Transcript Commissie M&F 10 december 2025

TRANSCRIPT VAN DE COMMISSIE MAATSCHAPPIJ EN FINANCIEN VAN GEMEENTE LAREN d.d. 10 december 2025

1.

Opening en vaststelling agenda De voorzitter: Welkom bij de commissievergadering M&F van 10 december 2025. Dit is de laatste commissievergadering van dit jaar. Voor de diverse partijen zijn aanwezig, voor Larens Behoud, Thijmen Jacobse en Wim van der Zwaan. Voor de VVD, Stef Merckx en Erik Koldenhof. D66 wordt vertegenwoordigd door mevrouw Ellen van Dorst en Yvonne Berghorst, Liberaal Laren door Evert de Jong, Groen Laren door Andreas Grunwald en Ben Wichers Scheur, CDA door Jolanda Graafsma en Jan Huug Lobregt, De Larense Vrouwenpartij door Desirée Niekus. En vanuit het college zijn aanwezig, burgemeester De Zwart-Bloch en de wethouders Van Midden en De Groot en de gemeentesecretaris Petra Zwanikken. Afwezig zijn, Erwin van den Berg, de voorzitter. Daarom mag ik hier zitten. En voor Larens Behoud Karel Loeff en voor Democratisch Laren Ronald Spaan. Ik verzoek u om tijdens de vergadering via mij te praten. Dan kunnen de luisteraars thuis ook enigszins begrijpen wie er aan het woord is. Dan ook maar meteen een welkom aan de luisteraars thuis en de luisteraars op de tribune. Vandaag zijn er een aantal sprekers. Mijnheer J. van Middelkoop voor Zwembad de Biezem en de Klaas Bouthal. En voor het verzoek van Padel Plaza komen er zo meteen twee heren binnen, wetende dat het zijn mijnheer Langeler en Mijnheer Van Lottum.

2.

Vaststelling van lijst adviezen en conclusies vergadering commissie M&F d.d. 19 november 2025 De voorzitter: Dan wil ik graag naar agendapunt 2. Heeft er iemand op- of aanmerkingen over de vaststelling en conclusies van de vergadering commissie M+F van de datum 19 november 2025? Mevrouw Graafsma? U keek me zo vragend aan. Ik dacht, u wil het woord. Niemand? Dan is het hiermee aangenomen.

3.

Mededelingen De voorzitter: Dan gaan we agendapunt 3. Heeft er iemand mededelingen? Kijk ik eerst even de commissie langs. Ook niet? Het college misschien? Ook niet.

4.

Terug- en vooruitblik Regio-zaken De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 4. Trouwens, we hebben een hoop agendapunten vandaag en dat kan best weleens uit de hand lopen qua tijd. Ik vraag u om kort en bondig te zijn. Deze vergadering is afgelopen maandag in Eemnes gedaan en toen waren ze om 21.30 uur klaar. We hebben 2 punten extra, maar het zou mooi zijn als wij in de buurt komen, toch? Dan gaan we naar de terug-en vooruitblik van de Regiozaken. Zijn er mededelingen van de portefeuillehouders? Mijnheer De Groot. De heer De Groot: Dank u, voorzitter. Morgen zijn de portefeuillehoudersvergaderingen op het gebied van sociaal domein, de corebusiness van deze commissie. Er zijn een aantal interessante onderwerpen die aan de orde komen. Een is, Samenkacht! En dat is een dat is een manier van werken, waarbij ervaringsdeskundigheid wordt benut en waar mensen zelf met ervaringsdeskundigen worden geholpen om sterk in hun schoenen te staan. Ziet er heel interessant uit. We hebben wel wat kritische vragen over de implementatie en dat soort dingen, maar in de basis is dat een mooi ding. Ik hoop dat u daar kennis van neemt. Uiteraard komt er nog wel 1

informatie deze kant op. Een ander is, pleeggezinnen zijn veel in het nieuws geweest de laatste tijd. Er ligt een voorstel voor een nieuw concept. Dat heet Mockingbird. Waarom weet ik niet, maar het klinkt interessant. Maar daarin wordt geprobeerd om, een beetje in lijn van Samenkracht!, pleeggezinnen samen in een netwerk te laten functioneren, zodat ze ook over en weer, met elkaar, elkaars hulp kunnen inroepen, elkaars wijsheid kunnen gebruiken en dat er, laten we eerlijk zijn, ook af en toe eens meegekeken wordt van hoe het daar nu aan toe gaat. Ook dat is een interessant concept. Dat bevel ik u zeer aan in uw aandacht. En een laatste ding wat ik erg interessant vind, is het OJA-concept. Dat is Onderwijs Jeugdhulp Arrangement op gespecialiseerde scholen. Je hebt verschillende gespecialiseerde scholen. Voor blindenonderwijs, maar ook kinderen met een bepaalde stoornis. En daar wordt jeugdwerk op scholen gedaan. Er is een pilot geweest en nu ligt er een voorstel voor om dat uit te breiden naar andere gespecialiseerde scholen. Ik vind het een zeer interessant voorstel en ik ga daar morgen met veel plezier de discussie over aan. Tot zover. De voorzitter: Mijnheer Van Midden. Nee? Heeft de commissie hier vragen over? Mevrouw van Dorst, D66. Mevrouw Van Dorst-Brakel: Dank u wel, voorzitter.

Wat betreft dat OJA, dank u wel voor de informatie, ik las dat er 66 uitval in Laren zou zijn. Ik had dat getal niet helemaal begrepen. Klopt dat? Het is wel minder dan vorig jaar, maar ik vond het een vrij hoog getal. Maar misschien ben ik fout. Dank u wel. De voorzitter: Mijnheer De Groot. De heer De Groot: Ik kan dat op dit moment niet checken. Dan wil ik daar nog weleens een keer naar kijken. Maar volgens kan uitval kan van alles zijn. Het kan ook van vakantie zijn en dat soort dingen. Of dat uitval is wat structureel is, daar kan ik op dit moment geen antwoord op geven. De voorzitter: Mijnheer Koldenhof, VVD. De heer Koldenhof: Dank u, voorzitter. De wethouder noemde net het Mockingbird principe. Als ik het goed begreep gaat dat dan om gezinnen die elkaar steunen of met pleegkinderen daarin. Maar daarin meldde hij terloops in zijn zin, dat er dan af en toe nog toezicht zou komen. Betekent dat, dat dit principe in plaats komt van toezicht? Gelet op het feit dat ik denk dat heel veel mensen in Nederland inmiddels vinden dat er juist meer toezicht op pleeggezinnen moet komen, gezien zich allemaal voordoet in Nederland. De voorzitter: Mijnheer De Groot. De heer De Groot: Dank voor de vraag. Dat komt er niet voor in de plaats, maar het helpt wel als je meer ogen hebt en dat er meer interactie is tussen gezinnen om al vroegtijdig te zien dat er wat fout gaat.

Controle moet altijd blijven. Zeker op dit gebied. En wat mij betreft, met u, liever eerder meer dan minder, ondanks dit principe. De voorzitter: Gaat u door, mijnheer Koldenhof. De heer Koldenhof: Excuus, maar nog een verhelderende vraag. Hebben wij cijfers? Met andere woorden, is bekend hoeveel gezinnen in Laren pleeggezin zijn? De voorzitter: Mijnheer De Groot.

2

De heer De Groot: Heb ik niet paraat. Kan ik wel voor u nakijken maar. Ik weet eigenlijk niet eens of ik dat apart kan nakijken. Of dat soort gegevens voor Laren alleen beschikbaar zijn. Maar zoek ik graag voor u na. De voorzitter: Kijk ik even verder of er nog iemand anders vragen heeft. Nee? 5.

Meldingen Portefeuillehouders m.b.t. Gemeenschappelijke Regelingen De voorzitter: Dan gaan we naar de meldingen portefeuillehouders met betrekking tot de Gemeenschappelijke Regelingen. Kijk ik het college aan. Dit was het? Dan gaan we door.

6.

Noord-Zuid scenario De voorzitter: Dan zijn we toe aan agendapunt 6. Het eerste bespreekpunt, het Noord-Zuid scenario. Naar aanleiding van de midtermreview van de bestuursopdracht aan de Tomin (Berenschot 2024) hebben de gemeenten, de directie en de Raad van Commissarissen (RvC) geconcludeerd dat fundamentele keuzes nodig zijn voor een lange termijn koers. De afgelopen periode hebben zij onder begeleiding van een extern bureau toegewerkt naar een gezamenlijke richting. Voordat hierover een definitief besluit kan genomen worden, wordt de raad in de gelegenheid gesteld om haar wensen en bedenkingen kenbaar te maken. Het voorstel is bijgaande brief met wensen en bedenkingen vast te stellen ten aanzien van het voornemen om, 1.1 een Noord-Zuid scenario (scenario 2) als richting te hanteren voor de toekomstige organisatie van werk en participatie. 1.2, het algemeen bestuur van Tomin opdracht te geven een transitieplan op te stellen met een voorstel voor de opheffing of omvorming van de huidige structuur van de Gemeenschappelijke Regeling Tomin. De wensen en bedenkingen kenbaar te maken aan het college van Laren met een bijgevoegde brief. D66 heeft vooraf technische vragen ingediend en deze staan in iBabs. Ik geef mevrouw Van Dorst graag het woord. Mevrouw Van Dorst-Brakel: Dank u wel, voorzitter.

Ik weet niet of het helemaal de bedoeling is dat ik alles voorlees wat wij ingestuurd hebben. Ik zal het proberen te verkorten. Wij zijn ook bezorgd over de financiële situatie van Tomin en onderschrijven dat fundamentele keuzes nodig zijn. De Taskforce die opgericht is, heeft zijn standpunt in deze aanbieding vastgesteld en kiest daarbij voor het Noord-Zuid scenario voor de toekomstige organisatie. Wij wilden daar een paar vragen bij stellen. Op bladzijde7 staat, het algemeen bestuur heeft op 2 oktober uitgesproken dat scenario 2 op termijn ruimte kan bieden voor verdere groei en integratie van de domeinen Werk en Inkomen binnen de regio. Op dit moment ontbreekt daarvoor echter het brede bestuurlijke draagvlak. Zou u dat ons kunnen uitleggen? Dat was vraag 1. Vraag 2, we hebben begrepen dat Almere een eigen sociaal-ontwikkelingsbedrijf op wil starten.

Klopt dit ook? Klopt het dat ook Hilversum deze intentie heeft, maar dat Huizen deze intentie niet heeft? Vraag 3, is het reëel te veronderstellen dat andere gemeenten later kunnen afhaken? 4, hoe wordt de directe zeggenschap van Laren geborgd als gekozen wordt voor dit scenario 2c, waar Hilversum de centrumgemeente wordt? Welke mogelijkheden bestaan er voor de verdeelsleutel per gemeente voor de afbouwkosten en structurele lasten? Wordt dat per rato van het aantal inwoners per gemeente of wordt dat naar rato van het aantal cliënten? Wij hebben er maar 6 in Laren, op het moment van afsplitsing. De volgende vraag, welke partij zal in naam van de gemeente deelnemen aan vervolghandelingen? Is dat de gemeente Laren zelf, is dat Huizen als vertegenwoordiger van de HBEL combinatie of is dat regio Gooi en Vechtstreek als medeonderhandelaar? We hadden nog 2 vragen. Is er een grove inschatting te maken wat deze exercitie, want het belooft een dure te worden, deze splitsing en het nieuw opzetten van een Gemeenschappelijke Regeling, aan extra uren van BEL organisatie zou gaan kosten? 3

En als laatste, onderkent de Taskforce ook dat doordat er nu meerdere aanbieders in de markt optreden, dit heeft bijgedragen aan vermindering van cliënten voor Tomin? Dat waren onze 8 vragen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer De Groot heeft nog nooit zo makkelijk een begin gehad. Geen vraag hoeven te noteren, want ze staan al op papier. Gaan we verder. In de commissie kijk ik naar de VVD, mijnheer Stef Merckx De heer Merckx: Dank u wel, voorzitter. Meteen een optreden verzorgen. Ik begrijp het voorstel niet zo goed, want het gaat allemaal over scenario's. Er zijn er zes en ik heb niet een financiële onderbouwing gezien. Niets. Er staat geen enkel getal in. Geen enkele euro. Wat mij betreft sturen we dit linea recta terug naar waar het vandaan kwam met het verzoek om eerst eens een onderbouwing te geven van wat dit allemaal gaat kosten. Wat wordt de bijdrage van de gemeente Laren onder de diverse scenario 's? En wat zijn de implicaties, zoals mevrouw van Dorst ook al aangaf? Hoeveel kosten aan ambtenaren, BEL organisatie et cetera? Wij kunnen geen beslissing nemen zonder ook maar enige informatie over de kosten. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dan gaan we het rijtje verder. Mijnheer De Jong van Liberaal Laren. De heer De Jong: Ik was ook wel heel erg verrast met dit voorstel. Niet dat het zou komen.

Maar wat ik mis, er staat nu, we gaan een Noord-Zuid scenario doen, een opdracht geven aan het bestuur om een transitieplan in werking te stellen en om dat allemaal uit te voeren. Maar ik denk dat eerst de organisatie financieel op orde gebracht moet worden. Het betekent dat je dat allemaal nog niet moet doen. Dat je eerst moet kijken, ik ben daar heel vaak geweest, dat die verpakkings- en verwerkingsafdeling voor een groot deel gesloten zal moeten worden. Misschien moet wel het hele pand gesloten worden, moeten ze elders gaan zitten. En dat moeten ze eerst in hun gezamenlijkheid doen. We moeten eerst de zaak op orde brengen. Daar zijn ze een paar jaar mee bezig. En als dat klaar is en er staat weer een gezonde organisatie, dan pas moeten ze gaan kijken of ze een Noord-Zuid scenario willen. Misschien zeggen ze dan wel, laten we maar bij elkaar blijven. Zoals het nu is, willen we niet uit elkaar. Maar in het bedrijfsleven zou je nooit met zo'n voorstel komen, waar je niet en een goede financiële afweging maakt, wat mijn wat mijn buurman zegt, en eerst de zaken op orde te brengen, voordat je … Ze gaan nu de bijzaken eerst doen. Denk na voor je iets gaat doen. Dit is absoluut niet te steunen door ons. De voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik naar het CDA. Mevrouw Graafsma. Mevrouw Graafsma: Dank u wel, voorzitter. Ik sluit me aan bij al het voorgaande van de andere partijen.

En nu had ik zelf ook nog een paar dingen. Op pagina 5 in het kopje uiteenlopende belangen, verschillen in drijfveren en prioriteiten vragen om wederzijds begrip en zorgvuldige afweging. De voorzitter: Zou u iets meer in de microfoon willen praten? Mevrouw Graafsma: Sorry. Die uiteenlopende belangen, wat kunnen die zoal zijn? Daar zou ik graag wat meer duiding over willen. En op pagina 9 bij bolletje 2, daar wordt gesproken over tijdelijke financiële maatregelen. Daar zou ik ook graag wat meer over willen weten. Wat zouden dat voor maatregelen kunnen zijn? Wat zijn dan wellicht extra kosten en wat zijn de gevolgen hiervan? En dan had ik nog een algemene vraag. Ik neem aan

4

dat de mensen die werken bij de Tomingroep, familie, verzorgers, voogden et cetera hebben. Worden die mensen ook betrokken bij dit hele proces? Dat waren mijn vragen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Graafsma. Kijk ik verder. Mevrouw Niekus van De Larense Vrouwenpartij Mevrouw Niekus: Dank u, voorzitter. Het is een interessant stuk geworden. Tomin was altijd een heel mooi bedrijf. En helaas, sinds de Participatiewet is dat veranderd en moeten er maatregelen genomen worden om het bedrijf nog steeds rendabel te maken. Rendabel is niet het goede woord, maar de mensen aan het werk te houden. Ik heb 2 vragen. De ene is, we gaan voor scenario 2, maar er bestaat ook een scenario 2a en een 2c. Waar hebben we het dan over? Over alle 3 de 2-scenario's of scenario 2a? Scenario 2c gaat over de centrumgemeente van Hilversum, model Hilversum. De samenwerking met Hilversum zou ik toejuichen. Mijn vraag is waarom wij daarvoor niet kiezen, Hilversum als centrumgemeente. Dank u. Dit waren mijn vraag. De voorzitter: Dan kijk ik naar Groen Laren en dan mijnheer Grunwald. De heer Grunwald: Dank u wel, voorzitter. We hebben een heel abstract voorstel op tafel liggen. En wat naar mijn smaak ontbreekt, is een degelijke analyse van het speelveld überhaupt.

Waarom is dat dan nodig? Ik zie wel dat er omschreven is dat afdeling Flevoland, afdeling Almere, een andere oriëntatie heeft en beter daar kan aansluiten, maar er is verder niet uitgelegd waarom het voordelig is als die club zich bij voorbaat afsplitst. Je zou moeten zeggen, ga maar eerst even kijken wat dat speelveld is. Wat is noodzakelijk? Welke organisatievorm komt dan naar voren? En is het dan nog nodig om te splitsen, dan heb je reden om dat te doen. Zoals het nu opgeschreven staat, staat het er niet. Dat is overgeslagen wat mij betreft. Ik denk dat het heel riskant is om op basis van deze gegevens nu groen licht te geven voor een Noord-Zuid splitsing, niet wetende wat we daarna wel gaan doen. En dan sluit ik aan bij wat eerder gezegd is, er is geen financiële onderbouwing, er zijn geen scenario’s omschreven, dat ligt allemaal nog in het duister. Ik denk dat het niet een ding moet worden dat we gaan veranderen om het veranderen, om naar buiten toe te laten zien dat we bezorgd zijn omtrent de staat van de Tomingroep. Maar als we veranderen, dan moet dat dusdanig zijn, dat het een voordeel is voor de Tomimgroep. In de stukken zie ik dat nu nog niet.

En de vraag is dan natuurlijk, is er een verkenning van het speelveld, wat is de wetgeving, wat zijn de demografische gegevens, hoe hangen dingen samen, wat zijn en ervaringen van andere soortgelijke organisaties, wat kunnen we daarvan leren, wat willen we daarvan meenemen, wat juist niet? Dit soort dingen. Kan dat nog aangeleverd worden? Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. En dan last but not least, mijnheer Jacobse, Larens Behoud. De heer Jacobse: Voorzitter, dank u wel. Wat is het een voorrecht om deel uit te maken van een raad die bij voortduring de vlucht naar voren zoekt. Ik citeer even uit de brief waar mogelijk per abuis beslisvoorstel boven staat. En ik citeer “de afbouw van Tomin en de juridische en financiële ontvlechting”, heb ik gehoord, “de scheidslijn met Almere”, heb ik gehoord, “de contouren van de nieuwe sociale ontwikkelbedrijven en hun onderlinge samenhang. De financiële consequenties, de ontvlechting, inclusief transitie en structurele lasten en de keus tussen de varianten 2a, 2b, 2c voor de Gooi en Vechtstreek gemeenten.” Als ik het verhaal goed begrepen heb, dan zitten wij hier om vast te stellen dat we dat vinden. En dat vinden we kennelijk, want dat hebben we allemaal gezegd. De vraag is alleen of de wethouder ons mag vragen daar als beslisvoorstel mee om te gaan. Want ik wil eerst die vragen wel beantwoord hebben.

Dan ben ik terug bij de collega's, die stellen de vragen. En die vragen staan ook in het document van de wethouder. Ik wilde, los van het feit dat ik niet 5

meega als beslisvoorstel, ik het antwoord op de vragen hebben. Kan niet heel moeilijk zijn, behalve dat we dan even een stap op de plaats maken en dan moeten we even kijken waar we uitkomen. Maar dan hebben we hebben we elkaar goed begrepen, geloof ik? Dank u wel. De voorzitter: Mijnheer De Groot, vragen genoeg. De heer De Groot: En dat terwijl dit voorstel misschien nog wel het simpelste is wat voor ons ligt. Want waar gaat het uiteindelijk om? Of we kunnen beslissen … Ik heb verschillende mensen bij verschillende gelegenheden vol op het orgel horen gaan over de situatie bij Tomin. Dat er wat gedaan moet worden, dat daar een nieuwe strategie moet komen en dat de zaak aangepast moet worden aan de wensen van de mensen die wij bedienen. Daarin zien we dat de sociale structuur en de doelgroepen in Almere zich anders ontwikkelen dan in de Gooi en Vechtstreek, dat ze wat andere activiteiten hebben. En dat het logisch is, ook gezien de grootte van Almere, dat zij een eigen ontwikkeling doormaken. Nu kunnen we daartegen zijn, maar ik zou niet weten waarom. Het adagium Structure Follows Strategy vind ik een nog steeds een hele wijze.

En dat betekent ook dat je de gelegenheid geeft om dat te doen, het te versimpelen door te kijken, wat gaat er in de Gooi en Vechtstreek gebeuren en dit vooraf te doen, zonder dat je dure consultantsuren moet maken om nog even geïntegreerde scenario's te onderzoeken. Ik denk dat we in de Gooi en Vechtstreek in staat zijn om dit op een goede manier te gaan regelen. En daar gaat het om en daar gaat het voorstel om. En daar zijn verschillende voorstellen voor gedaan. Almere wil ook duidelijk eruit. Hilversum heeft al stenen in de vijver gegooid door te zeggen, wij willen als centrumgemeente diensten aanbieden. En wij zien in Huizen ook dat wij heel goed in staat zijn om heel veel mensen, de participatiemarkt, zelf te bedienen. Er blijft een groep over die uitstekend bij een bedrijf zoals nu Tomin is, kan zijn. Dat betekent, om op die ontwikkeling in te gaan, moet je dingen veranderen. En dat moet met een transitie, want het gaat om kwetsbare mensen. En je moet met elkaar aan de gang om dit goed op te lossen. En dan moet je proberen dit zo simpel mogelijk te maken. We staan nu voor de keuze Noord-Zuid en daarna wordt er bekeken, met alle cijfers en dingen en onderbouwingen waar mijnheer Merckx om vraagt, een keuze te maken tussen die 2 scenario's. Dat is wat er voorligt. Ik kan me uw vragen voorstellen, maar ik denk dat u wat vooruitloopt op de zaken.

Dan zal ik beginnen bij de vragen van D66. Het algemeen bestuur heeft op 2 oktober uitgesproken scenario 2 op termijn, 1 van die 3 sub scenario’s, ruimte kan bieden voor verdere groei en integratie van domeinen Werk en Inkomen binnen de Gooi en Vechtstreek. Op dit moment ontbreekt daar echter een bestuurlijk draagvlak. Kunt u dat nader uitleggen leggen? Jazeker. We zien dat daar binnen de gemeentes in de Gooi en Vechtstreek geen eensgezindheid over is of dat een gewenste ontwikkeling is. En in ieder geval is men het er wel over eens dat het op dit moment nog niet mogelijk is. Er spelen 2 dingen, nu nog niet en ook niet iedereen is van mening dat dat het uiteindelijk een goede ontwikkeling kan zijn. Even kijken, waar zit ik? Almere heeft aangegeven een eigen sociaal-ontwikkelingsbedrijf te willen starten. Klopt het dat ook Hilversum deze intentie heeft en Huizen de intentie niet heeft? Antwoord, het scenario 2c heeft de voorkeur van de gemeente Hilversum. Dat houdt in dat de gemeente Hilversum een eigen sociaal-ontwikkelingsbedrijf gaat hebben en andere Gooi en Vechtstreek gemeenten op basis van een centrumregeling kunnen deelnemen. Is het reëel te onderstellen dat andere gemeenten later kunnen afhaken? Het enige antwoord dat hierop te geven is, is dat er een breed gedragen intentie is om dit hele proces elkaar vast te houden. We hebben dat nodig.

We moeten met elkaar hier doorheen, ook om te zorgen dat juist deze kwetsbare groep mensen straks goed bediend blijft. En ook vertrouwen kunnen houden in het proces, dat ze zich niet onnodig zorgen hoeven te maken over hun baan en positie. Hoe wordt de directe zeggenschap van Laren geborgd als gekozen wordt voor scenario 2c, waar Hilversum de centrumgemeente wordt? Dan beperkt het zeggenschap, het risico, zich tot de inhoud van de 6

dienstverlening voor inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt of ontwikkelbehoefte die met de centrumgemeente wordt overeengekomen. Dat laat onverlet de mogelijkheden die we zelf hebben om bepaalde groepen te bedienen, zoals nu overigens ook in Huizen gebeurt. Welke mogelijkheden bestaan er voor een verdeelsleutel per gemeente voor de afbouwkosten en structurele lasten? Wordt dat per rato van het aantal nieuwe inwoners per gemeente of wordt dat naar rato over het aantal cliënten, in casu 6 in Laren op dit moment van afsplitsing? Het antwoord, voor de bestaande GR en alle opheffing, omvorming, transitie die daarmee rechtstreeks verband houdt, geldt de verhouding zoals in de Gemeenschappelijke Regeling is bepaald, gebaseerd op het aandeel van de gemeente in het 10-jaars voortschrijdende gemiddelde aantal Wet sociale werkvoorziening medewerkers bij de Gemeenschappelijke Regeling. Dat is momenteel van Laren 1,3 procent. Voor opbouwen en structurele lasten is omvang en verdeling afhankelijk van het gekozen samenwerkingsscenario. Daarnaast zijn er specifieke rijksmiddelen. We hebben een aantal decentralisatiemiddelen voor omvorming van sociale infrastructuur binnengekregen en die willen we gebruiken voor de transitie. Voor de transitiekosten hebben we nu de zicht op dat we het voor dit jaar en komend jaar kunnen dekken daaruit. En daarna komen er weer nieuwe middelen.

Wat dat betreft verwacht ik niet dat daar nog veel onze kant op komt, behoudens de kosten die we zelf moeten maken. Welke partij zal in naam van de gemeente Laren deelnemen aan de vervolghandelingen? Dat is de gemeente Laren zelf, in de persoon van de verantwoordelijke wethouder. Dat duurt niet zo lang meer. Is er al een grove inschatting te maken wat deze exercitie, splitsing en nieuwe Gemeenschappelijke Regeling, aan extra uren van de BEL organisaties zal kosten? Die zullen voornamelijk in de HBEL vallen, overigens. Er wordt een centraal programmabureau opgericht. En het kan betekenen dat we daar mensen hebben die daar uren gaan maken. De vraag is op welke manier dat geregeld gaat worden. Op dit moment zijn de financiële experts van het gemeentehuis op grond van de HBEL-samenwerking met hun inzet bezig. Onderkent de Taskforce ook dat doordat er nu meerdere aanbieders in de markt optreden, dit heeft bijgedragen aan de vermindering van de cliënten voor Tomin? Onduidelijk is wat hier bedoeld wordt met Taskforce en meerdere aanbieders in de markt. Los daarvan kan mijn antwoord zijn, de vermindering van cliënten voor Tomin is vooral het gevolg van het niet op de behoefte van de inwoners aangesloten aanbod voor de Tomin. Daarom is de transitie nodig. Juist om te zorgen dat we het aanbod goed gaan inregelen. Eens even kijken.

Ik denk dat ik ze allemaal gehad heb van mevrouw Van Dorst. Mijnheer Merckx, ik heb u al on the flight het antwoord gegeven. Aan dit besluit zitten an sich geen kosten verbonden. Maar wel gaan we bezig met transitieproces, dat er wel degelijk zal zijn en waar ook een ordentelijke begroting voor zal worden opgesteld, voordat de rest van dat proces in de besluitvorming gaat. Mijnheer De Jong. Financieel op orde, dat stadium zijn we voorbij. Er moe nu ingegrepen worden. Dat was denk ik ook de teneur van de bespreking die we gehad hebben bij de laatste jaarcijfers van de Tomingroep. En wat ik tot nu toe voorbij heb zien komen, laat alleen maar die urgentie zien. Er moet wat gebeuren. De zaak moet aangepast worden qua structuur, volume en werknemers, aan waar ze goed in zijn en wat betaalbaar is. Op dit moment het laten gaan en reorganiseren en dan pas die ‘…’(00:30:13), het zou een ideaal scenario zijn, maar het gaat niet. Mevrouw Graafsma, ik heb nog niet de tijd gekregen. U naar verwijst naar een stuk. Ik kan dat zo niet terugvinden. Ik meen een aantal dingen ook bij de beantwoording van mevrouw Van Dorst al benoemd hebben, maar misschien kan ik daar straks nog wel even naar kijken. Ook naar mijnheer Grunwald toe, ik denk dat juist de stappen die we nemen … Het 0-scenario, wat mijnheer De Jong zegt, is niet mogelijk. 1 scenario is de boel hervormen.

Dan ziet u ook dat de bijdragen die we als gemeente hebben, die lopen alleen maar op. Dat zal nu al, in de huidige situatie, als er niks veranderd, gaan gebeuren. En met andere scenario's kunnen we met een beter getrimde organisatie veel beter in staat zijn om en de mensen beter te bedienen en, zoals er nu naar uitziet, tegen lagere kosten. Mijnheer Jacobse, Ik denk dat ik veel van uw opmerkingen en vragen on the flight heb meegenomen. En ik denk eerlijk gezegd dat we nu 7

voor het meest simpele gedeelte staan. Kan Almere zelf door, een eigen plan maken en daar zelf de eigen kosten voor maken en kunnen wij binnen de Gooi en Vechtstreek onze eigen boontjes gaan doppen? Dat is de aard van dit voorstel. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Voor we verdergaan, mijn iPad is op sterven na dood wat de batterij betreft. Heeft iemand een lader bij zich? Fantastisch. Dank u wel. Het gaat hier om de brief met bedenkingen. Daar hebben we het over in dit voorstel. Dank je wel. En dan ga ik meteen weer door naar mevrouw Van Dorst. Mevrouw Van Dorst-Brakel: Dank u wel, voorzitter. Dank u wel, wethouder, voor de antwoorden. Er zijn wat antwoorden waarvan ik denk, die ga ik nog even uitzoeken, want ik kan daar niet meteen welles-nietes op zeggen. Ik dacht, ik wil nog 1 ding wel meegeven. U zei in het begin dat wij voor deze strategie hebben gekozen. Dat is niet waar. Ik denk dat zeker vanuit D66 meerdere malen gesteld is, potverdorie, die Tomin, is dat geen kapitaalvernietiging om daar een hele andere weg in te gaan bewandelen? Dit besluit is genomen door een Taskforce. Daar zou ik me nu nog even aan houden, maar het is niet zozeer dat wij daar om gevraagd hebben. Ik word best wel ongerust, want in uw koersdocument van september staat namelijk onder punt 8 heel duidelijk, wij willen gaan organiseren, na de transitie, primair lokaal en in het publiek domein.

Dat betekent mijns inziens, en dat is in wezen ook een vraag aan u, dat is niet Tomin. Die kan dat niet lokaal voor ons en in het publiek domein invullen. Ik wilde dan mijn zorg nog daarbij meegeven. Dank u wel. De voorzitter: Mijnheer Merckx, diepe zucht. De heer Merckx: Voorzitter, ik begrijp dat mijnheer de Groot probeert om de vragen de gesteld zijn te beantwoorden, maar heel veel wijzer zijn we er niet van geworden. Ik hoor dat de transitiekosten uit bestaande middelen worden betaald. Hoeveel zijn die? Waarom staat dat niet in het in het besluitvoorstel? Dadelijk zitten we met een situatie dat er uit de begroting plotseling ergens weer geld beschikbaar gesteld moet worden. Er zijn mensen in Huizen al aan het werk. Daar worden uren gemaakt, daar gaan wij voor betalen. Of dat nu in de HBEL, in de BEL of in Huizen is, het maakt niet uit. Als er mensen aan het werk zijn, dan worden wij daarvoor doorbelast. Hoeveel is dat? Wat wordt daarvoor begroot? Het schrijven van een transitieplan is geen liefdewerk oud papier. Daar wordt geld in geïnvesteerd, daar worden mensen en middelen voor ingezet. Wat gaat dat kosten? Dat is 1. 2, ik denk dat het net zo belangrijk is om te kijken, ook wat mevrouw Van Dorst zegt in een vraag 8, wat is die markt? Wie kan dit het beste gaan doen? Wat is daadwerkelijk de behoefte van de mensen waar het om gaat? Niets staat daarover in de.

We gaan een transitieplan schrijven en dan gaan we verder weleens even uitzoeken. Dat kan toch niet? Over welke mensen hebben we het? Hoe moet dit worden ingericht? Is een sociale werkplaats wel de juiste manier? Er staat kapitaal, zoals ook mijnheer De Jong zei. Machines, gebouwen, wat gaat daarmee gebeuren? Om hoeveel geld gaat dat? Waar gaan we die mensen mee helpen? Wat ons betreft is dit stuk niet rijp voor besluitvorming en gaan we eerst een heleboel informatie meer ontvangen. En om nu snel even Almere en Gooi en Vechtstreek van elkaar af te splitsen en te zeggen, zij doen het en wij doen het … En dan dadelijk moeten we geld uit gaan geven en dat hebben we niet, want dat staat niet in de begroting van 2026 die we net hebben goedgekeurd. Ik begrijp hier helemaal niks van. Dit is niet de manier om een organisatie op te richten, in te stellen, zonder te weten, over welke mensen gaat het, wat is je markt, wat is de behoefte en dan te zeggen, daar horen deze middelen bij. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Mijnheer De Jong, Liberaal Laren.

8

De heer De Jong: Ik denk toch dat de wethouder mij niet goed begrepen heeft. Ik hoor nu het verhaal, we gaan splitsen en ieder gaat daarna zijn eigen boel op orde brengen. Maar mijn vraag was, waarom gaan ze niet binnen de huidige organisatie met elkaar kijken hoe de organisatie op orde komt? Met elkaar is het zo geworden. Ook omdat de Rijksoverheid allerlei maatregelen neemt, waardoor het niet meer rendabel is. Maar ze moeten het eerst met elkaar oplossen. Want dadelijk krijgen we, wij doen een deel, zij doen een deel. En misschien moet het Gooi heel veel betalen en Almere dadelijk vrijwel niets. Maar het is een gezamenlijke organisatie, die moet eerst de zaken op orde brengen en pas daarna moet je gaan splitsen. Mijn vraag aan de wethouder is, ik hoop dat hij het nu wel begrepen heeft, waarom doen we het niet op de manier die ik nu zeg? Waarom doen we het op de manier die hij vertelt? Wat zijn de verschillen en waarom is deze keuze gemaakt en niet de andere keuze? Ik kan niet helderder maken. De voorzitter: Mevrouw Graafsma. Nee? Mevrouw Niekus, De Larense Vrouwenpartij. Mevrouw Niekus: Dank u wel, voorzitter. Ik hoop dat de scenario's gauw uitgewerkt worden en dat we een volledig scenario hier terugkrijgen. Op welke termijn verwacht u dat? De voorzitter: Mijnheer Grunwald van Groen Laren. De heer Grunwald: Dank u wel, voorzitter.

Ik blijf toch het gevoel houden dat hier het part vanaf de start opgetuigd wordt, want er ligt een voorstel om Almere af te splitsen van Gooi en Vechtstreek en verder is er niks over uitgelegd. Maar misschien wordt wel in Almere het geld voor die hele organisatie verdient. En waar blijven wij dan bijvoorbeeld? Dit wordt voorgesteld als makkelijk proces, maar het moet toch maar allemaal juridisch, economisch en praktisch uit elkaar getrokken worden. Dat is nogal wat. Daar zijn we een tijdje mee bezig voordat we überhaupt toekomen aan vervolgscenario’s. Dat lijkt me niet zo'n goed idee. Ik hou toch een beetje het gevoel dat het beter is om … En daarvan zei de wethouder ook dat het best makkelijk zou zijn om die informatie te verschaffen die nu gevraagd wordt. Kom maar op, denk ik. Dan kunnen we dat integraal bekijken en dan zullen we ook zien of de afsplitsing van Almere een hele goede zet is. Is het dat, dan doen we dat. Is het dat niet, dan moeten we ons nog even achter onze oren krabben en kijken, wat dan? Ik wil toch aan de wethouder vragen om dat proces te heroverwegen en dat anders in te steken en te zorgen voor de nodige informatie op basis waarvan dit soort besluiten genomen kunnen worden. Dank u wel. De voorzitter: Mijnheer Jacobse nog? De heer Jacobse: Als ik probeer om dat wat uit de commissie komt, een beetje bij elkaar te brengen, dan wordt dit geen beslisvoorstel.

En dan zou ik de wethouder willen vragen op een aantal prangende vragen, zoals we die met elkaar gesteld hebben, antwoord te geven. Dan tillen we het hele spul door naar de raad volgende week en dan hoop ik dat we duidelijkheid hebben. Dan kunnen we er serieus naar kijken. Er liggen grote issues. En als we daarmee willen delen, dan moeten we meer informatie hebben. Dat is het verzoek aan de wethouder. De voorzitter: U heeft het over de raad van volgende week, maar dat is dan de raad van volgend jaar, neem ik aan? De prangende vraag is, kiezen we hier voor een transitievoorstel of besluiten we hier voor een begeleidende brief met wensen en bedenkingen? Mijnheer De Groot.

9

De heer De Groot: Uiteraard is het goed om wensen en bedenkingen te hebben. Ik wil toch nog even bij het begin beginnen. En dat is, ook naar mijnheer De Jong mevrouw Van Dorst toe, dat de Raad van Commissarissen ons nadrukkelijk heeft verzocht om te kijken naar een nieuwe structuur en op een nieuwe manier te gaan werken en naar een transitie toe te gaan. Het Rijk heeft gezien hoe moeilijk het is met niet alleen dit sociale werkbedrijf, maar met een heleboel. Daarom zijn de transitiemiddelen ter beschikking gesteld, waarmee wij die transitie kunnen doorvoeren. En uiteraard komt daar een begroting voor. Uiteraard wordt het uitgewerkt. Daar zit de consultancyclub voor. Dat krijgt u ook. Het gaat er alleen om, moet er een transitieplan gemaakt worden, geïntegreerd voor Almere met Gooi en Vechtstreek, samen met het scenario waarvan iedereen zegt, dat willen we niet meer of een ander scenario? De heer Merckx: Sorry, voorzitter. Het is geen debat. De voorzitter: Mijnheer Merckx, u had een interruptie? De heer Merckx: Ik had een verduidelijkende vraag. Zullen we het dan zo maar noemen, voorzitter? Maar als er een begroting is … Dat vragen we. We vragen hier om normale dingen om een besluit te kunnen nemen. En daarnaast is ook nog eens een keer de vraag, waarom zijn we in deze situatie terechtgekomen? Dat hebben we eerder al besproken, maar wordt de echte oorzaak geadresseerd? Nee.

We trekken twee dingen uit elkaar. En dat is precies wat collega Grunwald ook zegt. Misschien zit in Almere wel de poet en lopen we hier in het bankroet. Er is niet eens een analyse. Laten we maar gaan scheiden, want misschien gaat het dan beter met ons. Wat is dat voor rariteit? De voorzitter: Mijnheer De Groot. De heer De Groot: Ik ga even terug naar de zienswijzebrief. Kaders in het transitieplan, de afbouw van Tomin en de juridische en financiële ontvlechting, de samenwerkende scheidslijn met Almere, de contouren van de nieuwe sociale ontwikkelbedrijven en de onderlinge samenhang, de financiële consequenties, inclusief transitie en structurele lasten e de keuze tussen varianten 2a, 2b en 2c voor de Gooi en Vechtstreek gemeenten. En de raad benadrukt het belang dat bij de verdere uitwerking voldoende juridische, financiële en begeleidende expertise beschikbaar is en dat het zichtbaar wordt gemaakt in de vervolgstappen. In de zienswijze wordt gepreludeerd op wat u wenst. En ik wil daar heel graag in voorzien, maar op dit moment kan ik er niet in voorzien. En ik zie ook eerlijk gezegd niet in wat een keuze tussen Noord en Zuid … Want Almere staat voor aan de lat, voor de transitiekosten. Van alles wat zij moeten doen. Het is ook niet een meer rendabele tak. Ik zou eerder zeggen, het tegenovergestelde. De heer Merckx: Maar wethouder … De voorzitter: Mijnheer Merckx.

De heer Merckx: Als Almere transitiekosten moet betalen, waarom staat dat niet in dit document? Of heb ik eroverheen gelezen? De voorzitter: Mijnheer Merkx, we kiezen hier niet voor een transitie. Wij kiezen hier voor een begeleidende brief. Daar hebben we het over.

10

De heer Merckx: Voorzitter, dit wordt in gang gezet hiermee. En als wij ons niet voldoende laten informeren, dan geven wij een opdracht om een transitieplan te gaan schrijven, zonder dat we weten wat de gevolgen zullen zijn. De voorzitter: Dat wordt niet gedaan. We besluiten over een brief met wensen en bedenkingen en niet over een transitieplan. Dat transitieplan komt later in de raad terug. En dan krijgt u alle antwoorden op uw vragen. De heer Merckx: En mijn punt is dat er een opdracht wordt gegeven om een transitieplan op te stellen en een voorstel voor de opheffing of omvorming van de huidige structuur. Maar als wij geen fatsoenlijke analyse hebben gekregen op basis waarvan een transitieplan moet worden geschreven en wat de daadwerkelijke oplossing is … Want de transitie betekent, dat is een besluit om te gaan splitsen. Maar op basis waarvan? Ga aan de gang om dit uit te voeren, ga transitie doen. Dat is de opdracht in deze brief. En we weten niet waarom en wat de gevolgen zullen zijn. Dat komt daarna dan misschien. Maar dit is toch niet voldoende informatie om mee aan de slag te gaan? We weten niet over welke mensen, over welke markt. Waarom is het fout gegaan? Omdat ze dachten dat ze genoeg mensen hadden om spulletjes in te pakken.

Het bleek dat niet genoeg mensen zich hadden aangemeld bij de sociale werkplaats en toen moesten er mensen van buiten worden ingehuurd bij Manpower of Randstad. En daardoor zijn de kosten uit de hand gelopen. Hebben we het wel over de juiste markt en weten we wel wat daadwerkelijk de behoefte is? We gaan een transitieplan maken om mensen uit elkaar te trekken, Almere en Gooi en Vechtstreek, zonder te weten waar we het over hebben. Er moet eerst een behoorlijke analyse komen wat de toekomst voor Tomin is. Hoe moet dat worden ingericht? En niet door die twee uit elkaar te trekken. En dadelijk hebben mensen een halve baan en een hele baan. En mevrouw Graafsma heeft ook gesproken over de families die daarbij horen et cetera. Dit is geen manier om een voorstel te schrijven, waarin een grote organisatie met de invloed van mensen en het effect op mensen zomaar uit elkaar wordt getrokken. Kan niet. Het spijt me. De voorzitter: Mijnheer De Groot. De heer De Groot: Dank u, voorzitter. Ik denk dat we even twee dingen uit elkaar moeten halen. De NoordZuid splitsing is niet de transitie waar we het over hebben, mijnheer Merckx. Dat is niet de transitie. De transitie is te zorgen dat mensen weer in een gezond bedrijf werken, dat ze bediend worden door de club die hen het beste kan bedienen. En daarvoor moeten een aantal dingen veranderen. Dat zijn dingen die al langer bekend zijn.

En we hebben dit al veel eerder besproken, ook bij de jaarcijfers van de Tomin. En we zien dat het in de huidige organisatie, op het huidige model, u geeft daar zelf een goed voorbeeld van, niet meer vol te houden is. Dat betekent dat er ingegrepen wordt en dat er voor ons drie scenario's voorliggen waar wij in Gooi en Vechtstreek vinden dat ze het onderzoeken waard zijn, waar we financiële middelen voor hebben om die transitie door te maken. En in the end zorgen we ervoor dat die mensen waar het om gaat, uitstekend bediend worden. En er ligt hier een brief voor, waarbij een zienswijze zit, waar u nu ook vraagt om allerlei dingen. Ik denk dat die precies weergeeft wat er in deze commissie gevraagd wordt. Ik zou niet weten wat erbij zou moeten komen. En zo ja, dan bent u er ook vrij toe. De voorzitter: Mevrouw Van Dorst, u had nog een vraag? Mevrouw Van Dorst-Brakel: Ja. Ik had nog een andere vraag. Misschien is dat een aanvulling of in de tweede ronde. Het woord benchmark, is het ook bekend, want dat u verwees naar andere organisaties, hoe men daar hier met dit probleem … Want u legt het uit als een financieel probleem. Ik denk dat ik het meer zie als een 11

persoonlijk probleem van mensen die nu naar een heel ander loket gaan. Maar is er bekend hoe dit probleem in andere regio's wordt opgelost? Is dat bij u bekend? De voorzitter: Mijnheer De Groot. De heer De Groot: Globaal. Maar in ieder geval, die benchmark is niet aan de orde. In die zin dat we zien dat, in brede zin, in het land sociale werk voorzieningen in de financiële problemen zitten. En dat daar ook transitiemiddelen door het Rijk ter beschikking gesteld worden om die situatie gezond te maken en dat mensen goed bediend blijven. En dat zou kunnen betekenen dat Tomin, ik zie wel degelijk nog een rol voor Tomin, maar dan misschien onder Hilversum, voort blijft gaan en dat de mensen die er nu zitten kunnen blijven werken. Maar ik loop iets te ver vooruit. Maar ik zie dat wel als een zeer plausibel scenario wat hieruit kan komen. En dat betekent dat we de mensen die we in de organisatie beter niet kunnen bedienen, straks via Huizen blijven bedienen. Mevrouw Van Dorst-Brakel: Mag ik dan … De voorzitter: Nog een vraag, mevrouw Van Dorst? Mevrouw Van Dorst-Brakel: Sorry. Teruggaand naar mijn vraag, is het de bedoeling bij vergelijkbare organisaties dat de gemeenten zelf dit gaat begeleiden in plaats van een gezamenlijke regeling? Dank u wel. De voorzitter: Mijnheer De Groot. De heer De Groot: Dank u, voorzitter.

Mevrouw Van Dorst, ik schat in dat het een combinatie van beiden wordt. Er zijn een aantal mensen die heel erg gebaat zijn bij een aantal dingen die nu bij Tomin gebeuren. Er zijn ook anderen, zoals mensen die een voorkeur hebben voor horeca, die niet bij Tomin terechtkunnen en die we ook geen dienst bewijzen door ze eerst bij Tomin te plaatsen en daarnaartoe te brengen. De voorzitter: Dan mijnheer Grunwald nog van Groen Laren. De heer Grunwald: Dank u wel, voorzitter. Het staat als een paal boven water dat die splitsing Noord-Zuid impact heeft op de bestaande organisaties. Mijn vraag aan de wethouder is, is bekend welke consequenties dat heeft en mogen wij die dan ook weten? Is daarnaar gekeken? En het tweede is, als dat dan consequenties heeft, dan vind ik de brief die daarbij gaat boterzacht. Is het mogelijk om dat meer in termen van garanties te formuleren? Want dan kunnen we er meer zeker van zijn dat dit wat we willen ook daadwerkelijk daaruit komt. Want zoals het nu geformuleerd is, denk ik, kan iedere welbespraakte Nederlander zich er makkelijk onderuit praten als de resultaten tegenvallen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Eigenlijk wil ik het wel een beetje afsluiten. Maar vooruit, mijnheer De Jong. De heer De Jong: Mijn vraag is niet beantwoord. Ik zal hem nog een keer stellen. Er wordt nu eerst gesplitst en daarna gaan ze afzonderlijk de boel op orde brengen.

Maar mijn vraag was, als we nu eerst de zaak op orde gaan brengen en pas daarna splitsen, waarom niet op die manier? Dat is mijn vraag en daar wil ik antwoord op hebben.

12

De voorzitter: Die vraag is beantwoord. Want ik herinner mij nog, dat is een gepasseerd station. Mijnheer Lobregt. De heer Lobregt: Mag ik daar nog wat op zeggen? Want dat is de essentiële vraag die mijnheer De Jong net stelt. Als we uitgaan van scenario 2, dan gaan we al richting splitsing. We zijn het er allemaal over eens dat Tomin niet werkt, maar hebben daar als gemeente Laren überhaupt wat over te zeggen? Waarschijnlijk hebben de gemeente Almere en de gemeente Hilversum gezegd, jongens, zak er maar in, wij gaan onze eigen Tomin oprichten. En Hilversum is dan waarschijnlijk nog zo vriendelijk dat ze zeggen, de vrolijke vrienden van Laren en Blaricum en Eemnes mogen aansluiten. Hebben wij er überhaupt wat over te zeggen? De vraag is dan, als we dat niet willen, want de consequenties daarvan qua financiën et cetera zijn allemaal niet bekend, maar het is ook helemaal niet, denk ik, in het belang van Almere en Hilversum om dat verder uit te werken, hoe is het juridisch geregeld in de Tomingroep en kunnen Almere en Hilversum zomaar uitstappen, voordat we hier überhaupt over nadenken. Ik ben het eens met de commissie hier, dat men zegt, dit gaat allemaal veel te snel. Maar mijn vraag aan u is, mijnheer de wethouder, via de voorzitter, hebben wij überhaupt die keuze? Of hebben Almere en Hilversum al gezegd, wij gaan onze eigen weg? De voorzitter: Mijnheer De Groot.

De heer De Groot: Het is wel zo dat Almere te kennen heeft gegeven dat ze op termijn hun eigen organisatie willen hebben. We zien op dit moment ook weinig mensen vanuit Almere die in Gooi en Vechtstreek werken en andersom. Misschien zijn het er wel 0. Dat is 1. Verder is het wel zo dat ons stemgewicht recht-evenredig is aan het aantal mensen wat we daar geplaatst hebben. Ik heb dat net in de beantwoording van mevrouw Van Dorst meegenomen, dat is 1,3 procent. In dat opzicht hebben wij niet zo heel veel te vertellen. Dat klopt. Maar het is ook niet zo dat Hilversum en Almere hier makkelijk overheen lopen. Dat is absoluut niet het geval. Dat betekent dat ook zij zien dat zij werken in het belang van die doelgroep en proberen te zorgen dat zij in een nieuwe constellatie een betere toekomst hebben. Daar komt het op neer. En daar sta ik an sich achter. En de verdere ontwikkeling, het staat allemaal keurig in de zienswijze wat we daarin willen doen. En nog naar mijnheer De Jong toe, we zien dat de Raad van Commissarissen zelf aangegeven heeft, binnen de bestaande organisatie de zaak op orde brengen, dat zien we niet meer gebeuren. Dat lukt niet meer.

Wij moeten naar een transitie toe, we moeten naar een nieuwe structuur toe, we moeten naar een nieuwe manier van werken toe die ervoor zorgt dat de bijdrage die we elk jaar doen … We hebben een luxepositie gehad dat we al die jaren niets bij hebben hoeven te dragen aan het sociaal werkverband. Die tijd is afgelopen. En zeker in de huidige tijd maakt het bedrijf miljoenenverlies. En dan is zelfs een bijdrage van 1,3 procent, die wij daaraan moeten bijdragen, opeens wel weer een fors bedrag. En dat zie ik dan ook structureel gebeuren. U ziet in die scenario's, scenario 0, niets gebeuren en willen proberen dat te optimaliseren, wordt afgeraden, ook door de Raad van Commissarissen. Dan krijg je scenario 1. Dat is proberen het nog allemaal te optimaliseren. Dat kan niet zonder grote kosten en bijdrage op de lange termijn, structureel, van onze gemeente. Vandaar dat er nu gekeken wordt naar een situatie waarin straks tussen de scenario's 2 wordt gekozen, om te proberen een weg te vinden die het best past bij onze doelgroep. Wat mijnheer Merckx heeft gelijk dat goed moet worden uitgezocht wat daar precies bij past. Maar dat is de volgende stap die we gaan nemen. En dat staat precies goed geformuleerd in de zienswijzebrief die hier voorligt. Dank u wel.

De voorzitter: Mag ik nog een aanvulling geven of een vraag stellen wat misschien een en ander verduidelijkt? Ik hoor om mij heen dat men de zienswijze niet krachtig genoeg vindt. Dat men daar extra vragen bij heeft die men daar graag in zou willen formuleren. Dat hoor ik om mij heen. Zit er een deadline op het inleveren van de 13

zienswijze? Is dat in december? We hebben nu de keuze, we leveren of deze zienswijze in of we leveren niks in? Een geamendeerde zienswijze. Wat gaan we doen? Besluiten wij deze zienswijze in de raadsvergadering als beslispunt neer te zetten? Dat is dan nu even de vraag. Het lijkt me niet, als ik het allemaal zo hoor. Dan gaan we niets inleveren. De heer Lobregt: Maar we gaan dit niet inleveren, dat is duidelijk. Maar we kunnen toch ook een aangepaste zienswijze inleveren? De voorzitter: Dan wordt er een amendement gemaakt op deze zienswijze? De heer Lobregt: Dat lijkt me wel. De voorzitter: Mijnheer Merckx, neemt u dat op zich? De heer Merckx: Als wij hier een amendement op gaan maken, dan zijn we nog wel even bezig, voorzitter. Want ik hoor hier allemaal hele verschillende zaken uit de collegae. Ofwel, deze zienswijze moet herschreven worden op een manier waarop de wethouder de zorgen die hier tot uitdrukking zijn gebracht op de juiste wijze kan verwoorden. En dat we niet beginnen met het transitieplan goedkeuren. Dan heb ik eerst eens even een aantal vragen. De voorzitter: Maar dat doet u ook niet. U keurt hier een brief goed. U beslist hier over de brief. De heer Merckx: Ik keur en brief goed met daarin aanwijzingen voor het transitieplan. En daarvan is mijn bescheiden mening dat, dat het paard achter de wagen spannen is.

De heer De Groot: Voorzitter? De heer Merckx: En ik heb nog steeds geen informatie over transitiekosten. Die worden uit middelen door het Rijk betaald. Hoeveel zijn die dan? Loopt dat begrotingstechnisch neutraal voor ons af? Welke kosten zijn daarmee gemoeid? Allemaal onbekend. De voorzitter: Dat heeft u inmiddels duidelijk gemaakt, al meerdere malen. Mijnheer De Groot, u wilde nog even het woord. De heer De Groot: Nogmaals, het gaat hier niet om het transitieplan. De vragen die u stelt zijn volgens mij goed geformuleerd in deze brief. Ik kan me voorstellen dat daar een paar aanvullingen op komen. Ik denk dat het qua verbouwing niet zo heel erg moeilijk is. Maar juist al die vragen over de kosten, de middelen, de gevolgen, de doelgroepen, dat staat allemaal keurig geformuleerd. En ik zou daar nog eens goed naar kijken en dan kijken wat u daaraan wil toevoegen. De heer Merckx: Voorzitter? De voorzitter: Nee. De heer Merckx: Sorry, in de brief staat het algemeen bestuur opdracht te geven een transitieplan op te stellen. 14

De voorzitter: Een plan is nog geen besluit, toch? De heer Merckx: Het plan op te stellen. Maar dat betekent dat er kosten gemaakt gaan worden, ook bij onze ambtenaren. Maar, voorzitter … De voorzitter: Mijnheer Merckx, wil u het in de raad hebben komende woensdag of niet? De heer Merckx: Nee. Dit moet terug, want we weten niet eens wat die middelen zijn die hiervoor beschikbaar zijn. De voorzitter: Maar mijnheer Merckx, u weet dat als we het niet komende woensdag in de raad hebben, dat wij geen zienswijze inleveren en dat men bij de Tomingroep zo richting het Noord-Zuid scenario kunnen gaan? De heer Merckx: Dan zullen we het als volgt zeggen, dat de gemeenteraad van Laren in haar bijeenkomst van 16 of 17 december heeft besloten dat het transitieplan op de huidige manier waarop dat wordt weergegeven, niet kan worden ingevoerd. Dank u wel. De voorzitter: We gaan dit doorvoeren naar de raad als bespreekpunt. De heer…: Sorry, voorzitter, ik denk dat het verstandig is … De voorzitter: We hebben het afgesloten nu. We hebben het nu afgesloten. 7.

Verduurzaming zwembad de Biezem en Klaasbouthal De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 7, de verduurzaming van het zwembad de Biezem en de Klaas Bouthal. Portefeuillehouder is Jan van Midden en de ambtelijke ondersteuning is van Alice Schols, beleidsadviseur maatschappelijke ontwikkeling en Chris Venus, adviseur planning en control BEL Combinatie. Het voorstel is akkoord te gaan met een extra investering in het duurzaam onderhoud van Zwembad de Biezem en de Klaas Bouthal, akkoord te gaan met het beschikbaar stellen van een investeringsbedrag van 3.232.940 euro en de DUMAVA-subsidie ter hoogte van 758.618 euro als cofinanciering in de begroting te verwerken en voor de realisatie een bedrag van 387.816 euro uit de algemene middelen beschikbaar te stellen, omdat hier geen dekking voor is in de exploitatie, de financiële consequenties te verwerken in de zomernota van 2026 en de begroting van 2027, op grond van artikel 87 van de Gemeentewet juncto artikel 5.1, lid 2 sub b van de Wet open overheid geheimhouding op te leggen op de volgende documenten, rapportage en memo verduurzaming en op grond van artikel 88, lid 2 van de Gemeentewet deze informatie onder geheimhouding aan de raad te verstrekken. We hebben 1 inspreker. Die nodig ik dan ook graag uit om plaats te nemen aan de desk achter de microfoon.

Rechts van het apparaat zit een knop, achter, die u kunt indrukken en dan kunt u aan de voorzijde de microfoon activeren. Mijnheer Van Middelkoop van de Stichting SBL, u heeft nu 5 minuten spreektijd. Daarna kunnen de fracties een vraag stellen aan u, daarna gaan we het behandelen in de commissie en uiteindelijk, als u dat wenst, kunt u aan het eind van de rit ons nog 2 minuten toespreken. Ik heef u nu graag het woord. De heer Van Middelkoop: Dank u wel, voorzitter. Dank u wel, allemaal, dat wij een korte context mogen duiden waar het hierover gaat. Velen van jullie mochten we ook al ontvangen op 24 april in een presentatie voor alle raden- en commissieleden van de 3 gemeentes, in het bad. En ik wil daar een klein stukje van die 15

context meegeven. De eerste context is dat we een bad hebben, een gezamenlijk bad, en dat we 93.000 bezoekers hebben. En dat is het derde jaar op rij weer boven de 90.000 bezoekers sinds corona. Daar zijn we heel blij mee. En we hebben ook uitgebreide metingen gedaan van de zomer. 70 procent van onze vaste bezoekers, abonnementhouders, zijn BEL mensen. En 60 procent van de losse kaartverkoop zijn ook allerlei BEL mensen. We hebben duidelijk een regionale voorziening hier die slaat op het dorp. Als we uitzoomen, welke mensen zijn het allemaal? Het zijn senioren, baantjes trekken, het is sport, het is kleuterzwemmen, het is zwemles, het is aquagym, het is joggen, het is gezondheid en het zit helemaal in die sfeer. En dat allemaal voor maatschappelijk gereduceerde prijzen, omdat er al jarenlang een bijdrage van de gemeentes op zit. In die context, jullie hebben die stukken ook gehad van april, het loopt nog steeds zo. Maar we doen het goed. De Biezem hebben we gebouwd in 2014, de huidige Biezem. Dat is ruim 10, 11 jaar geleden. Sommigen hier in deze zaal waren daar nauw bij betrokken. Er is toen gekozen om energievoorziening te doen en WKK. Dat het is niks anders dan gas verbranden in een motor. De warmte die eruit komt, gebruiken we voor verwarming van het zwembad. Het levert stroom op, zodat wij geen stroom hoeven af te tappen van het net. Per saldo een klein beetje nog.

En dat was toen de meest energiezuinige en CO2-neutrale oplossing. Als we vandaag de dag kijken, is het wat anders. Die pompen zijn 12 jaar oud, zijn technisch afgeschreven en moeten vervangen of zeer drastisch gereviseerd worden. Dat kost tonnen. Niet logisch om dat te doen. Het gasverbruik is fors voor dat soort dingen. We denken nu anders over gas. We willen van het gas af allemaal. Er zijn betere oplossingen, met warmtepompen en veel meer op elektra. Dit is het moment dat wij voor die keuze staan, het komend jaar, om dat te gaan doen. Daar hoort ook bij dat we goed moeten snappen dat de gasprijzen fors gestegen zijn sinds de recente situatie met de Oekraïne. Enerzijds gas duurder, anderzijds zijn er allerlei heffingen op gas van de overheid zelf. Daar hadden we deels vrijstelling voor, zolang je maar met een WKK werkt en je elektra opwekt. Die vrijstellingen worden afgebouwd, zijn al behoorlijk afgebouwd sinds 1 januari 2025. Gas wordt aan alle kanten duurder. De Biezem kwam daar nog mee weg tot en met heden, omdat wij de gasprijs 5 jaar vastgeklikt hadden. En daarom zijn we relatief een van de laatste zwembaden die met zo'n investering en vervanging komt. We hebben 5 jaar lang, in ieder geval 3 drie jaar lang, geluk gehad met lage prijzen, maar aanstaande januari is dat afgelopen. Als ik dieper inga op het proces, die investering was bekend.

We hebben het drastisch onderzocht dit jaar met allerlei deskundigen erbij, Bureau Bos en EWZ. We hadden eerst andere adviseurs om te kijken, wat is de beste economische en duurzame oplossing? Het is uitgebreid doorgenomen met het bestuur, die gelukkig hier voor twee derde aanwezig is, lokale technische mensen. We hebben het besproken met de wethouder. Het is besproken met de Vereniging Sport en Gemeenten, ingeschakeld door de gemeente om te toetsen of ons plan aan de eisen voldeed. Het antwoord is ja. We hebben zelfs al de subsidieaanvraag voor DUMAVA. Daar zijn we bij betrokken met allerlei andere externen. Daar is alles nog scherper gesteld aan aanvullende eisen. Die zijn erin meegenomen en die zitten al in het huidige voorstel. Bureau Gregie en certificerende instellingen hebben we daarvoor gebruikt. Voor de duidelijkheid, die DUMAVA-subsidie die erin staat, is ook al goedgekeurd. Dat is geen onduidelijkheid meer, die is al binnen. Een heel kort stukje over de inhoud. Ik heb nog 1 minuut, denk ik. De voorzitter: Ongeveer. De heer Van Middelkoop: Ik snap goed dat het bedrag fors is, ruim 3 miljoen. Een deel is voor de energieopwekking met warmtepomp en dat soort dingen, een deel is voor de beperking van het gebruik van energie. Er zijn heel veel isolerende eisen gesteld. Die vallen nu nog onder die DUMAVA-subsidie, in de nabije toekomst misschien weer niet.

Maar linksom of rechtsom, je moet het toch een keer doen? Een deel is een relatief dure batterij, omdat het netwerk het niet aankan en wij zo veel stroom tappen en een beperkte 16

aansluiting hebben, dat we dat moeten verdelen over de dag. En slimme accu's helpen ons met goedkopere tijden en in de piekbelasting. Dat zal wel strenger worden. Dat we dan toch kunnen blijven verwarmen. We kiezen zelfs voor een klein stukje gas, we denken 20 dagen per jaar, als het heel koud is. Daarom handhaven we het hybride voorstel. En een deel is voor de sporthal, de Klaas Bouthal. Daar zitten ook veel isolerende maatregelen. Daar hebben we het nooit over. Het wordt als 1 geheel gezien. Maar een ton of 4, 5 is toe te rekenen aan de sporthal, daar hoort het bij. De voorzitter: Wil u afronden? De heer Van Middelkoop: Voor de dekking nog 1 ding, de hele goede lezer ziet dat er in de dekking staat, een baat van 318.000 euro. Wij hebben dit jaar dat geld teruggekregen als belastingen. Eigenlijk is dat in de exploitatie opgenomen van de laatste 5 jaar. Die baat wordt nu eenmalig hierin gezet. Kunnen we mooi gebruiken voor al die aanvullende maatregelen. Het is eigenlijk exploitatie. We zijn er blij mee. Maar dat even voor de context. En dat geld is ook al binnen. Ik wens jullie succes met de besluitvorming. De voorzitter: Is er iemand van de commissieleden die een vraag heeft aan mijnheer Van Middelkoop? Kijk ik rechts van mij. Mijnheer Merckx van de VVD. De heer Merckx: Dank u wel, voorzitter.

Mijnheer Middelkoop, wat is nu in uw mening echt de beste oplossing? De voorzitter: Heeft u de vraag kunnen horen? De heer Van Middelkoop: Die kon ik uitstekend horen. We hebben de bestuursbrief er ook bijgedaan. Onze optie is, kies de hybride variant. De full electric variant geeft marginaal een besparing op CO2-emissie, maar is duidelijk duurder in investering. Met name omdat er een veel duurdere batterij in moet. Wij denken dat het over de top is. Als wij de capaciteit wat beperkter houden en ook gebruikmaken van, als het keihard vriest, 20 dagen per jaar naar verwachting, de cv-installaties, dan is dat prima voldoende. En het scheelt, als ik mij niet vergis, 4 of 5 ton investering. De andere variant was niets doen. Die zit er ook in, maar dan ben je evenveel geld kwijt en het risico dat het alleen maar duurder wordt met heffingen. Dan loopt het van je af. De voorzitter: Kijk ik naar de andere kant. Mevrouw Niekus van De Larense Vrouwenpartij. Mevrouw Niekus: Dank u wel, voorzitter. Mijnheer Van Middelkoop. We hebben vorige keer de WKK gedaan met een investering en dat heeft dan ongeveer twaalf jaar een houdbaarheidsdatum. Als we nu deze investering gaan doen, voor hoeveel jaar doen wij dit dan? De voorzitter: Mijnheer Van Middelkoop. De heer Van Middelkoop: Levensduren van vijftien jaar zijn genoemd en de terugverdientijd van tien jaar.

WKK kan je na een flinke revisie ook wel doen. Daarvan was bij de start ook bekend dat het twaalf jaar mee zou gaan. Daar zitten we nu aan en we zitten nu wel voor zo’n revisie. Maar ik ga ervan uit dat die vijftien jaar gehaald wordt. Ik heb geen reden om daaraan te twijfelen. De voorzitter: Kijk ik nog even verder naar links. Geen vragen. Mijnheer Van Middelkoop, u wordt hartelijk … Mijnheer De Jong, Liberaal Laren, heeft nog een vraag. 17