Transcript begrotingsvergadering 4 november 2022

Onze nieuwe wethouder heeft dit gelukkig op een constructieve wijze in de begroting verwerkt. Deze lijkt financieel ook veel realistischer te zijn opgesteld dan de begrotingen voorheen, die altijd zo optimistisch waren dat er elk jaar weer grote grepen uit de algemene reserve nodig waren bij de begroting c.q. jaarrekening. Gelukkig dus een constructieve begroting, maar we zijn er nog lang niet. We hebben nog een lange weg te gaan voordat onze solvabiliteit van de huidige negen procent voor 2023 weer boven de financieel gezonde ondergrens van twintig procent komt. U stuurt momenteel op veertien komma één procent voor 2026. Op welke wijze denkt u dit nog te kunnen realiseren? Ik sprak zojuist over hard op de rem trappen vanwege de oorlogseconomie waarin we zijn terechtgekomen. We hebben als gemeente geen vlees meer op de botten en nagenoeg al onze bezittingen zijn verkocht en het geld dat we daarvoor hebben gekregen wordt steeds minder waard. En voor alles wat we doen wordt geleend en u bent nog van plan veel meer te lenen. Volgens de planning zou het leenbedrag van Laren tot 2026 zelfs tot een ongekend hoog bedrag van drieënveertig komma zeven miljoen zijn gestegen tegen de eenendertig komma zes eind 2021.

Wij adviseren u dan ook alle projecten waarvoor opnieuw en sinds kort heel duur – dat is iedereen bekend want geld is niet meer gratis zoals steeds werd beweerd - geleend moet worden, in de ijskast te zetten. Mede omdat ook de afgelopen leningen die moeten worden verlengd opeens een heel andere financiële belasting voor de gemeente betekent, zeker als grote schuldengemeente die wij zijn jammer genoeg. Door de hoge energieprijs realiseert iedereen zich opeens dat zonder energie stil staat en dat dit niet met een paar windmolens en zonnepanelen extra, is op te lossen. Wij zullen nog veel energiezuiniger moeten worden dan we de afgelopen decennia gewend waren. En dan heb ik het niet over de verwarming een graadje lager zetten. We moeten als maatschappij onze woningvoorraad fundamenteel energiezuiniger maken. Dat is dus niet een zonnepaneel neerleggen om je energieverlies te compenseren, maar de huizen beter isoleren. Dat is weliswaar een verantwoordelijkheid van de eigenaren en van het Rijk, maar als gemeenten kunnen wij hen daarbij helpen. Denk daarbij aan gezamenlijke wijkgerichte initiatieven, gezamenlijke inkopen vergelijkbaar met de jaren negentig actie Tankslag. Daarbij zou inzicht in de individuele duurzaamheid van onze woningvoorraad een interessant hulpmiddel kunnen zijn.

De komende maanden komt de rijksoverheid ook nog met extra gemeentelijke instrumenten voor deze individuele verduurzaming passend in het programma Verbeterjehuis.nl. Laten we daar direct goed gebruik van maken. Voor het ondersteunen van winkeliers die in de problemen komen zien wij een rol weggelegd voor Bijzonder Laren, die jaarlijks via de verplichte opslag OZB van andere winkeliers en bedrijven een bedrag van honderdvijftigduizend euro krijgt. Wij roepen het college op met Bijzonder Laren hierover in gesprek te gaan om hieruit eventueel steunmaatregelen te financieren, teneinde deze extreme omstandigheden het hoofd te kunnen bieden zover als mogelijk. Want ook Bijzonder Laren zit volgens ons niet op nog meer leegstand te wachten. Het doet ons deugd dat de revitalisering van de Brinkbodem de komende jaren weer begroot staat. Hierdoor wordt De Brink zelf een enorme water opnemende spons. Optimaal onderhoud van onze riool en

vooral het schoonhouden van de putten is essentieel, daar horen we veel klachten van burgers over. En bij dreigende wateroverlast dient in tegenstelling tot de bui in 2014 de overloopklep bij de Gooyergracht, het laagste punt van het dorp, vooraf en achteraf open te worden gezet. Wij denken dat er met Laren Regenklaar intussen al zoveel positiefs is gebeurd, dat wellicht de bak onder De Coeswaerde in de geplande vorm niet meer nodig is. Pak eerst de kleine, eenvoudige en minder kostbare opvangmogelijkheden rond De Brink, dus langs de toegangswegen naar de Brink en evalueer de effecten van de afgelopen jaren. Als de wereld in brand staat is een pas op de plaats aan iedereen uit te leggen. Met deze begroting geven we ook tegelijkertijd goedkeuring aan flinke investeringen en uitgaven voor de Bel-organisatie. Wij vinden het jammer dat dit belangrijke onderwerp niet als apart raadsonderwerp besproken is, terwijl de Commissie MNF vorige maand is gecanceld vanwege het ontbreken van onderwerpen. Een gemiste kans, want ondanks de informatieavond is het ons nog steeds niet helemaal duidelijk wat De Bel inhoudelijk met dat geld gaat doen. De doelstellingen zijn erg algemeen. Over de ongelijke verdeling van de kosten hebben we nog een motie klaarliggen en de heer De Jong zal dit straks later toelichten. We willen best investeren in De Bel, maar geen blanco cheque afgeven.

De Bel blijft tenslotte qua werkzaamheden gewoon onze uitvoeringsorganisatie waarvan Sociale Zaken en recente belastingtaken al in de gemeente Huizen worden uitgevoerd. Uitbesteding die achteraf altijd duurder uitvallen. Ook de groendienst is de laatste jaren wordt grootste gedeelte uitbesteed, van ongewenste ontwikkeling die we graag zien teruggedraaid. Wij pleiten er allang voor het onderhoud van ons groene kapitaal weer volledig bij onze eigen groendienst te leggen. Zodat het onderhoud weer de aandacht krijgt die het toekomt, zoals vroeger het geval was. Een uitgelezen kans om een volwaardige groendienst in het ontwikkelplan wel mee te nemen. Wij verzoeken het college zich hiervoor sterk te maken. Tenslotte, ook moeten wij eens goed nadenken of alle niet-duurzame activiteiten zoals een ijsbaan, het gewenste hotel en andere projecten gericht op het aantrekken van zoveel mogelijk bezoekers en toeristen, gewenst is. Daarnaast kunnen we dat geld beter op andere manieren gebruiken. We danken de wethouder voor deze - voor zover mogelijk - solide begroting, maar willen de wethouder en ook iedereen die eraan gewerkt heeft, sorry … We willen hem toch op het hart drukken maar de uitgaven die niet per se nodig zijn, niet duurzaam zijn of waarvoor duur geleend moet worden, het komende jaar te bevriezen.

En ons alleen te richten op de echt noodzakelijke zaken en dat zou zomaar eens de bijstandsverlening naar onze inwoners kunnen zijn. Als het achteraf toch meevalt, kan het altijd nog. Beter te hard geremd dan alsnog uit de bocht gevlogen. Dank u wel. De voorzitter: Dank aan mevrouw Timmerman voor haar algemene beschouwing. Volgens mij is voldoende duidelijk dat de rode draad door de algemene politieke beschouwingen de huidige maatschappelijke opgaven op het gebied van energie en duurzaamheid zijn en de houdbaarheid van een aantal cijfers in het licht van onze economische crisis. Het college gaat nu in beraad over de bijdragen en ook hun reactie en daartoe schors ik de algemene beschouwingen voor een vijftien minuten. Ik denk dat dat voldoende is. De voorzitter: Leden van de raad, mensen op de publieke tribune, we gaan weer beginnen. De schorsing duurt iets langer. Dat heeft er mede mee te maken dat - hoe jong dit college ook is - een aantal benodigde prentjes met informatie toch een iets te klein lettertype hadden en wij toch een wat groter lettertype hadden om ons daarin goed te handhaven. Maar de wethouder van Financiën zal als eerste reageren op de eerste termijn. Hij is goed geëquipeerd dus ik geef hierbij het woord aan de wethouder van Financiën, de heer Van Midden.

De heer Van Midden: Ja, dank u wel mijnheer de voorzitter en dank alle fracties voor de zeer constructieve bijdrages aan het bespreken van deze begroting. Ik ben er heel blij mee. Het is voor het eerst mijn, het is mijn debuut zeg maar als wethouder Financiën om mijn eerste begroting te bespreken. En als je dan al een dergelijke input en ook betrokkenheid krijgt, dan stelt me dat alleen maar gelukkig om het zomaar even te zeggen. Du van de individuele partijen inga s dank daarvoor. Voordat ik op de vragen en opmerkingen van de

individuele partijen inga, even een algemene opmerking, wat algemene opmerkingen over de begroting zoals hij er nu ligt. Er werd al gezegd: De begroting ziet er zonnig uit, de komende jaren een positief resultaat. En dat is vooral te wijten aan de algemene uitkering die stijgt. Dat is natuurlijk zo, maar ik denk dat we ook onszelf op de borst kunnen kloppen. Want uiteindelijk is deze begroting ook vrucht van alle acties die we ook in de vorige colleges hebben ingezet, als het gaat om bezuinigen op bepaalde dingen, als het gaat om het in de hand krijgen van de kosten van het sociaal domein, we hebben ook met de WOZ, OZB wat gedaan. Dan zie je uiteindelijk dat het geheel bij elkaar leidt tot deze uitkomsten voor de komende jaren. Dus in die zin hebben we ook zelf actief aan bijgedragen als raad en college. Dat is even als algemene opmerking. Even door de begroting heen kijkend en dat schrijven we ook in de inleiding, zien we eigenlijk twee dingen: de begroting concentreert zich op de dagelijkse gang van de huishouding. Wij zeggen : Ongeacht onze plannen die we hebben als college, ongeacht onze nieuwe plannen moeten we gewoon dingen blijven doen. We blijven telefoon opnemen, we blijven paspoorten verstrekken, het groen snoeien en dat soort zaken. Ik noem dat altijd voor het gemak de kosten voor de dagelijkse gang van huishouding.

In de praktijk zijn die zo’n tachtig tot vijfentachtig procent van de totale begroting, is mij verteld. Dat betekent dat ook al heb je geen enkel plan voor wat dan ook, dat je uiteindelijk die kosten gaat maken. Tenzij je wil bezuinigen uiteraard en dat willen we niet, dat hebben we afgelopen jaar al gedaan. Dus dat betekent, en daar komt die rust, reinheid en regelmaat van mij dan terug, dat je zegt: Dat moeten we doen en laten we alsjeblieft zorgen dat we die kosten beheersen. Want op het moment dat die kosten niet beheersbaar zijn, dan gaat het ten koste van het geld wat ik eventueel wil vrijmaken voor mijn, de dingen die ik echt nieuw wil gaan doen. En dat wil ik niet, want anders, willen we niet want anders verstoor je je plannen. En in die zin prijzen we ons ook gelukkig dat we ook nu een goede algemene reserve met de verkoop van het gemeentehuis, want die geeft ook een buffer om uiteindelijk ook onverwachte uitslagen – mochten die er komen - goed op te kunnen vangen zonder dat het je nieuwe plannen verstoort. Want uiteindelijk - en dat zullen we straks zien in de verdere beantwoording van de vragen - hebben we een behoorlijk aantal uitdagingen te gaan die enorm belangrijk zijn ook voor onze inwoners. En dat willen we uiteindelijk zo goed mogelijk kunnen doen. Diverse fracties hebben een opmerking gemaakt over alle onzekerheden waarmee we te maken hebben.

Ja, we hebben inderdaad met heel veel onzekerheden te maken. Niet alleen als gemeente, maar ook als inwoners en ook wij als individuen zoals wij hier zitten. Het enige wat wij kunnen doen, wat ik kan doen is zoveel mogelijk proberen die onzekerheden in kaart te brengen en zo veel mogelijk kijken van: Hoe kunnen die onzekerheden zich op termijn gaan ontwikkelen en welke acties ga ik daarop ondernemen? Ik noem dat steeds scenariogewijs begroten. Dat we eigenlijk ook een veel beter zicht willen hebben van: hoe kunnen dingen zich nou op termijn ontwikkelen en wat voor gevolgen heeft dat voor ons? Dat zijn overigens niet alleen de financiële elementen, dat kunnen ook gewoon de uitvoering van je plannen zijn. Als op een gegeven moment wij bepaalde plannen hebben, daar hebben we bepaalde middelen voor nodig. En die middelen zijn niet beschikbaar of heel schaars waardoor we die plannen niet kunnen uitvoeren, hebben we ook een probleem. Dus niet alleen financieel. Op die manier willen we daarmee omgaan. Dingen als inflatie, is al een paar keer genoemd, dat is een hele grote onzekerheid. Wat ik wel weet is dat de gevolgen van de inflatie voor zover we zijn nu kunnen overzien, verwerkt zijn in de begroting. Dat zie je terugkomen als je kijkt naar verschillende begrotingsposten, dat we inflatiecorrecties daarop hebben gedaan. En wat het verder gaat worden, dat is nog onduidelijk.

Daar moeten we dus op kunnen anticiperen. Wat je overigens ook ziet, want er worden hele grote inflatiecijfers genoemd en die zijn toch een beetje ingegeven door het lijden wat men vreest. Deze week zijn een aantal artikelen verschenen in het Financieel Dagblad en Volkskrant waarbij je ziet dat uiteindelijk de inflatiecijfers zoals ze nu gepresenteerd worden, gebaseerd zijn op een soort verwachte inflatie maar niet op de feitelijke uitgaven die gedaan worden. En dan zie je uiteindelijk als je kijkt naar de feitelijke uitgaven zoals ze nu en 2023 gedaan gaan worden, dat de inflatie aanmerkelijk lager ligt. En dan zit ie op zo’n zeven, acht procent. Nog hoog, maar het is lager dan de zeventien procent die er is. Dus dat is even als algemene dingen. Je ziet ook in de begroting,

ook in de teksten van de begroting - hoop dat dat ook een beetje herkenbaar is - dat als je kijkt naar de dingen die we opschrijven dat we onze tekst met name concentreren op de dingen die we extra gaan doen, weer gaan doen. Dus bovenop die dagelijkse gang van de huishouding, dit zijn de dingen die we als college gaan oppakken. Die zitten - zoals geconstateerd - ook nog in de voorbereidingsfase waarbij we onze plannen aan het maken zijn. Dat we zeggen van: Dit hebben we in ieder geval voor 2023 nodig om onze plannen voor te bereiden. En we hebben geprobeerd om dat op een vrij eenvoudige manier neer te zetten en uit te leggen, maar ik merk uit de reacties ook dat dat ook nog voor verbetering vatbaar is. Dus daar gaan we ook aan werken. Dus dat is even algemeen. Dan zal ik met de bril op de individuele vragen van de fracties nalopen. Het CDA mist de algehele samenhang van het geheel. En ik kan me voorstellen dat dat gemist wordt. Als je nu kijkt zeg maar door de programma’s heen in de begroting, dan ontdek je een beetje samenhang. Maar uiteindelijk moet het een soort samenhang geheel worden van ons aller plannen en dat zullen we eigenlijk binnen de kortste keren voor elkaar gaan krijgen. Streven is om dat ook voor kerst te hebben. Waarom is dat belangrijk? Uiteindelijk is ook het belangrijk om uiteindelijk je planning & control cyclus ook goed te kunnen managen.

Dat is de vraag die ook gesteld is: Wat is uiteindelijk je sturingsmechanisme op financiën? Dat is natuurlijk je planning & control cyclus. Daar zitten logische elementen in: begroting zoals we vandaag bespreken, jaarrekening zoals die besproken wordt, maar daar zit ook je voortgangsrapportage in. Die voortgangsrapportage is niet alleen een financiële, maar dat is ook een voortgangsrapportage als het gaat om de doelstellingen die je uiteindelijk nastreeft. En of je die gerealiseerd hebt te ja of te nee en als je niet realiseert of niet dreigt te realiseren, welke acties nodig zijn. En daar is uiteindelijk ook de financiële component een belangrijke in, maar dat is eigenlijk alleen maar een middel wat je in staat moet stellen om die doelstellingen te realiseren. Dus in je planning en control cyclus wil je ook zien: Heb ik die middelen inderdaad of die doelstellingen die wij ooit afgesproken hebben, om die te kunnen realiseren? Dus dat integraal plan, dat gaat er komen. En dat, wat ik al zeg, is heel belangrijk voor onze sturing. Is de administratie op orde, wat gaan we doen? Ja, de administratie op orde in de zin van dat we toch nog wat uitdagingen hebben om die administratieve kant en met name als ik kijk naar de uitvoering van processen, gewoon te verbeteren. Daar moet nog heleboel in gebeuren.

Dat is ook onderdeel van het meerjarenontwikkelplan van De Bel, waarin we zeggen van: We hebben daar twee dingen die we daar kunnen onderscheiden. Een van de belangrijke elementen: Is de basis op orde? Dat betekent dat we onze proces op orde hebben, administratief helemaal op orde zijn, dat we ook de risico’s in ons processen goed beheersen, dat we uiteindelijk voldoen aan wet- en regelgeving als ik kijk naar nieuwe wet- en regelgeving die op ons afkomt. Dat is een traject wat we uiteindelijk ook binnen De Bel starten en we ook uiteindelijk een budget voor gebruiken wat ook opgenomen is in de begroting zoals nu voorligt. Dus is hij op orde? Ja, de basis is op orde, maar gegeven alle ontwikkelingen hebben we nog een aantal uitdagingen te gaan om ook het echt toekomst vast te maken. Want dat is eigenlijk het belangrijkste verhaal daarachter. Komend naar de rapportage, beginnen met een leesbare samenvatting: gaan we gewoon doen. Want het stuk is nog steeds honderddrieëndertig pagina’s. Overigens, op de begrotingsstukken nog steeds honderddrieëndertig pagina’s. Overigens ontkomen we er niet aan, want je moet ook wettelijk gezien gewoon bepaalde rapportages leveren. Maar die kunnen wat mij betreft gewoon in de bijlage.

En dan wil je uiteindelijk zeg maar voor je je doelstellingen, realisatie van je doelstellingen en de financiën daarachter, veel meer leesbare beknopte samenvattingen hebben die niet alleen de raad goed kan volgen en goed op kan reageren maar ook de inwoners van ons dorp. Want uiteindelijk willen we ook de inwoners daar goed mee kunnen nemen. Dus dat is zeker onze ambitie. De plusjes en de minnetjes van de inkomsten en uitgaven: Ja ik vind het wel een ding, daar heb je hartstikke gelijk in. Ik heb zelf ook al gezegd: Kunnen we er niet wat aan doen? Nou dat schijnt dat SAP, de softwareleverancier - een van de meest flexibele organisaties op dat punt, maar niet heus - maar ik wil toch eens gaan kijken of we daar niet wat aan kunnen doen. Ik kan, het is lastig. Ik denk, als we daar wat aan willen doen dan moeten we dat in de basis doen. Dus gewoon in je basisadministratie. Want met een soort oplegger te gaan werken en dan de plusjes en minnetjes

te gaan corrigeren zoals in je basisadministratie gaat, dat is geen werken. Dat kan – ik kijk Theo even aan - dat kan ik Theo ook niet aandoen. En dat is vragen om fouten. Maar ik wil toch wel eens gaan kijken van waar nu uiteindelijk bereik zit om dat voor elkaar te krijgen. Want ik stoor me daar ook vreselijk aan en ik maak daar ook gewoon vergissingen in. Nou, zorgen, in de begroting als het gaat om onderwijs, huisvesting, klimaat en energie. Nou, dat zijn eigenlijk drie belangrijke thema’s die we ook als college gaan oppakken en waar uiteindelijk nu de voorbereidingen voor aan het treffen zijn. En uiteindelijk zeg maar, die plannen ook een financiële vertaling moeten hebben die uiteindelijk ook weer terug gaan komen inderdaad om daar de besluitvorming op te doen. Maar daar zullen mijn collega-wethouders misschien straks ook nog wel dingen over zeggen. Dus dat gaat nog komen. Dus wat je nu in de lopende begroting ziet, de komende begroting ziet is eigenlijk de middelen die nodig zijn om die plannen te gaan ontwikkelen. Dan heb ik volgens mij zo’n beetje alle vragen van het CDA te pakken gehad. Dan gaan we naar Groen Laren. Het karakter van het dorp, het gaat om het versleten beeld van kunstenaarsdorp en dat uiteindelijk de gemeente zeg maar de balans moet vinden tussen bewoners, bedrijven en bezoekers. Ik denk dat het gewoon waar is.

Dat we daar een goede balans in moeten vinden. Het is best wel complex, om het zo maar even te zeggen. Maar daar heb je de politiek voor uiteindelijk om dat op een goede manier met elkaar te spreken en een goede balans tussen al die belangen te vinden en daar uiteindelijk evenwichtige besluitvorming op te hebben. Maar het is een uitdaging, want er zitten niet alleen bewonersaspecten aan maar er zitten ook allerlei economische perspectieven aan. Je hebt ook te maken met de bezoekers. Blijkt ook uit cijfers van Bijzonder Laren, dat de helft van de inkomsten van het dorp komen van bezoekers aan ons dorp. Nou, als dorp profiteren we daar ook weer van in allerlei opzichten. Maar het is in ieder geval een hele uitdaging om al die belangen op een goede manier op elkaar af te wegen. Dus in die zin wordt het gekend en zullen we daar uiteindelijk ook wat mee doen. Duurzame keuzes, ik vind dat is eigenlijk een beetje wat mij betreft de nieuwe lijn zoals het college het ingezet heeft. Wij willen bij onze keuzes uiteindelijk het duurzaamheidsaspect heel, hoe noem je het, prominent meewegen. Niet alleen financieel, maar ook vooral het maatschappelijk. Daar hebben we natuurlijk al afspraken over gemaakt laatste keer in de raadsvergadering als het gaat om alle raadsvoorstellen die hier komen, dat we uiteindelijk daar een soort duurzaamheidslabel op gaan plakken.

Maar uiteindelijk zullen we inderdaad veel meer zicht hebben, moeten hebben op duurzaamheid in de financiële aspecten ervan. Dus daar gaan we, volgens mij is dat ook een afspraak die we eigenlijk al gemaakt hebben. De twee fte wethouders die nu in ieder geval drie wethouders wordt en twee komma vier fte. Dat klopt. Ik moet als wethouder Financiën constateren dat we daardoor nul komma vier fte meer geld uitgeven, want we werken met zijn allen nul komma acht. Ja, ik zou hier willen zeggen: Alle waar voor zijn geld. Dus bekijken uiteindelijk na vier jaar of het de investering waard is gebleken. Voor nu komt het geld gewoon uit de lopende exploitatie. Nou, significante verbetering financiële stukken, verdere verbetering. Dat gaat gewoon komen. Dat hebben we nu al een beetje een opstapje proberen te maken met de begroting, maar daar gaan we verder mee aan de slag. Het is een van onze, een van mijn grote prioriteiten om dat beter en begrijpelijker te hebben. Het is helaas niet zo dat je dat over night anders krijgt. Het is toch wel een hele hijs om zeg maar als dingen al zeg maar jarenlang een bepaalde cadans hebben en een bepaalde vorm hebben, om dan bij wijze van spreken een stok in de spaken van het wiel te steken en te zeggen: Ik wil het gewoon heel anders hebben. Maar het heeft zeker mijn aandacht en zeker mijn ambitie om dat sterk te verbeteren.

Versterken van De Bel, inzetten op nieuw elan. Dat is eigenlijk het hele meerjarenontwikkelplan, zoals je dat hebt kunnen lezen. Wij zeggen van: Wij willen eigenlijk en dat zijn de twee sporen, ons concentreren op twee dingen. Dat is een: de basis op orde. Wat ik net al zei, daar hebben we geld voor. En het tweede – en dat en dat doen we ook langs een aantal leidende principes - uiteindelijk moet de Bel-organisatie in ieder geval ons maar ook Laren, Blaricum ons ondersteunen in de ambitie om tot een lengte van dagen zelfstandig dorp te zijn. En een zelfstandig dorp betekent ook dat we uiteindelijk een bestuur willen hebben, want dat rechtvaardigt ook het bestuur zoals we nu hebben, wat dicht bij haar inwoners staat. En ook het bestuur moeten een zeker elan daarin hebben. En dat zie je ook terug komen in het

meerjarenontwikkelplan: Als ik kijk naar de leidende motieven om het zo maar even te zeggen, dan is het niet alleen basis op orde, maar we willen ook flexibel en innovatief kunnen zijn om daarmee ook erg dicht bij de inwoners te staan. En er staan wat dat betreft nog wat uitdagingen op ons te wachten. Als het gaat om de Omgevingswet, investeringen in duurzaamheid. Dus in die zin zal er enorm veel druk komen op het dicht staan bij inwoners en die ambitie ook in te vullen. Maar wat mij betreft is dat ook een uiting van het nieuwe elan wat we daarmee willen uitstralen en ook de Bel-organisatie ziet daar met veel ambitie in is mij gebleken. De voorzitter: Wethouder, volgens mij had de vraag van de heer Vos met name betrekking op strategisch personeelsbeleid en de koppeling met onderwijsinstellingen. De vraag over het versterken van De Bel. De heer Van Midden: o ja, dat is goed. Nou ja, het hele strategisch personeelsbeleid is een belangrijk element van het meerjarenontwikkelplan, in alle aspecten eigenlijk. Dus je wil kijken: Waar kan ik nou heel gericht zeg maar de goede mensen vandaan kwamen. En ik weet niet zo uit mijn hoofd om direct te ‘…’ waar het onderwijs is, maar ik vind het wel een hele goede suggestie om daar in ieder geval heel duidelijk ook mee aan de slag te gaan.

Omdat het ook een mogelijkheid biedt om die mensen ook dichtbij huis te halen, als je met onderwijsinstellingen in de directe omgeving daar ook een relatie mee hebt. Ja. Ik hoop dat ik daarmee beantwoord heb. De belastingcapaciteit, gaan we die in 2026 gebruiken? Ja, dat is de OZB. Nou, we hebben een behoorlijke belastingcapaciteit nog over om het zo maar even te zeggen. Het is nog zo’n tien procent van onze begroting, twee komma zes miljoen. Maar die willen we niet gebruiken. Dat hebben we ook afgesproken als college om dat niet te gaan gebruiken. En ik moet heel eerlijk zeggen, ook in maatschappelijk perspectief moeten we heel voorzichtig zijn met de OZB. Waarom? Als je kijkt naar de inwoners van Laren, dan krijgen ze nu verschillende dingen op zich af. We praten over energie-armoede, daar gaan we straks nog wat over zeggen. We praten over talen van de energienota en we praten over de kosten van OZB. Wat je ziet is dat in ons dorp heel veel mensen zijn die in het verleden relatief goedkoop een woning betrokken hebben en dat is soms nou ja dertig jaar geleden. En dat de waardeontwikkeling van die woningen enorm geweest is, waardoor je uiteindelijk als je volledig ook die waardeontwikkeling zou vertalen in een OZB en je volledige OZB-capaciteit benut, die mensen onmogelijke financiële opgave meegeven.

Want wat je ziet, is dat die mensen uiteindelijk dat geld moeten opbrengen vanuit vaak pensioeninkomsten omdat ze niet meer actief werkzaam zijn. Afhankelijk zijn van het pensioen wat een behoorlijke financiële druk geeft. Dus mijn, ons idee is om in ieder geval daar heel voorzichtig mee te zijn en daar echt niks mee te doen en met name ook vanuit maatschappelijk perspectief. Ik zie voorbeelden van mensen die een huis gekocht hebben, toen nog sociaal koop van ruim een ton en die huizen zijn nu acht ton waard. Nou en als je daar volledig je OZB en ook je volledige inflatie over zou rekenen, dan is dat voor die mensen denk ik financieel gewoon heel moeilijk. Dus, nee, eigenlijk het antwoord. Onderwijshuisvesting, dat is voor collega De Groot. En van mij de investeringen, de echte investeringen in onderwijshuisvesting zitten nog niet in de begroting. De gelden wat we nodig hebben om de plannen te gaan ontwikkelen, dat zit wel in de begroting want daar zijn we nu mee bezig. En uiteindelijk zal op basis van dat plan, zoals we dat ook aan de raad zullen voorleggen met alle financiële componenten daaraan, zullen we uiteindelijk een besluit daarover nemen en ook kijken: Wat voor effecten heeft dat nou op onze begroting en wat moeten we daar uiteindelijk verder over besluiten? Dus dat gaat nog komen. Dan ga ik naar de VVD. Ja, inflatie en effecten.

Ik heb het net al even gezegd: Voor het komend jaar zijn eigenlijk de inflatie-effecten voor zover we ze kunnen zien, overzien, zijn meegenomen. Dat zie ik ook terugkomen in de begroting. Voor de jaren daarna zullen gaan kijken op basis van scenario’s wat uiteindelijk de ontwikkelingen zullen zijn. Om daar even wat dieper in te gaan, bijvoorbeeld … Ik dacht dat u naar mij ging wijzen, mijnheer de voorzitter. De heer Koldenhof gaf al aan dat misschien op Europees, vanuit de ECB wat ontwikkelingen zijn op het gebied van de rente. Nou dat klopt. Als je kijkt wat de effecten uiteindelijk zullen zijn in Laren: Wij betalen op dit moment zo’n drieëntwintigduizend euro aan externe rente, om het zo maar

even te zeggen. Nou stel dat de rente verdubbelt in de komende jaren, dan zou die van drieëntwintig naar zesenveertig gaan. Nou dat kunnen we financieel wel lijden. Als je kijkt naar de prijsindex, ik neem even de Bel-organisatie, nou de begroting is uit mijn hoofd zo’n tweeëntwintig miljoen, vijftig miljoen is personeel. Nou stel dat zeven miljoen zeg maar prijsindex-gerelateerde diensten zijn. Stel dat de prijsindex met tien procent punt stijgt, dan zou zeven ton meer kosten zijn verdeeld over drie gemeentes. Nou, dat kunnen we ook wel lijden. Dus in die zin is het echte financiële risico beperkt, alleen ik stop het geld liever ergens anders in bij wijze van spreken dan dat ik steeds die inflatie achterna moet jagen. Even kijken, de wijkschouwen. Gaan we alle buurten bedienen, zorgen voor onderhoud, stoep en straten? Die zorg voor onderhoud, stoep en straten deel ik, want daar krijg ik ook steeds een opmerking over. De wijkschouwers zijn aan het voorbereiden. Deze week toevallig eerste plek gehad van: Hoe kunnen we dat plan nou gewoon zo goed mogelijk gaan uitvoeren, hoe kunnen we dat op een effectieve manier doen en hoe gaan we daar op een zo goed mogelijke manier in gesprek met de buurten? Nou, dat plan gaan we nu aan het opstellen. Mijn ambitie of onze ambitie is om voor het eind van het jaar al een eerste wijkschouw gedaan te hebben.

En in ieder geval volgend jaar een groot deel van de wijkschouwen gedaan te hebben. Ik heb inmiddels geconstateerd dat we iets van elf wijken onderscheiden hier in Laren. Ik denk dat we dat op de een of andere manier een beetje moeten indikken om het een beetje behapbaar te laten zijn. Dus daar wordt aan gewerkt, maar we hebben als college eigenlijk allemaal iets van: Joh, we moeten hier gewoon snelheid in maken, want het is een van de belangrijkste onderdelen van ons beleid ook als het gaat om inwonersbetrokkenheid. De veiligheid, de boa-inzet. Er staat ook … de boa-inzet. Zitten we nou de boa’s effectief in en ook op die dingen in die onze buurt, of burgers ergeren. Nou dat doen wij. We doen dat ook op basis van klachten die we krijgen van mensen. Als het gaat om parkeren op bepaalde punten in het dorp, dan worden die boa’s uiteindelijk op afgestuurd om daar te handhaven. Van onze kant willen we ook daar die wijkschouwen in gebruiken om daar ook veel meer noem het even structuur, in te krijgen. Waar liggen nou echt over alle wijken heen de belangrijkste prioriteiten? En waar moeten we nou echt gaan inzetten, ook als het gaat om boa-capaciteit? Je kan je voorstellen dat de prioriteiten in het centrum misschien iets anders ligt dan aan de randen van het dorp, maar in beide gevallen zou je boa-capaciteit beschikbaar moeten hebben om mogelijke problemen aan te pakken.

Dus we gaan daar wat structureler mee aan de gang. Dat gaan we ook doen met ons plan als het gaat om vergunningen en handhaving; er komt een nieuw beleidsplan. Dat zullen we ook veel meer risico gebaseerd inrichten. Kijken van: Waar liggen nou de belangrijkste risico’s in ons dorp en waar gaan we uiteindelijk de capaciteit op inzetten? En daar zal uiteindelijk ook boa-capaciteit een rol in spelen. De belastingsamenwerking, waar effect in begroting. Ja, uiteindelijk, het positieve effect moet natuurlijk zijn de belastinginkomsten zoals we nu hebben en ook begroot zijn. Als je kijkt naar de kosteneffecten, die staan in de begroting. De kosten van de uitbesteding van de belastingen voor komend jaar zijn –uit mijn hoofd - zo’n vijfhonderddrieduizend euro en die staan opgenomen in de begroting. Dus de inkomsten minus de kosten die we maken is uiteindelijk de opbrengsten van die belastingen. Dus dat is het enige wat ik erover kan zeggen, maar het staat verwerkt in de begroting. Die taxatie, dat is wel een ding. Ik zou hem inderdaad ook liefst naar voren willen maar ik begrijp zelfs dat in de situatie bij Huizen waar we ook meer capaciteit en deskundigheid hebben, het moeilijk is om die taxaties ruim voor het einde van het jaar af te ronden.

Dus wat wij nu doen, inderdaad, is de WOZ waarde schatten op basis van een bepaalde stijging; we hebben de CBS-stijging van genomen van zeven komma zeven procent. In de definitieve komt pas in december en ook de semper in de raad. Ik wil me best wel inspannen om dat te versnellen, wat eerder te krijgen maar ik vraag me af of dat uiteindelijk ook zal lukken. Is mijn eerlijke antwoord, meer kan ik er eigenlijk niet in beloven. Inzicht in publieksversie tussen de … Zal ik meenemen, als het gaat om het verbeteren van ons publieksversie. En de SMART-indicatoren, dat willen we zeker. Wat ik al zei, onze planning & control cyclus en met name die tussentijdse rapportages, is een van onze belangrijkste instrumenten om op de voortgang van onze plannen te meten. Dat betekent ook uiteindelijk dat die doelstellingen van die plannen ook echt SMART moeten zijn: Wat wil je nou uiteindelijk bereiken op wat

voor moment? En ik zou aan dat SMART nog een S willen toevoegen, dat is dat we het vooral Simpel moeten houden. Want als ik kijk naar voorgaande rapportages, dan zie je vaak een veelheid aan doelstellingen. Je ziet dat inmiddels naast de kleuren rood, geel en groen, er ook de kleuren donkerblauw en zwart bijgekomen zijn in rapportages waardoor niemand het meer kan volgen. Dus het moet niet alleen SMART, maar ook simpel. En het zou betekenen dat je misschien per onderdeel drie tot vijf doelstellingen hebt waar je echt heel actief op stuurt. Doelstellingen zijn ook echt de dingen die je nieuw wil doen en anders wil doen boven op de dagelijkse gang van de huishouding. Wat heb ik toch veel tijd nodig. Mijnheer de voorzitter, heb ik nog tijd om dingen te kunnen …? De opmerking van Larens Behoud. Nou, complimenten met de houding, kijken wat kan. Verfrissend, maar ook zorgvuldig. Nou, dank voor het compliment en wij zijn natuurlijk, wij hopen verfrissend te kunnen zijn ondanks onze leeftijd. Zijn in zekere zin ook heel blijmoedig en onbevangen, maar zeker niet mee. Dus we doen ook dingen heel zorgvuldig en ik hoop dat dat uiteindelijk ook zichtbaar wordt in de discussies die we hier hebben. College, blij dat college de raad meeneemt in de afweging en aanpak. Dat geldt overigens ook voor de Bel-organisatie, er staat daar een begrip voor de investering voor de Bel-organisatie.

Ik pak het even bij elkaar, want we hebben inderdaad een paar opmerkingen gemaakt over de investering in de Bel-organisatie. Belangrijk is natuurlijk ook om daar uiteindelijk de raad erbij te betrekken en ook daar iets over te laten zeggen. We prijzen ons gelukkig dat uiteindelijk onze eigen burgemeester voorzitter is van het meerjarenontwikkelplan, dat hij zich persoonlijk gaat inspannen om uiteindelijk ook de raad zoveel mogelijk bij te betrekken als dat nodig blijkt te zijn. Dus daar gaan we zeker aan werken. Opbouw reserve, greep op kosten, hoe zorgen we dat de reserve op peil blijft. Over die reserve trouwens die voor het gemeentehuis is binnengekomen, drie komma acht miljoen extra, heb ik al van beloofd dat ik daar gewoon niet aan wil komen. Wil ik echt, echt niet aankomen. En naast die drie komma acht hebben we gelukkig nog wat meer reserves. Want we hadden, als ik even de jaarrekening neem van vorig keer, iets van vijf miljoen ruim aan totale reserves. Nou, komt drie komma acht bij. Komt zo’n negen miljoen. We hebben de ligweide verkocht, komt nog wat bij. Dus uiteindelijk hebben we genoeg ook andere reserves om in geval dat er calamiteiten zijn, om daaruit te kunnen putten. Maar ik wil eigenlijk de reserve voor het gemeentehuis, tenzij onze raad zegt: Nu is er zodanig iets aan de hand en we willen het zodanig graag, dan moeten we het geld toch voor gaan besteden.

Tenzij u dat als raad zegt, maar voor de rest wil ik er gewoon echt vanaf kunnen blijven. Want ik ben het helemaal eens met ook de criticasters naast mij, die zeggen: Tafelzilver kan je maar eens verkopen. En dat is ook zo. Daarom moeten we ook heel voorzichtig zijn met de gelden die uit dat tafelzilververkoop voortkomen. Via de publieksversie. Ja, dat is wel grappig. Ik vind het in ieder geval heel leuk dat Larens Behoud dat narekent. Wij hebben ook in de kop een soort disclaimer gezet van: dit is een overzicht op hoofdlijnen. Want als je alle andere wat kleinere dingen meeneemt, dan wordt het weer wat onoverzichtelijk. Dat betekent inderdaad dat als je de individuele kosten bij elkaar optelt dat er een gat zit van zo’n twee komma acht miljoen. Maar als je kijkt naar de inkomsten en uitgaven in de koppen, dan zie je die tweehonderdtweeënzeventigduizend zeg maar positief saldo terug staan. En met de opmerking dus erbij dat het een overzicht is op hoofdlijnen met de belangrijkste kostenposten. Maar als dat dan toch vragen oplevert, dan is dat op zich misschien toch wel goed om daar bij de volgende versie toch eens even naar te kijken en te kijken of we dit soort vragen en onduidelijkheid toch weg kunnen nemen. Dus dank in ieder geval voor het rekenwerk daarin.

Dat is juist het goede van een publieksversie natuurlijk, dat er uiteindelijk mensen zelf thuis met de rekenmachine in de hand dat kunnen doen. Nou, middelen aan doelen verbinden in begroting, SMART, onder andere verkeerde subsidieafspraken. Ja, ik denk dat dat, volgens mij heb ik daar al genoeg over gezegd. En terugkeergesprek met de … Hoe kijkt het college in algemene zin naar de financiële positie? Hoe zit het met andere gemeenten? Wat verwachten we van het Rijk? Ja, onze financiële positie – maar dat geldt eigenlijk voor de positie van alle gemeenten - is natuurlijk onzeker met alle ontwikkelingen. Wat ik al zeg, met onze begroting van komende vier jaar ziet het er goed uit. Dat komt ook door de acties die we zelf gedaan hebben en de inkomsten van het Rijk. Hoe die inkomsten van het Rijk zich zullen gaan ontwikkelen is een lastig om dat

goed in te schatten. Is wel één van de risico’s trouwens waarmee we te maken hebben. We hebben natuurlijk het ravijnjaar wat aangekondigd wordt. Nou, je ziet inmiddels dat we geloof een jaar verder zijn en dat dat ook weer een beetje afvlakt. Nou, je weet niet wat de komende jaren nog kan gebeuren. Maar goed, er zijn tal van risico’s en onzekerheden, wat ik al aangaf. Wat ik zie is dat alle gemeentes daarmee kampen. Wat ik het allerbelangrijkste vind, is dat we voor onszelf goed zicht hebben op de risico’s. Om van daaruit te kijken van: Hoe gaan we nou met die risico’s om? En ik ben ook in gesprek met de VNG daarover, want VNG is iemand ook specifiek ermee bezig. Die is een soort model aan het maken waarbij ze per type gemeente een soort risicolabel erop willen plakken. Zeg als je een gemeente bent van tienduizend inwoners, dan zijn dit de belangrijkste risico’s die je uiteindelijk als gemeente ook financieel moet gaan managen in de komende tijd. Nou, dat staat nog in de kinderschoenen. Sterker nog, ik heb het idee dat ze mij een beetje vastklampen omdat ik daar zelf hele specifieke ideeën hebben. Maar je ziet dat we daar met z’n allen toch wel mee aan de slag willen gaan.

Dus dat betekent dat we uiteindelijk veel minder jaarlijks met die begroting bezig zullen zijn in termen van financieel management, maar veel meer met langetermijnvisies op de ontwikkeling van financiën bezig zullen zijn hoe je daar uiteindelijk met je begroting op inspeelt. Maar het is wel een heel lastige klus. Ik kom uit de wereld van risicomanagement en ik weet hoe je op die manier dingen moet doen. Maar zelfs voor een kleine gemeente, dat is best wel heel lastig om daar goed grip op te krijgen. Maar het is in ieder geval de ambitie om daar op een goede manier mee om te gaan. Ja, D66, grote onzekerheid … door politiek. Ja, wijzigingen nodig zijn. Nou, dat klopt en dat gaan we ook proberen zoveel mogelijk in te schatten. Bezuinigingen die deels zijn teruggedraaid, nou dank u wel. Oh ja, afvalstoffenheffing kostendekkend houden. Ja, de afvalstoffendekking, in principe is dat gewoon kostendekkend. Dat is hij nu in 2023 en dat willen we ook zo houden, dus dat zal zo blijven. Ook een opmerking over de verdeelsleutel tussen de dorpen, waar de motie over is ingediend. Daar zijn we over in gesprek, want dat is ook een van de dingen die we in het coalitieakkoord hadden afgesproken.

Er is een verkenner aangesteld, Peter Rinia die op dit moment verkennende gesprekken aan het voeren is met de gemeente, van: Hoe zitten de verschillende gemeenten erin? Wat zijn de wensen en verlangens? En hoe gaan we uiteindelijk tot een oplossing komen? Ik kan in ieder geval verzekeren dat het een beetje is als de egeltjes, om het zo maar even te zeggen. Heel voorzichtig, omdat het best wel lastig is. Want uiteindelijk willen wij wat, maar je wil ook dat anderen bewegen en dat vereist toch wel wat tact om het maar even zo te zeggen. Dus daar gaan we mee aan de slag. Ik weet niet of we zo direct met de motie daar nog verder terug willen komen, mijnheer de voorzitter? Ja, want ik heb de motie gezien. Ik denk dat het een hele sympathieke motie is. Wat ik al zei, we zijn er zelf mee bezig. Ik denk dat het niet goed is om die motie dan te koppelen aan het meerjarenontwikkelplan omdat je daar eigenlijk jezelf mee in de voet schiet. Want uiteindelijk willen we met het meerjarenontwikkelplan en de kosten die we daarin investeren, willen we uiteindelijk de effectiviteit van de besteding van onze gelden kunnen vergroten om onze ambities te verwezenlijken. Als nou de motie onverhoopt zou aangenomen worden, want we kunnen - dat had ik er even bij moeten zeggen - dit nog niet in 2023 realiseren. Dat is nog net te kort dag; je zult het in 2024 moeten doen.

En daarom is het nu wat gevaarlijk om zeg maar te koppelen aan het meerjarenontwikkelplan, want dat zou dus betekenen als de motie aangenomen wordt dat het meerjarenontwikkelplan onder druk komt te staan. En dat moeten we met zijn allen niet willen, want dan schieten we - zoals ik al zei - ons in de voet. Ik zie dat dit tot op het overleg leidt bij Liberaal Laren. Even kijken hoor. Ik zit nog bij D66. Meer betrokkenheid en inzicht in de Bel-organisatie voorraad in inwoners. Ja, daar is de Bel-organisatie op dit moment druk mee bezig om daar verder de plannen te doen en kijken van: Hoe kunnen we uiteindelijk die betrokkenheid vergroten? Onder andere door het ook, de Bel-organisatie wat persoonlijker te maken, dus ook zeg maar mensen kunnen laten zien, te kunnen presenteren zodat je wat meer gevoel krijgt ook bij, achter de organisatie zelf, welke mensen daar zitten. Ik denk dat het heel belangrijk is, want ik hecht er steeds meer waarde aan om te zeggen dat zo’n Bel-organisatie natuurlijk geen abstract begrip is. De Bel-organisatie, onze eigen medewerkers die uiteindelijk het werk voor ons doen en daar moeten we zuinig op zijn. En die

medewerkers moeten uiteindelijk ook goed zichtbaar voor ons zijn om daar uiteindelijk een goede band, een goede relatie mee op te bouwen. Dus in die zin is het heel belangrijk om daar aandacht aan te besteden. Dan ga ik naar Liberaal Laren. Zitten we niet in een andere werkelijkheid? Is de begroting niet achterhaald? En de prijsontwikkeling … Nou, zo somber is het niet. De begroting is nog niet achterhaald. En wat ik al zei, daar waar we zicht hebben op de ontwikkeling, de effecten op de begroting zitten ze erin voor 2023. Maar goed, we hebben wel met heel veel onzekerheden te maken. Dus in die zin volg ik ook uw betoog. Zicht op de kosten van Oekraïners. Ja, daar zitten we middenin. We zitten midden in het proces om dat zichtbaar te maken. Vanuit het Rijk hebben we, of krijgen we inkomsten. Dat was honderd euro per bed per nacht per vluchteling, of honderd euro per nacht. Dat wordt nu verlaagd naar drieëntachtig euro per bed per nacht. Maar we zijn nu in een proces om vanuit onze kant te kijken van: Welke kosten hebben we nou uiteindelijk gemaakt? En hoe gaan we de kosten verdelen? De verwachting is dat tot eind november – zo uit mijn hoofd - beschikbaar is, dus dan komen we erop terug. Solvabiliteit, hoe gaan we dat verbeteren? Ja, er werd al gerefereerd aan de cijfers zoals die nu in de begroting staan. Ja, ik zou zeggen: Laat de begroting even de begroting.

Ik denk dat ik de solvabiliteit het beste kan beoordelen op het moment dat we de jaarrekening hebben. Want dan hebben we de definitieve cijfers. Wat je in de begroting ziet, is dat wat betreft de lening portefeuille nog de oorspronkelijke begrote lening portefeuille ook van het vorig college erin zit. Met name ook als het gaat om wegen, verkeersplannen en dat soort dingen. Dat geeft ook die schok in het aantal leningen. Daar gaan we naar kijken, dat gaan we herzien. We hebben een aantal dingen al, willen we anders doen. Er was bijvoorbeeld in die financiering al een bedrag opgenomen voor het tweede deel van de naar de straat, om daarmee aan de slag te gaan. Daarvan hebben we als college gezegd: Dat draaien we terug, dat gaan we nu niet doen. We gaan eerst even kijken in het licht van andere dingen die we willen gaan doen: Wat zijn onze belangrijkste prioriteiten en welke middelen gaan we uiteindelijk daarvoor inzetten om die prioriteiten te realiseren? Dus we gaan echt opnieuw kijken naar die leningenportefeuille. En de solvabiliteit, als ik hem even pak, ik pak even de jaarrekening. Dan hadden we op dat moment zo’n geloof vijf miljoen eigen vermogen, komt drie komma acht miljoen bij, is negen miljoen, balanstotaal van zesenveertig. Dan zit je ongeveer op de negentien procent als je snel rekent. U mag het narekenen, mijn heer De Jong.

U bent een goede rekenaar, heb ik inmiddels ervaren. Oké, dank u wel. Ja, in het leenbedrag daar kijken we wel kritisch naar hoor. Want we willen echt als we lenen de dingen doen waarvan we zeggen: Daar zijn we met zijn allen van overtuigd, raad en ook inwoners. Dat het ook uiteindelijk een goede besteding. Nou, revitalisering ‘…’, goed dat het structureel is opgenomen. Waarvoor dank. Onderhoud openbare ruimten weer bij groens dienst beleggen. Ja, dat is iets wat ook aan de orde is gekomen in de bespreking van het groenplan in de commissie. Dat is inderdaad iets waar we naar kijken. Wat we nu aan het doen zijn is, dat we de uitbesteding van de groenactiviteiten aan het evalueren zijn en van daaruit aan het kijken zijn hoe we dat naar de toekomst toe het beste kunnen gaan invullen. Ik heb me daar sinds we daarmee bezig zijn nog geen conclusie kunnen trekken. Ik zag dat onze journalist in het krantenartikel wat daags daarna geschreven was, al een conclusie had getrokken dat De Bel besluit het allemaal in eigen beheer te doen. Nou, zover zijn we nog. Dat is onderdeel van evaluatie maar ik kan in ieder geval zeggen dat ik als wethouder Financiën zeer kritisch zit in de situatie zoals we hem nu hebben en toch willen gaan kijken hoe we dat efficiënter zouden kunnen doen, anders zouden kunnen doen. Is geen toezegging, maar dat is in ieder geval iets wat we in evaluatie meenemen.

Dan heb ik volgens mij alles te pakken gehad. Ja, Liberaal Laren geeft aan dat ze graag hadden gehad dat het Belplan meer ontwikkelplan, als apart raadsonderwerp had kunnen worden besproken, nog niet alles is duidelijk. Ja, we hebben uiteindelijk gekozen om een uitgebreide informatieavond te doen met alle drie de raden, ook in de hoop dat daarmee alle onduidelijkheden en vragen beantwoord worden, ja. Dat leek ons ook meest efficiënt in het hele proces om te komen tot de begroting zoals die er nu ligt, maar ook voor de andere gemeentes. Ja, ik zou niet weten hoe we dat op dit moment ook anders kunnen doen, alleen maar met het voorstel zoals we het nu in de vergadering hebben liggen. En ook vond ik het een goede avond, want volgens mij hebben we heel intensief het kunnen

bespreken met ook kritische feedback, kritische vragen die we op een goede manier hebben kunnen bespreken. Dus in die zin heeft het wel zijn functie gehad. Volgens mij mijnheer de voorzitter, heb ik daarmee alle dingen gehad. De voorzitter: Gaat nog om twee punten, om preciseringsvragen. Het eerste antwoord op de vraag van het CDA over de uitwerking van het coalitieakkoord wat in meerdere inbrengen voorbij kwam, gaf u aan: Er komt iets voor de kerst. Concreet betekent dat dat het uitvoeringsprogramma coalitieakkoord voor de kerst naar de raad gestuurd wordt, he? De heer Van Midden: Ja. De voorzitter: Ja. En twee: Misschien is het toch wel goed om iets te zeggen over de houdbaarheid van de financiële cijfers in het licht van de rente en de prijsstijgingen. De heer Van Midden: Oh, ik dacht dat ik al doe. Nou, voor de houdbaarheid in ieder geval komend jaar 2023 hebben we alles verwerkt, staat alles erin wat we weten. En er staan ook wat aanvullende kosten in opgenomen in de begroting. De houdbaarheid voor de langere termijn, dat kan ik niet inschatten. Ik kan alleen zeggen: Als er nou hele negatieve scenario’s ontstaan, dan hebben we uiteindelijk genoeg middelen om die het hoofd te kunnen bieden.

Want je ziet uiteindelijk per saldo, als je kijk bijvoorbeeld naar je renterisico maar ook je prijsindexrisico, dat als je dat uitdrukt gewoon in geld en effecten op je totale, nou ja financiële middelen of je totale vermogen, dat we het uiteindelijk kunnen hebben. Alleen ik zei: Ik geef het liever ergens anders voor uit dan dit soort dingen. En ik hoop dat uiteindelijk de soep niet zo heet gegeten wordt als hij wordt opgediend, zeker als het gaat om de inflatie. Dat is eigenlijk mijn korte samenvatting. De voorzitter: Dank mijnheer Van Midden. Dat was een uitgebreide bijdrage van de wethouder van Financiën. Voor de eerste keer ter verdediging van een begroting voor deze nieuwe coalitieperiode. Dank daarvoor. Ik ga naar wethouder Westerkamp. Die het ongetwijfeld iets korter kan houden. Net zoals de heer De Groot. De heer Westerkamp: Voorzitter, leden van de raad, ja ik ga mijn best doen om wat korter te doen. Maar dat zou ook wel moeten kunnen, omdat de wethouder Financiën veel meer te vertellen heeft omdat het onderwerp de begroting is. Voorzitter, ik probeer een aantal dingen gelijk samen te vatten. Een aantal onderwerpen omdat die door meerdere fracties zijn genoemd. Laat ik beginnen met het Brinkhuis waar CDA, Groen Laren, VVD en D66 opmerkingen over hebben gemaakt.

Als we even teruggaan in de tijd: Het Brinkhuis heeft flink moeten bezuinigen en de verhuizing van het bestuur naar het Brinkhuis is een impuls om te zorgen dat zij daardoor ook mede kostendrager zijn voor de opgaves waar ook het Brinkhuis voor staat. En bij die bezuinigingsopdracht moet iedereen indikken. En de voorzieningen die wij hier in Laren hebben, die ook vorm worden gegeven in het Brinkhuis, moeten ook naar de Larense maat worden vormgegeven. En daar is het Brinkhuis zeer goed mee bezig, vind ik, als ik zie waar ze op dit moment mee bezig zijn. Er is een opmerking gemaakt over de huidige verbouwing dat het er wat luxe uit zou zien. Afgelopen woensdag had ik een werkbezoek bij de Brinkbus en heb de verdere dag besteed door gewoon in de foyer te zitten werken. En ik moet zeggen, ik heb ontzettend veel positieve reacties van mensen gehoord over hoe het Brinkhuis er nu uitziet. Dus dat is ook heel positief. En in het licht wat we ook allemaal willen, is dit ook vormgegeven. En je ziet, paar weken terug heb ik het informatiepunt Digitale Overheid mogen openen, waar echt heel veel partners die in het Brinkhuis zitten maar die daar ook tijdelijk komen, zoals het toegankelijkheidsteam die daar zijn spreekuur houdt, allemaal betrokken zijn. Waardoor mensen - de VVD had het erover, de visie op dienstverlening - wij proberen dicht bij onze inwoners te zijn.

Dus dat betekent ook dat als inwoners informatie moeten ophalen, dat ze dat ook dichtbij kunnen doen, dat ze daarin worden geholpen zoals dat

met het informatiepunt Digitale Overheid gebeurt. En een loket Burgerzaken, als ik dan kijk naar D66. Daar willen we best wel naar kijken, maar we weten dat Blaricum dat heeft en we weten dat dat ook hoge kosten met zich meebrengt op het gebied van beveiliging en de systemen die je dan daar moet koppelen. Maar goed, we kunnen kijken. Maar we zien ook, en daar is het één, twee dagen, dus dat onderwerp willen we best meenemen om eens te kijken: Kan dat? Maar we zijn daar nu ook echt sterk in ontwikkeling. En op dit moment, wat natuurlijk ook iedereen vroeg: Hoe staat het nou met die verhuizing? We hebben een projectleider aangesteld die op dit moment met alle partijen gesprekken voert, dus ook met de bewegingsdames, met allerlei partijen die er in zitten, om dan te kijken van: Hoe kunnen we nou daar een goed plan van maken, zodat iedereen kan inpassen? Waarom moeten wat indikken en we moeten misschien ook dingen anders gaan doen. Dat kan, maar we hebben daar de ruimte mee want het Brinkhuis is natuurlijk niet alleen het Brinkhuis, het is ook het muziekcentrum Schering en Inslag waar ook ruimtes zijn. Dus we gaan met elkaar kijken: Hoe kunnen we dit zo goed mogelijk vormgeven? Komende dinsdag krijgen we daar in het college eerste presentatie over en wij zullen daarna zeker via een raadsinformatiebrief informatie over geven.

Daar is ook nog een opmerking over gemaakt, ik dacht vanuit D66: Ja, dan hebben we geen inspraak. Maar u weet, elk onderwerp wat in de raadsinformatiebrief wordt behandeld kunt u natuurlijk op de agenda van een commissie zetten, zodat we daar nog eventueel dieper op ingaan. Maar ik weet niet precies welke partij het was, ik dacht dat die opmerking daarvan kwam. Dus dat is denk ik op dit moment over de opmerking over het Brinkhuis. Dus we zijn in gesprek, we zijn bezig het af te ronden hoe we uiteindelijk de hele herhuisvesting gaan doen. Dan de parkeren. CDA, Groen Laren hebben daar opmerkingen over gemaakt. Nou, op dit moment is en ook richting Singer – vooral vanuit CDA - op dit moment hebben we onderzoek gedaan naar het gedrag op het parkeerterrein van Singer. En wat wij al zeiden over inwonersbetrokkenheid, we zijn het aan het voorbereiden, de thematafel Parkeren rondom Singer. De uitkomsten van het onderzoek gaan we niet eerst hier vertalen in allerlei scenario’s, die leggen we eerst de samenleving voor. En net als bij de thematafel Waterberging van afgelopen dinsdag, gaan we wensen, ideeën, suggesties vanuit de samenleving ophalen om zo wat vorm te kunnen geven. En uiteindelijk de mogelijkheden die we zien om die parkeerdruk te verminderen, met name in de omgeving vanuit Singer, gaan we weer de bevolking voorleggen.

En uiteindelijk zullen wij als daar voorstellen uitkomen die wel of niet geld kosten, maar in ieder geval dat ook aan u voorleggen als raad. En ik nodig u ook wederom als toehoorder uit bij de thematafel Parkeren. Dan maakt het CDA nog opmerkingen over het parkeren bij Gem, want er zou een parkeergarage sprake van zijn bij Tergooi. Nou, dat zou kunnen maar ik heb van de week ook al in het mooie Schets op een aantal gebieden: Coeswaerde, markt en evenementen, fietsen en stilstaande auto’s van Groen Laren gezien dat zij al met de suggestie komen voor een parkeergarage onder de Hertenkamp. Maar dat willen we graag meenemen in onze mobiliteitsvisie waar ook Larens behoud het over had die we gaan opstellen volgend jaar samen met Blaricum overigens omdat, als wij hier aan knoppen draaien hebben zij daar last van en als zij dat doen hebben wij daar last van. Dus, met de beide wethouders mobiliteit hebben we besloten om te komen tot een gezamenlijke visie waarbij natuurlijk in een uitvoeringsprogramma elke gemeente zijn eigen specifieke dingen heeft. En daarin nemen we ook onze OV-visie, en het visie op doorgaande fietspaden, versnelde fietspaden, nemen we daarin mee.

Dus het idee van, we moeten het bij Crailo doen is wat te vroeg en bij Crailo heeft u trouwens een aantal dingen uitgesproken, namelijk zo min mogelijk auto's zo min mogelijk verkeer vooral duurzaam weinig autogebruik dus ik weet niet of het daar in die visie past. Dan voorzitter, had D66 nog opmerkingen gemaakt, over de nota inwonersbetrokkenheid. Nou hoorde het al van mijn collega van Midden ook over het buurtschouw, we zijn nu bezig aan het opstarten, we zijn met de thematafels begonnen, maar we hebben ook als drie verantwoordelijken binnen de colleges van Eemnes en Blaricum gezegd van, we moeten echt een nieuwe nota inwonersbetrokkenheid opstellen, waarbij de kernpunten zijn: eigenaarschap, dichtbij inwoners, en het principe kijken of iets kan. Ook in Eemnes wordt dat omarmt, Blaricum had al sinds 2019 een nota burgerparticipatie die u bijna in maart had aangenomen, maar die dit college aan de kant heeft geschoven

omdat dat dat niet voldoet aan de principes die wij nu met elkaar hier hanteren, maar die worden in Eemnes omarmt maar ook Blaricum wil graag de kant op. Dus we gaan dit komend jaar een nieuwe nota opstellen die hopen we vol…, ik bedoel volgend jaar, dat die klaar is, maar u krijgt binnenkort een plan van aanpak want we willen ook gaandeweg de ervaringen die we opdoen met inwonersbetrokkenheid meenemen in de uiteindelijke nota. Maar realiseer u wel, als we die inwonersbetrokkenheid willen vormgeven zoals u dat ook voorstaat en dus ik zeg altijd: als je buiten naar binnen wilt halen, moet binnen ook klaar zijn voor buiten. En dat betekent voor medewerkers, dat betekent voor colleges dat betekent voor raden ook een andere houding en een andere insteek en dat zullen we in het hele verhaal ook meenemen. Nou ik ben bijna door mijn onderwerpen heen, voorzitter. Dan zijn er een paar opmerkingen nog gemaakt over door Liberaal Laren en Groenlaren over de waterberging het natuurlijk plan ‘…’ Ik weet dat u vanuit Groenlaren in gesprek bent ook met het team ‘Laren wegen klaar’ dus dat komt daarin mee, en wat betreft als u nou, mijnheer de Jong was aanwezig afgelopen dinsdag, heeft u gehoord: ja alle maatregelen die we nu hebben genomen zijn toch nog niet genoeg om het zonder waterberging te doen ergens onder de Brink of wat voor opvangmogelijkheid ook.

En dan als paar laatste, twee laatste punten nog voorzitter: de woonvisie. We zijn die aan het opzetten, we moeten volgend jaar een nieuwe woonvisie hebben, en Liberaal Laren maakten al een opmerking over de woningvoorraad energiezuiniger maken. Gooi en omstreken is daar ook mee bezig, maar bij een aantal woningen lopen ze toch tegen zeer hoge kosten op, dus ze komen daarover met voorstellen binnenkort maar dat zullen we zeker ook in de woonvisie meenemen. Dat doen we natuurlijk ook samen met collega Flip de Groot die over duurzaamheid gaat, en hetzelfde geldt voor toekomstig bestendig bouwen, het meenemen bijvoorbeeld van zoiets als u noemde 20procent hout, dat gaan we daarin ook zeker verwerken. Voorzitter, volgens mij heb ik nu alle punten gehad betreffende mijn portefeuille die door de verschillende partijen zijn opgenoemd. De voorzitter: Dank wethouder Westerkamp. Nog eventjes dank voor uw eerste reactie op de eerste termijn, het woord is aan de heer de Groot, wethouder de Groot. Ook hij werkt vanaf het scherm. Heel duurzaam. De heer de Groot: het kost wel energie, als hij maar groen opgewekt is dan… Vergt wat aanpassing.

Ja dank u voorzitter, en dank aan de raad, in de inbreng heb ik geconstateerd dat er een grote belangstelling is voor duurzaamheid en een goed sociaal hart en die dingen spreken ons als college zeer aan en die komen ook tot uiting in de vraag die u gesteld hebt, en ik wil die uiteraard recht doen. Een paar algemene opmerkingen over de vragen. We zien net zoals bij het uitvoeringsprogramma dat, nou ja, dat de begroting vooruitloopt op een aantal meer inhoudelijke zaken, nou het zij zo, hè we krijgen belangrijke documenten binnenkort voorgeschoteld hier in de raad, gaat de koers document over energie en duurzaamheid, we gaan een visiedocument op basis van het VNG-rapport over het sociaal domein en al dat soort dingen spelen hierbij een rol. En ook als het gaat over sociaal domein denk ik graag aan mijn voorganger de heer den Dunnen, die met zijn aanpak in hoge mate heeft bijgedragen om grip te houden op de kosten van het sociaal domein. En daar, in die trant gaan we door tijdens dit proces. En dan wil ik graag nog even… Hij wil even niet wat ik wil… om even hierbij te pakken… Ja, daar is hij weer. Goed, er zijn veel vragen gesteld in het domein van energiearmoede, en de omgang met de problemen die nu op het ogenblik zijn met de kosten van energie. Vooral de VVD heeft daar uitgebreid vragen over gesteld maar ook andere fracties zijn erop ingegaan.

U heeft vorige week een raadsinformatiebrief mogen ontvangen waar… die gaat over de eenmalige energietoeslag waarin uitvoerig is neergelegd hoe wij om willen gaan met de energiearmoede-aanpak met eenmalige maatregelen hè met de… Met de vergoeding vanuit het Rijk, maar ook met maatwerk voor degenen die dreigen tussen de wal en het schip te vallen. Dat is denk ik een belangrijk punt om te zorgen dat we de mensen niet in de kou laten staan. Letterlijk en figuurlijk niet. En vrijblijvend is dus dit absoluut niet. Niet in de aanpak van armoede en het bieden van maatwerk, ook niet in de campagne om mensen ‘…’ de hand toe te