BIJLAGE 1 - Programmabegroting 2025-2028 - incl erratum

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Voor een genuanceerder beeld van de schuldpositie moet ook worden gekeken naar de voorraad bouwgronden en de uitgeleende gelden. Bij de netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen worden deze leningen geëlimineerd. Het percentage in 2025 is 39,3% Solvabiliteitsratio De solvabiliteit is het percentage van het vermogen dat uit eigen vermogen bestaat. Deze ratio geeft een goed beeld van de mate waarin bezittingen zijn gefinancierd met eigen vermogen of vreemd vermogen. De norm voor de solvabiliteit ligt doorgaans tussen de 25% en 40%. De solvabiliteit van de gemeente Laren bedraagt 26,2 % in 2025 (aflopend tot 18,6% in 2027) waarmee de gemeente zich in het neutrale risicoprofiel bevindt. De neutrale solvabiliteit wordt voornamelijk veroorzaakt door een toename van het eigen vermogen vanwege het positief rekeningresultaat. Grondexploitatie Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van het totaal aan baten. Aangezien de gemeente Laren momenteel geen eigen grondexploitaties heeft, doen zich daar ook geen risico’s voor. Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte die lager is dan nul geeft aan dat de structurele baten van de gemeente lager zijn dan de structurele lasten.

In 2025 bedraagt de structurele exploitatieruimte 0,9% negatief waarmee de gemeente zich in het hoogste risicoprofiel bevindt. De meerjarenbegroting laat daarbij een stijging zien van de structurele exploitatieruimte zien. Dit wordt mede veroorzaakt door dalende

93

inkomsten van het Rijk (zogeheten Ravijnjaar). De komende jaren blijft een structureel sluitende begroting een aandachtspunt gezien de jaarlijkse tekorten van de begroting. Belastingcapaciteit Onder de woonlasten worden verstaan de OZB-belasting op basis van de gemiddelde WOZ-waarde in de gemeente, de rioolheffing voor een meerpersoonshuishouden en de afvalstoffenheffing voor een meerpersoonshuishouden. De belastingcapaciteit wordt berekend door deze woonlasten te vergelijken met het landelijk gemiddelde. Uitgedrukt in een percentage betekent dit dat de belastingcapaciteit van Laren 163,5%bedraagt in 2025.

94

Onderhoud Kapitaalgoederen Algemeen Het beheer van kapitaalgoederen is belangrijk, omdat het de publieke ruimte betreft en het direct invloed heeft op het leef-, woon- en werkklimaat van iedereen. Ten behoeve van de openbare ruimte heeft de gemeente Laren een groot aantal kapitaalgoederen in beheer. De kwaliteit en het onderhoudsniveau zijn bepalend voor het voorzieningenniveau binnen de gemeente. Het beheer van deze kapitaalgoederen brengt financiële consequenties met zich mee. Hierbij gaat het dan om de kosten van beheer en instandhouding van wegen, riolering, water, groen, speelvoorzieningen en gebouwen. De beheerdata voor wegen, groen, bomen, speelplaatsen, openbare verlichting en riolering zijn opgenomen in het integraal beheerdatasysteem Greenpoint. De beheerdata voor riolering zijn geactualiseerd opgenomen in het databeheersysteem Kikker van Riodesk. Het beleid van de gemeente Laren voor het onderhoud van kapitaalgoederen is onder meer opgenomen in de volgende nota’s: - Water- en rioleringsprogramma 2024-2028 - Wegenbeheerplan 2024-2028; - Beleids- en beheerplan Openbare Verlichting; - Groenbeleidsplan Laren (2024); - Speelruimteplan Laren 2024-2033

Financieel overzicht kapitaalgoederen Beheerplan

Begroting

Openbare verlichting Groen Riolering Wegen Speelplaatsen Gebouwen

2025

2026

2027

2028

Onderhoudsbudget Kapitaallasten Onderhoudsbudget Kapitaallasten Onderhoudsbudget Kapitaallasten

149.350 43.354 661.577 8.001 255.913 400.902

149.350 87.854 537.959 14.297 255.913 441.634

149.350 102.626 537.959 22.990 330.913 519.674

149.350 95.834 537.959 26.544 330.913 534.944

Onderhoudsbudget Kapitaallasten Onderhoudsbudget Kapitaallasten Onderhoudsbudget Kapitaallasten

287.135 498.625 16.249 88.918 226.287

287.135 485.676 16.249 17.230 88.018 225.964

287.135 587.475 16.249 21.553 88.018 223.572

287.135 600.419 16.249 30.737 88.018 221.395

Toelichting onderhoudsplannen Civiele kunstwerken In Laren bevinden zich in totaal 18 civiele kunstwerken. Eind 2024/begin 2025 wordt een nieuw beheerplan voor de periode 2025-2029 voorgelegd aan de raad ter vaststelling. Beschoeiingen Bij het opstellen van het nieuw beheerplan voor de periode 2025-2029 zullen ook de plannen voor beschoeiingen meegenomen worden. 95

Onderhoud gemeentelijke gebouwen Het onderhoud aan de gemeentelijke gebouwen wordt uitgevoerd o.b.v. (meerjaren) onderhoudsplannen. De onderhoudsplannen betreffen de bouwkundige elementen (extern en intern), de gebouw gebonden installaties, de terreininstallaties en de bouwkundige inventaris. De (meerjaren)onderhoudsplannen worden jaarlijks geactualiseerd. De werkzaamheden zijn onderverdeeld naar jaarlijks uit te voeren onderhoudswerkzaamheden en vervanging en groot onderhoud dat niet jaarlijks, maar wel periodiek plaats dient te vinden. In principe wordt onderhoudsniveau 3 (redelijke conditie) nagestreefd. Het jaarlijks installatietechnisch en klein bouwkundig onderhoud van alle vastgoedobjecten van de BEL-gemeenten, inclusief BEL-gebouwen, is grotendeels bij externe partijen ondergebracht. Het meerjarenonderhoud (vervanging en groot onderhoud) wordt in regie opgedragen. Het MeerJarenOnderhoudsPlan (MJOP) voor de gemeentelijke gebouwen wordt jaarlijks intern geactualiseerd. In 2021 zijn installatietechnische en bouwkundige her inspecties uitgevoerd op diverse gemeentelijke panden. De resultaten daarvan zijn verwerkt in het MJOP, en zichtbaar in de begroting van 2025-2028. De kosten van jaarlijks terugkerende werkzaamheden worden begroot in de exploitatie. Vervanging en groot onderhoud van de gemeentelijke gebouwen worden gedekt via een onderhoudsvoorziening.

De onderhoudsvoorziening wordt ingezet als een egalisatievoorziening om zodanige pieken binnen de kosten voor groot onderhoud of investeringen gelijkmatig te spreiden, dit op basis van een 20jaarlijks voortschrijdend gemiddelde. De dotatie aan de voorziening is gebaseerd op berekeningen van (meerjaren)onderhoudsplannen van de gemeentelijke gebouwen; de daadwerkelijk uitgegeven lasten worden ten laste van de voorziening gebracht. Verduurzaming Op dit moment wordt onderzoek gedaan naar de mogelijkheden om de brandweerkazerne te verduurzamen. Dit in relatie met de installaties waarvan de technische levensduur is verstreken en waarvoor de onderhoudsvoorziening is opgebouwd.

96

GROEN

Naam beheersplan Naam Voorziening Te onderhouden kapitaalgoederen: Doel

Groenbeleidsplan

Jaar vaststelling

2024

Actualisatie De gehele groene inrichting van het gemeentelijk openbaar gebied, te weten: bomen, hagen, heesters, gazons, ruw gras, plantsoenen, bosplantsoenen, perken, bermen etc. In het Groenbeleidsplan is aangegeven wat we van waarde vinden in het openbaar groen, zoals doorgaande groene structuren en historisch groen. Daarbij is rekening gehouden met recente ontwikkelingen en actuele (maatschappelijke) thema’s. Denk aan behoud van biodiversiteit, klimaatadaptatie en het betrekken van bewoners bij het groen(beheer).

Beleidskader

De beleidskaders zijn opgenomen in de door de gemeenteraad vastgestelde Groenbeleidsplan.

Financiële situatie begrotingsjaar

De budgetten zijn afgestemd op B niveau (exploitatie), daarnaast zijn er bedragen opgenomen in de investeringsplanning voor de uitvoering van projecten uit het beleidsplan groenbeheer.

97

RIOLERING

Naam beheersplan

Naam Voorziening Te onderhouden kapitaalgoederen

Doel

Beleidskader

Financiële situatie begrotingsjaar

Water- en rioleringsprogramma 2024-2028

Jaar vaststelling

2024

Actualisatie

2028

Het betreft het gehele gemeentelijk rioolstelsel, inclusief overstortvoorzieningen, de vrijverval riolering, drukriolering en bijbehorende zaken. Het areaal voor de gemeente Laren bestaat uit:  86 km aan vrijvervalriolering  5 km aan pers- en drukleidingen  19 gemalen en drukunits 106 infiltratievoorzieningen (infiltratiekolken, -putten, -palen -bassins, en wadi’s. Het in het Wrp beschreven beleid en de voorgestelde uitvoeringsmaatregelen hebben tot doel om het water- en rioolsysteem te kunnen onderhouden, op de toekomst voor te bereiden en waar nodig te verbeteren tegen zo laag mogelijk maatschappelijke kosten. Het Water- en rioolprogramma 2024-2028 (Wrp) geeft de gemeente invulling aan een drietal zorgplichten: 1. inzamelen en transporteren van stedelijk afvalwater; 2. inzameling en verwerking van hemelwater voor zover de particulier hier zelf geen invulling aan kan geven; 3. voorkomen dat grondwater een structurele belemmering vormt voor de bestemming van het betreffende gebied. Het algemeen onderhoud en rioolvernieuwingen worden bepaald met behulp van inspecties, veelvoorkomende meldingen en het geautomatiseerde

98

Naam beheersplan

Naam Voorziening

Water- en rioleringsprogramma 2024-2028

Jaar vaststelling

2024

Actualisatie

2028

rioleringsbeheersysteem. Bij het opstellen van de begroting is rekening gehouden met het kwaliteitsniveau conform de richtlijnen van RIONED en NEN 3398-2015. De budgetten zijn afgestemd op het vereiste kwaliteitsniveau.

99