitkomsten. IAP heeft dus een doorzicht in de opgave voor de komende vijf tot tien jaar, met een bijbehorende fasering. Daarmee is er een duidelijk beeld, wat er nodig is de komende jaren, voorzieningen. De planning ziet er als volgt uit. Dit jaar al renovatie van De Gooische School inclusief de gymzaal, die aanpalend is. Ja, er is voor deze school ook maar één scenario bekend.

Voor iedereen is duidelijk, dat dit mooie, oude gebouw bewaard moet blijven voor de gemeente Laren. Verderop dit jaar ook de normen van de IGVO, de Internationaal Georiënteerd Voortzet Onderwijs Laar & Berg. Dat is een, eigenlijk een grote wens van het schoolbestuur, om deels nieuwbouw hiervoor te realiseren. En samen met de gemeente zijn ze ook al begonnen met een plan, zeg maar. Nou, en dan later hebben we het hoofdgebouw van Laar & Berg. Dat staat in 2025 op de rol, renovatie van het hoofdgebouw, inclusief de gymzaal. Voor deze school zijn eigenlijk twee scenario’s bekend. Niet alleen renovatie, maar ook vervangen nieuwbouw. Vervangen nieuwbouw bleek, blijkt erg kostbaar en de school is ook tevreden met het bestaande gebouw. Om die reden is gekozen voor renovatie. Verderop in 2025, de renovatie van het monumentale deel van de Larense Montessorischool en vervangende nieuwbouw van het overige deel. De voorgevel blijft eigenlijk intact. En de andere vleugels, die worden eigenlijk gesloopt en die worden compacter weer teruggebouwd. Ja, dan de Binckhorst, twee locaties, Binckhorst één punt nul en Binkhorst twee punt nul. De laatste is De Scheper. Voor beide locaties gaat het om renovatie. Andere scenario’s zijn eigenlijk ook niet overwogen, omdat ja, de gebouwen ook behouden willen blijven. Dat wil zowel gemeente als schoolbestuur.

En de laatste in de rij, dat is de vervangen nieuwbouw bij OBS De Ploeg, eventueel een combinatie met de woningbouw. Die zou dan in 2028 moeten starten. Ja, nieuwbouw scenario geniet de voorkeur dus hier. Omdat het mogelijk maakt, een technische en functionele verbeterslag en daar ook een combinatie met de woningbouw mogelijk is, zouden dan appartementen bovenop het schoolgebouw kunnen verrijzen. Nou, dit is een overzicht, ik hoop dat het een beetje te lezen is, wat eigenlijk de verdeling aangeeft van de verantwoordelijkheid tussen gemeente en het schoolbestuur. Schoolbestuur in grote lijnen verantwoordelijk voor het onderhoud en het schoolgebouw en de gemeente voor vervangende nieuwbouw en uitbreiding. Renovatie is vooralsnog eigenlijk een grijs gebied, maar er zit een wetswijziging aan te komen, waarin renovatie voor verantwoording van de gemeente komt. In het plan lopen we dus eigenlijk hier al op vooruit. Zoals bijna alle gemeentes, overigens. Bijdragen van gemeente, schoolbesturen, ook weer op hoofdlijnen. De ja, centrale uitgangspunt is, dat de basiskwaliteit, het zijn ook de wettelijke minimumeisen, door de gemeente worden gefinancierd. Die is vastgelegd op Bouwbesluit 2015 en bijna energieneutraal, ofwel BENG. Maar naast duurzaamheid, kijken we ook naar luchtkwaliteit en functionele verbeteringen. Schoolbesturen dragen bij aan de kosten voor aanvullende kwaliteit.

Bijvoorbeeld ten aanzien van de binnenklimaat, maar ook verder verduurzamen richting ENG bijvoorbeeld. Ja, zoals net al gezegd, van de schoolgebouwen zijn er vier monumentaal. En wens van zowel gemeente als schoolbestuur is, om deze schoolgebouwen in stand te houden. Dit leidt wel tot naar verwachten, tot hogere lasten voor het schoolbestuur, omdat de instandhouding van deze panden volledig voor rekening is van het schoolbestuur. Dus dat kun je zien als een bijdrage van de schoolbesturen. Verduurzaming. Ja, als het plan wordt uitgevoerd, betekent dat het echt een vergaande verduurzaming van de huidige panden. Bij vervangende nieuwbouw gaan we dus minimaal uit van

BENG en aardgasvrij en bij renovatie, dan streven we naar diezelfde kwaliteit. Schoolbesturen dragen bij aan de kosten voor die aanvullende kwaliteit, bijvoorbeeld richting ENG en nul op de meter. De financiële opgave, daar zal Jan wat meer over vertellen. De heer Van Midden: Dank je wel, Martijn. De voorzitter: Dit was de heer Van Os. En nu komt de heer Van Midden, die gaat iets toelichten als wethouder. De heer Van Midden: Nou ja, toelichten, in zijn algemeenheid. Kijk, we zijn op dit moment de details aan het uitwerken. De te ramen financiële opgave is zo’n drieëndertig miljoen, uitgaande van het prijspeil, zoals we dat nu hebben. Nou, uiteindelijk zal dat een investering zijn over een reeks van jaren, tien tot vijftien jaar. Dus wat wij nu aan het doen zijn, is op basis van de plannen zoals ze nu geformuleerd zijn en de planning ook, om te kijken van nou, wat betekent dat nou uiteindelijk voor de financiering? En vooral ook, op welk moment hebben we hoeveel geld nodig, om uiteindelijk het project te kunnen doen? Dat betekent, dat we een vrij nauwkeurig en gespecificeerd liquiditeitsoverzicht maken. Vooral ook, omdat het best wel spannend is voor ons. Uiteindelijk is het drieëndertig miljoen. En moet je je voorstellen, onze begroting is ongeveer dertig miljoen op jaarbasis, is gewoon flink geld.

Dat betekent ook, dat we uiteindelijk ook nou ja, zorgvuldig ook financieel moeten plannen. Nou, we hebben een aantal uitgangspunten gedefinieerd. Dat is, dat we ook de ramingen indexeren op basis van drie procent. We willen eigenlijk ook in gesprek met de raad, het budget gewoon in één keer vaststellen. Zodat we niet als daar weer nieuwe activiteiten zijn en nieuwe financiën nodig zijn, weer terug moeten naar de raad. Ze willen gewoon in basis zien, drieëndertig miljoen geïndexeerd doen. Wat we ook gedaan hebben en die zullen we uiteindelijk ook delen met de raad is, dat we een hele uitgebreide risicoanalyse gemaakt hebben van nou, waar zitten nou uiteindelijk de financiële risico's over het hele traject en welke beheersmaatregelen kunnen we formuleren? Om ervoor te zorgen, dat we uiteindelijk in dat hele traject, geen zware tegenvallers hebben. Nou, dat hebben we ook voorbereid. Wat ik al zei, wat we nu aan het doen zijn en dat doet onze controller is, daar nu nou, het hele financiële plaatje uit te werken en de planning ervan. Dat komt uiteindelijk met het totale voorstel ook naar u toe. Daar hebben we nog even een week of wat voor nodig, om dat te kunnen doen. Dus dat is eigenlijk het financiële verhaal, in grote lijnen. Uiteraard weten we ook de opgave per school, dat hebben we ook uitgewerkt.

We hebben ook een onderscheid gemaakt tussen de bijdrage, die wij zelf als gemeente doen en de bijdrage, die scholen doen. Dus dat soort cijfers zijn ook allemaal beschikbaar. En wat ik al zei, nu zijn we het aan het uitwerken, hoe we dat uiteindelijk goed gaan kunnen financieren, over de hele termijn. De voorzitter: Mag ik hieruit opmaken, dat de presentatie hiermee met uw woorden is afgerond, mijnheer Van Midden? De heer Van Midden: Mijn bescheiden deel, wel ja. De voorzitter: Oké. Dan gaan we nog weer terug naar de heer Van Os. De heer Van Os: Ja, het laatste hoor. Mogelijke opbrengsten. Subsidie, DUMAVA. Dat is een, deze regeling, die voorziet in subsidie voor het verduurzamen van maatschappelijk vastgoed. En nou ja, voor, er gaat een subsidiebijdrage van ongeveer dertig procent, tot een maximum van tweeënhalf miljoen. Nou, die subsidieregeling, die is naar verwachting van toepassing op een aantal zaken die lopen, maar dat moet wel nader worden onderzocht. Dus het is echt geen zekerheid, dat die subsidie verkregen kan worden. En daarnaast zijn er mogelijke opbrengsten uit woningbouw. Dat speelt dan bij Laar & Berg, net al genoemd en bij De Ploeg. Bij beide plannen is het plan om woningbouw te realiseren. Alleen, dat is niet zeker. Bij beide

gevallen is ook een wijziging bestemmingsplan nodig. En bij De Ploeg geldt ook, dat erg onzeker wat de opbrengsten zullen zijn, omdat het sterk afhankelijk is van hoever de woningbouw, wat zal opleveren. De heer Van Midden: Voorzitter. De voorzitter: De heer Van Midden nog even een toelichting. De heer Van Midden: Ja, staat u toe wat aanvullende opmerkingen te maken. Inderdaad, DUMAVA, dat is een subsidieregeling. Duurzaam Maatschappelijk Vastgoed, waar de afkorting voor is. Daar ja, loop je risico, dat je uiteindelijk misgrijpt. Het is uiteindelijk, het is een regeling, die op een gegeven moment openstaat en daar moet je eigenlijk heel snel bij zijn, om die subsidie te kunnen krijgen. Waarbij het uiteindelijk een kwestie van, wie heeft de beste Wifi is, om uiteindelijk ook de subsidie te kunnen krijgen. Het zit vaak heel snel al vol. Dus wij hebben uiteindelijk ook in onze financiële prognoses dit geïsoleerd, dus eigenlijk die opbrengsten er buiten te laten. En als we het uiteindelijk krijgen, dan is dat een meevaller. Hetzelfde geldt voor woningbouw bij Laar & Berg en de vervangende nieuwbouw bij De Ploeg. Uiteindelijk zien we, dat dat ons kansen biedt. Maar wat we gedaan hebben in de financiering van het programma is, dat we dit buiten de financiering van het programma gelaten hebben.

Om in ieder geval te voorkomen, dat als hier tegenvallers zijn of geen opbrengsten gerealiseerd kunnen worden, dat niet het programma in gevaar komt. Dus dat betekent, als we extra opbrengsten genereren, dat het eigenlijk alleen maar extraatjes zijn. Meevallers zijn in het totale financieringstraject. Dus dat wou ik nog even toevoegen, mijnheer de voorzitter. De voorzitter: Ja. Dank u wel, wethouder. Kijk nog even weer naar de heer Van Os. De heer Van Os: Allerlaatste sheet, de planning voor het vervolg. Daar staan twee vraagtekens, een technische sessie en een beeldvormende sessie. Technische sessie zou kunnen worden gepland, als daar behoefte aan is, om meer op de inhoud in te gaan. En een beeldvormende sessie. Dat hebben de schoolbesturen aangeboden, om met de raadsleden in gesprek te gaan. Dat zouden we ook kunnen plannen. Ja, en dan vervolgens de besluitvorming. Dat is afhankelijk wat het wordt, februari, maart 2024. En nou ja, daarna als het IAP wordt vastgesteld, dan begint het echte werk eigenlijk pas met de uitvoering zoals gezegd, in 2024. Dat was het. De voorzitter: En dan kwamen we bij de vragen. Dank u wel, mijnheer Van Os voor uw presentatie. Blijft u zitten, want een deel van de vragen zullen technisch van aard zijn. Laten we wel even aan de commissieleden, dat als er een vraag aan de wethouder is, dat u dat even duidelijk aangeeft.

Ik wil eigenlijk even alleen aftrappen met een van de wethouders. De heer Van Midden doet alleen de financiën, als ik het goed zeg en de heer De Groot doet gewoon alles. Neem ik even aan, want het is zijn portefeuille. Heb ik alleen even een vraag. We hebben wat mensen op de tribune zitten, die komen luisteren. We, u stelt voor, in de vervolgplanning, technische sessies. Nou, dat wordt wel straks duidelijk. Kunt u nog iets zeggen, mijnheer De Groot, over het participeren van, met buurtbewoners en dergelijke in het kader van deze verbouwplannen? Is daar iets over te zeggen? De heer De Groot: Voor al dit soort dingen zijn, voor al die projecten die te maken hebben woningbouw, is er een bestemmingsplan wijziging nodig. Dus dat betekent, dat dat hele traject inclusief participatie, moet doorlopen worden. Dus … De voorzitter: Oké. Dat is helder. Nee, want we hebben geen insprekers, overigens vanavond, dames en heren. Dus vandaar, dat we geen misverstanden op de tribune krijgen. Nou, waar zullen we eens beginnen? Ik zie

een, nou, wie vraagt, die wordt overgestoken. Iedereen gaat nu zijn vinger opsteken. Nou, ik ga gewoon naar mijnheer Wichers Schreur. Die steekt zijn vinger omhoog en die is van Groen Laren en die was het laatste. De heer Wichers Schreur: Eerst, ja, de laatsten zullen de eersten zijn. Ik weet niet … Ja. Nee, daarom, daarom. Ik denk, dat spreekt de voorzitter wel aan, als ik dat even te berde breng hè. Dat is gewoon, voor de relatie is dat bedoeld. De voorzitter: Goed. We gaan luisteren naar de heer Wichers Schreur van Groen Laren en u mag uw vragen stellen of opmerkingen maken. De heer Wichers Schreur: Ja. Initieel gaf u aan, dat dit zeg maar, een korte en een lange termijnplan is. Vijf en tien jaar zeg maar, vanaf nu. Maar ik zie, dat de meeste van de opgaven, zoals u die heeft weergegeven, dus al zeg maar opgestart worden op middellange termijn van vijf jaar. Dus wat behelst dan die langere termijn? Dat is een eerste vraag, die ik zou hebben. Ja, voor de rest, komt hier natuurlijk heel veel achter vandaan. Als het gaat over woningbouw zou ik graag weten, wat is hiervan de intentie, gaat het hier om sociale woningbouw? Gaat het hier om vrije sector, gaat het, wat is de intentie hier zeg maar gewoon? Is het gewoon bedoeld om grof geld te verdienen, of heeft het ook een sociale functie? Daar wil ik het bij laten. De voorzitter: Twee duidelijke vragen.

Zullen we, geeft u de voorkeur aan, om meteen te antwoorden, mijnheer Van Os? Ja. De heer Van Os: Lijkt me wel het handigste, om meteen te antwoorden. De voorzitter: Ja. Maar misschien de tweede vraag over de woningbouw, een beetje politiek gericht is. Dus als u dan de vraag één wil beantwoorden. De heer Van Os: Ja. Nul tot vijf jaar, vijf tot tien jaar. Inderdaad wat u zegt, de plannen beginnen in 2024. De planning is, dat het laatste project start in 2028. Maar goed, die planning is vrij strak en daarmee is ook gezegd van nou, we hebben een nul tot vijf jaar en vijf tot tien jaar. Dus het, we hopen inderdaad, dat alles in de komende zes jaar uitgevoerd kan worden, maar dat zou zomaar wat langer natuurlijk kunnen worden. De voorzitter: Dan ga ik even kijken. Want is dit een vraag van de inhoud over de opbrengst van de woningen of hoort dit bij het totaalplan? Bent u er onderling uit? Ik zie de heer De Groot. De heer De Groot: Nou, het lijkt me goed, om hier even op te reageren gewoon. Kijk, in principe wordt de financiering geregeld zonder, willen we regelen zonder die woningbouw. Dus het is niet per se nodig, grof geld ermee te verdienen. De andere kant, ligt er wel een grote opgave en zullen we ook per locatie moeten kijken. En die ruimte biedt het coalitieakkoord ook, om te kijken wat, waar het beste is.

En uiteraard hebben we een Woningvisie en u kent daarbij onze intenties. Maar als daar geld te verdienen valt, gegeven de grote opgave die we hebben, zijn we daar zeker niet vies van. Maar let wel op, hoe wij normaliter in de wedstrijd zitten, als het gaat over sociale woningbouw en middenprijs dingen. Dus ik hoop dat u daar een, in ieder geval als voornemen, genoeg aan heeft. De voorzitter: Heeft u nog een aanvullende vraag? Nee. Dank u wel. Dan gaan we naar de fractie van het CDA. Nee, we gaan zo. De heer Lobregt: Nou, dat is een onverwachte move, mijnheer de voorzitter. Ik zat nog even rustig achterover.

De voorzitter: Ik denk, wakker worden. De heer Lobregt: Dat zag u ook. Ja, ondanks dat ik even wakker moest worden, ben ik toch wel enigszins geschrokken. Niet zozeer vanwege de opgave, want dat die groot is, dat is duidelijk. Technische vragen, zei u. Ja, ik vind het heel moeilijk, om op basis van dit hoog over niveau, technische vragen te gaan stellen. Dus dat ga ik ook niet doen. Waar ik van, in ieder geval van schrik, is het tempo van besluitvorming hè. U denkt eraan, om misschien nog een extra commissie, een technische commissie en nog een inzichtscommissie, waar de schoolbesturen ook aan meedoen. Nou, ik stel voor, dat we die gewoon gaan houden, om de details allemaal heel goed te gaan begrijpen. Volgens mij is het zo, maar hè dan overdrijf ik waarschijnlijk, dat als we, als dit misgaat, dat we dan failliet zijn als gemeente Laren. Dus het lijkt me, dat we niet over één nacht ijs kunnen gaan. Er zijn duurzaamheidsvereisten. Ik zou heel graag zien, hoe u aantoont, dat we aan deze duurzaamheidsvereisten voldoen. Er zijn vereisten rondom binnenklimaat, binnen de scholen. Ook daar zou ik graag onderbouwd, hoe wij daaraan voldoen. Materialen die gebruikt moeten worden. Ook daar zou ik graag onderbouwing zien. Hoe wordt het, of we daaraan voldoen.

Dus kortom, voldoen we aan alle eisen? De financiering, is die drieëndertig miljoen, staat die helemaal in de begroting? Hoe gaan we om met verrassingen, die er ongetwijfeld financieel ook gaat komen? Ik zou in ieder geval ook, per kwartaal zou ik een update ervan willen krijgen, van de voortgang van de werkzaamheden. Ik schrik ook van, dat u zegt, we hopen het binnen zes jaar te doen. Maar garanties zijn daar niet. Nou, ik denk, dat we toch met een hele strakke planning hier zullen moeten werken, omdat we ons echt geen faux pas kunnen veroorloven. Dus ik heb eigenlijk geen vragen op dit moment. Ik zou wel heel graag, heel precies meegenomen willen worden in het proces en ook middels een aantal commissies, workshops, hoe u het wil noemen, meegenomen worden in de details. Zodat we zeker weten, dat we een gedegen besluitvormingsproces doorgaan met zijn allen, met een juiste onderbouwing. Dank u wel. De voorzitter: Nou, aan de heer Van Os niet zozeer een vraag. Maar ik kan me voorstellen, dat een aantal vragen of opmerkingen zijn gemaakt, waarop een van de wethouders wil reageren. Wie mag ik het woord geven? Eerst, allereerst wethouder De Groot. De heer De Groot: Ja, dank u. Ja, over de agenda gaat u zelf, dus over uw besluitvorming. Dus wij hebben een aantal suggesties daarvoor gedaan, juist om u mee te kunnen nemen naar het een en ander.

De dingen, de voorschriften daarvoor zijn eigenlijk bekende voorschriften, die in bestekken voorkomen. Dus dat zal niet anders zijn hier als elders en daar, aan de hand daarvan, kan de oplevering bepaald worden. In ieder geval, dat bestek is natuurlijk nog niet klaar, op het moment dat u die besluitvorming gaat doen. Dus, maar we gaan wel met de materialisa… of zoveel mogelijk duidelijk maken, welke kant het opgaat met die gebouwen, welke plannen, ideeën en welke duurzaamheidseisen. Het zijn allemaal standaard kwalificaties, die we als zodanig op kunnen nemen. Daar nemen we u graag in mee, juist in de technische briefing. En met scholen is het inderdaad mooi om de interactie te hebben, met hoe zij tegen dit hele proces aankijken en naar de verdere gang van zaken. Over de risico's, de risicobeheersing ga ik graag naar Marlieke ‘…’, met uw welnemen. De heer Van Midden. De voorzitter: Dank u wel, wethouder De Groot. Wethouder Van Midden over de risico's, financiële risico's. De heer Van Midden: Ja, nee, voorzitter. Uiteindelijk gaan we in de verdere technische bespreking, ook uitgebreid in op alle financiële elementen van het plan en ook de risico's, die we lopen. Wat ik al aangaf is, dat wij een zeer uitgebreide risicoanalyse gemaakt hebben.

Waarin we kijken van, joh, waar kunnen we, mogen we tegenvallers verwachten? En hoe kunnen we uiteindelijk voorkomen, dat die tegenvallers uiteindelijk zodanig tegenvallen, dat ze het hele programma verstieren? Om het maar even zo te zeggen. Dus dat hebben

we. Maar die details, die zullen we delen ook in de verdere technische discussie. Mijnheer Lobregt vraagt, of die dertig miljoen in de begroting staat. Nou, dan staat hij niet, want we zijn nog aan het uitwerken. Ik weet wel, dat we iets dit jaar wel in de begroting hebben opgenomen, als het gaat investering en onderwijs. Maar het is niet substantieel, volgens mij. Dus uiteindelijk moet dit nog in de begroting verder verwerkt gaan worden. De voorzitter: Nou, denk dat we dat met deze vraag … Ik zie mijnheer Lobregt nog een beetje fronsend kijken. De heer Lobregt: Maar we krijgen dus dan ook een onderbouwing, van die dertig miljoen. Want die moet dus dan uit de algemene reserve komen? En dat betekent dus ook, dat onze solvabiliteit verder omlaag gaat. Wordt dat, hoe zit dat dan precies of gaan we dat later bespreken? Dat mag ook hoor, mijnheer Van Midden. De voorzitter: De heer Van Midden. De heer Van Midden: Ik kan heel kort, we gaan het later bespreken. Maar uiteindelijk is mijn idee, maar goed, dat is afhankelijk van de uitwerking, om alle financiële instrumenten in te zetten, die wij hebben. En uiteindelijk ook daarbij heel goed te kijken van, joh, welke druk ontstaat er nu op onze solvabiliteit, maar ook op onze netto schuldquote en dat soort dingen.

Om uiteindelijk ook met de raad in gesprek te gaan van, joh, welk niveau vinden we uiteindelijk aanvaardbaar, om deze investeringen in wat we meteen al aangaven, in onze toekomstige generaties te kunnen doen? Maar dat is precies het gesprek, wat we willen voeren. De voorzitter: Oké, ja. Dan zijn wij bij de fractie van, één woordvoerder per fractie, mevrouw Graafsma, bij de fractie van Liberaal Laren, bij monde van de heer De Jong. De heer De Jong: Ja, dit is een immense opgaf. De heer Grunwald: Sorry, voorzitter. Maar u hebt zelf nou net uitgelegd, dat we met presentaties, dat iedereen zijn vragen kon stellen en dat het alleen … De voorzitter: Dat is waar. Dank u wel, mijnheer Grunwald voor deze terechtwijzing. Nou, we gaan nog even terug naar mevrouw, een korte aanvullende vraag naar aanleiding van de presentatie. Mevrouw Graafsma: Nou, het is niet echt een vraag. Dank u wel, voorzitter. In het kader van out of the box denken, zit ik nu even een beetje te doen. Is er ook aan gedacht, om bijvoorbeeld in nieuwbouw twee of drie basisscholen bij elkaar te voegen en dan eventueel één of twee of drie van die mooie monumentale panden, om te bouwen tot woonunits of seniorenunits of wat ook? Waar erg grote behoefte aan is. Dus dat is, wat ik in het kader van out of the box denken, even zat te doen. De voorzitter: Ja.

Heeft u nog de behoefte, om daar kort op te reageren, mijnheer Van Midden, mijnheer De Groot? Wethouder De Groot. De heer De Groot: Er zijn scenario's bekeken over, of een locatie levensvatbaar is hè. Dus wat dat betreft, heeft de school, de school heeft een locatie en hoeft hij ook niet per se op te geven, tenzij daar aanvullende redenen voor zijn. En, wordt ook gekeken van, is het nodig om een school te sluiten of niet? Dat is allemaal onderzocht en dat heeft ertoe geleid, dat alle scholen zoals ze er staan, kunnen blijven. Ook al, omdat we eigenlijk ook geen goede nieuwbouwlocatie hebben, om scholen te vestigen. Dus al zou dat een optie zijn en moeten zijn, dan zou het nog heel lastig zijn te realiseren.

De voorzitter: Een antwoord. Ik weet niet, of het een mooi antwoord is, mevrouw Graafsma, maar hij is gesteld. Goed dat, ik zal nog even mezelf tot de orde roepen. We lopen het rijtje gewoon af in vragen stellen. Dus dank nogmaals, heer Grunwald. Mijnheer De Jong. De heer De Jong: Ja, renovatie. Dat betekent, dat je oude gebouwen gaat opknappen en dat ze weer voor een aantal jaren gebruikt kunnen worden. En dat gaat dus de gemeenschap van Laren betalen. Want die drieëndertig miljoen moet opgehoest worden door ozb-verhogingen. In ieder geval, hebben we daar geen geld van het Rijk voor. Nieuwbouw gaat door het Rijk bekostigd worden, dus dat betekent, dat het grootste deel voor kosten van het Rijk komt. En waarom niet op de plekken, die er nu zijn de gevel laten staan en het wel op de oude manier opbouwen, maar volledig nieuw? Dus gewoon nieuwbouw doen en dan krijgen we een hele forse bijdrage van het Rijk. Dat zal niet helemaal kostendekkend zijn, omdat daar, die aan maxima gebonden zijn. Dat stond ook in het vorige voorstel, dat we gehad hebben, dat het Rijk dan geld beschikbaar stelt. En dan nieuwbouw betekent ook, dat het weer tachtig jaar meegaat en niet misschien dertig jaar, wat nu die verbouwing gaat opleveren. Misschien wel handig, om die twee afwegingen naast elkaar te zetten.

Want ik denk, dat dat vele malen goedkoper is in, om dat op deze manier op te knappen en dat we echt voor veel langer, uit de kosten zijn. Daarnaast, om dat nu binnen vijf, zes jaar te beginnen, terwijl er geen aannemers zijn. En als ze een aanneemsom presenteren, dat die veel hoger zal zijn waarschijnlijk ook, dan dat u in uw begroting meegenomen hebt. Dan lijkt het me gewoon verstandig, om het sowieso al op te rekken en het wat over de termijn te spreiden. Zodat als we die kosten hebben, dat we het over veel meer jaren verspreiden. En niet nu alles binnen vijf, zes jaar al op het, op een fors afschrijvingsbedrag komen. Wat we toch waarschijnlijk of nou, vrijwel zeker, niet gaan halen. Dit gaan we gewoon niet redden. Het is niet realistisch wat hier staat, om binnen vijf jaar met deze plannen te komen, dat we die gaan uitvoeren. Dat gaat gewoon echt niet gebeuren, want die aannemers, die werknemers zijn er niet eens. De voorzitter: Nou, u heeft niet echt een vraag, volgens mij. Of voelt er nog een wethouder zich wel, heeft u een vraag … De heer De Jong: Ik heb natuurlijk wel een vraag van, waarom is er niet gekeken naar nieuwbouw? Want dan kijk, dan wordt het een heel ander kostenplaatje. De voorzitter: Wethouder De Groot.

De heer De Groot: Als het gaat over de veronderstelling, dat nieuwbouw gefinancierd wordt door het Rijk, wil ik graag aan mijnheer Van Os vragen, om daar uitleg over te geven. De voorzitter: Ja, dat mag. De heer De Groot: En verder is het wel zo, dat we hier moeten voldoen aan een plicht die wij, een wettelijke plicht ten opzichte van scholen hè. Dus het is niet zo, dat wij vrij dit zeg maar, uit charismatische overwegingen, dit overwegen. De voorzitter: De heer Van Os. U, we gaan naar u luisteren. De heer Van Os: Ja. De afschrijvingstermijn voor nieuwbouw, dat is wel technisch, die is op vijftig jaar gesteld, in het plan. Voor renovatie gaat het om veertig jaar. Dus er wordt behoorlijk opgeknapt. Is niet zo, dat je met een jaar of tien of twintig, opnieuw aan de bak moet. Ja, wat betreft de financiering van het onderwijs. Het is zo, de gemeente krijgt via de algemene uitkering, middelen gestort. Voor Laren gaat het om ruim één miljoen

op jaarbasis. Eén komma één, om precies te zijn. Niet geoormerkt. Maar goed, die zou de gemeente daarvoor kunnen uitgeven. En wat ik al zei, de wetswijzing, die er aankomt. Ja, die staat al een aantal jaar op de rol en de verwachting is toch wel, dat met een jaar of één of twee, er is. Dan ja, komt de verantwoordelijkheid bij de gemeente te liggen. De voorzitter: Mijnheer De Jong steekt nog even zijn vinger op, die heeft nog een aanvullende vraag. De heer De Jong: Ja. Klopt het nu, dat nieuwbouw door het Rijk betaald wordt, want dat hoor ik niet in uw antwoord, of niet? Wordt dat door het Rijk betaald of wordt dat door de gemeente betaald? Want in de vorige presentatie heb ik gezien, dat dat door het Rijk betaald werd. En die één komma één miljoen is natuurlijk lang niet voldoende en dat geldt dus voor alles. Maar hoe zit het nu met nieuwbouw, betaalt dat Rijk het, ja of nee? De voorzitter: Ja, mijnheer Van Os, in de herkansing nog een keer. De heer Van Os: Het zit allemaal in de uitkering, die we krijgen van het Rijk. Alles wat we uitgeven aan de scholen, dat zit in die uitkeringen. Dus dat is niet zo precies geoormerkt. De heer De Jong: maar dat betekent dus, dat wij als gemeente niets hoeven te betalen? Als het in de uitkering zit. Wij hoeven dus niets te betalen? Begrijp ik dan van u. De voorzitter: Nee. De heer Van Os: Nou, dat is een mogelijkheid.

Maar goed, omdat die … Maar in de praktijk heb je tuurlijk wel een verantwoordelijkheid, voor je scholenbouw. De voorzitter: Ik denk, dat we even, want u stelt een vraag en ik proef, want mijnheer Van Os geeft gewoon een helder antwoord, maar u geeft een andere … Mijnheer de wethouder, ik vraag het toch even aan de wethouder Financiën. Want de heer De Jong stelt een hele sterke scherpe vraag. De heer De Groot: Ja, mijnheer voorzitter. Ja, volgens mij krijgt de heer De Jong een helder antwoord, dat in de algemene uitkering geen onderscheid gemaakt wordt, tussen nieuwbouw en renovatie. We krijgen gewoon een bedrag voor onderwijshuisvesting. Dat is ruim één miljoen op jaarbasis, die we dan voor onderwijshuisvesting kunnen besteden. Dat hebben we alle jaren niet gedaan hè. Dus in die zin, geeft het wel een soort verschuiving, ook in de begroting als het gaat om een besteding van de middelen. Maar in beginsel, wat ik al zeg, komt het al uit de algemene uitkering. Je kan hier inderdaad de discussie hebben van, nou, is die algemene uitkering dan voldoende uiteindelijk? Nou, daar proberen we uiteindelijk ook, als het gaat om de grip op onze financiën, ook daar heel goed grip op te krijgen, dat we uiteindelijk ook voldoende, wat voldoende moet zijn in de meeste gevallen, om dat uiteindelijk ook ons programma te realiseren. De voorzitter: Ja.

Heer De Jong, uw vraag beantwoord hiermee? De heer Grunwald: Voorzitter, mag ik even een vraag stellen? De voorzitter: Nou, nee, nee. De heer De Jong: Nee, want ik neem aan dat, die algemene uitkering zou dus voldoende moeten zijn. Maar ik neem, ik denk, dat dat gewoon ook niet zo is en dat we dan toch ook voor onszelf gaan betalen. Ik begrijp nu een beetje van nou ja, daar, met dat bedrag kunnen we het doen, maar misschien niet helemaal. Ja, maar kom

dan met een concreet van, hoeveel betaalt het Rijk met, via de algemene uitkering? En hoeveel moeten wij als gemeente bijbetalen? Als dat niet in het voorstel zit, zouden we het hier niet kunnen bespreken, want dan weten we niet waar we aan toe zijn. De voorzitter: Ja. Maar ik denk, dat u nu een paar inhoudelijke vragen stelt, die inderdaad in een vervolg heel concreet zijn. Dit is de presentatie over de hoofdlijn. Nou, de messen worden geslepen, om het maar even zo te zeggen. Ik heb de wethouder straks al meerdere keren horen zeggen, er komen allemaal nog technische handelingen en ook nog financiële begrotingen. Ik denk dan wel voor nu, zonder het af te willen kappen, mijnheer De Jong, dat u een punt heeft gemaakt. Dat u zich daar ernstige vragen bij stelt en dat dat terugkomt in nou, sowieso in de verslaglegging, maar ook in een technische behandeling is. Bent u daarmee eens? De heer De Jong: Ja, ik hoop, dat dat daarin staat. Dat ben ik … De voorzitter: Ja. En anders, dan mag u weer los. De heer De Jong: Anders kan het nog toegevoegd worden. De voorzitter: Nee, maar dan mag u weer los. De heer De Jong: Als het nou toegevoegd wordt, hoe, dan krijg ik het goed gepresenteerd dadelijk. Dat zou nog welkomer zijn. De voorzitter: We gaan kijken, of dat gebeurt. De heer Merckx van de VVD. De heer Merckx: Ja, voorzitter, dank u wel.

Kijk, wij zijn natuurlijk voor één ding en dat is voor goed onderwijs. En goed onderwijs vindt plaats in goede gebouwen. Maar op dit moment hebben we wel een heel algemeen hoog over presentatie gekregen, waarbij echt een en mijn voorgangers hebben dat eigenlijk al voor een groot deel gedaan, een heel aantal kritische vragen te stellen zijn. Dit gaat bijvoorbeeld over de drieëndertig miljoen, hoe is die verdeeld tussen nieuwbouw en renovatie? Daarbij is bijvoorbeeld een renovatie, de scholen hebben zelf als het goed is, voorzieningen getroffen voor groot onderhoud, zoals ze, volgens de wet gedaan moet worden. Hoeveel staat er bij die scholen? Hoe is dat gebruikt? Daarnaast heel belangrijk denk ik, omdat we ver vooruit gaan kijken in al deze plannen. Wat is eigenlijk de verwachting voor het aantal kinderen? Ik ben verbaasd, dat we het hier hebben over nieuwbouw, renovatie schoolgebouwen, maar er staat helemaal niets over het aantal kinderen, dat er in de toekomst in Laren naar school gaan. Dat lijkt me toch het uitgangspunt voor het hele plan. Het was fijn, ik neem aan dat u die cijfers heeft, maar het was toch wel prettig geweest, als u daar iets over had medegedeeld. Dus graag informatie daarover. En ook met name, hoe verhoudt zich dit tot de rest van de regio? Aantal kinderen per school, et cetera.

Ik sluit me dan ook helemaal aan bij mevrouw Graafsma, die zegt, in het document wordt out of the box denken genoemd. Maar volgens mij is het allemaal, in the box en niet out of the box. Ik heb helemaal niets gelezen over het gebruiken van De Brink, als een gebouw waar een of andere school in kan. Wij zijn ook zeer verwachtingsvol, dat waarom er hier vier, vijf scholen in stand moeten blijven, terwijl er wellicht met een nieuwbouw zoals ook de heer De Jong zegt, veel beter en slagvaardiger gewerkt kan worden. Daarnaast hebben we het over het Internationaal Georiënteerd Voortgezet Onderwijs. Prachtig. Nog meer mensen die deze kant op gaan komen. Het hele bijzondere is echter, dat dit eigenlijk privaat onderwijs is. Of is dit publiek onderwijs? Als je je inschrijft bij Laar & Berg en de Internationale School in Hilversum, waar dit dan een dependance van is, dan mag je vijf tot zevenduizend euro per kind inleveren. En daarmee is er volgens mij een financiering op te halen, door de Internationale School of de internationale afdeling van Laar & Berg en hoeven we dat zelf niet te bekostigen. Daarnaast denk ik dat het

ook heel bijzonder is, om in de Gooi- en Eemlander te moeten lezen, dat het bestuur van de stichting, Alberdingk Thijm Stichting reeds overleg heeft gehad en een heel plan klaar heeft liggen. En ik kan me niet voorstellen, dat dat de juiste manier van communiceren is richting de raad, dus daar zijn wij als VVD zeker ontstemd over en niet blij van. Dat had, dat is niet de juiste manier. Als we dadelijk alle andere schoolbesturen ook zo over ons heen krijgen, dan hebben we nogal een lange weg te gaan, denk ik. Wethouder Van Midden heeft het gehad over risicoanalyse. Daar zien wij zeer naar uit. Want ik denk, dat het duidelijk is geworden, dat in ieder geval de commissie zeer kritisch is over de plannen, zoals die op dit moment hoog over gepresenteerd zijn. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Merckx, dank u wel. Mevrouw Niekus, de VVD, die heeft het samengevoegd. Nou, prachtige inbreng. Kijk ik even naar D66. Daar vroegen de heer Jufferman en mevrouw Van Dorst, moet het gewoon worden nu, zich samen dus. Mevrouw Van Dorst, aan u het woord om als D66 iets te zeggen. Mevrouw Van Dorst-Brakel: Dank u wel, voorzitter. Nou, wij als D66 zijn erg blij met deze eerste opzet. En inderdaad, alle vragen die door de voorgangers zijn gesteld, vind ik zeer opportuun. Wij hebben nog echt niet de detailvragen nu gesteld, bewust.

Omdat wij denken van oké, dit plaatje ligt er, de invulling moet nog helemaal uitgewerkt worden. Risicoanalyse, u zegt, die ligt er al. Nou, die zullen we heel graag gauw willen zien. U vraagt eigenlijk aan ons nu direct van, hoe, welke protocollen, welke informatieavonden zou u nog willen hebben? Nou, ik denk, dat dat een hele belangrijke is. Er zullen nog een heleboel informatieavonden hieraan vooraf moeten gaan. Dan vooral denk ik, de financiële paragraaf. Die is denk ik, wat ik ook aan de voorgangers begrijp, heel erg belangrijk. En ideeën over samenvoegen, ideeën over nieuwbouw en renovatie, dat zijn ook onderwerpen die besproken kunnen worden. Ik moet eerlijk zeggen, dat ik blij ben dat er voor de oude schoolgebouwen, toch echt voor renovatie wordt gekozen, want daar moeten wij best zuinig op zijn. Daarom. Verder hebben wij geen detailvragen. Eén ding is natuurlijk wel heel erg belangrijk, wat niet specifiek genoemd is. En dat is 2026, waar onze algemene in, waar onze Gemeentefonds-bijdrage een stuk, stuk teruggaat. Daarom vinden wij het wel belangrijk, om vrij snel financieel inzicht te krijgen.

Maar eigenlijk zat ik te denken aan een soort van stroomschema, wat is precies de bedoeling? Wanneer gaat het ene lopen, wanneer gaat het andere lopen? Hoe gaat het met het bouwen? Hoe gaat het met de financiën? Zitten er leningen bij of is het echt eigen inbreng van financiën? Dat soort zaken. Ja, ik verwacht, dat daar heel veel, heel snel meer informatie op komt. Dank u wel, voorzitter, dit was D66. De voorzitter: Mevrouw Van Dorst. Dan komen we last but not least, de raadsleden, commissieleden van Larens Behoud. Mijnheer Thijmen Jacobse, als eerste. De heer Jacobse: Voorzitter, dank u wel. Ik wil eerst de heer Van Os, Van Os hartelijk danken voor zijn presentatie. Ik heb met een zekere mate van verbazing, het allemaal aangehoord. Wij wisten natuurlijk al, dat er iets ging gebeuren. Dat hing al geruime tijd in de lucht. Je zou bijna de schoolbesturen complimenteren. Dank je. Complimenteren met het feit, dat ze zo synchroon schakelen, om nu even het hele spulletje aan te pakken en linksom, rechtsom. Die drieëndertig miljoen is natuurlijk gewoon ongelooflijk veel geld. De termijn die we daar aanhangen, is strak. Ik zou bijna zeggen, te strak. Op moment dat we die aannemer vinden, dat is nog maar de vraag, gaat hij piepen, want dan heeft hij zijn spullen niet bij elkaar. Dus dan wordt die vijf jaar, tien jaar.

De vraag is eigenlijk en dan komt mijn vraag, zijn, is de wethouder, zijn de schoolbesturen het met elkaar eens over de start van dit verhaal, over de aanloop van dit gebeuren? Ik begrijp namelijk heel goed, wat er gezegd wordt en dat klinkt allemaal betrekkelijk oké. Maar het is een beetje link. Ik haal er twee kleine zinnetjes uit, die de wethouder ook sprak. Die ik even, net tussen de regels door riep hij iets van, ja, dat is al jaren niet gedaan. Dat is nou een interessante vraag. Waarom is er de afgelopen jaren niet gewoon, tussen

aanhalingstekens, gereserveerd in onze begroting, in onze dorpsbegroting? En gezegd, we zetten eens eventjes een tonnetje of wat linksom, rechtsom vrij, zodat we daar op moment dat het nodig is, wat mee kunnen. Daar, ik kan u daar niet mee belasten, want dat was niet uw verantwoordelijkheid. Maar het is wel een interessante vraag. Want daar zitten we hier wel naar te kijken, want het gat is diep en ik denk, dat het namelijk erg diep is. Dus als dan de vraag komt, gaan we dat met een lening invullen, ja, ik denk niet, dat er particulieren in dit dorp zijn, die gaan investeren in onze schoolgebouwen. Dus, nee? Dus dat wordt echt wel een beetje serieus regelen. Nou heb ik alle vertrouwen in de heer Van Midden en dat is onderdeel van het goede nieuws. Maar het moet allemaal toch gebeuren. En last but not least en dan hang ik eventjes aan mijn collega's van de VVD. Wij staan natuurlijk één ding voor en dat is, dat we onze mooie oude gebouwen behouden, al wil die graag nieuwbouw plegen. Maar het belangrijkste is natuurlijk gewoon, goed onderwijs. En als we dan een inzicht krijgen, in hoeveel kinderen we daarmee gaan helpen de komende 10 jaar. Let op, tien jaar, dat is dus basisonderwijs, middelbaar. Als we dat hier in dit dorp gaan organiseren, dan zijn we, dan is het geen vijf voor twaalf, maar dan is het vijf over twaalf.

Dus ik zou verschrikkelijk graag alle inzage krijgen, die die gesuggereerd wordt aan risicoanalyses en solvabiliteitsinzichten. Het is nogal wat. Het is niet, dat er een boom omvalt, zal ik maar zeggen. Dit is een heel, heel serieus ding en dat hebben we jaren laten liggen. Dan word ik er toch nog even kritisch op, dat had niet mogen gebeuren en we zitten mooi met de gebakken peren. Dus ik wens u heel veel succes en ik zie de informatie tegemoet. Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw last but nog least, vanavond, mevrouw Van Oort. Mevrouw Van Oort: Dank u wel, voorzitter. Ja, ik heb dan ter aanvulling, nog wat bouwtechnische vragen, als u daar ook op in kan gaan. Want het is het streven, dat de gebouwen energieneutraal worden hè met een bijna, hoor ik hier de wethouder zeggen, en verduurzaming voor tenminste hè veertig jaar. Kunt u, of afschrijving, oké. Kunt u aangeven, wat daarin eigenlijk het plan is? Wordt, van welke middelen wordt gebruik gemaakt, om het energiezuinig te maken? En kan er eventueel, ook een soort samenwerking daarin plaatsvinden tussen de gebouwen, als het gaat om energievoorziening? Of hoe wordt dat aangepakt? Dus wordt het gebouw zelf helemaal geïsoleerd? Klinkt logisch. Of worden er zonnepanelen op het dak gezet, een warmtepomp? Hoe wordt dat aangepakt? En ook bij de monumentale gebouwen.

Wat is daar dan mogelijk, om die wel energieneutraal te maken en ze toch aan hun beschermde status zeg maar, te laten voldoen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Oort. De heer Van Os. De heer Van Os: Die vraag is heel technisch. Die plannen, die zijn er wel, zullen we de korte termijn ook op ingaan. Ja, we hebben wat, zoals gezegd, staat de gemeente aan de lat voor BENG en kunnen de schoolbesturen extra investeren om richting ENG te gaan. Zonnepanelen wordt eigenlijk overal wel aan gedacht, om toch een beetje op in te gaan. En warmtepomp ook uiteraard. Maar ja, dat verschilt per pand. Nou ja, goed, dus daar komen we echt op terug. De voorzitter: Nou, mevrouw Van Oort, daarmee voldoende beantwoord of heeft u nog een aanvullende vraag? Mevrouw Van Oort: Momenteel niet, bedankt. De voorzitter: Nee? Mag u het geluid even uitdoen. Nou, de commissie is aan het woord geweest. De heer Grunwald: En dan kwam nog de heer Grunwald even aan het woord.

De voorzitter: Dat, daar, u sprak natuurlijk voor uzelf. Nou, dan krijgen we vanavond als allerlaatste, de heer Grunwald, die ik per ongeluk heb overgeslagen. En die is van Groen Laren. Dus we beginnen dit onderwerp met Groen Laren en we eindigen met Groen Laren. De heer Grunwald: Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, er is natuurlijk altijd heel veel gezegd. Ik wil verder allereerst natuurlijk bedanken, voor de mooie presentatie. Ja, toch een strak beeld ogenschijnlijk weergeeft, van wat er staat te gebeuren. Maar er wordt natuurlijk ook tussen de regeltjes gelezen en er is links en rechts toch ook wel de vinger op de zere plekken gelegd. En met name wat de heer Jacobse zei omtrent de financiering, is toch wel een punt. Dus dat wordt toch in onze beleving een fikse lening. En nou ja, goed, dan moeten we maar even kijken, hoe we gaan uitkomen. Wat ik wel wil zeggen is, het is dus ondanks een vrij strakke presentatie, een heel complex gebeuren, wat u daar aan het opzetten bent. De weg is bezaaid met allerhande valkuilen. Dus zo links en rechts werd er dus ook een priemende vraag gesteld en die komen zeker allemaal terug. Dus de vraag die ik nu nog over heb voor u is, of u dus het initiatief wilt nemen en houden, om de commissie en de raad maximaal te informeren, over al hetgeen wat gebeurt op dit gebied.

En ten tweede, ook een maximale inspanning te plegen, om de omwonenden van te realiseren projecten daarbij te betrekken. Want ik kan u verzekeren, dat als dat niet gebeurt, dat u zeer veel weerstand zult ervaren en dat dan plannen dus helemaal niet binnen het beoogde tijdsbestek, klaar zullen komen. Dus een indringende vraag is dat, die ik aan u stel. En nu hoeft u niet te beantwoorden, maar oké. Dank u wel. De voorzitter: Ja, niet alleen aardig, maar ook wel verstandig, denk ik. Mijnheer De Groot, wethouder De Groot. De heer De Groot: Nou, zijn zinnige suggesties. Maar uiteraard, zowel de rapportages, als het aangenomen is, zullen we ook dingen afspreken over de rapportages. De manier, waarop de projectorganisatie gaat en hoe daar de terugkoppeling aan de raad en dan, gaat plaatsvinden dus. Uiteraard zullen we bij elke school, bij elk plan zal een fatsoenlijk participatieproces plaatsvinden. Maar ook daarvan, zullen we u natuurlijk op de hoogte stellen. De voorzitter: Nou, met deze afsluitende woorden van de wethouder … De heer ‘…’: Mijnheer de voorzitter. Ik heb nog een voorstel, als dat mag. Als mijn rol als voorzitter van de Audit Committee zou ik heel graag, dat ook de Audit Committee hierin betrokken wordt. En dat onze accountant uiteindelijk ook een advies geeft, over de financiële situatie die ontstaat, met name richting de toekomst. De voorzitter: Ja.

Nou, dat is mooie inbreng. Ik wilde, ik zat te kijken … De heer Merckx: Voorzitter, ik heb een ... De voorzitter: Mijnheer Merckx, ook nog een aanvullend advies aan de commissie? De heer Merckx: Nee, een vraag, of een aantal vragen beantwoord kunnen worden, die gesteld zijn door mij en waar ik nog geen antwoord op heb gehad. De voorzitter: Kunt u nog even kort, welke vragen u nog precies puntig beantwoord wil hebben? Voor nu hè, om zeg maar dit, want u heeft al een aantal vragen gesteld of opmerkingen gemaakt.

De heer Merckx: Nee, ik heb een aantal vragen gesteld. Bijvoorbeeld over, wat is de verwachte aantal leerlingen, dat zich in Laren aandient voor de school? Wat is de financiering, die door het Alberdingk Thijm College zal worden ingebracht op Laar & Berg? Wat is de verdeling van de drieëndertig miljoen, die hier genoemd wordt tussen nieuwbouw en renovatie? De voorzitter: Ja, dank u wel. Wethouder De Groot. De heer De Groot: Ja. Nee, al die plannen zijn gebaseerd op prognoses, die gebruikelijk zijn in deze branche. Dus ook van, ja. De heer Merckx: Dat is fijn, wethouder. Dank u wel. Maar waar zijn … De voorzitter: Merckx is weer aan het woord. De heer De Groot: Mijnheer Merckx, wij hebben aan het begin van deze presentatie gezegd, dat we een update willen geven, van waar we staan in dit proces. Als het gaat over de prognoses, over de scenario's per school, over de technische invulling, over de financiering, over al die dingen die u net genoemd heeft, dan beloof ik u, dat dat keurig netjes aan u gepresenteerd gaat worden. Maar dat dit niet de bedoeling was van deze presentatie, anders hadden we deze informatie wel naar u toegestuurd. Maar het een en ander moet nog door het college en dan ingeroeid worden naar de raad. Dus dat komt er allemaal aan. Dank u wel. De voorzitter: Ja, ik ga even ingrijpen.

Want dit was inderdaad een presentatie, waar je zo van kan bedenken van, nou, dat is even fijn om bijgepraat te worden. Hier komt heel veel achter weg en aan de andere kant, ligt er een vrij strakke planning. En ik zat bijna te denken, collega's hier aan tafel, u, het is bijna een kaderstellende commissievergadering. Want u geeft al heel veel randvoorwaarden en kaders mee. Ik zou om hier een hele discussie aan te voorkomen, is volgens mij wel de toezegging van het, van de beide wethouders, dat dit weer ruimschoots terugkomt in de commissie. En dan met ook alle stukken en onderbouwing erbij. Want dat is volgens mij algemeen, bij iedereen de vraag op allerlei fronten, misschien ook zelfs wel wat politiek van aard. Maar dan zou ik het daarmee eigenlijk wel af willen ronden. Want we kunnen nog, hier nog wel een kwartier over door soebatten, maar dat was niet de bedoeling van deze vergadering, van deze presentatie. Hoe die ervaren is door ons, kan denk ik, het college ook nog wel meenemen. Misschien dat de verwachtingen toch anders zijn. Kunt u zich vinden in deze samenvatting? Bijna alles wat er gezegd is, dat het gewoon weer terugkomt in een commissie. En ik hoorde de wethouder net wel zeggen, ja, er moet eerst nog een collegebesluit genomen worden.

Maar misschien dat deze commissie zegt, doe het eerst nog maar een keer in de commissie? Er steken twee raadsleden hun hand omhoog, drie, vier. Ik ga er maar twee doen, want die gaan over hetzelfde. Mijnheer Lobregt, wat had u? De heer Lobregt: Nou, ik vind het een onbevredigend afloop van dit punt, omdat we totaal is Blaue hinein naar huis worden gestuurd. Wat ik, waar ik heel graag in meegenomen zou worden, is hoe ziet nu het besluitvormingsproces eruit? Welke stappen gaan we nemen? Er wordt gesproken over februari, maart. Nou, dat lijkt me heel snel en zeer onrealistisch. Het wordt, lijkt me, dat we voor de zomer bijvoorbeeld tot een wordend besluit kunnen gaan komen. Maar welke stappen gaan we nu doen? Welke vergaderingen krijgen we nog? Welke informatie krijgen we? Dat krijgen we wanneer? Dat er een heel duidelijk plan komt, hoe wij als commissie en raad uiteindelijk meegenomen worden. Daar heb ik nu heel veel behoefte aan, zodat we zeer, zeer, zeer zorgvuldig dit besluit gaan nemen. De voorzitter: En van uw vraag van zojuist. De heer Merckx, die stak nog zijn vinger omhoog.

De heer Merckx: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik denk dat de heer Lobregt het heel juist gezegd heeft. En dat het denk heel verstandig is, dat wij allereerst voordat er verdere details komen, dat we een routemap krijgen. Zoals dat mooi heet, een routeplan, over welke stappen, wanneer gezet gaat worden. En dat we dat allereerst in de volgende vergadering het mede gedeelte krijgen, zodat we als commissie en vervolgens als raad goed kunnen zien, wat komt, wanneer en wat wordt het, wat is ons schema in dat opzicht? Dank u wel. De voorzitter: Het stroomschema van mevrouw Van Dorst, van D66. Ja. Dan, ik kom zo meteen wel bij jullie terug. Nog een nabrander, mijnheer De Jong? De heer Van Midden: Mag ik, voordat mijnheer De Jong begint, mijnheer de voorzitter. Mag ik even reageren op het verhaal? De voorzitter: Nou, ik wou eigenlijk even de laatste vraag en dan kunt u in één keer antwoorden. Want anders, dan wordt het een discussie en dat was niet de … De heer De Jong: Het is jammer, want ik hoor nu ineens kaders, maar er ligt al van alles. Het zou handig geweest zijn als eerst de kaders een jaar geleden opgehaald waren. Dat er met het plannen maken ook geweten was, wat er in de raad leeft. Want dan hadden we dat al, had dat meegenomen. Nu krijg je dadelijk de mogelijkheid, dat er dingen gebeuren die niet passen binnen de kaders, die wij stellen. Het is jammer. De voorzitter: Ja.

Dat is een opmerking nog. Dan kom ik nog even, want ik zag mevrouw Van Oort. Ik kijk nog even meteen ook naar de andere collega's aan die kant. Daar geen vingers meer omhoog, maar wel bij mevrouw Van Oort. Mevrouw Van Oort: Ja, dank u wel. Ja, ik had begrepen, dat de wethouder eigenlijk verwacht dat binnenkort, volgens mij februari de raad een besluit neemt over de, over het hele financiële plaatje. En dat ze dan weer verder kunnen. Klopt dat? De voorzitter: Deze vraag ligt aan de wethouders voor. We hebben nog een, mijnheer Van Midden, die wilde net al interrumperen. Ik stel voor, dat we die eerst nog even een aantal dingen laten zeggen. Dan eindigen we met wethouder De Groot. De heer Van Midden: Dank u wel, mijnheer de voorzitter. Ja, ik wil eigenlijk reageren op de heer Merckx, maar ik zal ook meteen even als eerste, reageren op de vraag van de heer De Jong. Althans, de behoefte van heer De Jong, om kaders mee te krijgen ‘…’. Die kaders heeft u al. Die heeft u al in de Kadernota 2021 vastgesteld, op basis waarvan we ook, op basis van de toen zeg maar, ingeschatte opgave, ook jaarlijks bedragen zijn gereserveerd. Wat er vóór die jaren gebeurd is aan kaders, weet ik niet. Die historie heb ik niet. Misschien dat voormalige wethouders Financiën daar nog wat historie over hebben, maar ik kan daar ieder van vóór 2021, niks terugvinden.

Het verhaal, of de vraag van de heer Merckx, over het verdere proces. Mijnheer de voorzitter, volgens mij is dat een zaak van het presidium. Dus wij willen voorstellen, dat wij het presidium een memo uiteindelijk aanbieden, met het voorstel over het verdere proces, wat er moet gebeuren. Gebruik makend ook van de signalen, zoals ze nu binnen de commissie ook afgegeven zijn. Dus in die zin, pakken we dat ook op die manier op. De voorzitter: Dank u wel voor uw beantwoording. Dan nog even de heer De Groot. Die maakt een genereus gebaar, dat hiermee alles gezegd is. Dan waag ik mij verder niet, aan samenvatten. Anders dan dat, de laatste toezegging, er komt een memo naar het presidium. En nogmaals wel, want dat zouden we bijna vergeten,

dank aan de presentatie. Straks maakte er een raadslid hier aan deze tafel een opmerking zo van, college succes, want het is een pittige discussie. Maar ik denk, dat dit een hele pittige discussie voor deze commissie en de gemeenteraad wordt. Laten wet met positief gemoed tegemoet kijken. Wordt vervolgd, zullen we maar zeggen, voor dit onderwerp. Nogmaals dank. Dan is dit agendapunt bij dezen afgesloten. De heer Van Os zal de tafel verlaten. Die heb ik nog een keer bedankt, maar nog eens een keer dank namens alle commissieleden. Dat brengt mij alleen nog op een mededeling, want we hadden de agenda een beetje omgegooid. Dan vergeet de voorzitter, de mededelingen. Die komen straks nog. Maar ik had nog wel één andere mededeling, dat onze burgemeester, de heer Nanning Mol zich vanavond verontschuldigt vanwege familieomstandigheden, onverwacht. Dus die is niet aanwezig en dat moest ik nog even wel melden. Het agendapunt straks, waar dat aan de orde is, daar is een andere wethouder, de heer Van Midden, die is daarop aan het inlezen. Dus dat gaat helemaal goed komen. 3.