Document · PDF

BIJLAGE - Programmabegroting 2026 Laren - meerjarenraming 2027-2029

Gemeenteraad 7 november 2025, gemeente larenBij agendapunt: Begroting gemeente Laren 202634.370 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Vanuit de gemeente Laren is dit in de afgelopen jaren bekostigd vanuit het NPO. Na 2025 zijn deze middelen echter op. De bibliotheek heeft nu een subsidieaanvraag gedaan voor structurele voortzetting vanaf 2026. In 2025 heeft een evaluatie plaatsgevonden waaruit blijkt dat het project succesvol is. Het is wenselijk dat het project een vervolg krijgt. Bekostiging kan plaatsvinden uit niet bestede middelen specifieke uitkering onderwijsachterstanden. Doelstellingen: Wat willen we bereiken?

Op welke wijze willen we dit bereiken?

4.3.1

Onderwijshuisvesting is kwalitatief 4.3.1.1 op orde en passend bij de Larense maat. 4.3.1.2

4.3.2

Kinderen krijgen gelijke (onderwijs-)kansen

4.3.2.1

4.3.2.2

We voeren het in juni 2025 vastgestelde Integraal Huisvestingsplan uit door de schoolgebouwen toekomstbestendig en duurzaam te maken. We bekostigen de 1e inrichting met meubilair en onderwijsleerpakket bij de Binckhorst St. Jan en Laar & Berg. Met structurele voortzetting van de (tot en met 2024/2025 via het Nationaal Programma Onderwijs) ingezette interventies zetten we in op gelijke onderwijskansen en faciliteren we sportieve (Tijgergym) en culturele (project muziekonderwijs) activiteiten. Middels de Voorleesexpress zetten we in op het voorkomen van laaggeletterdheid en op gelijke onderwijskansen.

Product 4.4 Gezondheid en participatie Speerpunten: Gezond opgroeien Ieder kind verdient de best mogelijke start van zijn of haar leven en een optimale kans op een goede toekomst. De eerste 1.000 dagen van een kind zijn cruciaal voor een goede start, een ‘Kansrijke Start’. Het actieprogramma ‘Kansrijke Start’ is een landelijk programma waarin we als BEL-gemeenten een samenwerking vormen met lokale partners die werken met kwetsbare gezinnen. Ook in 2026 zal de coalitie Kansrijke Start voortgezet worden en wordt ingezet op het vergroten en verstevigen van het netwerk. Voor- en vroegschoolse educatie (VVE) Wij willen dat iedereen goed onderwijs krijgt in goede scholen en dat begint al op de kinderopvang/peuteropvang. Doorgaande leerlijnen, voorschoolse educatie en het verbeteren van de samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp helpen daarbij. De aanpak van laaggeletterdheid is een speerpunt. Evalueren en versterken van jeugdpreventie In Laren vinden we het belangrijk om in te zetten op preventieve zorg. Één van de manieren waarop we dit doen is door het versterken van netwerk rondom gezinnen middels verschillende interventies en ook door een brede uitvraag/ korte ondersteuning vanuit de praktijkondersteuner GGZ jeugd in te zetten. In 2026 is het van belang dat bestaande interventies worden geëvalueerd en dat de juiste interventies worden verstevigd.

Inclusie We streven naar een samenleving waarin iedereen ervaart dat hij erbij hoort en gelijke kansen heeft om deel te nemen aan alle aspecten van het leven. Preventie- en Handhavingsplan Alcohol en Drugs De regiogemeenten werken samen met de GGD Gooi en Vechtstreek en preventieve verslavingszorg (Jellinek) om het alcohol- en drugsgebruik van met name jongeren terug te dringen. Deze samenwerking wordt beschreven in het regionale Preventie- en Handhavingsplan Alcohol en Drugs (PHP). Vanaf 2026 geeft de gemeente uitvoering aan het nieuwe PHP plan.

Wet integrale suïcide preventie De regiogemeenten werken samen met de GGD Gooi en Vechtstreek aan een uitvoeringsplan rondom de wet integrale suïcide preventie. Vanaf 2026 wordt er uitvoering gegeven met alle relevante partners aan het regionaal uitvoeringsplan. Doelstellingen: Wat willen we bereiken?

Op welke wijze willen we dit bereiken?

4.4.1

Bewustwording vergroten bij de inwoner over de eigen rol bij de (mentale) gezondheid.

4.4.1.1

4.4.2

Met preventie, inzetten op het vergroten van kansen en het versterken van individuen en daarmee de samenleving als geheel. Zo willen we zwaardere problemen en ondersteuning voorkomen. Vanuit de benadering positieve gezondheid zetten wij welzijnswerk in voor zoveel als mogelijk zelfredzame inwoners te hebben en waar nodig inzet om een toereikend netwerk rondom inwoners te verzorgen. Resultaten van het welzijnswerk beter inzichtelijk maken

4.4.2.1

4.4.3

4.4.4

4.4.5

4.4.6

4.4.7

4.4.2.2

4.4.3.1

Inwoners zoveel mogelijk leiden naar bestaande activiteiten van onze maatschappelijke partners in de dorpen en stimuleren om zelf of in hun netwerken initiatieven te ontplooien. Zowel Versa Welzijn als Hart van Laren (Brinkhuis) hebben hier een rol in.

4.4.4.1

De transformatie in de dienstverlening van Versa is verder vormgegeven in 2025 en loopt door in 2026. Betere interne (aan)sturing en inzicht in de resultaten van Versa blijven daarbij nodig. Naar aanleiding daarvan voeren we tussentijdse monitorgesprekken. In 2026 zal vanuit de gemeente meer data gestuurd invulling worden gegeven aan de opdracht rondom het welzijnswerk. In 2026 geven we uitvoering aan de lokale inclusie – agenda, welke in samenwerking met inwoners en regionale en lokale partners is samengesteld. In HBEL-verband uitvoering geven aan het plan van aanpak Mantelzorg

Wij vinden het belangrijk dat onze 4.4.5.1 gemeenschap een inclusieve gemeenschap is. Inwoners die belast zijn met 4.4.6.1 mantelzorgtaken, beter ondersteunen en waarderen. Verschuiven van ‘ziekte en zorg’ 4.4.7.1 naar ‘gezondheid en gedrag’ (IZA = Integraal Zorgakkoord, GALA = Gezond en Actief Leven Akkoord) 4.4.7.2

4.4.7.3

4.4.8

Verminderen van problematisch middelengebruik

In samenwerking met maatschappelijke partners ontwikkelen we activiteiten op thema’s als eenzaamheid, mentale gezondheid, valpreventie, mantelzorg. Daarbij sluiten we aan bij landelijk georganiseerde weken/campagnes. In HBEL-verband onderzoeken we hoe we de vindbaarheid van algemene voorzieningen in het sociaal domein kunnen vergroten. We geven in HBEL verband vorm aan een digitale sociale kaart.

4.4.8.1

In de regionale samenwerking Gezond Gooi werken we via diverse coalities en ketenaanpakken aan de gezondheidsbevordering van onze inwoners. In 2026 zetten we in op het vergroten van het aantal inwoners dat doorverwezen wordt/ gebruik maakt van het leefstijlpunt en Welzijn op recept. Via de IZA werkgroepen brengen we de positieve gezondheidsgedachte verder onder de aandacht bij de eerstelijnszorgaanbieders én bij de inwoners. In de regio Gooi en Vechtstreek wordt samengewerkt in het Preventie- en Handhavingsplan om de verkoop van alcohol aan minderjarigen terug te dringen en voorlichting te geven over alcohol en middelengebruik.

4.4.9

We willen zo veel mogelijk 4.4.9.1 kinderen die taalachterstand hebben bereiken en zorgen dat die ondersteuning krijgen. Voor- en vroegschoolse educatie (VVE) is hiervoor een effectief middel.

Samen met kinderopvang en GGD maken we afspraken over een zo breed mogelijk bereik van kinderen voor deelname aan de VVE.

Betrokkenheid verbonden partijen BEL Combinatie Door de verbonden partij GR BEL Combinatie worden op basis van een dienstverleningsovereenkomst de uitvoerende en ondersteunende werkzaamheden uitgevoerd. Regio Gooi en Vechtstreek Uitvoering en coördinatie van de leerplicht, voortijdig schoolverlaters en volwasseneneducatie is belegd bij het Regionaal Bureau Leerling zaken (RBL) van de Regio Gooi en Vechtstreek. GGD Gooi en Vechtstreek De GGD Gooi en Vechtstreek voert in het kader van de Wet Publieke Gezondheidszorg voor de gemeente de taken uit op het gebied van gezondheidszorg, ouderenzorg, epidemiologie en bestrijding infectieziekten, evenals bijkomende ondersteunende werkzaamheden inzake de gedecentraliseerde taken. Ook verzorgt de GGD de toezicht en inspecties van de kinderopvang. Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000 Sporten, ontwikkelen en leren in Laren 4.1 Cultuur en media

Realisatie 2024 551

Begroting 2025 785

Begroting 2026 879

Begroting 2027 812

Begroting 2028 812

Begroting 2029 811

Baten

-268

-203

-210

Lasten

819

988

1.089

1.022

1.021

4.2 Sport

436

478

754

749

Baten

-322

-365

Lasten

757

843

1.119

1.113

4.3 Onderwijs

837

876

1.099

793

934

1.562

Baten

-555

-1

Lasten

799

1.431

1.100

794

935

1.562

4.4 Gezondheid en participatie Baten

1.634

1.910

1.654

1.656

1.655

-461

-417

-426

Lasten

2.095

2.328

2.080

2.082

2.081

Saldo programma

3.457

4.049

4.387

4.010

4.150

4.777

Toelichting financiële verschillen Toelichting financiële verschillen product 4.1 Cultuur en media Lasten Toelichting Doorbelasting DVO BEL Combinatie 2026 Versterking bibliotheekwerk Mutatie onderhoudsvoo rziening Actualisatie kapitaallasten Subsidies Overig Totaal:

De jaarlijkse bijdrage aan de BEL Combinatie stijgt in 2026 per saldo met 0,87 miljoen euro. De hogere bijdrage wordt d.m.v. een verdeelsleutel toegerekend aan de programma's en producten. De verdeelsystematiek leidt voor dit product tot lagere toerekening van de DVO uren BEL Combinatie. Inzetten rijksmiddelen op versterken van het bibliotheekwerk.

Bedrag -7.564

67.000

Op basis van de MJOP zijn de dotaties en onttrekkingen aan de onderhoudsvoorzieningen geactualiseerd.

8.250

Hogere kapitaallasten investeringsstaat

6.143

Reguliere indexatie en aanpassen begroting conform beschikkingen 2025. waaronder toename verzekeringskosten

24.450 7.214 101.000

Baten Toelichting overig Totaal:

waaronder prijsstijging 3%

Bedrag -7.000 -7.000

Toelichting financiële verschillen product 4.2 Sport Lasten Toelichting Energiekosten de Biezem Bijdrage de Biezem

Overig

Door het aflopen van het huidige vaste energiecontract stijgen de energiekosten. Reguliere indexatie aandeel Gemeente Laren van 3/6 in de kostenverdeling zoals benoemd in de raamovereenkomst. waaronder prijsstijging, toename verzekeringskosten en volwassenfonds.

Totaal:

Bedrag 215.000 51.000

10.235 276.162

Baten Toelichting

Bedrag geen mutaties

Totaal:

Toelichting financiële verschillen product 4.3 Onderwijs Lasten Toelichting regio Gooi & Vechtstreek Onderwijs huisvesting

Begroting conform zienswijze aangepast.

Actualisatie investeringsplan en kapitaallasten Doorbelasting DVO BEL Combinatie 2026

Toename verzekeringskosten 1e inrichting OLP

Integraal Huisvestingsplan (IHP) Overig Totaal:

Bedrag 69.005

Het project binnenklimaat bij de Montessorischool, (gefinancierd door Suvis en de gemeente) is afgerond. De geraamde kosten komen te vervallen (zie ook opbrengsten cofinanciering) De investeringsplanning is geactualiseerd, een aantal investeringen zijn in tijd doorgeschoven. Dit leidt in 2026 tot lagere kapitaallasten.

-473.261

De jaarlijkse bijdrage aan de BEL Combinatie stijgt in 2026 per saldo met 0,87 miljoen euro. De hogere bijdrage wordt d.m.v. een verdeelsleutel toegerekend aan de programma's en producten. Hiernaast is de hogere bijdrage t.o.v. 2025 aan dit product opgenomen. De verzekeringskosten zijn toegenomen en leidt in meerdere programma's tot een stijging van de kosten. De stijging betreft o.a. aansprakelijkheidsverzekering van de gemeenten. Sinds 1997 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de huisvesting van het primair onderwijs. Elk jaar wordt een concreet OHP (Onderwijs Huisvesting Plan) door het college vastgesteld. Daarin staan de huisvestingsvoorzieningen die het komende jaar in uitvoering worden gebracht. Voor 2026 hebben wij twee voorstellen betreffende het OHP ontvangen, welke wij op grond van de verordening moeten bekostigen. Verwerking raadsbesluit IHP 2026.

4.732

Waaronder bijstelling toerekening uren DVO bijdrage BEL

-388.819

21.487

123.000

325.000

-7.412 -331.000

Baten Toelichting Onderwijs huisvesting SPUK Totaal:

Het project binnenklimaat bij de Montessorischool, (gefinancierd door Suvis en de gemeente) is afgerond. De geraamde kosten komen te vervallen (zie ook vrijval lasten). Deze bate stond in 2025 foutief nog begroot, voor 2026 en verder niet meer

Bedrag 293.261

260.902 554.163

Toelichting financiële verschillen product 4.4 Gezondheid en participatie Lasten Toelichting Doorbelasting DVO BEL Combinatie 2026

Bedrag 63.077

Actualisatie onderhoudsvoorziening Regionale aanpak suïcide preventie

Regio G&V Overig

Op basis van de MJOP zijn de dotaties en onttrekkingen aan de onderhoudsvoorzieningen geactualiseerd. De Wet integrale suïcidepreventie is in het voorjaar van 2024 aangenomen en zal per 1 juli 2025 in werking treden. Hiermee wordt de gemeentelijke verplichting tot een integraal beleid op suïcidepreventie in de wet openbare gezondheidszorg vastgelegd. Begroting conform zienswijze aangepast. voornamelijk prijsstijging, indexatie subsidies en actualisatie kapitaallasten

Totaal:

50.600 6.000

-359.795 -7.882 -248.000

Baten Toelichting Overig Totaal:

Voornamelijk prijsstijging

Bedrag -9.000 -9.000

Programma 5 Meedoen in Laren Visie 5.1 Maatschappelijke ondersteuning Met preventie zetten we in op het vergroten van kansen en het versterken van individuen en de samenleving als geheel. Zo willen we zwaardere problemen en zwaardere ondersteuning voorkomen. We bouwen aan een sterke sociale basis waarbij mensen oog hebben voor elkaar en er ruimte is voor diversiteit en zorg dichtbij. Mensen die het niet zelfstandig redden, krijgen passende ondersteuning gericht op het, (weer) binnen hun mogelijkheden, zelfstandig oppakken van hun leven. We werken vanuit de bedoeling van de wetten in het sociaal domein, doen wat nodig is: we redeneren vanuit de mens en zijn leefomgeving naar oplossingen. We staan voor een integrale aanpak van problemen op persoons-, gezins- en systeemniveau. 5.2 Inkomensregelingen en arbeid We willen mensen die ons terecht om hulp vragen, zo volwaardig mogelijk in de samenleving laten meedoen. Dat is onze grootste drijfveer bij alles wat we doen. Daarbij onderzoeken we de barrières die volwaardige participatie in de weg staan. Door deze zo goed en volledig mogelijk weg te nemen met en -waar nodigpassende ondersteuning te bieden, dragen we bij aan een samenleving waar iedereen een plek heeft. Er wordt in 2026 in de Regio Gooi en Vechtstreek besloten over een visie op de toekomst van ontwikkelbedrijven en in het bijzonder de Tomingroep.

Vanuit de Rijksoverheid komen er wijzigingen in de uitvoering van de arbeidsmarkt- dienstverlening. In iedere arbeidsmarktregio komt een Regionaal Werkcentrum. De beoogde ingangsdatum is verschoven van 1 januari 2025 naar 1 januari 2026. De “Participatiewet in balans” wordt in stappen ingevoerd. De inzet is dat de eerste maatregelen per 1 januari 2026 in kunnen gaan, afhankelijk van de behandeling van de wet door de Eerste Kamer. 5.3 Zorg voor jeugd In 2023 is er overeenstemming gekomen op de Hervormingsagenda Jeugd. Dit inhoudelijke akkoord tussen de betrokken organisaties bevat een groot pakket maatregelen om de jeugdzorg te verbeteren en financieel houdbaar te krijgen. Er zal structureel worden geïnvesteerd in de landelijke kwaliteit en effectiviteit van jeugdhulp. Ook komt er een aanpassing van de Jeugdwet, waardoor duidelijker wordt waarvoor kinderen en ouders hulp kunnen krijgen. Gemeenten zullen de transitie richting stevige lokale teams moeten vormgeven gericht op zowel Jeugd als Wmo, met voldoende kennis en expertise en verbinding met geïndiceerde reguliere specialistische hulp. Het gaat om teams die met ouders en jeugdigen kijken naar wat echt nodig is. Die niet alleen toegang verlenen, maar zelf basishulp verstrekken, gericht op het versterken van het gewone leven en de veerkracht van gezinnen en jongeren.

Vanuit het versterken van het gewone leven van jeugdigen zijn er kaders gemaakt om informele steun(figuren) meer te betrekken. Bij alles wat we doen willen we preventie versterken, inzetten op vroegsignalering, ondersteuning op scholen aanbieden en zorgen voor veiligheid waar dat nodig is. Zo willen wij ervoor zorgen dat voor de meest kwetsbare kinderen passende specialistische ondersteuning beschikbaar is. 5.4 Migratie, integratie en vluchtelingen Voor statushouders is het zelfstandig mee kunnen doen in de samenleving essentieel. De taakstelling van het huisvesten van statushouders weten wij goed op te lossen binnen het reguliere aanbod van sociale woningen, waardoor de huisvesting gespreid wordt gerealiseerd. Vluchtelingenwerk geeft samen met vrijwilligers invulling aan de integratie van deze nieuwe inwoners. Wij willen de professionele begeleiding van integratie verder vormgeven waarbij vrijwilligers ondersteunen. Product 5.1 Maatschappelijke ondersteuning Speerpunten: Huishoudelijke hulp Lokaal maar ook landelijk staat er veel druk op huishoudelijke hulp. De verwachting is dat de druk op huishoudelijke hulp de komende jaren niet afneemt. In regionaal verband wordt gekeken hoe we huishoudelijke hulp toegankelijk en betaalbaar houden.

Wmo-begeleiding Het aantal mensen dat wordt ondersteund met geïndiceerde Wmo-begeleiding neemt af. Deze afname wordt mogelijk gemaakt door de inzet van het lokale begeleidingsteam dat in mei 2021 is gestart. Dit team biedt ondersteuning zonder indicatie. Door een verdere professionalisering en de doorontwikkeling van het lokale begeleidingsteam verwachten we dat de aantallen geïndiceerde begeleiding ook de komende jaren gaat dalen. Commissie-Van Ark De door de VNG ingestelde onafhankelijke deskundigencommissie-Van Ark heeft zich nadrukkelijk uitgesproken dat gemeenten te weinig geld hebben ontvangen om de jeugdzorg naar behoren uit te kunnen voeren. De commissie oordeelt dat gemeenten 50% van de tekorten in 2023 en 2024 zelf hebben moeten dragen en dat dit zijn doorwerking in de daar opvolgede jaren had. In lijn met het advies van de commissie-Van Ark zijn de VNG en het kabinet op 8 september 2025 tot een besluit gekomen. Het kabinet maakt de € 728 miljoen vrij waar gemeentes over 2023 en 2024 recht op hadden. Welk bedrag onze gemeente hiervan ontvangt is vooralsnog niet bekend. Hopelijk geeft de septembercirculaire 2025 meer duidelijkheid. Doelstellingen: Wat willen we bereiken?

Op welke wijze willen we dit bereiken?

5.1.1

Op basis van de HBEL-visie werken 5.1.1.1 we aan de verdere transformatie in het sociaal domein.

5.1.2

Wmo-voorzieningen toegankelijk en betaalbaar houden.

5.1.2.1

5.1.3

De overgang van het vaste tarief voor de eigen bijdrage naar een inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage op een goede manier organiseren. Anticiperen op de vergrijzing. Meer inzetten op preventie en efficiëntie.

5.1.3.1

5.1.4

5.1.5

5.1.4.1

Passende ondersteuning bieden 5.1.5.1 voor mensen die vanuit een vorm van beschermd wonen (weer) 5.1.5.2 zelfstandig gaan wonen.

We zijn bezig een beweging te maken naar meer basisondersteuning en daarmee afname van de geïndiceerde zorg. Hiervoor versterken we de toeleiding naar het voorveld via het informatiepunt maatschappelijke Zaken HBEL. We versterken de samenwerking tussen het informatiepunt, Leefstijlpunt (bij positieve evaluatie) en ander aanbod in het ‘voorveld’ door merendeels maatschappelijke partners (zoals Versa, bibliotheek Gooi+). Om de geïndiceerde Wmo-voorzieningen toegankelijk en betaalbaar te houden, wordt de invulling van dagbesteding, begeleiding en huishoudelijke hulp regionaal geëvalueerd. Er vindt voor deze drie voorzieningen een brede heroverweging plaats. In 2026 betekent dit mogelijk dat we een nieuwe invulling van dagbesteding, begeleiding en huishoudelijke hulp implementeren. Een implementatieplan opstellen voor een inkomensen vermogensafhankelijke eigen bijdrage.

Het Herstelnetwerk versterken en ervaringsdeskundigen inzetten door de bekendheid van het Herstelnetwerk te vergroten bij partners en de gemeentelijke uitvoeringsdienst, inclusief begeleiders. Uitvoeren van het nieuwe beleidsplan Bescherming & Opvang 2026-2029. De overgang van beschermd wonen naar beschermd thuis faciliteren en de doelgroep verbinden met partijen in de sociale basis en preventie. We zorgen ervoor dat deze kwetsbare doelgroep goed landt in de wijk, samen met buren, welzijn, zorg.

Product 5.2 Inkomensregelingen en arbeid Speerpunten: Bestaanszekerheid We zorgen voor een duidelijk overzicht van de voorwaarden en rechten bij een bijstandsuitkering en bijzondere bijstand. We streven naar een zo hoog mogelijk bereik van het kindarrangement (Meedoen HBEL) en het Jeugd- en Volwassenenfonds voor sport en cultuur. Schuldhulpverlening Schuldhulpverlening is zichtbaar en we bereiken de juiste groepen mensen. We benutten de mogelijkheden voor preventie en voorlichting over schulden bij de risicogroepen. De mensen om wie het gaat, hebben we zo vroeg mogelijk in beeld. We ondersteunen deze mensen effectief en duurzaam. Schuldhulpverlening is onderdeel van een integrale aanpak. Werk en inkomen We blijven inzetten op arbeidsmatige dagbesteding of werkplekken voor inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt. We implementeren een werkcentrum in onze Regio. Doelstellingen: Wat willen we bereiken?

Op welke wijze willen we dit bereiken?

5.2.1

5.2.1.1

We zetten in op het voorkomen van schulden en het tegengaan van armoede.

5.2.1.2

5.2.2

5.2.3

5.2.4

5.2.5

We zetten in op bestaanszekerheid voor de inwoners We nemen voor de inwoner drempels weg bij het zoeken naar schuldhulpverlening of het doen van een aanvraag. Inwoners die dit nodig hebben, helpen bij het verbeteren van de taal-, reken- en digitale vaardigheid, met als doel de arbeidsmarktpositie en zelfstandigheid te vergroten. Inzetten op ondersteuning van bijzondere doelgroepen: ondernemers, jongeren en gezinnen met jonge kinderen.

5.2.2.1

5.2.3.1

5.2.4.1 5.2.4.2 5.2.4.3 5.2.5.1 5.2.5.2

Op basis van het beleidsplan bestaanszekerheid uitvoering geven aan de daarin opgenomen actiepunten. Jaarlijks rapporteren we over de realisatie. We continueren het jeugdfonds en volwassenenfonds sport en cultuur en geven meer bekendheid aan de fondsen. We zorgen voor een duidelijk overzicht van de voorwaarden en rechten bij een bijstandsuitkering en bijzondere bijstand op de website en in folders. We versterken de samenwerking met partners in het voorveld.

Implementeren van een wettelijk verplicht regionaal werkcentrum (RWC). Werkgevers- en werknemersdienstverlening verder vormgeven lokaal en regionaal in het werkcentrum. Werken met aandachtsfunctionarissen laaggeletterdheid. Inrichting loket voor zzp'ers en ondernemers met financiële zorgen. Starten pilot jongeren met schulden.

Product 5.3 Zorg voor jeugd Speerpunten: Hervormingsagenda Jeugd en Richtinggevend Kader In 2023 is er landelijk overeenstemming bereikt over de Hervormingsagenda Jeugd. Eén van de centrale doelstellingen is om de jeugdzorg financieel houdbaar te maken. Dit moet onder andere worden bereikt door de reikwijdte van de jeugdhulpplicht te beperken. De Jeugdwet wordt zodanig aangepast dat deze zich vooral richt op jeugdigen en gezinnen in de meest kwetsbare situaties. Een belangrijk onderdeel van de Hervormingsagenda is het versterken van integraal werken. Dit betekent: ondersteuning bieden vanuit de leefsituatie van kind en gezin, met maatwerk dicht bij huis, en het betrekken van het eigen informele netwerk. Cruciaal hierbij is de versterking van de samenwerking met het voorveld, 58

zoals scholen, huisartsen, wijkteams en welzijnsorganisaties, zodat niet elke jeugdvraag automatisch leidt tot inzet van jeugdzorg. Door eerder en breder te ondersteunen in het voorliggende veld, kan zwaardere hulp vaak worden voorkomen. Het Richtinggevend Kader brengt in kaart wat gemeenten, vanuit onder andere de Hervormingsagenda Jeugd, het Toekomstscenario Kind en Gezinsbescherming, de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, kunnen doen om de toegang tot hulp en ondersteuning voor inwoners te verbeteren. Het kader biedt daarmee een basis voor de gemeentelijke toegang, de inzet van lokale teams en de dienstverlening aan inwoners in kwetsbare en complexe situaties. Jeugdzorg plus We willen dat jeugdigen in de thuissituatie opgroeien en dat de zorg en ondersteuning nabij wordt georganiseerd. Waar nodig, is hiervoor passende 24/7 ambulante ondersteuning beschikbaar. Jeugdigen met meervoudige en complexe problematiek die soms aangewezen zijn op jeugdzorg Plus krijgen vanaf 2024 een combinatie van ambulante begeleiding en opvang die kleinschalig is. De voorbereiding voor dit concept is reeds gestart samen met onze partners. Verbeteren van instroom, doorstroom en uitstroom (IDU-programma) Samen met ketenpartners werken we aan een structurele verbetering van de jeugdhulp.

Via tien gezamenlijke projecten pakken we wachttijden, complexe casussen en knelpunten in de hele keten aan. Veranderingen op één onderdeel (instroom, doorstroom of uitstroom) beïnvloeden het hele systeem. Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming We ontwikkelen een nieuw, eenvoudiger stelsel dat eerder en beter passende hulp biedt bij onveilige of bedreigende gezinssituaties. In proeftuinen (‘Toekomsttuinen’) werken lokale teams, Veilig Thuis en andere partners samen aan een gezinsgerichte werkwijze, met versterking van toegang en expertise. Doorontwikkeling Regionaal Expertteam (RET) In 2026 versterken we het RET op basis van landelijke kaders. De focus ligt op snelle inzet van passende zorg, betere samenwerking en meer regie. Hierdoor ontstaat een sterkere verbinding tussen lokale teams en specialistische jeugdhulp. Doorontwikkeling van het onderwijs-jeugdarrangement In 2025 zijn we gestart met de evaluatie van het onderwijs-jeugdarrangement, dat eenmalig met een jaar is verlengd. In samenwerking met het onderwijs, onze jeugdteams en andere betrokken partners onderzoeken we wat werkt en wat beter kan. In 2026 zetten we de uitkomsten van deze evaluatie om in concrete aanpassingen en implementeren we een doorontwikkelde vorm van het arrangement. Doelstellingen: Wat willen we bereiken?

5.3.1

5.3.2

5.3.3

Op welke wijze willen we dit bereiken?

Jeugdigen groeien (veilig) in de 5.3.1.1 thuissituatie op en de zorg en ondersteuning worden in de buurt georganiseerd. Waar nodig is hiervoor passende 24/7 ambulante ondersteuning beschikbaar. Daarnaast moeten de aanbieders de bestaande leefgroepen omvormen naar kleinschalige woonvoorzieningen en gezinshuizen (KWV’s). Informele steun is de basis, de 5.3.2.1 formele hulp vult aan. Binnen het lokaal netwerk wordt goed samengewerkt.

5.3.3.1

In de Toekomsttuinen de nieuwe werkwijze rond kinden gezinsbescherming verdiepen en verder toepassen binnen onze lokale structuren.

Voortzetten, evalueren en bijsturen van de steun vanuit het informele netwerk door de inzet van Buurgezinnen en Samen Oplopen. Wij werken samen met onze partners in het onderwijs, de huisartsen, de POH-er Jeugd GGZ (Praktijkondersteuning Huisarts Geestelijke

5.3.4

Kortere wachttijden in de jeugdzorg

5.3.4.1

5.3.5

Voorkomen van uitval van 5.5.1.1 leerlingen in het primair en voortgezet onderwijs. We streven ernaar dat elke leerling een vorm van onderwijs krijgt, ongeacht de beperking.

5.3.6

Lokale vertaling hervormingsagenda

5.3.6.1

5.3.6.2

5.3.6.3

5.3.6.4

5.3.6.5

Gezondheidszorg) en het lokale team om zo veel als mogelijk niet-geïndiceerde zorg lokaal vorm te geven. De 10 projecten uit het programma IDU implementeren in samenwerking met de ketenpartners, gericht op verbetering van instroom, doorstroom en uitstroom. Doorontwikkeling van het onderwijsjeugdarrangement: In 2025 zijn we gestart met de evaluatie van het onderwijs-jeugdarrangement, dat eenmalig met een jaar is verlengd. In samenwerking met het onderwijs, onze jeugdteams en andere betrokken partners onderzoeken we wat werkt en wat beter kan. In 2026 zetten we de uitkomsten van deze evaluatie om in concrete aanpassingen en implementeren. De nieuwe landelijke kaders voor het RET vertalen naar een passende regionale positionering en werkwijze, met focus op complexe zorgvragen. Met jeugd-consulenten en andere professionals gezamenlijk werken aan een duidelijke en gedeelde visie op afschalen en afronden van hulp en de inzet op eigen kracht. Inzetten op versterkte regievoering: meer focus op integraal werken, één gezin één plan, professionalisering van de jeugdconsulenten, versterking van de samenwerking tussen beleid en uitvoering en duidelijke procesregie in de keten. Vasthouden van de aandacht voor de verbeterpunten uit het verbeterplan Veilig Thuis door waar nodig acties te borgen of extra verbeteracties uit te voeren.

Jeugdigen met een maatregel worden direct (binnen 5 dagen) geholpen en krijgen een (tijdelijke) jeugdbeschermer, die een plan van aanpak maakt. In 2024 hebben we de landelijke tarieven ingevoerd voor de gecertificeerde instellingen (GI’s). Mede hierdoor kunnen de GI’s kwetsbare kinderen – financieel en inhoudelijk – nog beter beschermen en voorzien van passende hulp.

Product 5.4 Migratie, integratie en vluchtelingen Speerpunten: Vluchtelingen, asiel en integratie We streven ernaar te voldoen aan de taakstelling voor het huisvesten van statushouders. Samen met onze partners, de inburgeringsconsulenten HBEL, vrijwilligers zoals goede Buren in Eemnes, het Taalcafé, bekijken we hoe we mensen zo goed en snel mogelijk kunnen laten integreren. Voor de aan ons toegewezen Oekraïense vluchtelingen houden we de huidige opvang in stand. De opvang tot 1 juli 2026 van 250 asielzoekers met een verblijfsvergunning in het voormalig ziekenhuis Tergooi, nu Craibosch, wordt begeleid door het COA (Centraal Orgaan opvang asielzoekers). We starten de inburgering daar al voor de mensen die “gekoppeld” zijn aan de Gooise gemeenten of Eemnes.

Doelstellingen: Wat willen we bereiken?

5.4.1

Op welke wijze willen we dit bereiken?

Het continueren van de huidige 5.4.1.1 inzet binnen dit dossier. Daarmee is sprake van het coördineren, onderzoeken en uitvoeren van een mogelijk BEL brede asielaanpak. Hieronder valt het coördineren van mogelijk toekomstige COA locaties, het continueren van de huidige opvang voor Oekraïense vluchtelingen en het geven van uitvoering aan (lokale) wetgeving zoals de spreidingswet.

Het toewerken en uitvoering geven aan een plan van aanpak om het asiel en opvangdossier te continueren binnen de BEL gemeenten.

Betrokkenheid verbonden partijen BEL Combinatie Door de verbonden partij GR BEL Combinatie worden op basis van een dienstverleningsovereenkomst de uitvoerende en ondersteunende werkzaamheden uitgevoerd. Maatschappelijke zaken HBEL (ondergebracht bij de gemeente Huizen) De Gemeenschappelijke Regeling HBEL is een centrumgemeenteconstructie. Uitvoering van de Jeugdwet, de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Participatiewet, het leerlingenvervoer, de inburgering en de schuldhulpverlening vindt plaats door medewerkers van de gemeente Huizen. Regio Gooi en Vechtstreek Door de Regio Gooi en Vechtstreek worden specifieke gemeentelijke taken binnen het sociaal domein uitgevoerd. Binnen de GR regio Gooi en Vechtstreek is de inkoop en het contractbeheer van de individuele Wmovoorzieningen en Jeugdzorg georganiseerd. Ook wordt in de regio samengewerkt op het snijvlak van zorg en veiligheid, zoals bijvoorbeeld bij bescherming en opvang. Tevens voert de regio Veilig Thuis uit en is Jeugd & Gezin hier ondergebracht als Resultaat Verantwoordelijke Eenheid (samenvoeging van Jeugdgezondheidszorg, het Centrum voor Jeugd en Gezin en het Regionaal Bureau Leerplichtzaken). Tomin De gemeenschappelijke regeling ‘Werkvoorziening Tomingroep’ voorziet in de uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening.

De hoofddoelstelling is het aanbieden van werkgelegenheid onder aangepaste omstandigheden aan personen die kunnen en willen werken, maar die door een vorm van beperking of persoonlijke oorzaak geen kans hebben op een baan in het reguliere bedrijfsleven.

Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000 Meedoen in Laren

Realisatie 2024 972

Begroting 2025 1.203

Begroting 2026 2.434

Begroting 2027 2.435

Begroting 2028 2.435

Begroting 2029 2.436

-66

-50

Lasten

1.038

1.253

2.484

2.485

2.486

5.2 Inkomensregelingen en arbeid Baten

2.608

1.540

1.350

1.341

-2.083

-2.070

-2.094

Lasten

4.690

3.611

3.444

3.435

5.3 Zorg voor jeugd

2.625

3.962

3.575

3.585

3.586

3.587

Baten

-9

Lasten

2.625

3.971

3.584

3.594

3.595

3.596

5.1 Maatschappelijke ondersteuning Baten

5.4 Migratie, integratie en vluchtelingen Baten

-50

-1.341

Lasten

1.401

1.380

6.224

6.765

7.398

7.400

7.402

7.403

Saldo programma

Toelichting financiële verschillen Toelichting financiële verschillen product 5.1 Maatschappelijke ondersteuning Lasten Toelichting HBEL Apparaatskosten Regio Gooi & Vechtstreek WMO Doorbelasting DVO BEL Combinatie 2026

Reguliere indexatie, herverdeling aantal gebruikers ambulante zorg en herverdeling verplichte landelijke taakvelden (zie ook product 5.2, 5.3 en 5.4). Begroting conform zienswijze aangepast. Reguliere indexatie zorgcontracten en autonome ontwikkelingen Wmo cliënten. De jaarlijkse bijdrage aan de BEL Combinatie stijgt in 2026 per saldo met 0,87 miljoen euro. De hogere bijdrage wordt d.m.v. een verdeelsleutel toegerekend aan de programma's en producten. De verdeelsystematiek leidt voor dit product tot lagere toerekening van de DVO uren BEL Combinatie.

Totaal:

Bedrag 770.303

320.297 190.000 -11.036

1.269.912

Baten Toelichting Geen mutaties Totaal:

Bedrag -

Toelichting financiële verschillen product 5.2 Inkomensregelingen en arbeid Lasten Toelichting Participatiewet HBEL Apparaatskosten Regio Gooi & Vechtstreek Overige mutaties Totaal:

Reguliere indexatie uitkeringen en aanpassen begroting conform IU participatie ontvangen rijksmiddelen. Reguliere indexatie, herverdeling aantal gebruikers ambulante zorg en herverdeling verplichte landelijke taakvelden (zie ook product 5.1, 5.3 en 5.4) Begroting conform zienswijze aangepast. Waaronder herverdeling verplichte landelijke taakvelden.

Bedrag 75.000 -260.464

-11.887 10.180 - 187.170

Baten Toelichting Geen mutaties Totaal:

Bedrag -

Toelichting financiële verschillen product 5.3 Zorg voor jeugd Lasten Toelichting HBEL Apparaatskosten Regio Gooi & Vechtstreek Jeugdwet Subsidies

Reguliere indexatie, herverdeling aantal gebruikers ambulante zorg en herverdeling verplichte landelijke taakvelden (zie ook product 5.1, 5.2 en 5.4). Begroting conform zienswijze aangepast. Reguliere indexatie zorgcontracten en autonome ontwikkelingen Jeugdwet cliënten. Reguliere indexatie en aanpassen begroting conform toegekende beschikkingen 2025.

Overige mutaties Totaal:

Bedrag -336.294

118.426 -38.350 34.097 3.589 - 277.781

Baten Toelichting Geen mutaties Totaal:

Bedrag -

Toelichting financiële verschillen product 5.4 Migratie, integratie en vluchtelingen Lasten Toelichting HBEL Apparaatskosten Indexatie Totaal:

Reguliere indexatie, herverdeling aantal gebruikers ambulante zorg en herverdeling verplichte landelijke taakvelden (zie ook product 5.1, 5.2 en 5.3). Indexatie diverse budgetten.

Bedrag -36.350

14.988 -21.362

Baten Toelichting Geen mutaties Totaal:

Bedrag -

Programma 6 De algemene inkomsten en uitgaven van Laren Visie De algemene uitkering en de belastingen (in tegenstelling tot bijvoorbeeld de rioolheffing) zijn algemene dekkingsmiddelen voor de gemeente. Dit zijn middelen die geen vooraf gesteld bestedingsdoel hebben. De algemene uitkering is in zekere zin een gegeven welke we ramen op basis van de maatstaven waarop de algemene uitkering wordt gebaseerd. Voor belastingen volgen we zo veel mogelijk de inflatie en voor belastingen met een specifiek doel hanteren we 100% kostendekkendheid als uitgangspunt. We streven naar een financieel gezonde situatie voor nu en in de toekomst en we monitoren hiertoe de solvabiliteit en schuldquote op basis van de richtlijnen van de VNG en provincie. Ook willen we op het gebied van treasury zo min mogelijk renterisico lopen. Product 6.1 Algemene uitkering Speerpunten: De algemene uitkering zijn de middelen die we vanuit het Rijk ontvangen om de gemeentelijke taken uit te voeren. We ramen de algemene uitkering op basis van de maatstaven waarop deze wordt gebaseerd. Er zijn drie belangrijke herijkingsmomenten voor de hoogte van de algemene uitkering: de meicirculaire, de septembercirculaire en de decembercirculaire. Doelstellingen: Wat willen we bereiken?

Op welke wijze willen we dit bereiken?

Product 6.2 Belastingen Speerpunten: Gemeentelijke belastingen De gemeentelijke belastingen zijn verplichte bijdragen aan de gemeente die we gebruiken als algemene dekking voor uitgaven in de verschillende programma’s. Een uitzondering hierop vormen de riool- en de afvalstoffenheffing. Dit zijn belastinginkomsten met een directe bestemming, deze opbrengsten mogen alleen worden ingezet om de kosten te dekken die de gemeente maakt voor het rioolstelsel en het inzamelen van afvalstoffen. Een inhoudelijke toelichting op de diverse belastingsoorten treft u aan in de paragraaf Lokale heffingen. Vennootschapsbelasting Per 1 januari 2016 is de belastingplicht in de vennootschapsbelasting uitgebreid voor overheidslichamen en daarmee ook voor gemeenten. Deze belastingplicht geldt bij die activiteiten waarbij de gemeente deelneemt aan het economisch verkeer en in concurrentie treedt met private partijen. Het doel van de wijziging van de wet is om een gelijk speelveld te creëren tussen publieke en private partijen. Gemeenten zijn nu belastingplichtig indien en voor zover zij een onderneming drijven, zo luidt het wettelijk criterium. Praktisch gezien betekent dit dat alleen die activiteiten van de gemeente in de heffing worden betrokken die als ‘zelfstandig onderdeel’ kunnen worden beschouwd en die voldoen aan de voorwaarden om als –belaste- onderneming te worden aangemerkt.

Doelstellingen: Wat willen we bereiken?

Op welke wijze willen we dit bereiken?

6.2.1

Waar mogelijk kostendekkendheid 6.2.1.1 van tarieven en leges

6.2.2

Jaarlijks een correcte aangifte vennootschapsbelasting

6.2.2.1

De tarieven en leges waarbij niet wordt vastgehouden aan het principe van kostendekkendheid mogen niet meer stijgen dan de aanpassing voor de inflatiecorrectie en/of aanpassing van wettelijke tarieven We streven naar een correcte aangifte Vennootschapsbelasting en dragen zorg voor een tijdige betaling.

Product 6.3 Overhead Speerpunten: Alle lasten op overhead worden aan de BEL combinatie voldaan conform het vastgestelde DVO. Doelstellingen: Wat willen we bereiken?

Op welke wijze willen we dit bereiken?

Product 6.4 Treasury en Resultaat Speerpunten: Bij de gemeente Laren is treasury een noodzakelijk proces dat ervoor zorgt dat financiële middelen effectief worden beheerd om de gemeentelijke dienstverlening te ondersteunen, financiële stabiliteit te waarborgen en de belangen van de gemeenschap te beschermen. Het is een complexe taak die specialistische kennis en expertise vereist om de financiële gezondheid van een gemeente te waarborgen. Doelstellingen: Wat willen we bereiken?

Op welke wijze willen we dit bereiken?

6.4.1

6.4.1.1

Het beschermen van gemeentelijke vermogens- en (rente-)resultaten tegen ongewenste financiële risico’s zoals renterisico’s, kredietrisico’s en liquiditeitsrisico’s.

We beheersen renterisico's met gespreide leningen en waarborgen liquiditeit via actief kasbeheer. Dit monitoren we door middel van rapportages.

Betrokkenheid verbonden partijen Belastingsamenwerking (gemeente Huizen) In 2023 is de uitvoering van de belastingheffing voor Laren (en Blaricum) overgegaan naar de belastingsamenwerking binnen de gemeente Huizen. Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000 De algemene ink. en uitg. van Laren 6.1 Algemene uitkering

Realisatie 2024 -18.135

Begroting 2025 -18.483

Begroting 2026 -19.172

Begroting 2027 -19.254

Begroting 2028 -19.353

Begroting 2029 -19.785

Baten

-18.135

-18.483

-19.172

-19.254

-19.353

-19.785

Lasten

6.2 Belastingen

-5.144

-5.297

-6.262

-6.383

-6.546

-6.671

Baten

-5.768

-6.022

-6.887

-7.008

-7.170

-7.295

Lasten

625

724

624

5.741

5.447

6.213

6.219

6.214

Baten

-4

Lasten

5.745

5.447

6.213

6.219

6.214

6.4 Treasury en resultaat

379

-221

-308

-381

-557

Baten

-219

-549

-342

-331

-319

Lasten

597

624

121

-62

-238

-17.159

-18.258

-19.442

-19.726

-20.066

-20.799

6.3 Overhead

Saldo programma

Toelichting financiële verschillen Toelichting financiële verschillen product 6.1 Algemene uitkering Lasten Toelichting Geen financiële ontwikkelingen t.o.v. de begroting 2025. Totaal:

Bedrag -

Baten

Gemeentefonds

Toelichting De ontwikkeling in het accres van het gemeentefonds leidt tot hogere bijdrage in 2026.

Totaal:

Bedrag -1.956.123 -1.956.123

Toelichting financiële verschillen product 6.2 Belastingen Lasten

Prijsstijging Doorbelasting DVO BEL Combinatie 2026

Toelichting Dit betreft de jaarlijkse prijsstijging van de gemeente. De prijsstijging is conform het vastgestelde indexeringspercentage van 3%. De jaarlijkse bijdrage aan de BEL Combinatie stijgt in 2026 per saldo met 0,87 miljoen euro. De hogere bijdrage wordt d.m.v. een verdeelsleutel toegerekend aan de programma's en producten. De verdeelsystematiek leidt voor dit product tot lagere toerekening van de DVO uren BEL Combinatie.

Totaal:

Bedrag 18.181 -118.052

-102.776

Baten

Actualisatie OZBwoningen Actualisatie OZB niet-woningen Verhoging OZB niet-woningen Prijsstijging Totaal:

Toelichting De baten uit de onroerendezaakbelasting nemen in 2026 toe door areaaluitbreiding, waardestijging en de indexatie van de tarieven met 3%. De baten uit de onroerendezaakbelasting nemen in 2026 toe door areaaluitbreiding, waardestijging en de indexatie van de tarieven met 3%. De inkomsten uit de onroerendezaakbelasting (OZB) voor nietwoningen zijn geharmoniseerd met de tarieven in Blaricum. Dat levert extra inkomsten op, die in deze begroting zijn verwerkt. Dit betreft de jaarlijkse prijsstijging van de gemeente. De prijsstijging is conform het vastgestelde indexeringspercentage van 3%.

Bedrag -68.409

-31.611

-737.206

-2.905 -837.226

Toelichting financiële verschillen product 6.3 Overhead Lasten Toelichting Kostprijsverhogende btw facturen BEL gemeenten: De gemeente ontvangt facturen van de BEL gemeenten over geleverde diensten. Een deel van de btw is niet compensabel en wordt niet opgenomen in de jaarlijkse opgaaf bcf (BTW compensatiefonds) aan de belastingdienst. De jaarlijkse bijdrage aan de BEL Combinatie stijgt in 2026 per saldo met 0,87 miljoen euro. DDe hogere bijdrage wordt d.m.v. een verdeelsleutel toegerekend aan de programma's en producten. Hiernaast is de hogere bijdrage t.o.v. 2025 aan dit product opgenomen. Dit betreft de jaarlijkse prijsstijging van de gemeente. De prijsstijging is conform het vastgestelde indexeringspercentage van 3%.

Kostprijsverhogende BTW

Doorbelasting DVO BEL Combinatie 2026

Prijsstijging

Totaal:

Bedrag 59.000

694.921

1.027

754.673

Baten Toelichting geen mutaties Totaal

Bedrag -

Toelichting financiële verschillen product 6.4 Treasury en resultaat Lasten

Vennootschapsbelasting

Doorbelasting DVO BEL Combinatie 2026

Actualisatie kapitaallasten Actualisatie treasury Decembercirculaire 2024 Overige kleine mutaties Totaal:

Toelichting Voor de inkomsten uit het concessiecontract reclame is de gemeente vennootschapsbelasting verschuldigd. In 2025 is rekening gehouden met incidentele VPB plicht i.v.m de verkoop van grond. De jaarlijkse bijdrage aan de BEL Combinatie stijgt in 2026 per saldo met 0,87 miljoen euro. De hogere bijdrage wordt d.m.v. een verdeelsleutel toegerekend aan de programma's en producten. De verdeelsystematiek leidt voor dit product tot lagere toerekening van de DVO uren BEL Combinatie. De investeringsplanning is geactualiseerd en zijn investeringen in tijd zijn doorgeschoven. Dit leidt in 2026 tot lagere kapitaallasten. We verwachten hogere rentelasten als gevolg van de geplande investeringen zoals het IHP. De inkomsten uit de decembercirculaire 2025 zijn in 2025 per abuis op dit product begroot.

Bedrag -39.000

-175.456

-312.943

200.000 -160.000 -17.000 -503.000

Baten

Rekeningresultaat 68

Toelichting Terugdraaien rekeningresultaat

Bedrag 195.770

Overige kleine mutaties Totaal:

11.230 207.000

2. Paragrafen Inleiding De voorgeschreven paragrafen geven een “dwarsdoorsnede” van de begroting. Het doel van de paragrafen is de raad in staat te stellen een aantal wezenlijke beleidslijnen vast te stellen en de uitvoering op hoofdlijnen te controleren. De paragrafen richten zich op de (beheers)onderwerpen die vooral belangrijk zijn voor de gemeentelijke bedrijfsvoering. Met de paragrafen heeft de raad een extra instrument (naast de programma's) om de uitvoering te kunnen controleren. De volgende paragrafen zijn opgenomen: • Lokale heffingen • Weerstandsvermogen en risicobeheersing • Onderhoud kapitaalgoederen • Financiering • Bedrijfsvoering • Verbonden partijen • Grondbeleid • Wet Open Overheid

Lokale heffingen Algemeen Het overzicht lokale heffingen heeft betrekking op de belastingen en op de heffingen. De lokale lasten zijn een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid. Een overzicht van de lokale heffingen en daarmee meer inzicht is daarom van belang voor de raad. Geraamde inkomsten De lokale heffingen bestaan uit de OZB-belasting, precariobelasting, baatbelasting, rioolheffing, afvalstoffenheffing, graf- en begraafrechten, toeristenbelasting en verschillende leges. In onderstaande tabel zijn de begrote opbrengsten (baten) van de verschillende heffingen gepresenteerd. Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Omschrijving inclusief taakveld

Baten

Leges paspoorten/rijbewijzen (0.2)

-256.000

-231.830

-102.000

Leges burgerlijke stand (0.2)

-21.500

-4.838.438

-5.019.609

-5.140.610

-5.302.949

-5.427.859

OZB niet-woningen (0.62)

-998.389

-1.767.206

Precariobelasting (0.64)

-20.600

-21.218

Hondenbelasting (0.64)

-76.220

-78.507

Rioolheffing (7.2)

-1.490.946

-1.795.050

-1.990.211

-2.078.856

-2.093.427

Afvalstoffenheffing (7.3)

-1.889.450

-1.932.286

-1.954.234

-1.966.892

-1.969.271

Graf- en begraafrechten (7.5)

-70.000

-65.000

-60.000

Leges omgevingsvergunning (8.3)

-999.870

-1.112.552

Overige leges en heffingen

-204.530

-10.865.943

-12.249.287

-12.582.398

-12.846.041

-12.858.070

Inkomsten lokale heffingen

OZB woningen (0.61)

Totaal inkomsten lokale heffingen Beleid lokale heffingen

Voor de hoogte van tarieven en leges gelden de volgende uitgangspunten: 1. Waar mogelijk kostendekkendheid van tarieven en leges; 2. De tarieven en leges waarbij niet wordt vastgehouden aan het principe van kostendekkendheid mogen niet meer stijgen dan de aanpassing voor de inflatiecorrectie en/of aanpassing van wettelijke tarieven. Inflatiepercentage Daar waar in deze paragraaf wordt gesproken over het inflatiepercentage is uitgegaan van het bij de kadernota opgenomen percentage van 3%. Leges Leges zijn de heffingen, die de gemeente in rekening brengt voor door haar verleende diensten. De burger betaalt alleen leges als de gemeente daarvoor een specifieke dienst heeft verleend. Omdat de gemeente geen onderneming is met een winstoogmerk mag de opbrengst van alle leges niet meer zijn dan de daarvoor gemaakte kosten. Let wel, dit geldt voor het totaal van alle leges en niet voor iedere individuele post. Voor alle heffingen die worden geëgaliseerd met een voorziening of reserve wordt de individuele kostendekkendheid aangetoond.

Overzicht diverse heffingen op hoofdlijnen Onroerendezaakbelastingen (ozb) De OZB is een belangrijke inkomstenbron voor de gemeente waarmee algemene uitgaven gefinancierd kunnen worden. In de berekening van het ozb-tarief voor 2026 is rekening gehouden met een compensatie voor de verwachte waardeontwikkeling van woningen (+7%) en niet-woningen (0%), welke via tariefaanpassing geneutraliseerd wordt, en de inflatiecorrectie ad +3%. In de tabel hieronder zijn de voorlopige tarieven ten opzichte van het voorgaande belastingjaar gepresenteerd. Begroting

Begroting

Tarieven onroerendezaakbelasting

2025

2026

Verschil in percentage

Gebruikersbelasting niet-woningen Eigenarenbelasting woningen

0,161092% 0,094157%

0,30119% 0,09019%

86,97% -4,21%

Eigenarenbelasting niet-woningen

0,235458%

0,40282%

71,08%

Op grond van de Wet Waardering Onroerende Zaken (WOZ) wordt elk jaar alle onroerende zaken binnen de gemeente gewaardeerd. De resultaten van die waardering komen eind 2025 beschikbaar. Zodra de nieuwe taxatiewaarden bekend zijn, zullen de OZB-tarieven definitief worden vastgesteld. Aan bovenstaande percentages kunnen derhalve geen rechten worden ontleend. Afvalstoffenheffing De geraamde inkomsten voor 2026 bedragen € 1.932.286. Bij de tariefberekening van de heffing wordt gestreefd naar een 100% kostendekkendheid. Bij een 100% kostendekkendheid zijn de inkomsten gelijk aan de kosten. De kosten bestaan uit onder andere het ophalen van huisvuil en klein chemisch afval, zwerfafval en de toerekening van de overhead, uren BEL-Combinatie en de btw. Tarief afvalstoffenheffing We zijn genoodzaakt om het tarief verder te laten stijgen dan de in de kosten verwerkte inflatiepercentage om een volledige kostendekkende afvalstoffenheffing te realiseren vanaf 2026. Deze ophoging bedraagt 1,50%. Dit wordt veroorzaakt door een stijging van de GAD lasten en door de toerekening van de BTW op de lasten. Dit heeft onderstaand effect op het tarief voor de afvalstoffenheffing in 2026: Begroting Begroting Verschil in Tarieven afvalstoffenheffing

2025

2026 percentage

Eenpersoonshuishouden

€ 285,52

€ 289,80

1,50%

Meerpersoonshuishouden

€ 419,76

€ 426,06

1,50%

Kostendekkendheid afvalstoffenheffing In onderstaand overzicht is het dekkingsoverzicht meerjarig gepresenteerd. Hierbij is reeds rekening gehouden met de hiervoor genoemde tariefsverhoging. Kostendekkendheid afvalstoffenheffing

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Saldo

1.441.149

1.514.480

1.532.616

1.543.080

1.545.046

319.243

326.678

330.487

332.684

333.097

1.760.392

1.841.157

1.863.103

1.875.764

1.878.143

Uren BEL-combinatie (3.5)

49.852

32.772

32.774

32.772

Kwijtscheldingen (5.2)

50.000

Toerekening overhead

29.206

8.357

Totale kosten (incl. uren en overhead)

1.889.450

1.932.286

1.954.234

1.966.892

1.969.271

Opbrengsten afvalstoffenheffing (3.5)

-1.889.450

-1.932.286

-1.954.234

-1.966.892

-1.969.271

Totale inkomsten

-1.889.450

-1.932.286

-1.954.234

-1.966.892

-1.969.271

Resultaat voor egalisatie

Tariefegalisatie afvalstoffenheffing

Resultaat na egalisatie

100%

Lasten afval (3.5) BTW (21%) Netto kosten (excl. uren en overhead)

Dekkingspercentage na mutatie

Rioolheffing De begrote inkomsten (heffingen en leges) voor 2026 bedragen € 1.795.050. Bij de tariefberekening van de heffing wordt net als bij de afvalstoffenheffing gestreefd naar een 100% kostendekkendheid. De kosten bestaan uit straatreiniging (50%), onderhoud riolering, kapitaallasten (m.n. voortkomende uit project Laren Regenklaar) en de toerekening van de overhead, uren BEL-combinatie en de btw. Tarief rioolheffing Het tarief voor de rioolheffing gaat in 2026 met 25,24% omhoog. Dit heeft met name te maken met het gereedkomen van de grotere investeringen in Laren Regenklaar, hierdoor beginnen de kapitaallasten de komende jaren op te lopen. Daarnaast is er ook een stijging in de onderhoudskosten van de riolering. Dit heeft onderstaand effect op het tarief voor de rioolheffing in 2026.

Tarieven rioolheffing

Begroting Begroting Verschil in 2025 2026 percentage

Eenpersoonshuishouden Meerpersoonshuishouden

€ 180,58 € 309,28

€ 226,16 € 387,34

25,24% 25,24%

Niet-woningen

€ 309,28

€ 387,34

25,24%

Kostendekkendheid rioolheffing In onderstaand overzicht is het dekkingsoverzicht meerjarig gepresenteerd. Hierbij is reeds rekening gehouden met de hiervoor genoemde tariefsverhoging. Begr. 2025 voor wijziging

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Saldo

Lasten straatreiniging (2.1)

90.477

119.036

Kapitaallasten riolering (7.2)

400.902

592.719

678.097

725.707

736.970

Overige lasten riolering (7.2)

391.084

423.319

498.319

523.319

BTW (21%)

257.271

282.317

316.941

333.099

336.406

1.139.734

1.417.391

1.612.393

1.701.160

1.715.730

Uren BEL-combinatie (2.1)

63.562

70.061

70.135

70.078

Uren BEL-combinatie (7.2)

103.637

111.189

111.274

111.209

Toerekening overhead

184.013

196.409

1.490.946

1.795.050

1.990.211

2.078.856

2.093.427

Opbrengsten heffingen (7.2)

-1.490.946

-1.795.050

-1.990.211

-2.078.856

-2.093.427

Totale inkomsten

-1.490.946

-1.795.050

-1.990.211

-2.078.856

-2.093.427

Resultaat voor egalisatie

Mutatie voorziening (V.93202)

Resultaat na egalisatie

100,00%

Kostendekkendheid rioolheffing

Netto kosten (excl. uren en overhead)

Totale kosten (incl. uren en overhead) Opbrengst leges en overige (7.2)

Dekkingspercentage na mutatie

Leges burgerzaken De geraamde inkomsten voor 2026 bedragen € 253.330. Onder de leges worden rechten geheven ter zake van het genot van door of vanwege het gemeentebestuur verstrekte diensten, genoemd in de verordening en de daarbij behorende tarieventabel. Voor het verstrekken van paspoorten, identiteitskaarten en rijbewijzen moet de gemeente aan het Rijk of de RDW een vergoeding afdragen. De leges zijn grotendeels geüniformeerd in BEL-verband. Uitgangspunt is om een redelijke mate van kostendekkendheid te bereiken. Overigens kan door de wettelijke (maximum)tarieven voor paspoorten en rijbewijzen dit lastig bereikt worden. Voorts is er ook sprake van serviceverlening (openingstijden) aan de burgers die niet noodzakelijk één-op-één verband houdt met het aantal klanten. Ook de beveiligingseisen (minimaal twee medewerkers achter de balie) maken het lastig alle kosten in het tarief door te berekenen. Overige belastingen en leges (burgerzaken, WABO-leges) worden zoveel mogelijk kostendekkend berekend. De kostendekkendheid van de WABO leges wordt uitgewerkt volgens de VNG-systematiek. Precario bovengrondse bouwwerken/gebruik openbare ruimte De tarieven precario bovengronds zijn met het inflatiepercentage verhoogd. De tarieven blijven echter na afronding op gehele bedragen gelijk aan voorgaand jaar.

Lokale lastendruk Om de lokale lastendruk te berekenen is uitgegaan van de tarieven zoals opgenomen in de paragraaf lokale heffingen. De OZB is berekend op basis van de gemiddelde WOZ-waarde in de betreffende gemeente. De gemiddelde WOZ-waarde in de gemeente Laren bedraagt € 1.095.106 in 2025. Door daarbovenop de geschatte waardestijging van 7% mee te nemen wordt de gemiddelde WOZ-waarde geschat op € 1.171.763 voor belastingjaar 2026. Met deze gegevens kan een reële vergelijking met vorig jaar worden gemaakt. Uit onderstaande grafieken blijkt dat de lokale woonlasten in Laren in 2026 hoger liggen dan de lasten in Blaricum en Eemnes.

Lokale lastendruk eenpersoonshuishouden

Lokale lastendruk meerpersoonshuishouden

NB: Per individueel huishouden kan door verschillende factoren een afwijkend beeld ontstaan. Kwijtscheldingsbeleid Indien de aanslag tot het juiste bedrag is opgelegd, maar de burger om financiële redenen niet in staat is de aanslag te voldoen, kan om kwijtschelding van gemeentelijke belastingen worden verzocht. Als raad heeft u hiervoor aangewezen de zogenaamde onontkoombare belastingen: afvalstoffenheffing, rioolheffing en onroerendezaakbelasting. Gemeenten kunnen beperkt een eigen beleid voeren bij het verlenen van kwijtschelding. In nagenoeg alle gemeenten, evenals in Laren, wordt het meest ruimhartige beleid toegepast, namelijk 100% van de bijstandsnorm en de meest ruime vermogensnorm (spaargeld). In 2020 is besloten dat kwijtschelding voor de privébelastingen ook mogelijk is voor zelfstandig ondernemers/zzp’ers die op het bestaansminimum zitten en niet over vermogen beschikken. De mogelijkheid bestaat om in aanmerking te komen voor automatische kwijtschelding. Jaarlijks behoeft men niet steeds opnieuw kwijtscheldingsaanvragen in te dienen. De toetsing wordt uitgevoerd door de Stichting Inlichtingenbureau. De aanvrager van kwijtschelding zal bij de eerste initiële aanvraag moeten aangeven of hij akkoord gaat met de geautomatiseerde toets en de gemeente Laren toestemming moeten geven om zijn 75

persoonlijke gegevens door te geven aan het Inlichtingenbureau voor de kwijtscheldingstoets. In de daaropvolgende jaren vindt dan, zonder dat hierom gevraagd behoeft te worden, op geautomatiseerde wijze de toetsing plaats. Geautomatiseerd betekent dat gegevens worden opgevraagd; niet dat er geen toetsing plaatsvindt. Kostendekkendheid leges Jaarlijks wordt voor het begin van het nieuwe jaar een geactualiseerde legesverordening aan de raad voorgelegd ter besluitvorming. In de begroting wordt in de paragraaf lokale heffingen al informatie opgenomen over de heffingen. Een van de onderwerpen waarop ingezoomd wordt in deze paragraaf is de voorcalculatorische kostendekkendheid. Zowel belastingadviseurs als de rechterlijke macht besteden steeds meer aandacht aan de kostendekkingstoets. De afgelopen jaren zijn bij meerdere gemeenten verordeningen onverbindend verklaard, vooral omdat de ramingen van baten en lasten niet aanwezig, of niet inzichtelijk waren. De Hoge Raad geeft aan dat er verzwaarde eisen zijn voor de motivering die de heffingsambtenaar moet geven om te betwisten dat de limiet is overschreden. Het vereiste inzicht in de ramingen moet worden verschaft op basis van de gemeentelijke begroting, maar ook op basis van andere gegevens, waaronder ook gegevens die niet bekendgemaakt zijn ten tijde van de vaststelling van de verordening.

Het gaat hierbij om de posten die bij de vaststelling van de begroting in aanmerking zijn genomen als kosten die een last ter zake vormen. Als de gemeente de inzichtelijkheid niet kan aantonen, dan zal de rechter de belastingverordening onverbindend achten. Een van de belangrijkste eisen van de laatste jaren is die van de herleidbaarheid van de ramingen. Ramingen van baten en lasten dienen te herleiden te zijn tot de begroting. Van een gemeente mag echter niet worden verlangd dat van alle in de verordening en de tarieventabel opgenomen diensten afzonderlijk op controleerbare wijze wordt vastgelegd hoe zij de kosten ter zake daarvan heeft geraamd. De ramingen mogen dus wel enige globaliteit kennen, doch moeten herleidbaar zijn tot de begroting. Samenvattend dienen de inkomsten aan leges in totaal niet hoger te zijn dan de kosten die daarvoor gemaakt zijn. De huidige berekening komt uit op een kostendekkendheidspercentage van 62%. Dit is gebaseerd op het onderzoek van een extern bureau dat de kostendekkendheid in beeld heeft gebracht. In 2023 heeft een eerste onderzoek plaatsgevonden naar de kostendekkendheid. Uit dat onderzoek is een aantal bevindingen naar voren gekomen die zijn opgepakt. In 2024 en 2025 wordt daarop voortborduurt met de inzet van hetzelfde externe bureau.

De voorlopige uitkomst daarvan maakt inzichtelijk dat we qua kostendekkendheid voor 2026 hoger zitten dan voorgaande jaren, maar dat er nog ruimte is om de kostendekkendheid te laten stijgen. De legesverordening 2026 zal in december 2025 aan de raad worden voorgelegd ter besluitvorming.

Begr. 2025

Begroting

na wijziging

2026

2027

2028

2029

Saldo

464.166

130.710

59.034

1.021.752

1.194.079

1.200.218

1.199.255

71.492

3.787

Totaal lasten (A)

1.557.411

1.328.576

1.334.715

1.333.752

1.262.076

Legesopbrengsten

338.300

314.130

184.300

Totaal baten (B)

338.300

314.130

184.300

22%

24%

15%

Begr. 2025

Begroting

na wijziging

2026

2027

2028

2029

Saldo

Hoofdstuk 1 - Algemene dienstverlening Berekening kostendekkendheid van de leges Lasten taakveld(en), incl. (omslag)rente Overhead BCF - BTW

Kostendekkendheid Hfdstk 1 (B / A * 100%)

Hoofdstuk 2 - Dienstverlening en besluiten in het kader van de omgevingswet Berekening kostendekkendheid van de leges Lasten taakveld(en), incl. (omslag)rente

415.091

40.234

Overhead

371.499

990.775

995.869

995.071

BCF - BTW

87.169

8.449

Totaal lasten (A)

873.759

1.039.459

1.044.552

1.043.754

Legesopbrengsten

1.046.370

1.159.052

Totaal baten (B)

1.046.370

1.159.052

120%

112%

111%

Begr. 2025

Begroting

na wijziging

2026

2027

2028

2029

Saldo

Kostendekkendheid Hfdstk 2 (B / A * 100%)

Hoofdstuk 3 - Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn Berekening kostendekkendheid van de leges Lasten taakveld(en), incl. (omslag)rente

13.016

18.101

18.194

18.179

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16193664/1