BIJLAGE 1 - nota van beantwoording zienswijzen omgevingsvisie Laren

Nota van zienswijzen omgevingsvisie Laren, pagina 24

4.13

4.14

Par. 4.4: Ruimte voor werken en ondernemen Zienswijze: De grote behoefte aan woningen en de behoefte van inwoners aan een nette omgeving drijven ook in Laren de ambachtelijke bedrijvigheid het dorp uit. Nu andere gemeentes inmiddels op hun schreden terugkeren is het verstandig als Laren dit beleid nog eens tegen het licht houdt. Als er eenmaal woningen staan, kun je niet meer terug. Toelichting: De ontwerp omgevingsvisie geeft ook een visie op vestigingsmilieus: “Daarnaast zien we in onze gemeente de volgende type vestigingsmilieus voor werken en ondernemen waar we op in blijven zetten. Het dorpscentrum voor publieke functies en (startende) ondernemers, woongebieden voor bedrijf aan huis, en in beperkte mate de buitengebieden voor recreatieve ondernemers.” Dit beeld past in een ontwikkeling die we door heel Nederland zien van een nette opgeruimd dorp/stad. Maar er is al enige jaren een kentering gaande in deze ontwikkeling. Het begin van de ontwerp omgevingsvisie staat vol over het behouden van het ontstaan van het dorp. Het dorp kende een houtzagerij, een smederij en nog altijd een steenhouwerij. Echte ambachten. En aan de Caliskamp een timmerfabriek, schoenmakerij en drukkerij. Natuurlijk gaven en geven dit soort bedrijven overlast maar ze verlevendigen het dorp ook, geven karakter aan een wijk. Laren lijkt nu bezig alle overlast gevende bedrijven te verplaatsen naar Crailo.

Deze ontwikkeling gaat tegen de trend in. Geen afwegingssystematiek. Par. 4.6: Gezonde en veilige leefomgeving Dit is een prima paragraaf. Toch een opmerking over een redenering die in mijn ogen omgekeerd is. Bij het beperken van overlast op lokale wegen staat: “Met deze snelheidsreductie is het wellicht mogelijk om klinkers als bestrating te behouden en tegelijk te zorgen voor een afname tot een acceptabele

We sturen niet op verplaatsing van bestaande bedrijvigheid in Laren naar Crailo. Bij Crailo bieden we wel ruimte voor nieuwe, extra bedrijvigheid. We voegen in paragraaf 3.1 toe dat we ook de zichtbare oorspronkelijke ambachten en de verhalen daarachter zien als een te behouden, en waar mogelijk te versterken, kenmerk van onze oorsprong en cultuurhistorie. We zijn terughoudend met het faciliteren van (nieuwe) ambachtelijke bedrijvigheid in woonwijken, omdat in de huidige tijd hier ook snel overlast van wordt ervaren. Aanpassing: In paragraaf 3.1 (p.25) passen we een bullet aan in de opsomming onder: “Kenmerken van de oorsprong en cultuurhistorie die we willen behouden en waar mogelijk versterken: • “De agrarische oorsprong met haar waardevolle boerderijen, engen, de nog zichtbare oorspronkelijke ambachten en de verhalen erachter.”

In paragraaf 4.6 benaderen we de fysieke leefomgeving vanuit het perspectief van ‘gezonde en veilige leefomgeving’. We redeneren ook hierbij vanuit het leidende principe ‘behoud én ontwikkeling’: we koesteren wat we hebben en tegelijk is er ook de noodzaak om de leefomgeving aan te passen aan een veranderende wereld om de hoge woon- en

Nota van zienswijzen omgevingsvisie Laren, pagina 25

geluidsbelasting.” Uitgaand van het leidende principe ‘Behoud en ontwikkeling’ en het dorpse en groene karakter dat we willen behouden, zou de redenering moeten zijn dat we de klinkers willen behouden en dus de snelheid omlaag moet. In de tekst van de ontwerp Omgevingsvisie staat de redenering precies andersom. Zienswijze: Dit is een omgekeerde redenering die laat zien dat de schrijver niet vanuit de leidende principes heeft geschreven. Eerder was dat duidelijk met parkeren op het hertenkamp maar het wringt in de hele tekst. Strijdig met leidende principes.

levensstandaard te kunnen behouden. Vanuit het belang van een gezonde leefomgeving zetten we onder andere in op het beperken van de geluidsbelasting van lokale wegen en ook op het bieden van meer comfort. Door te kiezen voor een snelheidsreductie kunnen we daarbij mogelijk de beeldbepalende klinkers die kenmerkend zijn voor Laren deels of geheel als bestrating behouden. Of klinkerbestrating kan blijven, hangt ook af van de verkeersintensiteit en of de weg op een doorgaande fietsroute ligt. Dit gaan we in de tekst duidelijker naar voren brengen. Aanpassing: In paragraaf 4.6 (p.51) passen we de tekst als volgt aan: “Met deze snelheidsreductie is het wellicht mogelijk om de beeldbepalende klinkers die kenmerkend zijn voor Laren als bestrating te behouden en tegelijk te zorgen voor een afname tot een acceptabele geluidsbelasting. Voor verdere geluidsreductie en comfort kunnen daarbij eventueel ook geluidsarme klinkers of asfalt voor fietsstroken worden toegepast. Of klinkerbestrating kan blijven, hangt ook af van de verkeersintensiteit en of de weg op een doorgaande fietsroute ligt. Dat zal steeds per situatie bekeken moeten worden.” Aanpassing: In paragraaf 5.1 (p.56) passen we de tekst als volgt aan: “We bekijken per locatie hoe de openbare ruimte slimmer en aangenamer ingericht kan worden.

Met de snelheidsreductie is het ook mogelijk om de beeldbepalende klinkers die kenmerkend zijn voor Laren als bestrating te behouden en tegelijk te zorgen voor een afname van de geluidsoverlast. Eventueel Voor verdere geluidsreductie en comfort kunnen daarbij eventueel ook geluidsarme klinkers of asfalt voor fietsstroken worden toegepast. Of

Nota van zienswijzen omgevingsvisie Laren, pagina 26

4.15

Hst. 5: Visie op gebieden Par. 5.1: Kloppend dorpshart Zienswijze: Bezoekers van Laren komen niet alleen voor het Singer en de winkels naar Laren. Ze komen voor de combinatie met een dorpse atmosfeer. De hele gedachte van vernauwing van het kloppend dorpshart tot de winkelstraten doet dat geweld aan. Het past niet bij de gedachte dat (door)ontwikkelen de kernkwaliteiten moet behouden en versterken en het past niet bij het behouden van het dorpse en groene karakter. Het enige doel hier is bezoekers in het winkelgebied te isoleren om ze meer te laten besteden. Ik raad dat af.

klinkerbestrating kan blijven, hangt ook af van de verkeersintensiteit en of de weg op een doorgaande fietsroute ligt. Dat zal steeds per situatie bekeken moeten worden.” Voor de afbakening van kloppend dorpshart is uitgegaan van de afbakening zoals opgenomen in het in 2017 vastgestelde Centrumplan Laren. In hoofdstuk 3 gaan we in op belangrijke kwaliteiten en kenmerken die we willen behouden en waar mogelijk versterken, zowel binnen als buiten het dorpshart van Laren.

In paragraaf 2.2 geven we aan dat we steeds uitgaan van het leidende principe: Behoud én ontwikkeling: behoud door ontwikkeling en ontwikkeling met behoud. Dit principe is een Zienswijze: Ik lees in het kader van parkeren aan de rand van het belangrijk uitgangspunt en uitdagende ontwerpopgave voor dorpshart letterlijk ‘Denk aan een deel van het hertenkamp’. Dit het gemeentelijke omgevingsbeleid. is keihard is strijd met ontwikkeling met behoud van onze kwaliteiten en groene karakter en dorpskarakter. Er zijn in de Zie tevens onze voorgaande reacties op de ingebrachte loop van de jaren door het verdwijnen van de banken meer zienswijzen en aandachtspunten. winkels in het dorp gekomen. Dat trekt meer publiek en dus meer verkeer. Maar juist de leidende principes moeten hier een halt toeroepen aan het opofferen van groen aan de randen om commercieel redenen. Zienswijze: gesteld wordt dat de parkeerdruk toeneemt. Hier zijn drie oorzaken voor te noemen: - het succes van Singer - De toename van het winkeloppervlak. - De toename van horeca en terrassen in het centrum Deze combinatie leidt tot meer auto’s in het dorp die willen parkeren en een langere verblijfstijd. Wanneer ik lees dat meer

Nota van zienswijzen omgevingsvisie Laren, pagina 27

horeca en terrassen welkom zijn dan weet je dat de mensen die naar Laren komen ook langer parkeren. Toelichting: De ontwerp Omgevingsvisie zet het volgende te bereiken doel neer: “We zetten in op behoud en doorontwikkeling van het dorpscentrum tot kloppend multifunctioneel dorpshart van onze gemeente met behoud van de aantrekkingskracht op bezoekers van buiten die op het bijzondere aanbod en de sprookjesachtige sfeer afkomen.” Hierbij ontbreekt een analyse van het huidige dorpscentrum en een inventarisatie van de tekortkomingen. Dat maakt de doelen en ambities nogal uit de lucht gegrepen. Het woord doorontwikkelen roept hierbij veel vragen op zoals: - Wat is de lopende ontwikkeling waarop we willen doorontwikkelen? - Wat zijn de tekortkomingen op dit moment waardoor wie willen doorontwikkelen? - Zijn de doelen haalbaar met die doorontwikkelingen? - Wanneer is het dorpscentrum kloppend genoeg en multifunctioneel genoeg dat we kunnen zeggen dat we het doel behaald hebben? Zoals het er nu staat is het carte blanche voor niet-toetsbare ontwikkelingen. Gebrek aan definiëring. Geen onderbouwing. Deze paragraaf vernauwd het centrum tot het winkelgebied. Ik hoor hier de stem van Bijzonder Laren in. Maar Laren is meer dan winkels. Het centrum is ook cultuur en cultuurhistorie.

Door alleen te focussen op winkels en horeca ontstaan conflicten met het leidende principe van Behoud en Ontwikkeling. Juist door kloppend dorpshart ruimer te maken betrek je bijvoorbeeld ook een rondje hertenkamp, een wandeling naar de molen bij het kloppend dorpshart.

Nota van zienswijzen omgevingsvisie Laren, pagina 28

4.16

De leidende principes en het behoud van het dorpskarakter en het groene karakter staan geen aantasting van groen aan de randen van het dorpshart toe. Daardoor neemt het parkeerprobleem toe. De logische consequentie is dan dat je kijkt hoe je minder auto’s het dorp in trekt en de parkeertijd per auto terugbrengt. Deze ontwerp omgevingsvisie doet het tegenovergestelde. Een terughoudend beleid bij het omzetten van winkelfunctie naar woonfunctie (terwijl er de afgelopen jaren juist winkels bij zijn gekomen), draagt niet bij aan afname van de parkeerdruk. Het toestaan van extra horeca draagt niet bij aan het terugbrengen van de parkeerdruk maar verhoogt die juist. Er is hier sprake van strijdigheid in het voorgestelde beleid. Par. 5.2: Aangename woonwijken De ontwerp Omgevingsvisie zegt: “Onze ambitie is om met respect voor bestaande kwaliteiten zorgvuldig te zoeken naar mogelijkheden om woningen toe te voegen, zodat het bevolkingsaantal minimaal op peil kan blijven.” Zienswijze: Uit cijfers van het CBS sinds 2014 komt naar voren dat het inwonersaantal met een zekere fluctuatie stabiel is. Bijbouwen om het bevolkingsaantal op pijl te houden is dus niet nodig. Groei komt er door de woningen op Crailo.

Ronduit stuitend is dat ik lees dat bij inbreiding en splitsing van woningen getoetst wordt op: ‘Behoud en waar mogelijk versterking van het groene straatbeeld en behoud van zoveel mogelijk kwalitatief en waardevol groen zoals waardevolle bomen, parken, engen, akkers en andere bijzondere groene plekken.’ Hier staat volmondig dat het aantasten van het groene karakter niet is uit te sluiten, zelfs niet van engen. Dit is strijdig met het feit dat de engen vallen in Buitengebied type 1: beschermde natuur (zie p. 64). Strijdig met leidende principes.

In onze voorgaande reacties op uw ingebrachte zienswijzen en aandachtspunten zijn wij reeds in gegaan op het leidende principe behoud én ontwikkeling, het minimaal behouden van het huidige aantal inwoners en het behoud van een groen en dorps karakter en onze cultuurhistorie. We willen minimaal het huidige aantal inwoners behouden, omdat vergrijzing en huishoudenverdunning op termijn zou kunnen leiden tot een afname van de bevolkingsomvang. Daarnaast streven we naar een gevarieerde bevolkingsopbouw en voldoende woonmogelijkheden voor alle generaties en alle (kwetsbare) groepen. Wij zien dat in de woonwijken eventueel op kleine schaal en in een gepast tempo woningbouw mogelijk is op inbreidings- en transformatielocaties. Daarnaast zijn er ons inziens mogelijkheden voor het beter benutten van de bestaande woningvoorraad. Vanuit het licht van onze twee leidende principes {behoud én ontwikkeling + (ver)binden van generaties} hanteren we daarbij een aantal

Nota van zienswijzen omgevingsvisie Laren, pagina 29

Zienswijze: De ontwerp Omgevingsvisie vertoont hier een frontale botsing met het leidende principe Behoud door ontwikkeling: het benutten van ontwikkelingen om kwaliteiten te behouden en waar mogelijk te versterken. Het kan dan niet waar zijn dat gesproken wordt over behoud van zoveel mogelijk kwaliteit omdat dit aantasting toestaat. Het versterkt mijn oproep om het expliciet beschrijven van wat de kwaliteiten dan zijn die we willen behouden. Daarbij de opmerking dat grote kavels nu juist karakteristiek zijn voor grote delen van Laren. Het splitsen of bijbouwen tast het karakter van het dorp aan. Bezoekers komen niet alleen voor Singer en de winkels maar voor de uitstraling van het dorp.

ontwikkelprincipes waarop wordt getoetst bij de uitwerking en weging van initiatieven. Deze staan opgenomen in paragraaf 5.2. Het blijft altijd maatwerk waarbij gemeentelijke medewerking steeds per initiatief wordt bepaald en steeds meerdere belangen moeten worden afgewogen.

5. Indiener E: Inwoner 5.1

Zienswijze

Gemeentelijke reactie

Allereerst mijn zorgen over het verwijderen van parkeerplaatsen bij het Brinkhuis. Ik ken vele ouderen in mijn omgeving die afhankelijk zijn van de auto om zich voor sociale en maatschappelijke activiteiten naar en van het Brinkhuis te bewegen. U ontneemt hen daarmee deze vrijheid en - belangrijker - hun zelfstandigheid. Het valt niet te rijmen dat u eerst alle maatschappelijke en politieke activiteiten in het Brinkhuis samenvoegt en tot ‘Hart van Laren’ verklaart, en vervolgens alle parkeerplaatsen weghaalt, zodat de belangrijkste doelgroep hier niet meer kan komen.

Laren heeft een bruisend dorpscentrum met een uitzonderlijk hoog voorzieningenniveau en grote aantrekkingskracht. Tijdens het proces is de verkeerssituatie in het centrum een groot vraagstuk gebleken. Uit de participatie blijkt dat veel bewoners (o.a. gezinnen met kinderen, ouderen) graag minder verkeer willen in het centrum omdat het tot overlast (geluid, luchtvervuiling) en onveilige situaties leidt. De verblijfskwaliteit in het centrum ervaren zij als matig. Zij hebben behoefte aan meer ruimte voor verblijven, wandelen en fietsen en minder autoverkeer. Ondernemers geven juist aan dat de bereikbaarheid cruciaal is voor hun bedrijf en daarmee om het hoge voorzieningenniveau in Laren te behouden. Zij hebben behoefte aan het behoud van alle nabij gelegen (auto)parkeerplaatsen en vlotte toegang tot het centrum. Beiden zijn belangrijke elementen en we hebben gezocht naar een oplossing die beiden recht doet.

Daarnaast baart uw plan om de ‘verwijderde’ parkeerplaatsen te verplaatsen ‘op (een gedeelte van) het hertenkamp’ mij grote zorgen (zie pag 57 Omgevingsvisie). Het hertenkamp heeft net als de Brink de status ‘Waardevol

Nota van zienswijzen omgevingsvisie Laren, pagina 30

groen’ en is daardoor een beschermd gebied in ons dorp. De hertenkamp is (ook) een iconische en zeer waardevolle plek in ons dorp met cultuurhistorische waarde en die mag op geen enkele wijze worden aangetast. Ik meen dan ook dat u deze zin zou moeten verwijderen uit de Omgevingsvisie en in plaats daarvan toevoegen dat ook het hertenkamp een iconische plaats heeft in het straatbeeld van Laren en daarom in de Omgevingsvisie zal worden beschermd tegen (toekomstige) planologische ingrepen.

Alles in overweging nemend passen we de gekozen beleidslijn omtrent parkeren in de omgevingsvisie iets aan. We denken hiermee beter recht te doen aan alle belangen, en een betere balans aan te brengen in enerzijds het behouden van een aantrekkelijk dorpscentrum en parkeergelegenheid en anderzijds benodigde ontwikkelingen/aanpassingen te realiseren, met oog voor de toekomst. In paragraaf 3.2 van de omgevingsvisie benoemen we het hertenkamp als een van de belangrijke kenmerken van het dorpse en groene karakter.

Ik begrijp niet dat u ons centrum waar iedereen blij en tevreden mee is, op deze wijze wilt aantasten. Laat het dorp Aanpassing: in paragraaf 5.1 (p.56) passen we de volgende kop als ons dorp blijven en zeker ‘handen af van de hertenkamp’. volgt aan ‘Meer parkeren aan randen dorpshart’. Aanpassing: in paragraaf 5.1 (p.56/57) voegen we de volgende tekst toe: “De parkeerdruk is hoog en neemt toe. Goede autobereikbaarheid en parkeren op korte afstand is cruciaal voor de concurrentiepositie en levensvatbaarheid van winkels, horeca en andere bedrijven en daarmee voor het hoge unieke voorzieningenniveau en de aantrekkelijkheid van ons dorp als geheel. Tegelijkertijd nemen geparkeerde auto’s veel ruimte in beslag en is er in het dorpscentrum behoefte aan meer ruimte voor fietsers. Aanpassing: in paragraaf 5.1 (p.56/57) verwijderden we de volgende tekst: “De parkeerdruk is hoog en neemt toe. Geparkeerde auto’s nemen veel ruimte is beslag in het dorpshart en werken op sommige plekken verstorend in het fraaie straatbeeld. Tegelijkertijd is een goede autobereikbaarheid en parkeren op korte afstand cruciaal voor de concurrentiepositie en levensvatbaarheid van winkels, horeca en andere bedrijven en daarmee voor het hoge

Nota van zienswijzen omgevingsvisie Laren, pagina 31

unieke voorzieningenniveau en de aantrekkelijkheid van ons dorp als geheel. Om zowel de bereikbaarheid te behouden als de levendigheid en aantrekkelijkheid van het dorpshart te vergroten en meer ruimte te creëren voor verblijf in een kwalitatief hoogwaardige omgeving, onderzoeken we op gerichte locaties de mogelijkheden voor het verplaatsen van een klein deel van het parkeren naar de randen. Denk aan een deel van het Hertenkamp. Daar verhogen we de parkeercapaciteit zodat er per saldo in het dorpshart meer parkeerplaatsen komen. Specifiek kijken we naar de Brink en het Brinkhuis als iconische plek voor Laren (minder blik en meer verblijfskwaliteit), waarbij de autobereikbaarheid van het Brinkhuis hoe dan ook gegarandeerd blijft.” Aanpassing: in paragraaf 5.1 (p. 57) voegen we aan het einde van de tekst onder ‘meer parkeren aan randen’ de volgende tekst toe: “We realiseren in het dorpscentrum meer ruimte voor fietsers. Waar voor fietsveiligheid haaks parkeren vervangen moet worden door langsparkeren, spannen we ons in om in de nabijheid evenveel parkeerplaatsen terug te brengen.”

6. Indiener F: Waterschap Amstel, Gooi en Vecht 6.1

Zienswijze

Gemeentelijke reactie

Voldoende Water Wij zijn verheugd te lezen dat u in uw omgevingsvisie aangeeft dat een goed water en bodemsysteem meer leidend moet zijn bij nieuwe ontwikkelingen. Wij waarderen het dat u in uw omgevingsvisie aandacht geeft aan ruimte voor initiatieven die bijdragen aan het vasthouden, bergen en afvoeren van water, en het versterken van de sponswerking van de bodem. Door deze maatregelen te integreren in ruimtelijke ordening en stedelijke ontwikkeling, kunnen we samen de leefbaarheid en veiligheid in uw gemeente verbeteren.

A: in onze omgevingsvisie verwijzen we niet naar concrete documenten omdat deze kunnen verouderen, vervallen of van naam kunnen veranderen. De zinsnede in de omgevingsvisie “dat een goed wateren bodemsysteem meer leidend moet zijn bij nieuwe ontwikkelingen” biedt ons inziens een duidelijke ambitie en doelstelling tot het gebruiken en toepassen van de aandachtspunten en randvoorwaarden zoals opgenomen in uw geschiktheidskaart. B: Dit voegen we toe aan de tekst.

Nota van zienswijzen omgevingsvisie Laren, pagina 32

Daarnaast zijn wij u erkentelijk voor het belang dat u toekent aan het behoud en het waar mogelijk versterken van de Gooiergracht als overgang van hoog naar laag, met bijbehorende natuurwaarden en waterbergende en afvoerende functie. Waarbij we met interesse in uw visie hebben gelezen over de eventuele mogelijkheid die u ziet om het deel van Gooiersgracht waar onze (RWZI) leiding loopt weer open te maken ten behoeve van de bufferfunctie en natuurwaarde. Wij zijn nieuwsgierig naar een verdere uitwerking hiervan en denken graag met u mee. Wij vragen u op het thema voldoende water aanvullend: A. Gelet op de risico's en kansen vanuit water en bodem in uw visie te verwijzen naar de geschiktheidskaart van ons Waterschap. Op deze wijze kan aan ruimtelijke ontwikkelaars op voorhand inzicht worden geven in condities, aandachtspunten en randvoorwaarden vanuit het water- en bodemsysteem. B. Houdt bij het inrichten van het maaiveld en de openbare ruimte rekening met een mogelijke wateroverlast situatie (zo kan schade en overlast worden voorkomen). C. Aandacht te geven aan goed onderhoud van infiltratievoorzieningen en boven- en ondergrondse bergingen zodat deze naar behoren blijven functioneren. D. Het werken aan een ‘toekomstbestendige heuvelrug’ expliciet in uw visie te benoemen en de principes daaruit toe te passen in ruimtelijke ontwikkelingen. E.

Te zorgen voor een waterbewustzijnsprogramma en campagne onder bewoners om de aandacht voor de maatschappelijke wateropgaven te vergroten. Wij denken hierover graag met u mee.

Aanpassing: In paragraaf 4.5 (p.47) voegen we de volgende zin toe: “Om schade bij hevige regenval te voorkomen wordt bij het (her)inrichten van de openbare ruimte rekening gehouden met een mogelijke wateroverlastsituatie.” Dit doen we na de zin eindigend op: “… via boven- en ondergrondse bergingen en in oppervlaktewater.” C: Het goed onderhouden van voorzieningen is uiteraard een belangrijk punt van aandacht. Dit geldt voor al onze voorzieningen in de openbare ruimte. Dit aandachtspunt nemen we mee in onze beheerplannen voor de openbare ruimte, waarin we ook aandacht zullen besteden aan het goed blijven functioneren van infiltratievoorzieningen en bergingen. D: Het werken aan een ‘toekomstbestendige heuvelrug’ is ons inziens niet concreet genoeg voor in de omgevingsvisie. De in de omgevingsvisie opgenomen ambities en ruimtelijke keuzes geven ons inziens een concretere sturing. E: In de omgevingsvisie hebben we duidelijke doelen en ambities opgenomen, waaronder (in paragraaf 4.5): “We zetten in op efficiënter watergebruik door inwoners en bedrijven te stimuleren bewuster met water om te gaan en innovatieve technieken te ondersteunen die waterverbruik verminderen.” en “We stimuleren inwoners om de trend naar verharding van tuinen te keren en juist te vergroenen.” Hoe we dit doen, is een uitvoeringsaspect van de omgevingsvisie. Wij staan open voor uw suggesties en ideeën hiertoe.

Nota van zienswijzen omgevingsvisie Laren, pagina 33

6.2

Onderbouwing: In de lente en de zomer wordt het vaker droog. De winters worden juist natter. Regenbuien worden heftiger. Dit kan zorgen voor problemen, vooral op de Heuvelrug waar van nature geen oppervlaktewater aanwezig is. Dit vraagt om een specifieke (regionale) aanpak om de Heuvelrug toekomstbestendig te maken door meer water vast te houden en te infiltreren in de bodem. Een robuust watersysteem is cruciaal voor het waarborgen van voldoende water van goede kwaliteit in ons beheergebied. Samenwerking met gemeenten is essentieel om droogte en wateroverlast te beheersen. Op veel plaatsen zijn de grenzen van het water- en bodemsysteem bereikt of overschreden, met als gevolg een slechte waterkwaliteit en kwetsbaarheid voor droogte en wateroverlast, verzilting en bodemdaling: fenomenen die door een veranderend klimaat steeds vaker voorkomen. Wij willen graag vroegtijdig met uw gemeente in gesprek bij de totstandkoming van ruimtelijke plannen om zo samen kunnen zorgen voor een geschikte locatiekeuze en toekomstbestendige inrichting van onze leefomgeving. Water en bodem moeten niet langer een puzzelstukje zijn in ruimtelijke plannen, maar het vertrekpunt van waaruit de hele puzzel wordt gelegd. Schoon Water Wij waarderen het dat u in uw visie specifieke aandacht heeft voor de kwaliteit van oppervlaktewater en grondwater.

Wij denken graag met u mee in uw streven naar het structureel verhogen van de waterkwaliteit. Wij vragen u op het thema Schoon water aanvullend: A. De KRW-doelen op te nemen als expliciete resultaatsverplichting in uw omgevingsvisie. B. In te zetten op: i. Natuurvriendelijke flauwe oevers en het vermijden van harde beschoeiing.

A: Het structureel verhogen van de waterkwaliteit is ook voor ons belangrijk. In paragraaf 4.5 geven we dit ook aan en hebben we doelen en ambities opgenomen die moeten bijdragen aan o.a. een betere waterkwaliteit en daarmee het behalen van de doelen van de Kaderrichtlijn Water (KRW). Deze werken we waar nodig onder andere uit in het omgevingsplan en omgevingsprogramma's. B: In de omgevingsvisie staat op p.47: “We zetten ons samen met partners in voor het structureel verhogen van de waterkwaliteit door bijvoorbeeld natuurvriendelijke oevers en

Nota van zienswijzen omgevingsvisie Laren, pagina 34

ii. Groen-blauwe dooradering voor ecologische verbindingen. iii. Aanpak van foutieve vuilwateraansluitingen en overstorten. iv. Actief opdrachtgeverschap richting Omgevingsdiensten voor toezicht op lozingen.

aandacht voor het rioleringssysteem.” De door u benoemde maatregelen zijn concrete uitwerking hiervan. Deze aandachtspunten nemen we mee in de uitwerking van de omgevingsvisie via omgevingsprogramma’s en omgevingsplan en toezicht en via concrete projecten en uitvoeringsmaatregelen.

Onderbouwing: Schoon water is een basisvoorwaarde voor een gezonde stad, recreatie, biodiversiteit en toekomstbestendige landbouw. De waterkwaliteit in ons gebied, en in heel Nederland staat onder druk. In 2027 moeten we voldoen aan de doelen van de Kaderrichtlijn Water (KRW), maar dat halen we alleen als alle overheden hierin hun verantwoordelijkheid nemen. Naast ons waterschap heeft ook uw gemeente hierin een concreet handelingsperspectief: via ruimtelijke ordening, groenbeheer, vergunningverlening en de aanpak van lozingen kunt u direct bijdragen aan schoner water.

7. Indiener G: Stichting Dynamic Arts 7.1

Zienswijze

Gemeentelijke reactie

Wij verzoeken u om de volgende punten in de definitieve Omgevingsvisie op te nemen: 1. Officiële erkenning van Stichting Dynamic Arts als partner voor jongeren, kunst en cultuur in de gemeente Laren. Inclusief benoeming op de website van de gemeente Laren. 2. Opname van jongerencentrum Stichting Dynamic Arts in De Scheper als structurele jongerenontmoetingsplek, passend binnen de ambitie om “extra aandacht te hebben voor creatieve broedplekken waar jongeren elkaar kunnen ontmoeten en er ruimte is voor talentontwikkeling”.

1. De gemeente waardeert de inzet van de Stichting Dynamic Arts en haar vrijwilligers, maar van officieel erkennen is bij subsidiepartners doorgaans geen sprake. Ook expliciete benoeming van partners op de gemeentelijke website vindt niet plaats. Dat doet echter geen afbreuk aan de waarde die we aan (subsidie)partijen in de gemeente hechten. Wat communicatie over projecten van (subsidie)partners betreft, daarin kan de gemeentelijke communicatieafdeling een rol spelen (lokale kranten, social media etc).

Nota van zienswijzen omgevingsvisie Laren, pagina 35

3. Samenwerken met Stichting Dynamic Arts bij de uitwerking van paragraaf 4.2, om samen met jongeren te bepalen hoe de ambitie van een ‘jongerenkunst en cultuur’ vorm krijgt en om jongeren ontmoetingsplekken te bieden in de openbare ruimte waar zij samen kunnen komen. 4. Financiële ondersteuning van generatieverbindende projecten die door Stichting Dynamic Arts worden georganiseerd, in lijn met de visie die stelt dat “evenementen generatieverbindend moeten zijn”.

2. De genoemde ambitie om in de gemeente extra aandacht te hebben voor creatieve broedplekken krijgt verdere invulling in de uitwerking van de omgevingsvisie met daarbij passende partners. In het licht van de recente ontwikkelingen op het gebied van de samenwerking tussen Versa Welzijn en Dynamic Arts, zet de gemeente zich in om geschikte huisvesting te bieden aan Dynamic Arts. In het Integraal Huisvestingsplan voor onderwijs worden momenteel verschillende scenario’s uitgewerkt met betrekking tot de toekomstige herontwikkeling van De Scheper, dus mogelijke huisvesting in De Scheper is daar uiteraard van afhankelijk. 3. We hopen dat de ambities en doelen in onze omgevingsvisie anderen inspireren om passende activiteiten en initiatieven te ontplooien. Bijvoorbeeld voor het geven van invulling aan onze ambitie tot het laten ontstaan van een ‘jongerenkunst en cultuur’. Waar nodig en gewenst kan de gemeente daar op enige wijze ondersteuning bij bieden. Ideeën en inbreng vanuit bijvoorbeeld Stichting Dynamic Arts worden daarbij gewaardeerd.

7.2

4. In hoeverre de gemeente wel of niet financiële ondersteuning biedt aan een project is een uitvoeringsaspect. Dat bepalen we niet op het moment van vaststellen van de omgevingsvisie en/of in de omgevingsvisie zelf. Dat neemt niet weg dat de gemeente benieuwd is naar de inhoudelijke invulling die Dynamic Arts aan aspecten uit de gemeentelijke visies kan geven, waarbij inderdaad financiële ondersteuning van de gemeente nodig is. Toelichting: Wij waarderen de breedte van de visie maar In paragraaf 3.3 noemen we een aantal verschillende soorten constateren dat de behoeftes van jongeren onvoldoende zijn verenigingen waarin bewoners van Laren actief zijn. Op deze vertegenwoordigd. Dit is opmerkelijk, omdat jongeren in de visie plek zien we ruimte om Dynamic Arts te noemen. Dynamic Arts

Nota van zienswijzen omgevingsvisie Laren, pagina 36

zelf meerdere keren als “cruciale generatie voor de toekomst van ons dorp” worden benoemd. Daarnaast is het opvallend dat Stichting Dynamic Arts, als toonaangevende Larense jongerenorganisatie die al 10 jaar actief is in het dorp, niet expliciet wordt genoemd in de Omgevingsvisie. Onze wortels in Laren gaan diep. Als inwoners en oud-inwoners van Laren zetten wij ons al sinds begin 2000 in om jongeren in het dorp een stem te geven. Veel leden van ons huidige team zijn (oud-)inwoners van Laren en omgeving en dragen de gemeenschap een warm hart toe. Dit is ook de reden geweest voor de oprichting van Stichting Dynamic Arts, waarmee wij in november 2025 ons 10-jarig bestaan vieren als stichting voor jongeren in de gemeente Laren. Vanuit het jongerencentrum in De Scheper bereiken wij jaarlijks honderden jongeren tussen de 8 en 27 jaar met wekelijkse programma’s in muziek, dans, beeldende kunst, spoken word, urban sports en media. Daarmee zijn wij uitgegroeid tot een vaste ontmoetingsplek en creatieve broedplaats voor de Larense jeugd. Jongerencentrum De Scheper (Stichting Dynamic Arts) is een veilige en ondersteunende thuisbasis voor jongeren in Laren. Met wekelijkse creatieve inloopmomenten kunnen jongeren experimenteren, hun passies ontdekken en vaardigheden ontwikkelen.

Coaches signaleren vroegtijdig problemen en bieden duurzame oplossingen, wat zorgt voor een preventieve en laagdrempelige ondersteuning. Jongeren op wachtlijsten voor mentale hulp vinden hier tijdelijke steun via gesprekken, buddy’s en groepstrajecten. De stichting verbindt kunst en samenleving, met focus op inclusie, talentontwikkeling en cultuur. Evenementen als Nachtblik (met Singer Laren) en Licht in de Luwte (met Rosa Spier Huis) bieden een podium voor jong, lokaal talent.

biedt namelijk aanbod voor een specifieke doelgroep jongeren en kunnen in dit rijtje als voorbeeld gelden. De Jongerenraad van Laren is op dit moment niet permanent actief. Dit passen we in de omgevingsvisie aan. Aanpassing: In paragraaf 3.3 (p.28) passen we de tekst als volgt aan: “Bewoners zijn actief in allerlei verschillende soorten verenigingen. Enkele voorbeelden zijn Stichting Oude Landbouwgewassen Laren, de Brinkbus, diverse sportverenigingen, Stichting Dynamic Arts voor jongeren en de BasBEL voor de senioren in de regio. Van de Stichting Oude Landbouwgewassen Laren en de Brinkbus tot diverse sportverenigingen, de Jongerenraad tot de BasBEL voor de senioren in de regio.

Nota van zienswijzen omgevingsvisie Laren, pagina 37

Koppeling met Omgevingsvisie Laren Hoewel de werkzaamheden van Stichting Dynamic Arts aansluiten bij de ambities voor jongeren in de Omgevingsvisie, ontbreekt de stichting in dit beleidsstuk. Terwijl andere voorzieningen (zoals het Brinkhuis, sportaccommodaties en BasBel) wel genoemd worden, mist hiermee erkenning voor de belangrijke rol die de stichting speelt in de gemeenschap en voor de jongerencultuur. De Scheper is voor jongeren een betere ontmoetingsplek dan het Brinkhuis, omdat het zich wel leent voor creatieve programma’s en jongeren zich er meer thuis voelen. De stichting kan als partner voor de gemeente fungeren, omdat ze intensief contact heeft met jongeren en ervaring heeft met jeugdparticipatie, zoals bij de opzet van de jongerenraad Laren en de realisatie van het sportveld bij SV Laren ’99. Kernpunten: • Veilige, creatieve ontmoetingsplek voor jongeren • Preventieve ondersteuning en talentontwikkeling • Evenementen en podium voor jong talent • Belangrijke, maar onbenoemde rol in Omgevingsvisie • Geschikte partner voor gemeente om jongeren te betrekken Conclusie: Stichting Dynamic Arts verdient een expliciete plek in het gemeentelijk beleid, om de belangen en participatie van jongeren in Laren te borgen. Met de door ons voorgestelde toevoegingen sluit de Omgevingsvisie beter aan bij de realiteit en bij de behoeften van jongeren in Laren.

Het niet meenemen van Stichting Dynamic Arts in de Omgevingsvisie is een gemiste kans en doet geen recht aan het werk dat al gedaan is en gedaan wordt op het gebied van het binden, inspireren, activeren en betrekken van jongeren in Laren. Door Stichting Dynamic Arts in de visie te

Nota van zienswijzen omgevingsvisie Laren, pagina 38

verankeren, borgt de gemeente niet alleen haar ambities, maar investeert zij duurzaam in een vitale gemeenschap waarin jongeren actief bijdragen aan de toekomst van Laren.

8. Indiener H: GGD Gooi en Vechtstreek en GGD regio Utrecht 8.1

Zienswijze

Gemeentelijke reactie

Rookvrije omgeving toevoegen: Roken is een hoge oorzaak van sterfte en ziekte1. De fysieke en sociale omgeving spelen een belangrijke rol in tabakspreventie door te beschermen tegen meeroken en tegelijkertijd uit te dragen dat de norm rookvrij is. Zien roken, doet roken. Daarom adviseert de GGD om rookvrij-beleid ook op te nemen in de omgevingsvisie. Dit zou kunnen worden toegevoegd onder 4.2 Ontmoeten en bewegen (in de 1e alinea en in de alinea over ‘activerende openbare ruimte’) en/of onder ‘Gezonde en veilige leefomgeving’ (4.6). Hierbij reiken we u een tekstsuggestie aan, voor p. 38. 4.2. Ontmoeten en bewegen: • 1e alinea aanvullen met ‘gezond’: We stimuleren een gezonde levensstijl, zorgen voor goede én gezonde voorzieningen om te sporten en bewegen ….. Tekst om (gedeeltelijk of compleet) in te voegen op pagina 38: We richten ons op het rookvrij maken van plekken in de fysieke leefomgeving waar kinderen, jongeren en kwetsbare groepen komen. Denk aan schoolomgevingen, speeltuinen, sportvelden en terrassen. Ook zetten we in op het beperken van peukenafval in de openbare ruimte en natuur. Roken en meeroken tasten niet alleen de gezondheid aan, maar hebben ook een negatieve impact op de leefomgeving. Peuken zijn een van de meest gevonden vormen van zwerfafval en bevatten schadelijke stoffen die in de bodem en het water terechtkomen. Ook

Goede voorzieningen zijn o.a. ook gezonde voorzieningen. Het toevoegen van ‘én gezond’ is daarmee naar onze mening dubbelop. We voegen de ambitie tot rookvrij maken van plekken toe aan de omgevingsvisie. Hoe we dit doen, werken we o.a. uit in een Preventie- en Handhavingsplan. Dit leidt tot onderstaande aanpassing. Aanpassing: In paragraaf 4.2 (p.39) passen we de kop als volgt aan: “Activerende en gezonde openbare ruimte”. Aanpassing: In paragraaf 4.2 (p.39) voegen we de volgende tekst toe: “We zetten ons in voor het zoveel mogelijk rookvrij maken van plekken waar kinderen, jongeren en kwetsbare groepen samenkomen. Dit beschermt de gezondheid van onze inwoners .”

Nota van zienswijzen omgevingsvisie Laren, pagina 39

8.2

8.3

kunnen peuken natuurbranden veroorzaken. Door rookvrije plekken te creëren maken we roken minder zichtbaar en aantrekkelijk voor kinderen, beschermen we hen tegen schadelijke voorbeelden en dragen we bij aan een schonere, veiligere openbare ruimte. ‘Gezonde voedingskeuzes gemakkelijker maken’ in de omgevingsvisie van Blaricum en Eemnes toevoegen: Naast roken is ongezonde voeding en overgewicht een van de grote gezondheidsrisico’s voor nu en de toekomst. Het percentage Nederlanders met overgewicht zal naar verwachting verder toenemen tot 64% in 2050. De fysieke leefomgeving kan gezond gedrag en het maken van gezonde keuzes bevorderen. Bijvoorbeeld door te sturen op vestigingsbeleid en reclamebeleid kan de gemeente gezonde voedselkeuzes faciliteren. In de voorliggende omgevingsvisie van Laren zijn hier enkele verwijzingen naar, bijvoorbeeld onder de alinea ‘Activerende openbare ruimte’ (p.39) “We vinden gezonde voedingskeuzes belangrijk en stimuleren een zo gezond mogelijk horeca-aanbod. Fastfood restaurants staan we niet toe.” Dit geeft de gemeente mogelijkheden om gezonde keuzes gemakkelijker te maken. We adviseren om deze gehele zin ook op te nemen in de visie van Blaricum en Eemnes. Indien er tijd en ruimte is zou de hele alinea die nu ‘activerende openbare ruimte’ heet, verrijkt kunnen worden met gezondheid (gezonde omgeving rondom scholen, sportlokaties).

Dat kan door de kop aan te passen naar ‘gezonde keuzes en gezond gedrag gemakkelijker maken’ waarin dan zowel bewegen, als rookvrij en gezonde (voedsel)keuzes verwerkt kunnen worden. Van ambities naar concrete maatregelen De overkoepelde ambitie op gezondheid is prijzenswaardig. Zo is het op pagina 20 omschreven als: “We streven naar een leefomgeving die bijdraagt aan ontmoeting en gezamenlijke

Deze zienswijze is met name gericht op de ontwerp omgevingsvisies Blaricum en Eemnes, waarbij de ontwerp omgevingsvisie voor Laren als goed voorbeeld wordt gebruikt. Na nog eens goed nalezen gaan we de tekst voor Laren, en daarmee ons doel en ambitie, nog iets accurater formuleren in onze omgevingsvisie. ‘Zo gezond mogelijk’ is namelijk wat onduidelijk (hoe ver ga je dan). Daarnaast wordt of iets wel of niet is toegestaan vooral bepaald in regels en voorschriften zoals in het omgevingsplan. De tekst wordt daar iets op aangepast. Aanpassing: In paragraaf 4.2 (p.39) passen we te tekst als volgt aan: “We vinden gezonde voedingskeuzes belangrijk en stimuleren een zo gezond mogelijk horeca-aanbod en een gezond aanbod bij onze sportverenigingen. Fastfood restaurants staan we niet toe. We staan afwijzend tegenover het vestigen van fastfood restaurants.”

De gemeente Laren streeft naar een gezonde leefomgeving. Wij zien de opgave ook om gezondheid en ruimtelijke ontwikkeling directer te koppelen, ook in de uitvoering. Dit is een uitdaging, bijvoorbeeld vanwege de ligging dichtbij de A1 en A27. In de

Nota van zienswijzen omgevingsvisie Laren, pagina 40

activiteiten en het maken van gezonde keuzes, en alle generaties beschermt tegen ongezonde invloeden van buitenaf (o.a. luchtkwaliteit, geluid, veiligheid). We wegen de gezondheid van alle generaties mee in de inrichting van de omgeving. Bij elke nieuwe ontwikkeling staat de vraag centraal: Hoe kan het plan bijdragen aan het (ver)binden van generaties in een gezonde omgeving”. De uitwerking naar concrete en meetbare adviezen zijn beperkt terug te vinden. Gezien de aard van een omgevingsvisie kan dit een politieke keuze zijn. Veel gemeenten in het land geven in hun omgevingsvisie wel aan tenminste te streven naar de WHO advieswaarden voor luchtkwaliteit en geluid. Bij een overkoepelende ambitie als bovenstaande lijkt het stellen van een dergelijk minimaal beschermingsniveau wel passend. En voor nieuw te bouwen woningen zou de minimumambitie een slag hoger moeten liggen, door te kiezen voor gezonde locaties waarbij rekening wordt gehouden met voldoende afstand tot drukke (snel)wegen om blootstelling aan geluid en luchtverontreiniging te verminderen, in combinatie met een verbod op rookkanalen en hittebestendig-bestendig bouwen. De gemeenten staan voor een uitdaging om de gestelde ambities op het domein gezondheid en gezonde leefomgeving daadwerkelijk te integreren in de beleidsdomeinen binnen én buiten het sociale domein.

Bijvoorbeeld de koppeling van woningbouwambities met gezondheidsambities in het hierboven genoemde voorbeeld over nieuwbouwlocaties. Dat vraagt continue alertheid van ambtenaren, college en raadsleden over mogelijke impact voor gezondheid van voorliggende keuzes in het ruimtelijk domein én structurele borging. Om de eigen ambities te verwezenlijken én gezien de gezondheidsopgaven en de wettelijke mogelijkheden binnen de

omgevingsvisie staan onze strategische ambities en doelen hiervoor, waaronder dat we meedoen aan de landelijke ambitie om door schonere lucht in 2030 50% gezondheidswinst te boeken ten opzichte van 2016. We voegen daar in de omgevingsvisie aan toe dat we in samenwerking met andere gemeenten ernaar streven om te voldoen aan landelijke normen voor luchtkwaliteit. De uitwerking van hoe de gemeente streeft naar een gezonde en veilige leefomgeving vindt plaats in omgevingsprogramma's (zoals het actieplan geluid) en het omgevingsplan. Het instrument ‘monitoring en evaluatie’, zoals beschreven in paragraaf 6.6, is hierbij ook van belang. In paragraaf 6.2 van de omgevingsvisie geven we aan dat we samen met partners willen zorgen voor een veilige en gezonde leefomgeving. En dat we graag onze partners, waaronder de GGD, betrekken bij de uitwerking naar omgevingsprogramma’s en het omgevingsplan. In paragraaf 6.2 van de omgevingsvisie gaan we nadrukkelijker opnemen dat we daarbij ook aandacht hebben voor het stellen van adequate regels en normen voor diverse milieu aspecten. Daarbij vragen vooral luchtkwaliteit, verkeersgeluid en omgevingsveiligheid om extra aandacht. Een aspect daarvan is bijvoorbeeld ook dat we in, een later stadium, gaan verkennen hoe we in regelgeving willen omgaan met rookkanalen bij nieuwbouw.

We zetten ons daarnaast in om het bewustzijn over luchtkwaliteit te vergroten. Aanpassing: In paragraaf 4.6 (p.50) voegen we een zin toe: “We zijn aangesloten bij het Schone Luchtakkoord. Daarmee doen we mee aan de landelijke ambitie om door schonere lucht in

Nota van zienswijzen omgevingsvisie Laren, pagina 41

Omgevingswet, adviseert de GGD om concrete, meetbare kaders en specifieke maatregelen in het sociale en fysieke domein die bijdragen aan het beschermen en bevorderen van gezondheid te ontwikkelen. Dit kan in omgevingsplannen en programma’s. Dit vraagt sterke samenwerking tussen het sociale en fysieke domein.

2030 50% gezondheidswinst te boeken ten opzichte van 2016. In samenwerking met andere gemeenten streven we ernaar om te voldoen aan landelijke normen voor luchtkwaliteit.” Aanpassing: In paragraaf 6.2 (p.68) voegen we de volgende tekst toe: “Specifieke aandacht hebben we voor onze verantwoordelijkheid om samen met partners te zorgen voor een gezonde en veilige leefomgeving. Dat betekent onder andere het zoveel mogelijk voorkomen en beperken van veiligheidsrisico’s, het bestrijden van rampen en crises en het vergroten van de zelfredzaamheid van onze bevolking in tijden van crisis. Het betekent ook het voorkomen en beperken van risico’s voor de instandhouding van een veilig drinkwaterleidingnet, en het stellen en aanscherpen van regels en normen voor milieu aspecten (lucht, geluid, trillingen, geur, licht, bodem en omgevingsveiligheid). We nemen dit op in ons beleid. Dit doen we samen met onze partners. Samen met onze partners zorgen we voor borging hiervan in ons beleid.”

9. Indiener I: PWN Waterleidingbedrijf Noord-Holland 9.1

Zienswijze

Gemeentelijke reactie

Bescherming grondwaterbeschermingsgebieden We zouden graag zien dat in uw visie de mogelijkheid tot infiltreren direct gerelateerd wordt aan het grondwaterbeschermingsgebied. Infiltreren kan alleen wanneer hier geen risico's op verontreiniging van het grondwater bestaat (artikel 4.48 provinciale verordening). Het feit dat delen van laren in een grondwaterbeschermings-gebied liggen, heeft impact op de mogelijkheden op de bovengrond.

We gaan de tekst van de omgevingsvisie verduidelijken. Aanpassing: In paragraaf 4.5 (p.46) passen we een zin als volgt aan: “Samen met de drinkwaterbedrijven en waterschappen werken we aan een toekomstbestendig (grond)watersysteem en toekomstgerichte drinkwatervoorziening.” Aanpassing: In paragraaf 4.5 (p.46) voegen we na de bestaande zin: “Op goed doorlatende ondergrond, zoals zand, passen we infiltratievoorzieningen toe.” de volgende zin toe:

Nota van zienswijzen omgevingsvisie Laren, pagina 42

We herkennen uw beeld dat we ons gezamenlijk inzetten voor een duurzame drinkwaterproductie. Met project WAAG richten we ons op de toekomstige drinkwatervoorziening en de behoefte hieraan vanuit de woningbouw. Wij verzoeken u te benadrukken dat we gezamenlijk werken aan duurzame en toekomstgerichte drinkwatervoorziening.

9.2

Toelichting: In uw visie benoemt u de relatie tussen duurzame drinkwaterproductie en de kwaliteitsuitdagingen van oppervlaktewater. Omdat grondwater in de huidige situatie de bron voor drinkwater is, bestaat er een minder directe relatie met de kwaliteitsuitdagingen van oppervlaktewater dan in een mogelijke toekomstige situatie waarin oppervlaktewater als drinkwaterbron kan gaan worden. Het is wenselijk dat de gemeente duidelijk aangeeft de huidige drinkwaterproductie te willen beschermen -onder meer via grondwaterbeschermings-gebieden én toekomstige ontwikkelingen te willen faciliteren door verbetering van de waterkwaliteit. Daarbij is het van belang om te benadrukken gezamenlijk op te trekken richting een toekomstgerichte drinkwatervoorziening. Zorgdragen voor drinkwaterinfrastructuur Zienswijze: PWN verzoekt om de regierol van de gemeente steviger neer te zetten, nu in de visie en in de uitwerking in het definitieve omgevingsplan en onderliggende beleid en werkwijzen. Toelichting: De drinkwatervoorziening is niet alleen het grondwaterwin-gebied, maar ook de ondergrondse infrastructuur. In uw visie benoemt u dat de gemeente regie gaat voeren op de ondergrond in relatie tot de warmtetransitie. Daarnaast wordt benoemd dat de gemeente een

“We houden hierbij rekening met het door de provincie aangewezen grondwaterbeschermingsgebied.”

We willen samen met onze partners zorgen voor een gezonde en veilige leefomgeving. We herkennen het belang van het borgen van een goede drinkwaterinfrastructuur. In paragraaf 6.2 van de omgevingsvisie geven we aan dat we samen met partners willen zorgen voor een veilige en gezonde leefomgeving. En dat we graag onze partners betrekken bij de uitwerking naar omgevingsprogramma’s en het omgevingsplan, waaronder drinkwaterbedrijven. In paragraaf 6.2 van de omgevingsvisie gaan we nadrukkelijker opnemen dat we daarbij ook aandacht hebben voor het voorkomen en beperken van

Nota van zienswijzen omgevingsvisie Laren, pagina 43

omgevingsplan gaat opstellen (paragraaf 4.6). Wij waarderen het feit dat u de regie gaat voeren op de ondergrond. Wij zouden graag zien dat de gemeente voor dat thema een relatie legt naar het omgevingsplan. Daarom denken wij graag mee bij de totstandkoming van uw definitieve omgevingsplan, zodat de huidige en toekomstige tracés van de vitale infrastructuur voor drinkwater geborgd kunnen worden. De inrichting van de openbare ruimte heeft invloed op de drinkwatervoorziening. Door de gevolgen van klimaatverandering, het aanbrengen van steeds meer verharding en de aanleg van warmtenetten stijgt de temperatuur van de bodem met de daarin liggende drinkwaterleidingen waardoor de waterkwaliteit in het geding komt. Drinkwaterbedrijven zijn gehouden aan de eis water te leveren dat niet warmer is dan 25 graden. De aanpak van de hittestress maar ook klimaatadaptatie komen de drinkwaterveiligheid dus ten goede. PWN wordt graag betrokken bij uitwerking van klimaatadaptatie plannen omdat anderzijds bomen ook een bedreiging en een beperking kunnen zijn voor drinkwaterleidingen. De puzzel van boven en ondergrondse ruimte beslagen moet integraal gelegd worden. Indien in het beleid de optie van verkoop openbaar groen openblijft, verzoeken wij de belangen van de ligging van de ondergrondse kabels en leidingen te borgen.

In uw omgevingsvisie constateert u dat de ruimte in de ondergrond voor kabels en leidingen schaars is. Dat inzicht delen wij vanuit onze ervaring bij het aanleggen van drinkwaternetten. In lijn met die constatering verzoeken wij de gemeente in het omgevingsplan een terughoudend beleid op te nemen op het gebied van verkoop van publieke grond, zodat er zoveel mogelijk ruimte beschikbaar blijft voor publieke zaken

risico’s voor de duurzame en veilige instandhouding van het drinkwaterleidingnet. In paragraaf 6.2 komt nog onvoldoende naar voren dat we voor een veilige en gezonde leefomgeving en in de uitwerking van de omgevingsvisie, samen met partners ook specifiek aandacht willen hebben voor het stellen van adequate regels en normen voor diverse milieuaspecten. Dit passen we daarom ook gelijk aan. We gaan terughoudend om met de verkoop van publieke gronden in de openbare ruimte. Aanpassing: In paragraaf 6.2 (p.68) voegen we de volgende tekst toe: “Specifieke aandacht hebben we voor onze verantwoordelijkheid om samen met partners te zorgen voor een gezonde en veilige leefomgeving. Dat betekent onder andere het zoveel mogelijk voorkomen en beperken van veiligheidsrisico’s, het bestrijden van rampen en crises en het vergroten van de zelfredzaamheid van onze bevolking in tijden van crisis. Het betekent ook het voorkomen en beperken van risico’s voor een veilig drinkwaterleidingnet, en het stellen en aanscherpen van regels en normen voor milieuaspecten (lucht, geluid, trillingen, geur, licht, bodem en omgevingsveiligheid). We nemen dit op in ons beleid. Dit doen we samen met onze partners. Samen met onze partners zorgen we voor borging hiervan in ons beleid.”

Nota van zienswijzen omgevingsvisie Laren, pagina 44

zoals klimaatadaptatie, warmtenetten, drinkwater of andere nutsvoorzieningen. 9.3

Verzoek benadrukken belang Laarderhoogt Zienswijze: Wij verzoeken de gemeente Laren om Pompstation Laarderhoogt met omliggend waterwingebied als aandachtsgebied op te nemen in de omgevingsvisie en in de visie te benoemen dat er ruimte nodig is voor de leidingtracés die naar pompstation Laarderhoogt aangelegd zullen worden. In het toekomstige omgevingsplan kan dit nader worden uitgewerkt en bijvoorbeeld voorzien worden van een kaart met een zoekgebied voor tracés.

Een nieuw drinkwaterleidingtracé brengt naar verwachting enige beperkingen met zich mee voor het gebruik en inrichting van de bovengrond. We maken in de tekst duidelijker dat in de toekomst mogelijk een nieuw drinkwaterleidingtracé wordt gerealiseerd naar pompstation Laarderhoogt. Op het moment dat er meer duidelijk is over de beoogde transportroutes gaan wij graag met u in gesprek om te bepalen of een concretisering in de omgevingsvisie en/of wijziging van het omgevingsplan in de toekomst wenselijk is.

Toelichting: Pompstation Laarderhoogt bevindt zich binnen de gemeentegrenzen van de gemeente Laren en is het strategische ankerpunt binnen het WAAG project. Laarderhoogt is opgenomen binnen alle alternatieven die op dit moment worden onderzocht voor WAAG. Dit betekent dat ongeacht welk alternatief binnen onze alternatievenstudie gekozen wordt, er in de toekomst drinkwatertransport-leidingen gerealiseerd kunnen gaan worden van ofwel het Amsterdam-Rijnkanaal ofwel de Randmeren richting Laarderhoogt. Om deze reden achten wij het van belang dit aandachtsgebied op te nemen in de omgevingsvisie. Dit helpt om dit toekomstige initiatief juridisch te verankeren in het omgevingsplan en om fysieke ruimte veilig te stellen voor de leveringszekerheid van drinkwater. We zijn van mening dat het opnemen van dit aandachtsgebied in de omgevingsvisie bijdraagt aan transparantie en daarmee aan de legitimiteit van toekomstige besluitvorming. Door het opnemen van het aandachtsgebied Laarderhoogt, borgen we gezamenlijk de drinkwaterveiligheid

Aanpassing: In paragraaf 4.5 (p.47) passen we de tekst als volgt aan: “We zetten ons samen met partners in voor een duurzame drinkwaterproductie en het structureel verhogen van de waterkwaliteit door bijvoorbeeld natuurvriendelijke oevers en aandacht voor het rioleringssysteem, waaronder het in stand houden en optimaal benutten van pompstation Laarderhoogt met omliggend wingebied. Dit kan betekenen dat in de toekomst een nieuw drinkwaterleidingtracé nodig is naar pompstation Laarderhoogt. In een gebied waar grondwater wordt gebruikt voor drinkwater is het gebruik van de bovengrond zo natuurlijk mogelijk en doen we er alles aan om verontreiniging te voorkomen. Bij ruimtelijke ontwikkelingen houden we rekening met de eventueel toekomstig benodigde voorzieningen voor drinkwater. Samen met partners zetten we ons ook in voor het structureel verhogen van de waterkwaliteit door bijvoorbeeld natuurvriendelijke oevers en aandacht voor het rioleringssysteem.”

Nota van zienswijzen omgevingsvisie Laren, pagina 45

en toekomstige drinkwatervoorziening voor de regio. Zo we zorgen ervoor dat nieuwe woningen aangesloten kunnen worden op het drinkwaternet. In deze fase hebben wij nog geen voorkeursalternatief, waardoor het nog niet duidelijk is vanaf welke richting de leidingen naar Laarderhoogt zullen lopen. Op het moment dat er meer duidelijk is over de transportroutes gaan wij graag met u in gesprek of een wijziging in de omgevingsvisie en/of omgevingsplan nodig wordt geacht.

10.

Indiener J: Buurt Belangen Vereniging Natuurgebied Mauvezand Zienswijze

10.1 Natuurgebied Mauvezand: Op pagina 4, 5,35, 53 van de concept omgevingsvisie is een kaart afgebeeld met daarop de beschermde buitengebieden vermeld. Het beschermde natuurgebied Mauvezand ontbreekt op deze kaart. In artikel 5.4 wordt een onderscheid gemaakt tussen diverse typen buiten gebied. Het buitengebied type 1 zijn de beschermde buitengebieden onder het beheer van het Goois Natuurreservaat. Er worden een aantal van deze gebieden genoemd. Het natuurgebied Mauvezand, dat onder het beheer van het Goois natuurreservaat valt, wordt niet genoemd. We willen u erop wijzen dat het hier om een beschermd natuurgebied gaat en dat volgens uw definitie buitengebied type 1 van toepassing is. 10.2 Groene ambitie: • In diverse paragrafen van het concept omgevingsvisie wordt het belang van een groen en bosrijk Laren benadrukt en zelfs de ambitie uitgesproken dit karakter te versterken. Hier

Gemeentelijke reactie Het Mauvezand heeft de status van Natuur Netwerk Nederland (NNN). Deze wordt door de provincie bepaald en vastgelegd in de provinciale omgevingsverordening. Dit is en blijft ook voor ons als gemeente een belangrijk uitgangspunt. Passend bij het hoge abstractieniveau van de omgevingsvisie is de gemeente ingedeeld in vier deelgebieden: woonwijken, centrum, bedrijventerreinen en buitengebied. Het Mauvezand betreft een relatief klein gebied, wat nagenoeg geheel wordt omsloten door woongebied. Ondanks de belangrijke status van NNN, wordt het Mauvezand daarom ingedeeld in ‘woongebied’ en niet in ‘buitengebied’. In als natuur ingericht NNN-gebied wordt niet gebouwd. In paragraaf 3.2 (kwaliteiten Dorps en groen karakter) beschrijven we de kwaliteiten en kenmerken van ons dorpse en groene karakter. In deze paragraaf mist in de tekst inderdaad de ambitie tot het willen behouden van de lanen en boswegen als belangrijke groenelementen in onze gemeente. Deze

Nota van zienswijzen omgevingsvisie Laren, pagina 46

wordt echter geen verdere invulling aangegeven of doelen gesteld. • In de overzichtskaart op pagina 4 wordt in de legenda een aantal lanen genoemd waarvan het groene karakter behouden en versterkt zou moeten worden. Tekstueel wordt hier verder niet op terug gekomen. Hierdoor is het onduidelijk welke rol deze lanen spelen in de omgevingsvisie 2040 en de wijze waarop het groene karakter wordt versterkt. • Gezien het unieke karakter van deze lanen, zijn deze van groot belang voor het groene karakter van het dorp. Hetgeen onderkent wordt in de huidige bestemmingsplannen, waarin het groene karakter van het dorp een meer prominente rol speelt. • In het vingerende bestemmingsplan Laren Noord wordt het belang van “groene vingers" onderkent. Deze groene vingers verbinden het dorp en het dorpshart met de buitengebieden. Het belang en behoud van deze lanen en gebieden voor het groene karakter van ons dorp wordt in het geldende bestemmingsplan benadrukt. Veelal zijn deze groene uitlopers gelegen rond de eerdergenoemde lanen en bevinden zich zowel op openbaar gebied als op privé terreinen. In de concept omgevingsvisie vinden we hierover niets terug, wat naar onze mening een duidelijk gemis vormt.

11. 11.1

ambitie staat wel op de omgevingsvisiekaart en bijbehorende legenda aangegeven, maar zijn abusievelijk (nog) niet opgenomen in de tekst in hoofdstuk 3. Dit passen we aan. We voegen tevens toe dat specifieke verkavelingskenmerken ook een element zijn van de geleidelijke overgang van het bos en heidegebied naar de kern van Laren. Aanpassing: In paragraaf 3.2 (p.27) voegen we toe aan de kenmerken van het dorpse en groene karakter die we willen behouden en waar mogelijk versterken: • Relaties Verbinding met het landschap: de geleidelijke overgang van het bos en heidegebied in naar de kern van Laren via boskavels, landgoederen, engen, specifieke verkavelingskenmerken en een groen netwerk van lanen, boswegen en groene wegprofielen.

Indiener L: Coöperatieve vereniging Bijzonder Laren Zienswijze

Gemeentelijke reactie

Positieve punten: • Erkenning van het belang van het ondernemersklimaat: Wij zijn verheugd dat de Omgevingsvisie het belang van een vitaal ondernemersklimaat voor Laren erkent. De verwijzing naar het behoud en de versterking van het voorzieningenniveau en de

-

Nota van zienswijzen omgevingsvisie Laren, pagina 47

11.2

aantrekkingskracht van Laren als woon- en vestigingsplaats stemt ons positief. • Focus op een kloppend dorpshart: De ambitie om het dorpshart te behouden en door te ontwikkelen tot een multifunctioneel centrum is van groot belang. Wij ondersteunen de focus op bereikbaarheid, een aantrekkelijke openbare ruimte en het faciliteren van evenementen. • Ondersteuning van lokale ondernemers: Wij waarderen de intentie om lokale ondernemers te ondersteunen, bijvoorbeeld door het bieden van ruimte voor startende ondernemers en het stimuleren van vernieuwing in het aanbod. Concrete invulling van bereikbaarheid: Hoewel de Omgevingsvisie het belang van bereikbaarheid benoemt, ontbreekt het aan concrete maatregelen om dit te waarborgen en te verbeteren. Wij pleiten voor een actief parkeerbeleid, het optimaliseren van de doorstroming en het onderzoeken van alternatieve vervoersopties (bv. shuttle services) om de bereikbaarheid van het centrum te garanderen, zowel voor inwoners als bezoekers.

We vinden het belangrijk dat we (voor bezoekers van buiten) gastvrij en goed bereikbaar blijven, ook voor bezoekers met de auto. Daar profiteren winkels en andere ondernemers van. Behoud van een goede autobereikbaarheid is cruciaal voor behoud van het hoge voorzieningenniveau en woon- en leefklimaat. In de omgevingsvisie maken we voor duurzame mobiliteit en bereikbaarheid de volgende ruimtelijke keuzes, zoals opgenomen in paragraaf 4.3 en 5.1: • Stimuleren van wandelen en fietsen • Versterken en stimuleren gebruik HOV • Vertragen en ontmoedigen doorgaand verkeer • Inrichting dorpscentrum voor verblijven, wandelen, fietsen • Meer parkeren aan randen In paragraaf 5.1 (p.57) hebben we opgenomen dat het daarnaast goed zou zijn dat personeel van bedrijven en organisaties meer aan de randen van het centrum en bij de

Nota van zienswijzen omgevingsvisie Laren, pagina 48

hubs parkeert en/of gebruik maakt van de fiets en openbaar vervoer. Dit kan leiden tot een behoorlijke toename van parkeercapaciteit voor bezoekers en daarmee ook tot minder zoekverkeer. Langparkeren van bezoekers willen we ook graag zoveel mogelijk opvangen aan de randen van Laren.

11.3

11.4

Betrekken van ondernemers in vervolgtrajecten: • Het participatieproces tot nu toe is al waardevol geweest. Voor de vervolgfase (uitwerkingsagenda, programma’s, omgevingsplan) is het van belang dat ondernemers ook structureel worden betrokken. Wij denken aan adviserendetafels, projectgroepen of werksessies met de ondernemers. Dit zal als doe hebben het toekomstbestendig maken van het winkelgebied. • Samenwerking met ondernemers: Wij benadrukken het belang van een actieve en constructieve samenwerking tussen de gemeente en Bijzonder Laren bij de verdere uitwerking van de Omgevingsvisie. Alleen door gezamenlijke inspanningen kunnen we een vitaal en toekomstbestendig ondernemersklimaat in Laren realiseren. • Faciliteren van innovatie en duurzaamheid: Wij willen graag meer concrete acties zien om innovatie en duurzaamheid onder ondernemers te stimuleren. Denk hierbij aan subsidies, advies en begeleiding bij het verduurzamen van