Document · PDF

Programmabegroting 2024 Laren - versie DEF na BW met verbeterde tabel gegevens jaar 2022

Gemeenteraad 3 november 2023, gemeente larenBij agendapunt: Begroting gemeente Laren 202432.326 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Wat mag het kosten 7. Sociaal Domein

Realisatie 2022

Begr. 2023 na wijzig.

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Baten Lasten

-5.403.277 10.835.216

-2.037.599 9.745.432

-3.493.321 11.632.047

-3.656.321 11.610.175

-3.680.321 11.481.832

-3.680.321 11.480.798

Saldo

5.431.939

7.707.833

8.138.726

7.953.854

7.801.511

7.800.477

Toelichting verschillen 2023 - 2024

7. Sociaal Domein Meerjarenbegroting 2023-2026 Begrotingswijzigingen 2023 Kadernota 2024 Nieuwe mutaties 2024 - 2027 Totaal saldo

Begr. 2023 na wijziging 7.707.833 7.707.833

Begroting Verschil V/N 2024 2024 -/- 2023 7.506.420 7.506.420 N -7.707.833 V 511.374 511.374 N 120.932 120.932 N 8.138.726

430.893 N

In onderstaande tabel worden de verschillen voor het nieuwe jaar toegelicht.

Programma 7. Sociaal Domein ⦁ DVO 2024

65.565

66.532

66.461

100.000

71.432

70.532

24.000

96.822

67.607

65.319

2.067

1.996

1.925

891

-26.375

4.465

5.465

-350.000

120.932

122.828

121.786

120.752

Aanpassing op de kosten van de ureninzet op dit programma vanuit de nieuwe DVO ⦁ Aanpassing bijdrage Laren aan BV Vervoer via Regio

Aanpassing bijdrage Laren aan BV Vervoer via Regio ⦁ Mutatie beheer vastgoed

Door stijgende verzekeringspremies en andere autonome toename kosten (bijv. energie) lopen de kosten van het beheer vastgoed op. ⦁ Aanpassing budgetten inzake taakmutatie minimabeleid

Aanpassing budgetten inzake taakmutatie minimabeleid ⦁ Mutatie budgetten alg. voorzieningen WMO / Jeugd

Mutatie budgetten algemene voorzieningen WMO / Jeugd ⦁ Mutaties budgetten Maatwerk 18+

Mutaties budgetten Maatwerk 18+ ⦁ Mutaties budgetten Maatwerk 18-

Mutaties budgetten Maatwerk 18⦁ Geëscaleerde zorg inzake jeugdbescherming

Geëscaleerde zorg inzake jeugdbescherming ⦁ Bijstelling kapitaallasten obv nieuwe afschrijvingen

Bijstelling kapitaallasten obv nieuwe doorrekening afschrijvingen ⦁ Doorzetting budget sport bewegen meedoen

Verhoging opbrengst versus realisatie met extra lasten ⦁ Mutatie voorziening ohd obv bijstelling MJOP

Mutatie voorziening onderhoud obv bijstelling MeerJaren Onderhoudsplan ⦁ Terugdraaien stelpost kadernota 2024

Terugdraaien stelpost kadernota 2024, nu separaat benoemd onder de diverse kostenplaatsen Totaal mutaties programma 7. Sociaal Domein

8. Bouwen en wonen Onder dit programma vallen alle taken met betrekking tot bestemmingsplannen, grondzaken,(omgeving)vergunningen en welstand. In de regio Gooi en Vechtstreek werken we samen aan regionaal woonbeleid en woonruimteverdeling. De omgevingsdienst (OFGV) voert voor ons taken uit zoals de vergunningverlening en handhaving op grond van de Wet milieubeheer, Uitvoering Wetbodembescherming, Wet geluidshinder en externe veiligheid. Doelstellingen en activiteiten Doelstellingen 8.1

8.2

We voegen nieuwe woningen toe en sturen daarbij op een eerlijke verdeling over verschillende doelgroepen.

Voorbereidingen treffen ten behoeve van een goede invoering van de Omgevingswet.

Activiteiten 8.1.1

De nieuwe Woonvisie is vastgesteld. Hierbij zijn de ambities en doelstellingen uit het coalitieakkoord van Laren meegenomen. Dit nieuwe beleid wordt verwerkt in (het proces van) de Omgevingsvisie voor Laren.

8.1.2

De woningnood in het hele land vraagt om oplossingen. Ook in Laren moeten extra woningen worden toegevoegd. We brengen in kaart welke locaties geschikt zijn voor verdichting of nieuwe ontwikkelingen.

8.2.1

De Omgevingswet treedt per 1 januari 2024 in werking. De verdere implementatie is wordt onder regie van een projectleider voltooid. Denk hierbij aan het aan- en in passen instrumentarium van de Omgevingswet (omgevingsvisie, omgevingsplan en programma's) . Voor het bereiken van de doelstellingen van de Omgevingswet is echter meer nodig. De gewenste ontwikkeling vraagt niet alleen het 'technisch' aanpassen van regels, processen en werkwijzen, maar ook om een verdergaande ontwikkeling van o.a. cultuur, vaardigheden en gedrag. Het is nodig om de organisatie verder te laten groeien in de wijze waarop de Omgevingswet wordt uitgevoerd. Deze ontwikkeling zal duurzaam aandacht vragen tot 2030 (en wellicht daarna).

8.2.2

Het opstellen van het omgevingsplan van Laren is een grote klus waarin samen met de gemeenten Eemnes en Laren wordt opgetrokken. Het opstellen van de omgevingsplannen wordt in 2023 in één keer aanbesteed, zodat een adviesbureau in één proces drie omgevingsplannen kan

maken. We verwachten dat dit proces zeker drie jaar in beslag neemt. 8.3

Grote projecten worden conform planning uitgevoerd.

8.3.1

Gooiergracht en Vijzelgemaal Eemmeer De gemeenten Laren en Blaricum hebben inmiddels besloten deze GR GVE per 31 december 2023 op te heffen. Het waterschap AGV en de GR GVE dragen gezamenlijk de kosten voor het proces tot het opstellen van een Inrichtingsplan Gooiergracht, dit wordt in 2024 aan de raad voorgelegd. De kosten voor de uitvoering worden opgenomen in de begroting van 2025 (en verder).

8.3.2

Het bouwen van circa 590 woningen bij Crailo in samenwerking met de gemeenten Hilversum en Gooise Meren, passend bij de woningbehoefte en binnen de grondexploitatie.

8.3.3

In 2024 komen verschillende nieuwbouwontwikkelingen in de fase van vergunningverlening of omgevingsplannen. Het gaat daarbij om onder andere het Diaconiewoonproject en Caliskamp. De projecten Harmen Vosweg en Ligweide worden eind 2024 opgeleverd. Gooi en Omstreken heeft plannen om nabij de Smeekweg een aantal woningen te slopen, een aantal woningen te verkopen en ca. 30 sociale huurwoningen te bouwen.

Speerpunten en ontwikkelingen Servicenorm 'Vergunningen, Toezicht en Handhaving' Omgevingsvergunningen: op aanvragen wordt binnen de wettelijk gestelde termijn of sneller een beslissing genomen. Van rechtswege verleende vergunningen Minimaal 95% van de verleende vergunningen houden stand in een eventuele bezwaar- of beroepsprocedure De doelstelling voor 2023 ten aanzien van het naleefgedrag wordt gesteld op tenminste 90% na een eerste aanschrijving De doelstelling van het naleefgedrag wordt voor de periode 2023-2026 gesteld op tenminste 70% spontane naleving. Het behouden en waar mogelijk verhogen van de klanttevredenheid in de periode 2023-2026.

Realisatie 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

99%

95%

90%

n.b.

70%

6,7

≥ 6,7

Wat mag het kosten 8. Bouwen en wonen

Realisatie 2022

Begr. 2023 na wijzig.

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Baten Lasten

-1.255.779 1.189.384

-817.733 1.173.317

-836.539 1.307.781

-836.539 1.309.844

-836.539 1.309.103

-836.539 1.309.053

Saldo

-66.395

355.584

471.242

473.305

472.564

472.514

Toelichting verschillen 2023 – 2024

8. Bouwen en wonen Meerjarenbegroting 2023-2026 Begrotingswijzigingen 2023 Kadernota 2024 Nieuwe mutaties 2024 - 2027 Totaal saldo

Begr. 2023 na wijziging 355.584 355.584

Begroting Verschil V/N 2024 2024 -/- 2023 345.843 345.843 N -355.584 V 103.044 103.044 N 22.355 22.355 N 471.242

115.658 N

In onderstaande tabel worden de verschillen voor het nieuwe jaar toegelicht. Programma 8. Bouwen en wonen ⦁ DVO 2024

-13.933

-10.066

-10.150

-42.706

600

597

594

544

78.394

22.355

26.219

26.132

26.083

Aanpassing op de kosten van de ureninzet op dit programma vanuit de nieuwe DVO ⦁ Mutatie beheer vastgoed

Door stijgende verzekeringspremies en andere autonome toename kosten (bijv. energie) lopen kosten beheer vastgoed op. Een door het college opgezette case is afgerond en huurobrengsten lopen op vanuit de inflatiecorrectie ⦁ Saldo diverse kleine aanpassingen en bijstellingen begrotingen

Saldo diverse kleine aanpassingen en bijstellingen begrotingen ⦁ GR Omgevingsdienst Flevoland Gooi & Vechtstreek

GR OFGV ophogen budget inzake uit te voeren bodemtaken Totaal mutaties programma 8. Bouwen en wonen

9. Milieu en duurzaamheid In het programma milieu en duurzaamheid zijn de ‘klassieke’ milieutaken, zoals riolering en vuilnisophaal opgenomen. Het overgrote deel van het budget wordt via de afvalstoffen- en rioolheffing opgehaald en is kostendekkend voor de activiteiten. De afvalstoffeninzameling wordt door de regio Gooi en Vecht (GAD)uitgevoerd. Het programma Laren Regenklaar werkt aan klimaatadaptatie: we zorgen dat meer regenwater in de bodem wordt opgevangen, zodat de rioleringen niet vollopen bij grote buien. Ook de inzet op klimaat- en duurzaamheidsbeleid vallen onder dit programma. In deze raadsperiode wordt daar extra op ingezet. Tot slot staan ook de kosten voor de begraafplaats. Visie Het college wil wettelijke taken goed en efficiënt uitvoeren. We sluiten aan bij het landelijk klimaatakkoord en zetten daarom extra in op duurzaamheidsmaatregelen, die zijn vastgelegd in het ‘Koersdocument duurzaamheid en klimaat’, dat de raad in 2023 heeft vastgesteld. De komende jaren ronden we ‘Laren Regenklaar’ af, waarmee de gemeente voorbereid wordt op extreme(re) regenval. Doelstellingen en activiteiten In het koersdocument zijn verschillende activiteiten opgenomen die in andere programma’s terecht komen. Duurzaamheid raakt de hele gemeentelijke organisatie.

In dit overzicht zijn de doelstellingen opgenomen waarvoor de maatregelen binnen het begrotingsprogramma milieu en duurzaamheid worden uitgevoerd. Doelstellingen 9.1

Activiteiten

We sluiten aan bij de landelijke 9.1.1 doelstelling voor minimaal 1,5% energiebesparing per jaar. Voor maatschappelijk vastgoed is onze doelstelling hoger: 2% per jaar. 9.1.2 9.1.3

9.2

9.3

9.4

9.5

We zetten in op het opwekken 9.2.1 van energie, door het benutten van grote daken en het stimuleren van zon op overige daken. 2050: Laren aardgasloos 9.3.1

Circulair inkopen en 9.4.1 aanbesteden volgens MRAdoelstellingen We stimuleren schoon vervoer 9.5.1

9.5.2

We ondersteunen inwoners via verschillende instrumenten, waaronder voorlichting, het energieloket, etc. Voor de opgave om bestaande koopwoningen te isoleren voeren we een gericht plan uit. We maken prestatieafspraken met de energiecoöperatie Hut van Mie. Via de Omgevingsdienst handhaven we bedrijven op verplichte energiemaatregelen. Voor 2026 willen we tenminste één groot project realiseren. In 2024 verkennen we geschikte locaties.

We starten in 2026 met het opstellen van wijkuitvoeringsplannen op basis van de vastgestelde Transitievisie Warmte. In 2025 kopen we 50% van alle producten, goederen en diensten circulair in Faciliteren van voldoende publieke laadpunten in Laren. Aantal benodigde publieke laadpunten op basis van de prognose binnen MRA Gemeentelijk wagenpark: lichte voertuigen emissieloos in 2030, zware voertuigen

9.6

In 2025 is Laren Regenklaar.

9.6.1

9.7

We voldoen aan de wettelijke vereisten voor milieutaken.

9.7.1

9.7.2

zoveel mogelijk emissieloos in 2030 In 2024 werken we verder aan de uitvoering van het Masterplan. Belangrijkste project zal zijn de realisatie van de waterberging op de Brink. Op basis van de in 2022 vastgestelde geluidkaart het Actieplan geluid voor de aanpak van de geluidknelpunten opstellen. Vanuit het Rijk is deze ambitie voor alle gemeenten met een jaar uitgesteld. De actieplannen worden in 2024 vastgesteld. Het gemeentelijk rioleringsplan (GRP) is afgelopen. We stellen een SSW (systeemoverzicht stedelijk water) en een WRP 2024-2028 (water- en rioleringsprogramma) op.

Recente uitspraken van de rechter over vleermuizenonderzoek bij spouwmuurisolatie zorgen ervoor dat de uitvoering duurder wordt en langer kan duren. We werken in BEL-verband samen om hier zo snel mogelijk duidelijkheid over te geven, zodat inwoners niet geremd worden bij energiebesparende investeringen. Wat mag het kosten

9. Milieu en duurzaamheid

Realisatie 2022

Begr. 2023 na wijzig.

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Baten Lasten

-3.152.986 2.685.772

-3.335.052 3.099.905

-3.340.238 3.053.290

-3.464.501 3.148.911

-3.465.866 2.890.506

-3.460.866 2.890.437

Saldo

-467.214

-235.147

-286.948

-315.590

-575.360

-570.429

Toelichting verschillen 2023-2024

9. Milieu en duurzaamheid

Begr. 2023 na wijziging

Begroting Verschil 2024 2024 -/- 2023

Meerjarenbegroting 2023-2026 Begrotingswijzigingen 2023 Kadernota 2024 Nieuwe mutaties 2024 - 2027

-235.147 -

-560.163 133.065 140.150

-560.163 V 235.147 N 133.065 N 140.150 N

Totaal saldo

-235.147

-286.948

-51.801 V

V/N

In onderstaande tabel worden de verschillen voor het nieuwe jaar toegelicht.

Programma 9. Milieu en duurzaamheid ⦁ DVO 2024

264.833

268.560

3.895

1.575

Aanpassing op de kosten van de ureninzet op dit programma vanuit de nieuwe DVO ⦁ Mutatie beheer vastgoed

Door stijgende verzekeriungspremies en andere autonome toename kosten (Bijv. energie) lopen kosten beheer vastgoed op. ⦁

Budgetverlaging inzet BEL en CDOKE Budgetverlaging inzet BEL en CDOKE

-39.300

⦁

Opstellen geluidsactieplannen Opstellen geluidsactieplannen

30.000

⦁ Actualisatie investeringsplanning

-68.650

649

-27.328

-22.743

-146.315

-16.918

-103.634

-125.958

-123.838

-3.874

13.099

30.330

23.556

75.000

80.000

85.000

90.000

4.500

39.300

140.150

118.433

-174.300

-169.369

Actualisatie investeringsplanning en herijking rente-omslag ⦁ Kostendekkend maken afvalstoffenheffing

Kostendekkend maken afvalstoffenheffing door toenemende lasten m.n. GAD ⦁ Kostendekkend maken heffing riool

Kostendekkend maken heffing riool door toenemende lasten Laren Regen Klaar ⦁ Bijstelling kapitaallasten obv nieuwe afschijvingen

Bijstelling kapitaallasten obv nieuwe doorrekening afschrijvingen ⦁ Minder opbrengsten begraven

Minder opbrengsten begraven ⦁ Saldo diverse kleine aanpassingen

Saldo diverse kleine aanpassingen ⦁ Maatwerk duurzaamheid

Maatwerk duurzaamheid Totaal mutaties programma 9. Milieu en duurzaamheid

10. Grondexploitatie, dorpsvernieuwing en economie In dit programma staan de activiteiten met betrekking tot de economische ontwikkeling en promotie van Laren. We werken in regionaal verband samen in de Gooi en Vechtstreek en in de MRA, onder andere aan de toeristische promotie. Lokaal is Bijzonder Laren als ondernemersfonds en ondernemersvereniging een belangrijke partner. Via een opslag op de OZB ontvangt Bijzonder Laren een bijdrage van de gemeente voor economische ontwikkeling. Grondexploitaties (eigen bouwontwikkelingen) van de gemeente vallen ook onder dit programma. De grootste was afgelopen jaren de Ligweide, maar die kan dit jaar worden afgesloten. De grondexploitatie van Crailo is een samenwerking met Hilversum en Gooise Meren en wordt daarom in de paragraaf ‘verbonden partijen’ toegelicht. Doelstellingen en activiteiten Doelstellingen 10.1

10.2

10.3

Activiteiten

We versterken het economisch 10.1.1 profiel van Laren.

In 2024 beginnen we met een programmatische aanpak van de inzet rond het dorpscentrum. Daarmee geven we een vervolg aan het grotendeels afgeronde ‘Revitaliseringsplan’ uit 2021. We zorgen daarmee voor integrale sturing op de uitvoering van de verschillende sectorale visies.

10.1.2

Laren heeft veel economische kansen, we willen de kennis van inwoners benutten om die verder te ontwikkelen. De uitkomsten van de thematafel worden ingebracht in het gemeentelijk beleid.

We brengen samenhang in het 10.2.1 toeristisch aanbod.

Het college wil het toeristisch profiel en de aantrekkelijkheid van het dorp vergroten, door meer verbindingen tussen bijvoorbeeld Singer en de winkelstraten te maken. Dit wordt onderdeel van de centrumaanpak.

10.2.2

Wij staan open voor een kleinschalig hotel voor bezoekers aan ons dorp. In 2024 zetten we het gesprek met verschillende initiatiefnemers voort. Mocht dit niet het gewenste effect hebben kijken we hoe we daarna de markt actiever kunnen benaderen.

10.3.1

In 2023 is gestart met het herijken van het evenementenbeleid. Dit wordt begin 2024 afgerond, zodat we met een helder kader sturen op de gewenste evenementen, die aansluiten bij de wensen van onze inwoners.

In 2024 vernieuwen we het evenementenbeleid

10.4

De gemeentelijke grondexploitaties worden zorgvuldig beheerd en uitgevoerd.

10.4.1

De projecten op gemeentegrond (Harmen Vosweg en Ligweide) worden naar verwachting in 2024 afgesloten.

Wat mag het kosten 10. Grondexploitatie, dorpsver, economie

Realisatie 2022

Begr. 2023 na wijzig.

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Baten Lasten

-88.119 295.442

-1.935.280 2.088.883

-47.280 244.698

-47.280 216.759

-47.280 216.729

Saldo

207.323

153.603

197.418

169.479

169.449

Toelichting verschillen 2023 – 2024

10. Grondexploitatie, dorpsver, economie

Begr. 2023 na wijziging

Begroting Verschil 2024 2024 -/- 2023

Meerjarenbegroting 2023-2026 Begrotingswijzigingen 2023 Kadernota 2024 Nieuwe mutaties 2024 - 2027

153.603 -

153.626 2.901 40.892

153.626 N -153.603 V 2.901 N 40.892 N

Totaal saldo

153.603

197.418

43.816 N

V/N

In onderstaande tabel worden de verschillen voor het nieuwe jaar toegelicht. Programma 10. GREX, dorpsvernieuwing en economie ⦁ DVO 2024

12.892

12.981

12.970

Verkeersregelaars plein 1940-1945 voortzetting 2024 Verkeersregelaars plein 1940-1945 voortzetting 2024

28.000

Totaal mutaties progr. 10. GREX, dorpsvern. en economie

40.892

12.981

12.970

Aanpassing op de kosten van de ureninzet op dit programma vanuit de nieuwe DVO ⦁

Algemene dekkingsmiddelen Visie In dit programma zijn de inkomsten van gemeente opgenomen, zoals de belastingopbrengsten en de algemene uitkering (AU) van het Rijk. Ook zijn hier de kosten opgenomen die te maken hebben met de inning van de inkomsten, zoals de belastingheffing. In 2023 is de uitvoering van de belastingheffing voor Laren (en Blaricum) overgegaan naar de belastingsamenwerking binnen de gemeente Huizen, een 1e evaluatie volgt in 4e kwartaal 2023.. Overzicht algemene dekkingsmiddelen

Inkomsten lokale heffingen Omschrijving inclusief taakveld Leges paspoorten/rijbewijzen (0.2) Leges burgerlijke stand (0.2) OZB woningen (0.61) OZB niet-woningen (0.62) Precariobelasting (0.64) Hondenbelasting (0.64) Rioolheffing (7.2) Afvalstoffenheffing (7.3) Graf- en begraafrechten (7.5) Leges omgevingsvergunning (8.3) Overige leges en heffingen Totaal inkomsten lokale heffingen

Begr. 2023 na wijziging Baten -102.000 -42.500 -4.306.508 -996.830 -74.000 -1.132.179 -1.675.091 -150.000 -646.000 -126.800 -9.251.909

Begroting 2024 Baten -102.000 -42.500 -4.833.344 -1.024.730 -20.000 -74.000 -1.319.080 -1.821.419 -75.000 -646.000 -126.300 -10.084.372

Begroting 2025 Baten -102.000 -42.500 -4.833.344 -1.045.224 -20.000 -74.000 -1.445.481 -1.821.419 -70.000 -646.000 -126.300 -10.226.268

Begroting 2026 Baten -102.000 -42.500 -4.833.344 -1.058.499 -20.000 -74.000 -1.451.846 -1.821.419 -65.000 -646.000 -126.300 -10.240.907

Begroting 2027 Baten -102.000 -42.500 -4.833.344 -1.071.942 -20.000 -74.000 -1.451.846 -1.821.419 -60.000 -646.000 -117.857 -10.240.907

Wat mag het kosten

Algemene dekkingsmiddelen Baten Lasten

B Realisatie Begr. 2023 e 2022 na wijzig. g -21.947.496 -21.926.724 1.678.527 837.255

Begroting 2024 -23.919.617 785.779

Begroting 2025 -23.856.014 777.008

Begroting 2026 -22.140.530 762.089

Begroting 2027 -21.908.676 764.880

Saldo

-20.268.969

-23.133.838

-23.079.006

-21.378.441

-21.143.796

-21.089.469

Toelichting verschillen 2023 – 2024

Algemene dekkingsmiddelen

Begr. 2023 na wijziging

Begroting Verschil 2024 2024 -/- 2023

Meerjarenbegroting 2023-2026 Begrotingswijzigingen 2023 Kadernota 2024 Nieuwe mutaties 2024 - 2027

-21.089.469 -

-21.759.455 -688.934 -685.449

-21.759.455 V 21.089.469 N -688.934 V -685.449 V

Totaal saldo

-21.089.469

-23.133.838

-2.044.368 V

V/N

In onderstaande tabel worden de verschillen voor het nieuwe jaar toegelicht.

Algemene dekkingsmiddelen ⦁ DVO 2024

16.671

16.799

16.784

-254.540

-198.373

283.939

519.167

2.182

-541

-970

11.890

-20.000

35.007

-464.770

-390.245

-403.520

-416.963

-685.449

-557.353

-88.759

145.886

Aanpassing op de kosten van de ureninzet op dit programma vanuit de nieuwe DVO ⦁ Effect Algemene Uitkering vanuit meicirculaire 2023

Effect Algemene Uitkering vanuit meicirculaire 2023 ⦁ Aanpassingen van de bankkosten en financiering

Aanpassingen van de bankkosten en financiering ⦁ Basisopbrengst inzake precariobelasting bovengronds

Basisopbrengst inzake precariobelasting bovengronds, was ten onrechte uit begroting basis gehaald ⦁

HBL beslastingsamenwerking toename 2024 HBL beslastingsamenwerking toename 2024

⦁ Mutatie OZB-opbrengsten vanuit inflatiecorrectie 3,3%

Mutatie OZB-opbrengsten vanuit inflatiecorrectie 3,3% en de berekening lokale heffingen Totaal mutaties algemene dekkingsmiddelen

Overhead Visie In het programma overhead zijn alle kosten opgenomen die de gemeente maakt om werkzaamheden uit te voeren, maar die niet direct aan individuele activiteiten toe te rekenen zijn. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om de kosten van de huisvesting van het gemeentebestuur, de eigen medewerkers en representatiekosten. Ook de overheadkosten van de BEL-organisatie worden in dit programma begroot. Meerjaren-Ontwikkelnota ‘Samen op weg naar een robuuste BEL’ In de begroting 2023 is een stelpost opgenomen voor de BEL Combinatie om uitvoering te kunnen geven aan het Ontwikkelplan van de BEL Combinatie. Deze stelpost kent een structureel effect aangevuld met incidenteel benodigde middelen. Door het vaststellen van de 1e begrotingswijziging 2023 van de BEL Combinatie kan de BEL Combinatie verder bouwen aan een stabiele en toekomstbestendige organisatie. Hiermee kan worden ingespeeld op de ontwikkelingen en werkzaamheden die op de gemeenten afkomen. De investering wordt gebruikt om de basis te verstevigen. Daarnaast worden strategieën ontwikkeld om nieuwe thema’s, nieuwe wensen én calamiteiten op te pakken. De colleges verwachten dat het bereiken van de beoogde resultaten, zoals opgenomen in het Ontwikkelplan, leiden tot het kunnen realiseren van de gezamenlijke ambities.

Een stabiele en toekomstbestendige BEL Combinatie kan naast het aanbod van reguliere producten en diensten, snel oppakken van nieuwe Wet- en regelgeving en ook de wensen van de colleges realiseren. Daarbij is efficiency (met dezelfde middelen méér realiseren) een belangrijk doel. Het is belangrijk dat duidelijker gemaakt wordt op welke manieren gestuurd wordt op het bereiken van deze resultaten en hoe deze meetbaar zijn. De BEL Combinatie gaat hiervoor een monitor vullen waarop deze af te lezen zijn en waarop bijgestuurd kan worden. De BEL Combinatie informeert de gemeenteraden hierover periodiek. Wat mag het kosten

Baten Lasten

B Realisatie e 2022 g -6.303.886 7.773.220

Begr. 2023 na wijzig. 6.199.467

Begroting 2024 5.757.352

Begroting 2025 5.612.007

Begroting 2026 5.560.875

Begroting 2027 5.560.745

Saldo

1.469.334

6.199.467

5.757.352

5.612.007

5.560.875

5.560.745

Overhead

Toelichting verschillen 2023 – 2024

Overhead Meerjarenbegroting 2023-2026 Begrotingswijzigingen 2023 Kadernota 2024 Nieuwe mutaties 2024 - 2027 Totaal saldo

Begr. 2023 na wijziging 6.199.467 6.199.467

Begroting Verschil V/N 2024 2024 -/- 2023 5.928.182 5.928.182 N -6.199.467 V 623.016 623.016 N -793.846 -793.846 V 5.757.352

-442.115 V

In onderstaande tabel worden de verschillen voor het nieuwe jaar toegelicht.

Overhead ⦁ DVO 2024 + doorbelaste kosten BEL

-880.295

-858.310

-856.956

-61.900

111.000

16.106

21.243

14.961

14.939

14.809

-793.846

-778.143

-776.811

-776.941

Aanpassing op de kosten van de ureninzet en kosten op dit programma vanuit de nieuwe DVO waarbiuj bijvoorbeeld oon activiteiten uit BEL Meerjaren Ontwikkelnota beter aan programma's is gekoppeld. ⦁ Terugdraaien laatste lasten Raadhuis

Terugdraaien laatste lasten Raadhuis ⦁ Kosten inhuizing gemeentebestuur in Brinkhuis

Kosten inhuizing gemeentebestuur in Brinkhuis ⦁ Actualisatie salarislasten

Door HRM aangeleverde gevolgen van CAO en pensioenlasten ⦁ Herberekening lasten afschrijving

Bijstelling kapitaallasten obv nieuwe doorrekening afschrijvingen

⦁

Totaal mutaties overhead

Vennootschapsbelasting Per 1 januari 2016 is de belastingplicht in de vennootschapsbelasting uitgebreid voor overheidslichamen en daarmee ook voor gemeenten. Deze belastingplicht geldt bij die activiteiten waarbij de gemeente deelneemt aan het economisch verkeer en in concurrentie treedt met private partijen. Het doel van de wijziging van de wet is om een gelijk speelveld te creëren tussen publieke en private partijen. Gemeenten zijn nu belastingplichtig indien en voor zover zij een onderneming drijven, zo luidt het wettelijk criterium. Praktisch gezien betekent dit dat alleen die activiteiten van de gemeente in de heffing worden betrokken die als ‘zelfstandig onderdeel’ kunnen worden beschouwd en die voldoen aan de voorwaarden om als –belaste- onderneming te worden aangemerkt. De gemeente is in ieder geval voor de jaren 2016 tot en met 2021 niet belastingplichtig. Vanwege nieuw gestarte actieve grondexploitaties is mogelijk per 2023 wel sprake van belastingplicht. Naar verwachting leidt het gecombineerde resultaat van deze grondexploitaties over zowel 2023 als 2024 tot een bescheiden bedrag aan te betalen vennootschapsbelasting (< € 5.000). Met betrekking tot het onderwerp buitenreclame dient nog een klein voorbehoud te worden gemaakt. De gemeente geniet op jaarbasis circa € 4.000 aan opbrengsten.

De fiscus procedeert op dit moment met een aantal gemeenten over de vraag of dergelijke inkomsten onder de vennootschapsbelasting vallen. Gelet op de hoogte van het bedrag zijn deze inkomsten vooralsnog buiten beschouwing gelaten. In het geval dat de fiscus de zaak bij de rechter wint zal bij toekomstige jaren wel rekening met deze inkomsten worden gehouden. Wat mag het kosten Vennootschapsbelas ting Baten Lasten Saldo

B Realisatie e 2022 g 1.110 1.110

Begr. 2023 na wijzig. -

Begroting 2024 -

Begroting 2025 -

Begroting 2026 -

Begroting 2027 -

Onvoorzien Toelichting Het in dit onderdeel opgenomen budget onvoorzien is bedoeld om uitgaven in een jaar waarvoor géén budget voorzien was, maar wel noodzakelijk en niet te vermijden zijn alsnog te kunnen doen om de noodzakelijke activiteiten daarmee te kunnen uitvoeren. Kosten die hier geboekt worden moeten voldoen aan het principe va de drie “O”-s; Onvoorzienbaar, Onuitstelbaar en Onvermijdelijk. Wat mag het kosten

Realisatie 2022

Begr. 2023 na wijzig.

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Baten Lasten

10.000

Saldo

10.000

Onvoorzien

Toelichting verschillen 2023 – 2024

Onvoorzien Meerjarenbegroting 2023-2026 Begrotingswijzigingen 2023 Kadernota 2024 Nieuwe mutaties 2024 - 2027 Totaal saldo

Begr. 2023 na wijziging 10.000 10.000

Begroting Verschil V/N 2024 2024 -/- 2023 10.000 10.000 N -10.000 V - V - V 10.000

- V

Toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves Ten behoeve van het inzicht is een gespecificeerd overzicht opgenomen van de mutaties reserves per programma. Per toevoeging en/of onttrekking is de begrote mutatie gepresenteerd. In de toelichting op de geprognosticeerde balans is een totaaloverzicht opgenomen van het verloop van de reserves. Wat mag het kosten

Toevoegingen en onttrek aan de reserves Baten Lasten

B Realisatie e 2022 g r -1.350.434 207.072

Saldo

-1.143.362

Begr. 2023 na wijzig.

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

-903.331 -

-26.500 -

-903.331

-26.500

Toelichting verschillen 2023 – 2024

Begr. 2023 na wijziging

Begroting 2024

-26.500

Verschil 2024 -/2023 -26.500

-903.331

903.331

Kadernota 2024

Nieuwe mutaties 2024 - 2027

V N V V

-903.331

-26.500

876.831

Toevoegingen en onttrek aan de reserves Meerjarenbegroting 2023-2026 Begrotingswijzigingen 2023

Totaal saldo

V/N

Paragrafen

Inleiding De voorgeschreven paragrafen geven een “dwarsdoorsnede” van de begroting. Het doel van de paragrafen is de raad in staat te stellen een aantal wezenlijke beleidslijnen vast te stellen en de uitvoering op hoofdlijnen te controleren. De paragrafen richten zich op de (beheers)onderwerpen die vooral belangrijk zijn voor de gemeentelijke bedrijfsvoering. Met de paragrafen heeft de raad een extra instrument (naast de programma´s) om de uitvoering te kunnen controleren. De volgende paragrafen zijn verplicht voorgeschreven: A. Paragraaf lokale heffingen; B. Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing; C. Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen; D. Paragraaf financiering; E. Paragraaf bedrijfsvoering; F. Paragraaf verbonden partijen; G. Paragraaf grondbeleid. Niet verplicht, maar wel opgenomen: H. Paragraaf reserves en voorzieningen Waar mogelijk zijn de paragrafen gebaseerd op het reeds vastgestelde beleid voor het betrokken terrein. In dat geval wordt dan ook verwezen naar de relevante beleidsnota´s. Vanaf 2022 is er een aanvullende paragraaf voorgeschreven: I. Openbaarheidsparagraaf

A. Lokale heffingen Algemeen Het overzicht lokale heffingen heeft betrekking op de belastingen en op de heffingen. De lokale lasten zijn een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid. Een overzicht van de lokale heffingen en daarmee meer inzicht is daarom van belang voor de raad. Geraamde inkomsten De lokale heffingen bestaan uit de OZB-belasting, precariobelasting, baatbelasting, rioolheffing, afvalstoffenheffing, graf- en begraafrechten, toeristenbelasting en verschillende leges. In onderstaande tabel zijn de begrote opbrengsten (baten) van de verschillende heffingen gepresenteerd. Inkomsten lokale heffingen Omschrijving inclusief taakveld Leges paspoorten/rijbewijzen (0.2) Leges burgerlijke stand (0.2)

Begr. 2023 na wijziging

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Baten

-102.000

-42.500

-4.306.508

-4.833.344

OZB niet-woningen (0.62)

-996.830

-1.024.730

-1.045.224

-1.058.499

-1.071.942

Precariobelasting (0.64)

-20.000

OZB woningen (0.61)

Hondenbelasting (0.64)

-74.000

Rioolheffing (7.2)

-1.132.179

-1.319.080

-1.445.481

-1.451.846

Afvalstoffenheffing (7.3)

-1.675.091

-1.821.419

Graf- en begraafrechten (7.5)

-150.000

-75.000

-70.000

-65.000

-60.000

Leges omgevingsvergunning (8.3)

-646.000

Overige leges en heffingen Totaal inkomsten lokale heffingen

-126.800

-126.300

-117.857

-9.251.909

-10.084.372

-10.226.268

-10.240.907

Beleid lokale heffingen Voor de hoogte van tarieven en leges gelden de volgende uitgangspunten: 1. Waar mogelijk kostendekkendheid van tarieven en leges; 2. De tarieven en leges waarbij niet wordt vastgehouden aan het principe van kostendekkendheid, mogen niet meer stijgen dan de aanpassing voor de inflatiecorrectie en/of aanpassing van wettelijke tarieven. Inflatiecorrectie 2024 Met ingang van de Kadernota 2023 hanteren wij een andere inflatiesystematiek, namelijk de systematiek cf. de Veiligheidsregio Utrecht (VRU). In deze nieuwe systematiek wordt de gewogen index van het komende jaar gebruikt incl. correcties van voorgaande jaren (10,1%). In de vorige systematiek werd enkel de gewogen index van het lopende jaar gebruikt (in onderstaande tabel is dat 7,0%). De kern van deze berekeningswijze is dat de index wordt berekend over meerdere jaren en dat de schattingen van vorige jaren worden gecorrigeerd a.d.h.v. de werkelijke cijfers.

Prijsindex conform VRU-systematiek CEP 2022 inflatie

2021

2022

2023

2024

Prijs overheidsconsumptie, beloning werknemers Nationale consumenten prijsindex (cpi) Prijsindex kadernota (2/3 x a + 1/3 x b)

0,9 2,7 1,5

4,8 5,2 4,9

3,3 10,0 5,5

9,3 2,4 7,0

Gehanteerde index gemeente voorgaande jaren Correctie over voorgaande jaren (c - d)

1,9 -0,4

1,6 3,3

5,4 0,1

prijsindex 2024

totaal index 2024

Prijsindex kadernota 2024

3,1 7,0 10,1

Bron: CEP sept 2022 en CBS jaar 2022

Deze prijsindex wordt vanuit de kadernota 2024 toegepast op kosten welke onderhevig zijn aan inflatie, bijvoorbeeld energiekosten, de stelpost voor subsidies etc. Deze wordt ook verwerkt op kosten vanuit flexibele contracten op aangeven van effecten door de BEL Combinatie. De opbrengst OZB wordt, conform uitgangspunten gemeente Laren, vanaf 2024 op aangeven van de belastingsamenwerking H-B-L aangepast op basis van inflatie. Door H-B-L is een inflatiepercentage op de opbrengst aangegeven van 3,3%. Overzicht van diverse heffingen op hoofdlijnen De lokale heffingen bestaan uit de OZB-belasting, precariobelasting, baatbelasting, rioolheffing, afvalstoffenheffing, graf- en begraafrechten, toeristenbelasting en verschillende leges. In onderstaande tabel zijn de begrote opbrengsten (baten) van de verschillende heffingen gepresenteerd. Leges Leges zijn de heffingen, die de gemeente in rekening brengt voor door haar verleende diensten. De burger betaalt alleen leges als de gemeente daarvoor een specifieke dienst heeft verleend. Omdat de gemeente geen onderneming is met een winstoogmerk mag de opbrengst van alle leges niet meer zijn dan de daarvoor gemaakte kosten. De legestarieven zijn conform het eerder genoemde inflatiepercentage verhoogd, waarbij op halve euro’s is afgerond en waarbij ook gekeken is naar de realisatie in 2022 / 2023.

Dit met uitzondering van die tarieven die van rijkswege zijn gemaximaliseerd. De definitieve vaststelling van de legestarieven vindt eind 2023 plaats bij het vaststellen van de verordening leges.. Onroerendezaakbelastingen (ozb) De ozb is een belangrijke inkomstenbron voor de gemeente waarmee algemene uitgaven gefinancierd kunnen worden. In de berekening van het ozb-tarief voor 2023 is rekening gehouden met een compensatie voor de verwachte waardeontwikkeling van woningen (+3%) en niet-woningen (+2,), welke via tariefaanpassing geneutraliseerd wordt, en de inflatiecorrectie ad +3,3%. In onderstaand overzicht zijn de voorlopige tarieven ten opzichte van het voorgaande belastingjaar gepresenteerd. Tarieven onroerendezaakbelasting

Begroting

Gebruikersbelasting niet-woningen

0,154441% 0,156409%

1,27%

Eigenarenbelasting woningen

0,093411% 0,093683%

0,29%

Eigenarenbelasting niet-woningen

0,225727% 0,228604%

1,27%

2023

Begroting

Verschil in percentage 2024

Op grond van de Wet Waardering Onroerende Zaken (WOZ) wordt elk jaar alle onroerende zaken binnen de gemeente gewaardeerd. De resultaten van die waardering komen eind 2023 beschikbaar. Zodra de nieuwe taxatiewaarden bekend zijn, zullen de OZB-tarieven definitief worden vastgesteld. Aan bovenstaande percentages kunnen derhalve geen rechten worden ontleend. Afvalstoffenheffing De geraamde inkomsten voor 2024 bedragen € 1.821.419,-. Bij de tariefberekening van de heffing wordt gestreefd naar een 100% kostendekkendheid. Bij een 100% kostendekkendheid zijn de inkomsten gelijk aan de kosten. De kosten bestaan uit onder andere het ophalen van huisvuil en klein chemisch afval, zwerfafval en de toerekening van de overhead en de btw. Tarief afvalstoffenheffing We zijn genoodzaakt om het tarief verder te laten stijgen dan de in de kosten verwerkte inflatiepercentage om een volledige kostendekkende afvalstoffenheffing te realiseren vanaf 2024. Deze ophoging bedraagt 10,33%. Enerzijds wordt dit veroorzaakt door een stijging van de lasten (met name GAD en de uren BEL Combinatie), Het tarief is voor 2023 zodanig berekend dat de geraamde inkomsten op termijn (nagenoeg) gelijk zijn aan de kosten. Dit heeft onderstaand effect op het tarief voor de afvalstoffenheffing in 2024: Tarieven afvalstoffenheffing

Begroting Begroting 2023

Verschil in percentage 2024

Eenpersoonshuishouden

€ 250,52

€ 276,40

10,33%

Meerpersoonshuishouden

€ 368,30

€ 406.35

10,33%

Kostendekkendheid afvalstoffenheffing In onderstaand overzicht is het dekkingsoverzicht meerjarig gepresenteerd. Hierbij is reeds rekening gehouden met de hiervoor genoemde tariefsverhoging. Kostendekkendheid afvalstoffenheffing (herrekend cf. ontwikkelingen)

Begr. 2023 voor wijziging

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Saldo

Lasten zwerfafval (2.1) Lasten afval (7.3) BTW (21%)

1.232.615

1.327.615

258.849

278.799

1.491.464

1.606.414

Uren BEL-combinatie (2.1)

7.911

7.899

7.893

Uren BEL-combinatie (7.3)

60.380

75.481

75.612

75.554

Kwijtscheldingen (6.3)

50.000

Toerekening overhead

73.260

81.613

1.675.104

1.821.419

1.821.538

1.821.474

Netto kosten (excl. uren en overhead)

Totale kosten (incl. uren en overhead) Baten zwerfafval (2.1) Opbrengsten afvalstoffenheffing (7.3)

-1.675.091

-1.821.419

-1.675.091

-1.821.419

119

Overige opbrengsten en leges (7.3) Totale inkomsten Resultaat voor mutatie voorziening Mutaties voorziening (V.91208)

Resultaat na mutatie voorziening

119

Dekkingspercentage na mutatie

100,00%

99,99%

100,00%

Rioolheffing De begrote inkomsten (heffingen en leges) voor 2024 bedragen € 1.319.080. Bij de tariefberekening van de heffing wordt net als bij de afvalstoffenheffing gestreefd naar een 100% kostendekkendheid. De kosten bestaan uit straatreiniging (75%), onderhoud riolering, kapitaallasten (m.n. voortkomende uit project Laren Regenklaar) en de toerekening van de overhead en de btw. Tarief rioolheffing Het tarief voor de rioolheffing gaat in 2024 met 18,87% omhoog. Dit heeft met name te maken met het gereedkomen van de grotere investeringen in Laren Regenklaar, hierdoor beginnen de kapitaallasten langzamer op te lopen met een klein dempende effect vanuit een lagere toerekening van rente aan de investeringen. De verwachting is dat de rioolheffing voor de inwoners de komende jaren wat kan gaan oplopen, zoals ook blijkt uit onderstaand overzichten: Tarieven rioolheffing

Begroting Begroting

Verschil in 2024 percentage

2023

Eenpersoonshuishouden

€ 136,85

€ 162,67

18,87%

Meerpersoonshuishouden

€ 234,39

€ 278,61

18,87%

Niet-woningen

€ 234,39

€ 278,61

18,87%

Kostendekkendheid rioolheffing In onderstaand overzicht is het dekkingsoverzicht meerjarig gepresenteerd. Kostendekkendheid rioolheffing (herrekend cf. ontwikkelingen)

Begr. 2023 voor wijziging

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Saldo

Lasten straatreiniging (2.1)

118.605

Kapitaallasten riolering (7.2)

297.676

395.067

521.029

527.539

525.419

Overige lasten riolering (7.2)

261.764

BTW (21%)

73.098

78.092

Netto kosten (excl. uren en overhead)

751.144

853.529

979.490

986.001

983.881

Uren BEL-combinatie (2.1)

89.216

98.462

98.675

98.598

Uren BEL-combinatie (7.2)

107.468

106.394

106.620

106.551

Toerekening overhead

184.282

260.695

1.132.110

1.319.080

1.445.481

1.451.846

1.449.725

Opbrengsten heffingen (7.2)

-1.132.179

-1.319.080

-1.445.481

-1.451.846

Totale inkomsten

-1.132.179

-1.319.080

-1.445.481

-1.451.846

Resultaat voor egalisatie

-69

-0

-2.120

Mutatie voorziening (V.93202)

-2.120

100,00%

100,15%

Totale kosten (incl. uren en overhead) Opbrengst leges en overige (7.2)

Resultaat na egalisatie Dekkingspercentage na mutatie

Lokale lastendruk Om de lokale lastendruk te berekenen is uitgegaan van de tarieven zoals opgenomen in de paragraaf lokale heffingen. De OZB is berekend op basis van de gemiddelde WOZ-waarde in de betreffende gemeente. De gemiddelde WOZ-waarde in de gemeente Laren bedraagt € 828.568 in 2023 (peildatum 1-1-2022). Door daarbovenop de geschatte waardestijging van 3% mee te nemen wordt de gemiddelde WOZwaarde geschat op € 853.425 voor belastingjaar 2024 (peildatum 1-1-2023). Met deze gegevens kan een reële vergelijking met vorig jaar worden gemaakt. Uit onderstaande grafieken blijkt dat de lokale woonlasten in Laren in 2024 hoger liggen dan het gemiddelde van Nederland, net iets lager dan de lasten in Blaricum maar hoger dan Eemnes (laatste gegevens Eemnes nu nog op basis voorgaand jaar). Lokale lastendruk eenpersoonshuishouden

Lokale lastendruk meerpersoonshuishouden

NB: Per individueel huishouden kan door verschillende factoren een afwijkend beeld ontstaan.

Kwijtscheldingsbeleid De gemeente Laren heeft in de Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen vastgelegd dat de 100% norm wordt toegepast. Bij de opmaak van de gemeentelijke leidraad is aansluiting gezocht bij de leidraad van de Rijksbelastingdienst. Het is echter geen kopie. Daar waar nodig hebben wij bepalingen toegevoegd of aangepast aan de gemeentelijke situatie. Op het moment van vaststellen van deze begroting is het verlenen van kwijtschelding voor de gemeentelijke belastingen alleen nog van toepassing voor particulieren. Het voornemen is om op termijn kwijtschelding voor de privébelastingen ook mogelijk te maken voor zelfstandig ondernemers/zpp’ers die op het bestaansminimum rond komen en niet over vermogen beschikken. Het Inlichtingenbureau (samenwerkingsstichting VNG en SZW) helpt gemeenten bij het toetsen of iemand, aan wie het voorgaande jaar kwijtschelding is verleend, ook dit jaar geen gemeentelijke belastingen hoeft te betalen. Via het BSN vergelijkt het Inlichtingenbureau de gegevens over inkomen en vermogen om te toetsen of iemand voor kwijtschelding in aanmerking komt. Het Inlichtingenbureau doet dit met van de gegevens van het UWV, de RDW en de Belastingdienst. De gemeente maakt gebruik van de mogelijkheid geautomatiseerd kwijtschelding toe te kennen.

Voorwaarde is dat aan de aanvrager in het voorgaande belastingjaar volledige kwijtschelding is toegekend en hij/zij toestemming heeft gegeven aan de gemeente (middels vraag op aanvraagformulier) voor toetsing van de gegevens bij het Inlichtingenbureau. Zolang de toets positief uitvalt, wordt aan belastingschuldige geautomatiseerd kwijtschelding verleend. Het cluster Invordering is verantwoordelijk voor de uitvoering van het kwijtscheldingsproces.

Kostendekkendheid leges De inkomsten van leges dienen in totaal niet hoger te zijn dan de kosten die daarvoor gemaakt worden. In totaliteit dekken de inkomsten uit leges 29% van de gemaakte kosten. Zie onderstaand de opstelling hiervan per titel.

Titel 1 Burgerzaken leges Berekening kostendekkendheid van de leges Lasten taakveld(en), incl. (omslag)rente Overhead BCF - BTW

Begr. 2023

Begroting

na wijziging

2024

2025

2026

Begroting 2027

Saldo

648.074

662.874

991.808

964.939

964.285

1.021.752

1.074.495

9.387

12.495

9.387

1.679.213

1.749.864

2.075.690

2.048.821

2.048.167

Legesopbrengsten

155.500

Totaal baten (B)

155.500

Totaal lasten (A)

Kostendekkendheid titel 1 (B / A * 100%) Titel 2 Bouwleges (wabo) Berekening kostendekkendheid van de leges

Begr. 2023

Begroting

na wijziging

2024

2025

2026

2027

Saldo

Lasten taakveld(en), incl. (omslag)rente

580.227

742.577

743.479

743.115

Overhead

371.499

517.333

BCF - BTW

37.822

56.595

Totaal lasten (A)

989.548

1.135.382

1.316.505

1.317.407

1.317.043

Legesopbrengsten

692.500

Totaal baten (B)

692.500

70%

61%

53%

53% Begroting

Kostendekkendheid titel 2 (B / A * 100%)

Begr. 2023

Begroting

na wijziging

2024

2025

2026

2027

Berekening kostendekkendheid van de leges

Saldo

Lasten taakveld(en), incl. (omslag)rente

31.179

40.156

40.170

40.155

Overhead

13.016

18.036

Titel 3 Overige leges (evenementen en horeca)

BCF - BTW

4.284

Totaal lasten (A)

48.479

53.499

62.476

62.490

62.475

Legesopbrengsten

2.000

Totaal baten (B)

2.000

Totaal lasten titel 1 t/m 3 (A)

2.717.240

2.938.745

3.454.671

3.428.718

3.427.685

Totaal baten titel 1 t/m 3 (B)

850.000

1.867.240

2.088.745

2.604.671

2.578.718

2.577.685

31%

29%

25%

Kostendekkendheid titel 3 (B / A * 100%)

Totaal saldo titel 1 t/m 3 (A - B) Totale kostendekkendheid titel 1 t/m 3 (B / A * 100%)

B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen Door de Raad van Laren is een voorstel vastgesteld om te komen tot een verdere verdieping aan het risicomanagement van de gemeente Laren. De gemeente wil op een gestructureerde wijze risico’s beheersen en eventuele risico’s bewust nemen. Om die reden is het van belang om inzicht te hebben in eventuele grote financiële tegenvallers die bij de risico’s horen en het beschikbare weerstandsvermogen om deze risico’s op te vangen. In 2021 is een vernieuwde nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen vastgesteld door de Raad van Laren. De provincie Noord-Holland hanteert het Gemeenschappelijk Financieel toezichtkader. Dit toezichtkader geeft de provincie ruimte om maatwerk toe te passen. De provincie heeft aangegeven de beoordeling van de gemeentelijke begroting- en jaarstukken nadrukkelijker te richten op de meerjarenraming en de risico’s in relatie tot de financiële positie van de gemeente. Deze nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen vloeit voort uit meerdere aspecten. Enerzijds is dat de wettelijke regelgeving. Naast deze formele aanleiding vanuit het oogpunt van regelgeving en kaderstelling is er ook een directe relatie tussen de inhoud van deze nota en interne ambitie tot kwaliteitsverbetering van de interne bedrijfsvoering (transparantie, verantwoording en bedrijfsmatig werken).

Tenslotte heeft ook de accountant de achterliggende jaren geadviseerd het beleid rondom risicomanagement aan te scherpen. Gemeenten zijn overigens vrij om de wijze waarop weerstandsvermogen en risicomanagement wordt ingevuld te kiezen. Conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV, artikel 11) en indirect de Gemeentewet artikel 212 komt in deze paragraaf de volgende informatie aan de orde: - Beleid inzake weerstandscapaciteit en de risico’s; - Inventarisatie van de risico’s; - Inventarisatie van de weerstandscapaciteit; - Confrontatie risico’s met beschikbaar weerstandsvermogen Beleid weerstandscapaciteit In de nota zijn de volgende begrippen gedefinieerd: Begrip Weerstandscapaciteit Risico’s Weerstandsvermogen Risicomanagement

Beheersmaatregelen

Toelichting Dit zijn de middelen en de mogelijkheden waarover een gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken. Een risico is een kans op het optreden van een positieve dan wel negatieve gebeurtenis van materieel belang die niet voorzien is in de begroting van enig jaar. Dit is de relatie tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s die zich binnen de gemeente kunnen manifesteren Het identificeren en kwantificeren van risico’s en het bepalen van activiteiten die de kans van optreden van de risico’s en/of de gevolgen van de risico’s beheersbaar houdt. Het stelsel van maatregelen en procedures die worden genomen om de onderkende risico’s te ondervangen dan wel om de opkomende risico’s te signaleren en het effect hiervan te beperken.

Cyclische aanpak Gekozen is voor een cyclische aanpak bij het risicomanagement. In de nota risicomanagement zijn de volgende fasen beschreven:

Fase

Activiteiten

1. Kaderstelling en strategie

2. Risico-analyse

3. Beheersmaatregelen 4. Monitoren en toetsen 5. Toezicht en toetsen 6. Continue verbetering

Het vastleggen van de kaders in de nota risicomanagement en weerstandsvermogen Inventariseren van de potentiële risico’s en deze vastleggen in een risicokaart. Een samenvatting van het resultaat wordt in deze paragraaf weergegeven. Per risico wordt inzicht gegeven in de kans dat een risico zich voordoet (verdeeld in 5 klassen) en het inschatten van het financiële gevolg (verdeeld in 5 klassen). De kans vermenigvuldigt met het financieel gevolg bepaalt de risico-score. Om de risico’s af te dekken worden beheersmaatregelen gedefinieerd en wordt een risico-eigenaar benoemd. Voor het omgaan met risico’s zijn een aantal basisstrategieën: Accepteren, reduceren, elimineren of overdragen/verzekeren In deze fase wordt informatie verstrekt, worden ontwikkelingen in beeld gebracht en resultaten beoordeeld. Risico’s worden (mede in het kader van interne controle) in verband gebracht met de beheersmaatregelen en het beschikbare weerstandsvermogen. Op basis van (tussentijdse) resultaten kan beleid en methodiek worden bijgesteld.

Rolverdeling De volgende actoren hebben een rol bij risicomanagement: - De raad stelt het beleid vast en stelt de paragraaf weerstandsvermogen in de begroting en jaarrekening vast. -

Het college ziet toe op een juiste uitvoering van risicomanagement en de verantwoording daarover.

Het management en het ambtelijk apparaat van de gemeente zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van het risicomanagement waarbij het identificeren van de risico’s en het uitvoeren van beheersmaatregelen de kern vormt.

Ratio weerstandsvermogen Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, wordt een relatie gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico's en de daarbij benodigde weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstands-capaciteit. Deze relatie wordt in onderstaande figuur weergegeven.

Benodigde weerstandscapaciteit (risico’s op basis van organisatie brede inventarisatie)

Beschikbare weerstandscapaciteit: - Algemene reserve (vrij aanwendbaar) - Reserve Grondexploitatie (vrij aanwendbaar) - Onbenutte belastingcapaciteit - Post onvoorzien

Weerstandsvermogen

De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit, kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt de ratio van het weerstandsvermogen: Beschikbare weerstandscapaciteit Ratio weerstandsvermogen = Benodigde weerstandcapaciteit Vanuit externe organen (Rijk en/of Provincie) zijn er geen normen voor het weerstandsvermogen. De enige norm in het kader van financieel toezicht is dat de algemene reserve niet negatief mag zijn en indien deze negatief is, in een periode van 4 begrotingsjaren aangezuiverd moet zijn. Onderstaande normen zijn algemeen aanvaard bij gemeentelijke overheden. Waarderingscijfer Ratio Betekenis A > 2,0 Uitstekend B 1,4 - 2,0 Ruim voldoende C 1,0 - 1,4 Voldoende D 0,8 - 1,0 Matig E 0,6 - 0,8 Onvoldoende F < 0,6 Ruim onvoldoende Bij het gezonde financieel beleid die de gemeenten nastreven past het uitgangspunt dat de beschikbare weerstandscapaciteit minimaal gelijk moet zijn aan de benodigde weerstandscapaciteit. Dit betekent dat de ratio weerstandsvermogen tenminste 1,0 (voldoende) moet zijn.

Risico analyse (strategisch) Het college wil nadrukkelijk investeren in de toekomstige generaties van Laren. Dit vertaalt zich in langjarige en financieel intensieve programma’s op het gebied van duurzaamheid, wonen, onderwijshuisvesting en verkeer. Deze programma’s reiken tot ver over de 4-jarige verkiezingscycli heen. Om er voor te zorgen dat wij deze langjarige programma’s tot een goed resultaat kunnen brengen, is een goede beheersing van de strategische en operationele risico’s noodzaak, zodanig dat de financiering van de programma’s niet in gevaar komt. Teneinde deze risico’s goed te kunnen beheersen en tijdig bij te kunnen sturen op het moment dat risico’s zich negatief dreigen te ontwikkelen, hanteren wij het volgende risico model:

De college heeft in 2023 de belangrijkste strategische risico’s in relatie tot haar bestuurlijke doelen in kaart gebracht. Vanuit de BEL organisatie zijn de operationele risico’s geïdentificeerd die voortvloeien uit de dagelijkse werkzaamheden. Van daaruit heeft het college bepaald welke de belangrijkste operationele risico’s zijn die onze bestuurlijke doelen mogelijk kunnen bedreigen. Wij zullen 2024 gebruiken om de grote programma’s financieel te vertalen in liquiditeitsplanningen en vast te stellen hoeveel geld wij op welk moment nodig hebben. Daarbij kijken wij ook naar de instrumenten wij willen hanteren om de programma’s blijvend te kunnen betalen. Uiteindelijk willen wij de strategische en operationele risico’s op tactisch niveau samen laten komen vanuit de vraag hoe wij deze met deze risico’s beleidsmatig om willen gaan in relatie tot onze grote opdrachten en de betaalbaarheid daarvan. Daarin zal ons weerstandsvermogen in combinatie met onze risicobereidheid (tot welk niveau zijn wij bereid risico’s te accepteren) een grote rol spelen, zowel in kwantitatieve zin (zoals solvabiliteit; schuldquote) als kwalitatieve zin (welke voorzieningen vinden wij essentieel voor ons dorp).

Risico analyse (operationeel) Vanuit de BEL-organisatie is, naast de strategische analyse van het college, een operationele analyse gemaakt. Voor de beoordeling van de kans worden de volgende 5 klassen met referentiebeelden gehanteerd. Kans Voor de beoordeling van de kans hanteren we 5 klassen met de volgende referentiebeelden. Klasse 1 2 3 4 5

Referentiebeeld < of 1x per 10 jaar 1x per 5 - 10 jaar 1x per 2 - 5 jaar 1x per 1 - 2 jaar 1x per jaar of >

Percentage 10% 30% 50% 70% 90%

Financieel gevolg Voor de beoordeling van de financiële gevolgen van een risico hanteren we onderstaande klassen met bijbehorende bandbreedtes. Klasse 1 2 3 4 5

Financieel gevolg X < € 20.000 € 20.000 > X < € 50.000 € 50.000 > X < € 100.000 € 100.000 > X < € 200.000 € 200.000 > X

Indien het risico in klasse 5 valt (en dus groter is dan € 200.000), dient voor dat risico ook het maximale gevolg in euro te worden weergegeven. Wanneer dit bekend is, wordt ook het verwachte gevolg van een risico aangegeven. De hoogte van de bedragen zijn gebaseerd op ervaringscijfers van de hoogte van de risico’s vanaf de oprichting van de BEL-gemeenten. Berekenen risicoscore De risicoscore wordt berekend door de kans score te vermenigvuldigen met de gevolgscore. Hoe hoger de uitkomst, hoe groter het risico. Beheersmaatregelen

Beheersing vraagt om een heldere verantwoordelijkheidsverdeling en bewuste keuzes ten aanzien van beheersingsmaatregelen. In beeld brengen beheersingsmaatregelen Het is niet voldoende om de geïdentificeerde risico’s jaarlijks op te sommen. Het is belangrijk dat er iets met de risico’s gebeurt. Voor elk risico wordt aangegeven hoe hiermee wordt omgegaan. Hierbij is het van belang vast te stellen of het risico incidenteel of structureel is. Beheersmaatregelen zijn gericht op het beheersbaar maken van een risico. Veelal gaat dit gepaard met het verlagen van de risicoscore (kans x gevolg). Zowel de verlaging van de kans als het verlagen van het gevolg dragen bij aan de beheersing van het risico. Inventarisatie van de risico’s Bij de inventarisatie van de risico’s zijn 20 risico’s geïdentificeerd. Hieronder worden alle risico’s met een geschat financieel effect van € 20.000 of meer genoemd en toegelicht die tot het moment van aanbieden van de begroting bekend zijn. Het financieel effect is berekend door de kans te vermenigvuldigen met het ingeschatte financiële gevolg. ‘KANS-score’

Financieel gevolg Percentage

Klasse

Referentiebeeld

1 2 3 4 5

< of 1x per 10 jaar 1x per 5 - 10 jaar 1x per 2 - 5 jaar 1x per 1 - 2 jaar 1x per jaar of >

10% 30% 50% 70% 90%

Klasse

Financiële gevolg

1 2 3 4 5

X < € 20.000 € 20.000 > X < € 50.000 € 50.000 > X < € 100.000 € 100.000 > X < € 200.000 € 200.000 > X

Hierbij is onderscheid gemaakt in structurele financiële gevolgen en incidentele financiële gevolgen. Als het nodig is kan van dit model worden afgeweken voor zover en als een bepaald risico de maximaal in dit model bereikbare waarde van € 200.000 overstijgt. Dit wordt separaat bij het benoemde risico aangegeven (zie risico inzake decentralisatie) Daarnaast zijn er verschillende risico’s die (nog) niet te kwantificeren zijn, zoals rond de invoering van private kwaliteitsborging bij bouwprojecten. Er wordt gewerkt aan het in beeld brengen van de mogelijke effecten daarvan, in samenhang met de kostendekkendheid van leges.

Risico-inventarisatie gemeente Laren: Programma Onderwerp Eigenaar

Bestuur

Pensioenen

Wachtgeld wethouders

TL HRM / TL C&F

Afhankelijkheid Secretaris externe regelingen

Openbare Orde en Rampen Veiligheid

Bouwen en Wonen Planschade

Bouwen en Wonen Bodemverontreiniging.

TL MO

TL RO

Risico

Omschrijving risico

Beheersmaatregel

De gemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor De voorziening wordt jaarlijks de betaling van de pensioenen van geactualiseerd binnen de p&c wethouders. Hiervoor is het nodig om de cyclus. HRM zorgt voor de mutaties in beeld te houden en de rente gegevens en C&F bepaald de stand om de hoogte van de voorziening mutaties op de voorziening. actueel te houden. Schommelingen zijn onvermijdbaar en worden financieel ook doorgevoerd. Volledigheid en Wethouders hebben na beëindiging van het De voorziening wordt jaarlijks tijdigheid wethouderschap recht op wachtgeld. De geactualiseerd binnen de p&c voorziening. gemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor cyclus. HRM zorgt voor de het treffen van een voorziening. Net als bij gegevens en C&F bepaald de pensioenen worden de mutaties mutaties op de voorziening. bijgehouden. Naast de reguliere mutaties kunnen ook ongeplande gebeurtenissen (ziekte, collegecrisis/ ontslag/ opstappen) voor mutaties en aanpassingen van de voorziening zorgen. Beperkte invloed op Doordat Laren slechts een beperkt stemrecht Tijdig reageren op begrotingen externe heeft, kan zij majeure ontwikkelingen niet van gemeenschappelijke ontwikkelingen tegenhouden. Hierbij is het van belang dat regelingen door gezamenlijk Laren zich sterk blijft profileren in de optreden van de Gooise verschillende Algemene en Dagelijkse gemeenten.Daar waar mogelijk Besturen (AB en DB).

gezamenlijk optreden met andere kleine partijen. Extra aandacht voor relatief nieuwe GR-en en wijzigingen m.n. qua gemeentelijke bijdrage en stemrecht. Schade (persoonlijk Op het grondgebied van Laren kan zich een 1 Neerzetten van een adequate en materieel) binnen ramp voordoen met grote gevolgen. Denk en geoefende crisisbeheersingsde gemeente als aan brand, overstroming, hevige regenval, organisatie, waardoor we gevolg van rampen. groot verkeersongeluk, etc. Het is aan de gevolgen kunnen beperken. 2 gemeente om een rol te spelen in het Verzekeringen die eventuele voorkomen en beperken van de schade bij schade (deels) kan afdekken. dergelijke gebeurtenissen. Claims op planschade Planschade ontstaat, wanneer een Bij ieder particulier en bij aanpassing belanghebbende waardedaling ervaart van gemeentelijke initiatief (grex) bestemmingsplannen zijn eigendom ten gevolge van een wordt vooraf rekening . planologische beslissing van de gemeente. gehouden met de mogelijke Het algemeen belang wordt hierbij planschade. Bij particuliere afgewogen tegen het individuele belang. initiatieven gaat dit mee in een Indien van toepassing wordt de waardedaling anterieure overeenkomst. gecompenseerd. Mogelijke Bij herontwikkeling van binnenstedelijke Bodembeleid en onvoorziene kosten locaties is er kans op aantreffen van bodemkwaliteitskaart moeten voor gemeente bodemverontreiniging.

up-to-date zijn.

Risicoscore

Financieel effect structureel

4 *3

€ 52.500

4 *3

€ 52.500

3 *2

€ 17.500

1 *5

€ 250.000

3 *3

€ 37.500

4 *2

€ 24.500

Financieel effect incidenteel

Volledigheid en tijdigheid voorziening.

Risico-inventarisatie gemeente Laren: Programma Onderwerp Eigenaar

Sociaal Domein

Open-einde regelingen: bijstand.

TL MO

Open-einde TL MO regelingen: WMO

Open-einde TL MO regeling: Jeugdhulp

Open-einde TL MO regeling, specifiek: Complexe verblijfszorg.

Kwijtscheldingen gemeentelijke belastingen

Algemene dekking Garanties Sociale woningbouw

TL C&F

Algemene dekking Algemene uitkering TL C&F uit gemeentefonds

Algemene dekking Corona

Bedrijfsvoering

TL MO

Aansprakelijkheid Secretaris

Belastingen

TL C&F

Risico

Omschrijving risico

Beheersmaatregel

Mogelijke overschrijding van begroting vanwege open einde regeling.

De bijstands uitkeringen zijn afhankelijk van Adequate monitoring de economische ontwikkelingen. Die zijn tot ontwikkeling aanvragen en op zekere hoogte in te schatten, maar het is tijdige aanpassing begroting niet ondenkbaar dat het budget afwijkt van binnen de p&c cyclus. de werkelijke aanvragen. Mogelijke De gemeenten zijn verplicht aan de zorgvraag Adequate monitoring overschrijding van tegemoet te komen. De laatste jaren is het ontwikkeling aanvragen en begroting vanwege aantal aanvragen op diverse verstrekkingen tijdige aanpassing begroting open einde regeling. toegenomen. Omdat de kosten veelal voor binnen de p&c cyclus. rekening van de gemeente komen, is het zaak de begroting daar tijdig op aan te passen. Mogelijke overschrijding van begroting vanwege open einde regeling.

Mogelijke overschrijding van begroting vanwege open einde regeling.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/13432340/1