BIJLAGE 1 - Jaarstukken 2024 --CONCEPT--
Tekst van het document
Begroting
Realisatie
2024
2024
Saldo
Saldo
Lasten taakveld(en), incl. (omslag)rente
580.227
771.476
Overhead
517.333
25.867
BCF - BTW
37.822
62.775
Totaal lasten (A)
1.135.382
860.119
Legesopbrengsten
692.500
980.787
Totaal baten (B)
692.500
980.787
Kostendekkendheid titel 2 (B / A * 100%)
Titel 3 Overige leges (evenementen en horeca)
61%
114%
Begroting
Realisatie
2024
2024
Berekening kostendekkendheid van de leges
Saldo
Lasten taakveld(en), incl. (omslag)rente
31.179
54.766
Overhead
18.036
-
BCF - BTW
4.284
7.352
Totaal lasten (A)
53.499
62.118
Legesopbrengsten
2.000
643
Totaal baten (B)
2.000
643
Jaarstukken 2024
81
Gemeente Laren
Kostendekkendheid titel 3 (B / A * 100%)
4%
1%
Totaal lasten titel 1 t/m 3 (A)
2.938.745
2.020.910
Totaal baten titel 1 t/m 3 (B)
850.000
1.293.445
Totaal saldo titel 1 t/m 3 (A - B)
2.088.745
727.465
Totale kostendekkendheid titel 1 t/m 3 (B / A * 100%)
29%
64%
Lokale lastendruk Om de lokale lastendruk te berekenen is uitgegaan van de verordeningen die in 2024 van toepassing zijn. De OZB is berekend op basis van de gemiddelde WOZ-waarde in de betreffende gemeente. Uit onderstaande grafieken blijkt dat de lokale woonlasten in Laren in 2024 hoger liggen dan het gemiddelde van Nederland. Lokale lastendruk eenpersoonshuishouden
Lokale lastendruk meerpersoonshuishouden
Jaarstukken 2024
82
Gemeente Laren
Kwijtschelding De gemeente volgt voor haar kwijtscheldingsbeleid de landelijk, door de rijksoverheid, gehanteerde normen voor het netto besteedbaar inkomen (=100% bijstandsnorm). De leidraad invordering geldt hiervoor als basis. Hiervoor maakt de gemeente gebruik van de diensten van het Inlichtingenbureau van de VNG. Deze helpt gemeenten bij het toetsen of iemand die vorig jaar geen gemeentelijke belastingen hoefde te betalen, ook dit jaar in aanmerking komt voor kwijtschelding. Het Inlichtingenbureau doet dit met behulp van de gegevens van de gemeentelijke sociale dienst, UWV, de Belastingdienst en de RDW. Op basis van de resultaten kan worden geschat of de inwoner meer betalingscapaciteit-/vermogen heeft of niet. Heeft de inwoner niet meer betalingscapaciteit of -vermogen, dan kan de gemeente de belasting automatisch kwijtschelden. Zo krijgen burgers minder te maken met administratieve rompslomp, kunnen kwijtscheldingsverzoeken sneller worden afgehandeld en wordt goed gebruik gemaakt van inkomensondersteunende maatregelen. Geautomatiseerde kwijtschelding (via toets Inlichtingenbureau)
191
- waarvan toegewezen
175
Tabel 1 Kwijtscheldingscijfers In 2024 is voor een bedrag van € 80.140 aan kwijtscheldingen verleend.
Jaarstukken 2024
83
Gemeente Laren
Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen De gemeente Laren wil op een gestructureerde wijze risico’s beheersen en eventuele risico’s bewust nemen. Om die reden is het van belang om inzicht te hebben in eventuele grote financiële tegenvallers die bij de risico’s horen en het beschikbare weerstandsvermogen om deze risico’s op te vangen. In 2021 is een vernieuwde nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen vastgesteld door de Raad van Laren welke de basis levert voor de paragraaf in de jaarrekening 2024. Conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV, artikel 11) en indirect de Gemeentewet artikel 212. komt in deze paragraaf de volgende informatie aan de orde: Beleid inzake weerstandscapaciteit en de risico’s; Inventarisatie van de risico’s; Inventarisatie van de weerstandscapaciteit; Confrontatie risico’s met beschikbaar weerstandsvermogen.
Beleid inzake weerstandscapaciteit en de risico’s Het beleid is vastgelegd in de “Nota Risicomanagement en weerstandsvermogen Blaricum, Eemnes, Laren en BEL Combinatie”. Begrippen In de nota zijn de volgende begrippen gedefinieerd: Begrip
Toelichting
Weerstandscapaciteit
Dit zijn de middelen en de mogelijkheden waarover een gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken.
Risico’s
Een risico is een kans op het optreden van een positieve dan wel negatieve gebeurtenis van materieel belang die niet voorzien is in de begroting van enig jaar.
Weerstandsvermogen
Dit is de relatie tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s die zich binnen de gemeente kunnen manifesteren
Risicomanagement
Het identificeren en kwantificeren van risico’s en het bepalen van activiteiten die de kans van optreden van de risico’s en/of de gevolgen van de risico’s beheersbaar houdt.
Beheersmaatregelen
Het stelsel van maatregelen en procedures die worden genomen om de onderkende risico’s te ondervangen dan wel om de opkomende risico’s te signaleren en het effect hiervan te beperken.
Cyclische aanpak Gekozen is voor een cyclische aanpak bij het risicomanagement. In de nota risicomanagement zijn de volgende fasen beschreven: Fase
Activiteiten
1. Kaderstelling en strategie 2. Risico-analyse
Het vastleggen van de kaders in de nota risicomanagement en weerstandsvermogen Inventariseren van de potentiële risico’s en deze vastleggen in een risicokaart. Een samenvatting van het resultaat wordt in deze paragraaf weergegeven. Per risico wordt inzicht gegeven in de kans dat een risico zich voordoet (verdeeld in
Jaarstukken 2024
84
Gemeente Laren
5 klassen) en het inschatten van het financiële gevolg (verdeeld in 5 klassen). De kans vermenigvuldigt met het financieel gevolg bepaalt de risico-score. 3. Beheersmaatregelen
4. Monitoren en toetsen
Om de risico’s af te dekken worden beheersmaatregelen gedefinieerd en wordt een risico-eigenaar benoemd. Voor het omgaan met risico’s zijn een aantal basisstrategieën: Accepteren, reduceren, elimineren of overdragen/verzekeren In deze fase wordt informatie verstrekt, worden ontwikkelingen in beeld gebracht en resultaten beoordeeld.
5. Toezicht en toetsen
Risico’s worden (mede in het kader van interne controle) in verband gebracht met de beheersmaatregelen en het beschikbare weerstandsvermogen.
6. Continue verbetering
Op basis van (tussentijdse) resultaten kan beleid en methodiek worden bijgesteld.
Rolverdeling De volgende actoren hebben een rol bij risicomanagement: De raad stelt het beleid vast en stelt de paragraaf weerstandsvermogen in de begroting en jaarrekening vast. Het college ziet toe op een juiste uitvoering van risicomanagement en de verantwoording daarover. Het management en het ambtelijk apparaat van de gemeente zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van het risicomanagement waarbij het identificeren van de risico’s en het uitvoeren van beheersmaatregelen de kern vormt. Ratio weerstandsvermogen Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, wordt een relatie gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico's en de daarbij benodigde weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. Deze relatie wordt in onderstaande figuur weergegeven. Benodigde weerstandscapaciteit (risico’s op basis van organisatie brede inventarisatie)
Beschikbare weerstandscapaciteit: - Algemene reserve (vrij aanwendbaar) - Reserve Grondexploitatie (vrij aanwendbaar) - Onbenutte belastingcapaciteit - Post onvoorzien
Weerstandsvermogen
De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit, kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt de ratio van het weerstandsvermogen: Beschikbare weerstandscapaciteit Ratio weerstandsvermogen = Benodigde weerstandscapaciteit Vanuit externe organen (Rijk en/of Provincie) zijn er geen normen voor het weerstandsvermogen. De enige norm in het kader van financieel toezicht is dat de algemene reserve niet negatief mag zijn en indien deze negatief is, in een periode van 4 begrotingsjaren aangezuiverd moet zijn.
Jaarstukken 2024
85
Gemeente Laren
Onderstaande normen zijn algemeen aanvaard bij gemeentelijke overheden. Waarderingscijfer A B C D E F
Ratio > 2,0 1,4 - 2,0 1,0 - 1,4 0,8 - 1,0 0,6 - 0,8 < 0,6
Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende
Bij het gezonde financieel beleid die de gemeenten nastreven past het uitgangspunt dat de beschikbare weerstandscapaciteit minimaal gelijk moet zijn aan de benodigde weerstandscapaciteit. Dit betekent dat de ratio weerstandsvermogen tenminste 1,0 (voldoende) moet zijn.
Risico analyse (strategisch) Het college wil nadrukkelijk investeren in de toekomstige generaties van Laren. Dit vertaalt zich in langjarige en financieel intensieve programma’s op het gebied van duurzaamheid, wonen, onderwijshuisvesting en verkeer. Deze programma’s reiken tot ver over de 4-jarige verkiezingscycli heen. Om er voor te zorgen dat wij deze langjarige programma’s tot een goed resultaat kunnen brengen, is een goede beheersing van de strategische en operationele risico’s noodzaak, zodanig dat de financiering van de programma’s niet in gevaar komt. Teneinde deze risico’s goed te kunnen beheersen en tijdig bij te kunnen sturen op het moment dat risico’s zich negatief dreigen te ontwikkelen, hanteren wij het volgende risico model:
Het college heeft in 2024 de belangrijkste strategische risico’s in relatie tot haar bestuurlijke doelen in kaart gebracht in de begroting 2024. Vanuit de BEL organisatie zijn de operationele risico’s geïdentificeerd die voortvloeien uit de dagelijkse werkzaamheden. Van daaruit heeft het college bepaald welke de belangrijkste operationele risico’s zijn die onze bestuurlijke doelen mogelijk kunnen bedreigen. Uiteindelijk willen wij de strategische en operationele risico’s op tactisch niveau samen laten komen vanuit de vraag hoe wij deze met deze risico’s beleidsmatig om willen gaan in relatie tot onze grote opdrachten en de betaalbaarheid daarvan. Daarin zal ons weerstandsvermogen in combinatie met onze risicobereidheid (tot welk niveau zijn wij bereid risico’s te accepteren) een grote rol spelen, zowel in kwantitatieve zin (zoals solvabiliteit; schuldquote) als kwalitatieve zin (welke voorzieningen vinden wij essentieel voor ons dorp).
Jaarstukken 2024
86
Gemeente Laren
Risico-inventarisatie In onderstaand overzicht worden alle risico’s met een geschat financieel effect van € 20.000 of meer genoemd en toegelicht. Het gaat hier om de risico’s die bekend zijn op het moment van aanbieden van de jaarrekening. Hierbij wordt aangeven of een risico structureel aanwezig is of een incidenteel risico dat maar één keer kan optreden. Voor de uiteindelijke risicoscore (= kans x gevolg), gaan we uit van de volgende classificatie. Het eerst staatje gebruiken we om de kans in te schatten en het tweede om de financiële omvang te bepalen. Voor het berekenen van die omvang gaan we dan uit van het gemiddelde bedrag van een klasse.
Klasse 1 2 3 4 5
Referentiebeeld 1x per 10 jaar of meer 1x per 5 - 10 jaar 1x per 2 - 5 jaar 1x per 1-2 jaar 1x per jaar
Klasse 1 2 3 4 5
Financieel gevolg X < € 20.000 € 20.000 > X < € 50.000 € 50.000 > X < € 100.000 € 100.000 > X < € 200.000 € 200.000 > X
% 10% 30% 50% 70% 90%
De hoogte van de bedragen zijn gebaseerd op ervaringscijfers van de hoogte van de risico’s vanaf de oprichting van de BEL-gemeenten. Beheersmaatregelen Beheersing vraagt om een heldere verantwoordelijkheidsverdeling en bewuste keuzes ten aanzien van beheersingsmaatregelen. In beeld brengen beheersmaatregelen Het is niet voldoende om de geïdentificeerde risico’s jaarlijks op te sommen. Het is belangrijk dat er iets met de risico’s gebeurt. Voor elk risico wordt aangegeven hoe hiermee wordt omgegaan. Hierbij is het van belang vast te stellen of het risico incidenteel of structureel is. Beheersmaatregelen zijn gericht op het beheersbaar maken van een risico. Veelal gaat dit gepaard met het verlagen van de risicoscore (kans x gevolg). Zowel de verlaging van de kans als het verlagen van het gevolg dragen bij aan de beheersing van het risico.
Jaarstukken 2024
87
Gemeente Laren
Risico's Bij de inventarisatie van de risico’s zijn risico’s geïdentificeerd waarbij een inschatting is gemaakt van de mate van de kans dat het daadwerkelijk op zal treden. Hieronder worden alle risico’s met een geschat financieel effect van € 20.000,- of meer genoemd en toegelicht. Het betreft hier de risico’s welke bekend zijn op het moment van aanbieden van de jaarrekening. ‘KANS-score’ Klasse 1 2 3 4 5
*
Financieel gevolg Referentiebeeld < of 1x per 10 jaar 1x per 5 - 10 jaar 1x per 2 - 5 jaar 1x per 1 - 2 jaar 1x per jaar of >
Percentage 10% 30% 50% 70% 90%
Klasse 1 2 3 4 5
Financiële gevolg X < € 20.000 € 20.000 > X < € 50.000 € 50.000 > X < € 100.000 € 100.000 > X < € 200.000 € 200.000 > X
Hierbij is onderscheid gemaakt in structurele financiële gevolgen en incidentele financiële gevolgen. Als het nodig is kan van dit model worden afgeweken voor zover en als een bepaald risico de maximaal in dit model bereikbare waarde van € 200.000 overstijgt. Dit wordt separaat bij het benoemde risico aangegeven. Financieel effect in € Programma
Bestuurszaken
Bestuurszaken
Bestuurszaken
Jaarstukken 2024
Risico
Omschrijving risico
Beheersmaatregel
1
De voorziening wordt jaarlijks Pensioen wethouders: geen geactualiseerd binnen de p&c cyclus. HRM volledigheid en tijdigheid 4*3 zorgt voor de gegevens en C&F bepaald de voorziening. mutaties op de voorziening.
52.500
2
Wachtgeld wethouders: geen volledigheid en tijdigheid voorziening.
De voorziening wordt jaarlijks geactualiseerd binnen de p&c cyclus. HRM 4*4 zorgt voor de gegevens en C&F bepaald de mutaties op de voorziening.
100.000
3
Tijdig reageren op begrotingen en prognoses van gemeenschappelijke regelingen door gezamenlijk optreden van Afhankelijkheid externe de Gooise gemeenten. regelingen/verbonden Heldere samenwerkingsafspraken over 3*2 partijen: Beperkte invloed op deadlines aanlevering van controle- en externe ontwikkelingen verantwoordingsinformatie, zodat de informatie tijdig verwerkt kan worden in P&C documenten.
88
Risico-score Gevolg
%
Structureel
17.500
Gemeente Laren
Incidenteel
Extra aandacht voor relatief nieuwe GR-en en wijzigingen, m.n. qua bijdrage en stemrecht
4
Rampen: Schade (persoonlijk en materieel) binnen de gemeente als gevolg van rampen
1 Neerzetten van een adequate en geoefende crisisbeheersings- organisatie, waardoor we gevolgen kunnen beperken. 2 1 * 5 Verzekeringen die eventuele schade (deels) kan afdekken.
5
Planschade: Claims op planschade bij aanpassing bestemmingsplannen
Bij ieder particulier en gemeentelijke initiatief (grex) wordt vooraf rekening gehouden met de mogelijke planschade. Bij particuliere 3*3 initiatieven gaat dit mee in een anterieure overeenkomst.
6
Bodemverontreiniging: Mogelijke onvoorziene kosten voor gemeente
Bodembeleid en bodemkwaliteit kaart moeten up-to-date zijn. Afstemming met betrokkenen over de afhandeling van de verontreiniging van de gronden en Gooiergracht vanuit de GR GVE.
4*2
Bouwen en Wonen
7
Ontwikkeling Crailo noord/zuid: kostenbeheersing en tijdig gereed komen project
Inrichten goed projectmanagement binnen GEM Crailo B.V.Strakke ontwikkel- en verkoopplanning opstellen. Regelmatig beoordelen jaarplannen / GREX.
2*5
Bouwen en Wonen
8
Illegale stort: Onvoorziene kosten en schade als gevolg Goed ondermijningsbeleid van illegale stort.
4*3
9
Open-einde regelingen: bijstand: Mogelijke Adequate monitoring ontwikkeling overschrijding van begroting aanvragen en tijdige aanpassing begroting vanwege open einde en prognoses binnen de p&c cyclus. regeling
4* 3
Openbare orde en veiligheid
Bouwen en Wonen
Bouwen en Wonen
Sociaal domein
Jaarstukken 2024
89
250.000
37.500
24.500
300.000
52.500
52.500
Gemeente Laren
Sociaal domein
Sociaal domein
Sociaal domein
Sociaal domein
Algemene dekking
Jaarstukken 2024
10
Open-einde regelingen: WMO: Mogelijke Adequate monitoring ontwikkeling overschrijding van begroting aanvragen en tijdige aanpassing begroting vanwege open einde en prognoses binnen de p&c cyclus. regeling
4* 2
24.500
11
Open-einde regeling: Jeugdhulp: Mogelijke Adequate monitoring ontwikkeling overschrijding van begroting aanvragen en tijdige aanpassing prognoses 4 * 3 vanwege open einde en begroting binnen de p&c cyclus. regeling
52.500
12
Open-einde regeling, 1 Adequate monitoring ontwikkeling specifiek: Complexe aanvragen en tijdige aanpassing prognoses verblijfszorg: Mogelijke en begroting binnen de p&c cyclus. 2 5*4 overschrijding van begroting Mogelijk komt er een aanpassing in de vanwege open einde systematiek die voordeliger uitvalt voor regeling
13
Kwijtscheldingen gemeentelijke belastingen: De lopende kwijtscheldingen en de nieuwe Mogelijke overschrijding van aanvragen zijn goed inzichtelijk. Achteraf begroting vanwege zijn afwijkingen dus verklaarbaar. Vooraf is onvoldoende zicht op het lastig in te schatten. verwachte kwijtscheldingen
14
Monitoren van financiële ontwikkelingen aan de hand van jaarrekening en begroting. Garanties Sociale Risico is als klein aan te merken, de 1e woningbouw: Mogelijk borginstelling (het WSW) heeft een groot beroep op de achtervang bij vermogen (80 miljard), echter de omvang verliezen WSW. kan groot zijn bij voordoen. Er is nog nooit een beroep op de gemeenten gedaan, daarom wordt de post op PM gezet
90
140.000
37.500
3*3
PM
Gemeente Laren
15
Algemene uitkering uit Bewaking en actualisatie van de parameters gemeentefonds: Afwijking die de hoogte van de algemene uitkering tussen begrote en werkelijke bepalen. Berichtgeving uit Den Haag over 5 * 4 opbrengsten Algemene de ontwikkelingen rond het gemeentefonds Uitkering. nauwlettend volgen.
16
Aansprakelijkheid: Aansprakelijkheid voor schade als gevolg van gemeentelijk handelen.
Goede bedrijfsvoering met zicht op risico's en een verzekering.
2*5
17
Afdoende afspraken om de fiscale Belastingen: Boetes door wetgeving up to date te houden door P&C verkeerde toepassing fiscale en P&O. Waar nodig worden specialisten wetgeving. ingehuurd voor specifieke projecten (b.v. grexen, grote subsidies).
1*5
300.000
18
Kosten BEL Combinatie: Overschrijding kosten als Vinger aan de pols door reguliere gevolg van ontwikkeling-en overleggen en toetsen zomernota BEL. bij de werkorganisatie.
3*3
37.500
Wegen, groen, water 19 en verkeer
IBOR: Nabetaling op contract.
4*3
Sociaal domein
Onvoldoende dekking door de Algemene uitkering voor Vinger aan de pols landelijke ontwikkelingen activiteiten in het Sociale algemene uitkering en circulaires Domein.
Algemene dekking
Bedrijfsvoering
Bedrijfsvoering
Bedrijfsvoering
20
Goede afstemming met de leverancier.
135.000
300.000
52.500
1.500.000
994.500
Jaarstukken 2024
91
Gemeente Laren
2.472.000
Toelichting risico's 1
Pensioen wethouders: geen volledigheid en tijdigheid voorziening De gemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor de betaling van de pensioenen van wethouders. Hiervoor is het nodig om de mutaties in beeld te houden en de rente stand om de hoogte van de voorziening actueel te houden. Schommelingen zijn onvermijdbaar en worden financieel ook doorgevoerd.
2
Wachtgeld wethouders: geen volledigheid en tijdigheid voorziening Wethouders hebben na beëindiging van het wethouderschap recht op wachtgeld. De gemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor het treffen van een voorziening. Net als bij pensioenen worden de mutaties bijgehouden. Naast de reguliere mutaties kunnen ook ongeplande gebeurtenissen (ziekte, collegecrisis/ ontslag/ opstappen) voor mutaties en aanpassingen van de voorziening zorgen.
3
Afhankelijkheid externe regelingen/verbonden partijen: Beperkte invloed op externe ontwikkelingen Doordat Laren slechts een beperkt stemrecht heeft, kan zij majeure ontwikkelingen niet tegenhouden. Hierbij is het van belang dat Laren zich sterk blijft profileren in de verschillende Algemene en Dagelijkse Besturen (AB en DB).
4
Rampen: Schade (persoonlijk en materieel) binnen de gemeente als gevolg van rampen Op het grondgebied van Laren kan zich een ramp voordoen met grote gevolgen. Denk aan brand, overstroming, hevige regenval, groot verkeersongeluk, etc. Het is aan de gemeente om een rol te spelen in het voorkomen en beperken van de schade bij dergelijke gebeurtenissen.
5
Planschade: Claims op planschade bij aanpassing bestemmingsplannen Planschade ontstaat, wanneer een belanghebbende waardedaling ervaart van zijn eigendom ten gevolge van een planologische beslissing van de gemeente. Het algemeen belang wordt hierbij afgewogen tegen het individuele belang. Indien van toepassing wordt de waardedaling gecompenseerd.
6
Bodemverontreiniging: Mogelijke onvoorziene kosten voor gemeente Bij herontwikkeling van binnenstedelijke locaties is er kans op aantreffen van bodemverontreiniging.
7
Ontwikkeling Crailo noord/zuid: kostenbeheersing en tijdig gereed komen project Door gemeenten Hilversum, Gooise Meren en Laren (10% aandeel) zijn de genoemde locaties van de provincie Noord Holland overgenomen om deze te ontwikkelen. De koopsom heeft circa 33 miljoen euro (te betalen over 12 jaar) bedragen. Deze gronden zijn in 2020 overgedragen aan GEM Crailo B.V., waarbij gelijke betaalcondities zijn afgesproken. Er is een risico dat onvoldoende naar kostenbeheersing wordt gekeken en het project niet tijdig gereed komt.
8
Illegale stort: Onvoorziene kosten en schade als gevolg van illegale stort. In het buitengebied wordt de gemeente soms geconfronteerd met illegale stort van asbest, grof vuil (puin, banden, apparaten) of restanten van XTC-laboratoria. De kosten komen dan voor rekening van de gemeente.
9
Open-einde regelingen: bijstand: Mogelijke overschrijding van begroting vanwege open einde regeling De bijstandsuitkeringen zijn afhankelijk van de economische ontwikkelingen. Die zijn tot op zekere hoogte in te schatten, maar het is niet ondenkbaar dat het budget afwijkt van de werkelijke aanvragen.
10
Open-einde regelingen: WMO: Mogelijke overschrijding van begroting vanwege open einde regeling De gemeenten zijn verplicht aan de zorgvraag tegemoet te komen. Als het aantal aanvragen op diverse verstrekkingen stijgt, komen de kosten veelal voor rekening van de gemeente. De begroting moet hier tijdig op aangepast worden.
Jaarstukken 2024
92
Gemeente Laren
11
Open-einde regeling: Jeugdhulp: Mogelijke overschrijding van begroting vanwege open einde regeling De gemeenten zijn verplicht aan de zorgvraag tegemoet te komen. Als het aantal aanvragen op diverse verstrekkingen stijgt, komen de kosten veelal voor rekening van de gemeente. De begroting moet hier tijdig op aangepast worden.
12
Open-einde regeling, specifiek: Complexe verblijfszorg: Mogelijke overschrijding van begroting vanwege open einde regeling Voor kleine gemeenten kunnen een paar aanvragen verblijfszorg al leiden tot forse overschrijdingen van de begroting. De begroting moet hier tijdig op aangepast worden.
13
Kwijtscheldingen gemeentelijke belastingen: Mogelijke overschrijding van begroting vanwege onvoldoende zicht op verwachte kwijtscheldingen De kwijtscheldingen zijn afhankelijk van de economische ontwikkelingen. Die zijn tot op zekere hoogte in te schatten, maar het is niet ondenkbaar dat het budget afwijkt van de werkelijke aanvragen. Daar is weinig invloed op uit te oefenen. Vooralsnog zijn de schommelingen en de financiële effecten de laatste jaren beperkt.
14
Garanties Sociale woningbouw: Mogelijk beroep op de achtervang bij verliezen WSW. Met de overdracht van het gemeentelijk woningbedrijf zijn ook de woningbouw- leningen overgenomen. Deze leningen heeft de gemeente Laren 100% als 2e achtervang geborgd.
15
Algemene uitkering uit gemeentefonds: Afwijking tussen begrote en werkelijke opbrengsten Algemene Uitkering. De exacte hoogte van de algemene uitkering (AU) wordt pas na afsluiten van het rekeningjaar bekend. Dit houdt in dat altijd met ramingen gewerkt wordt, hetgeen inherent een risico inhoudt. Zelfs tussen opeenvolgende officiële bekendmakingen doen zich grote fluctuaties voor. Die kunnen zowel positief als negatief zijn.
16
Aansprakelijkheid voor schade als gevolg van gemeentelijk handelen. Het bestuur wordt aansprakelijk gesteld voor schade die ontstaat ten gevolge van nalatigheid in de uitvoering van haar publieke taak. Dit kan zich op verschillende terreinen voordoen.
17
Belastingen: Boetes door verkeerde toepassing fiscale wetgeving. Bij de toepassing van de belastingwetgeving (BTW, BCF, Loonheffing (met name WKR) etc.) kunnen verschillen van inzicht en/of interpretatie ontstaan, of kunnen de regels onjuist worden toegepast. Dit kan leiden tot een naheffing van de zijde van de fiscus. Gelet op de steeds wijzigende regels, is het mogelijk dat de gemeente een naheffing krijgt opgelegd (incl. boete)
18
Kosten BEL Combinatie: Overschrijding kosten als gevolg van ontwikkelingen bij de werkorganisatie. De deelnemende gemeenten zijn verplicht om eventuele tekorten bij de BEL Combinatie af te dekken. Veelal zal dit betrekking hebben op hogere inhuur dan begroot of mobiliteitskwesties.
19
IBOR: Nabetaling op contract In 2019 zijn we een langdurige overeenkomst inzake IBOR aangegaan. Uitvoering van deze contracten leidt tot de vaststelling dat de basisgegevens open zijn voor interpretatie. Uit gesprekken met de leverancier blijkt dat er een risico is op verrekening. Voor het risico is een voorziening gevormd.
20
Onvoldoende dekking door de Algemene uitkering voor activiteiten in het Sociale Domein Naast deze risico inventarisatie is in de begroting 2024 een inschatting gemaakt van een aanvullend op deze op alle open-einde regelingen in het Sociale Domein als gevolg van onvoldoende dekking door de Algemene uitkering voor activiteiten in het Sociale Domein. Risico was ingeschat op een bedrag van 2 miljoen incidenteel. Uit de jaarrekening 2024 blijkt een positief resultaat op programma Sociaal Domein van € 424.891. Het actueel incidenteel risico daalt hiermee naar 1,5 miljoen.
Jaarstukken 2024
93
Gemeente Laren
Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit structurele weerstandscapaciteit en incidentele weerstandscapaciteit.
Structurele weerstandscapaciteit De structurele weerstandscapaciteit (in de exploitatie) bestaat uit de volgende onderdelen: Nr
Post
Bedrag
1
Onroerende Zaakbelasting (onbenutte belastingcapaciteit)
€ 1.899.000
2
Rioolrechten
€
0
3
Afvalstoffenheffing
€
0
4
Leges en andere heffingen
€
0
5
Onvoorzien
€
10.000
Totaal structureel weerstandsvermogen
1.909.000
Toelichting posten structureel weerstandsvermogen 1. Onroerende Zaakbelasting De onbenutte belastingcapaciteit zijn de extra structurele middelen die gegenereerd kunnen worden door de OZB te verhogen. De onbenutte belastingcapaciteit wordt berekend door de maximale belastingtarieven te vergelijken met de belastingtarieven in de gemeente. Voor de maximale belastingtarieven wordt gebruik gemaakt van de normen voor het zogenaamde artikel 12-beleid. Een gemeente met een artikel 12-status is een Nederlandse gemeente die onder financiële curatele is gesteld door het Rijk vanwege een structureel slechte financiële situatie. Deze gemeenten moeten hun tarieven verhogen tot een “redelijk peil eigen heffingen”, willen zij in aanmerking kunnen komen voor rijkssteun. De actuele normen voor dit artikel 12-beleid staan steeds in de circulaire Gemeentefonds. Voor het jaar 2024 is dit percentage berekend op 0,1614%.
Categorie Eigenaren woning
Rekentarieven OZB 0,1614
Gemiddeld tarief OZB Laren 0,1282
2. Rioolrechten De heffing rioolrechten is op basis van 100% kostendekkend. Eventuele overschotten en tekorten worden verrekend met de hiervoor ingestelde reserve.
3. Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing is nagenoeg 100% kostendekkend. Eventuele overschotten en tekorten worden verrekend met de hiervoor ingestelde reserve.
4. Leges en andere heffingen De tarieven voor de bouwleges en overige legesheffingen geschieden op basis 100% kostendekkendheid.
Jaarstukken 2024
94
Gemeente Laren
5. Onvoorzien In de begroting is een post onvoorzien voor incidentele uitgaven ad € 10.000 opgenomen. Er mag alleen van de post onvoorzien gebruik gemaakt worden als er sprake is van de drie O’s: Onvoorzienbaar, Onvermijdelijk en Onuitstelbaar. In 2024 is dit budget niet aangewend.
Incidentele weerstandscapaciteit De incidentele weerstandscapaciteit is het bedrag wat in de reservepositie vrij aanwendbaar is. In het onderstaande overzicht wordt de stand gegeven conform de jaarrekening, met daaronder de toelichting per reserve.
Nr.
Reserve
Stand 31/12/2024
1 Algemene reserve
9.842.619
2 Bestemmingsreserves (niet geoormerkt) Totaal reserves
0 9.842.619
3 Stille reserves
9.344.361
Totaal incidenteel weerstandsvermogen
19.186.980
Toelichting 1. Algemene reserve Deze reserve is bedoeld voor het opvangen van onvoorziene uitgaven voortvloeiende uit: opkomende verplichtingen calamiteiten het opvangen van rekeningtekorten Per 31 december 2024 is de berekende stand (ultimo april 2025) algemene reserve: € 9.842.620
2. Vrij besteedbare deel van de bestemmingsreserves De bestemmingsreserves nemen een bijzondere plaats in. De raad heeft de bestemming van deze reserves vastgelegd. In die zin kunnen de saldi niet zonder meer bij het beschikbare weerstandsvermogen worden opgeteld. Anderzijds is de raad bevoegd om de bestemming van reserves te wijzigen. Bij grote calamiteiten, waarbij het vrij aanwendbare deel van de algemene reserve niet toereikend is, kan de raad besluiten ook bestemmingsreserves anders in te zetten. Voor de berekening van het weerstandsvermogen wordt voorgesteld alleen reserves mee te nemen die niet beklemd (vanwege rentetoerekening) of geoormerkt zijn. Na besluitvorming jaarrekening 2019 zijn er geen reserves meer die hieraan voldoen.
3. Stille reserves De stille reserves betreffen een aantal onroerende zaken die (voor een groot deel) zijn afgeschreven. Per object wordt de WOZ-waarde (peildatum 1 januari 2024), gecorrigeerd met aanwezige boekwaarden vermeld: Daarnaast zijn er enkele specifieke aanpassingen uitgevoerd: sporthal exclusief door SBL gerealiseerde BEL zwembad - de waarde van de verkochte voormalige gemeentehuis en de ambtswoning Stationsweg 3 op nul gezet
Jaarstukken 2024
95
Gemeente Laren
Nr. Bezittingen gemeente Laren tbv stille rerve object
Boekwaarde 3112-2024
WOZVerschil reserve waarde per 01-01-2024*
1 Gemeenteboerderij nt 29 (oudheidskamer)
-
310.661
310.661
2 Sporthal ''Klaas Bout hal' (excl. Zwembad)
-
2.154.886
2.154.886
3 Gemeentehuis incl. deel renovatie
-
-
-
4 Stalling/kantoor Rollybus (Gr.Gerritsweg 2a)
-
48.833
48.833
407.288
407.288
170.396
170.396
187.020
187.020
5 Kinderdagverblijf Humanitas 6 Hertkenkamp (inclusief schuur)
-
7 Aula begraafplaats 8 Gemeentetoren Naarderstraat
-
259.750
259.750
9 Museum Hofland
-
674.311
674.311
10 Brandweerkazerna (Gr. Gerritsweg 2)
-
1.371.480
1.371.480
Totaal stille reserves verkooptermijn > 1 jaar
-
5.584.625
5.584.625
11 Gemeenteboederij nr 27 (boederij)
-
504.954
504.954
12 Ambtswoning verkocht ultimo 2020
-
-
-
13 Huurwoningen brandweer (4, 4a 4b 4c)
395.591
2.732.570
2.336.979
14 Kerklaan 1 (monumentale woning)
92.343
1.525.252
1.432.909
687.818
687.818
15 Grond Gooiergracht (Eemnes) 16 Diverse (engh) gronden
-
40.521
40.521
17 Volksuinencomplex 2e Ruiterweg
-
142.343
142.343
2.053.064
2.053.064
78.964
78.964
-
1.944.073
1.944.073
487.934
9.709.559
9.221.625
18
Overige grondposities grondadministratie (deels) ***
19 Politiepost nw in BRW-kazerne 20
Grond ligweide vm zwembad de Biezem (netto)
Totaal verkooptermijn < 1 jaar Getaxeerde kunstbezittingen ult. 2020 gemeente Laren
122.736
Totaal stille reserves verkooptermijn < 1jaar
487.934
9.709.559
9.344.361
Totaal stille reserves gemeente Laren
487.934
15.294.184
14.928.986
Jaarstukken 2024
96
Gemeente Laren
Weerstandsvermogen In het volgende overzicht worden de hierboven genoemde risico’s in verband gebracht met het beschikbare weerstandsvermogen. Overzicht beschikbare weerstandsvermogen
Structureel
Incidenteel
Geïnventariseerde risico’s
€ 0,99 mln
€ 2,47 mln
Beschikbare weerstandscapaciteit Saldo
€ 1,9 mln
€ 19,1 mln
+/+ € 0,91 mln
+/+ € 16, 6mln
De ratio kan met betrekking tot de incidentele posten als volgt berekend worden: Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit
= Ratio weerstandsvermogen
€ 19,1 mln € 2,47 mln
= 7,76
De norm is vastgesteld boven de 2. De feitelijke uitkomst is daarmee boven de norm maar is ten opzichte van jaarrekening 2023 de ratio weerstandsvermogen gedaald van 9,0 naar 7,76.
Financiële kengetallen Toetsingskader financiële kengetallen Bij de invoering van de kengetallen is door de wetgever een bewuste keuze gemaakt om geen norm op te leggen. Het is aan gemeenten zelf om ervoor te kiezen de kengetallen te normeren. De raad kan het college opdragen maatregelen te treffen als de gemeente de gestelde normen niet haalt. Een kengetal, of de ontwikkeling van een kengetal, is een weerspiegeling van het gevoerde beleid. Voor de toezichthouder (provincie) hebben de kengetallen een signaleringswaarde. Ze kunnen worden betrokken bij het krijgen van een completer inzicht in de financiële situatie en risicopositie van een gemeente. De toezichthouder hanteert dus geen normering, maar maakt zo nodig gebruik van de signaleringswaarden. Toelichting financiële kengetallen Naar aanleiding van de vernieuwing van de verslaggevingsregels zijn gemeenten vanaf 2015 verplicht om een basisset van vijf financiële kengetallen op te nemen in de paragraaf weerstandsvermogen. Algemene toelichting financiële kengetallen Een afzonderlijk kengetal zegt weinig over hoe de financiële positie moet worden beoordeeld. Zo hoeft een hoge schuld geen nadelig effect te hebben op de financiële positie, maar is dat afhankelijk of en wat er aan eigen vermogen en baten tegenover die schuld staat en hoe groot de kans is dat de schuld weer wordt afgelost.
Het is dus, met andere woorden, niet mogelijk om een individueel kengetal te gebruiken voor de beoordeling van de financiële positie. De kengetallen zullen in samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld kunnen geven van de financiële positie van de gemeente. Hieronder zijn de kengetallen toegelicht.
Jaarstukken 2024
97
Gemeente Laren
Realisatie Begr. 2024 v. 2023 wijziging
Financiële kengetallen
Realisatie 2024
1 Netto schuldquote
80,9%
98,8%
65,6%
2 Netto schuldquote gecorr. voor alle leningen
35,8%
56,1%
29,9%
3 Solvabiliteitsratio
26,1%
21,9%
26,6%
4 Grondexploitatie
2,0%
-0,5%
-0,4%
5 Structurele exploitatieruimte
-1,4%
-0,4%
-2,9%
170,8%
174,8%
179,2%
6 Belastingcapaciteit
Netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote is de verhouding van de netto schuld ten opzichte van de totale baten (exclusief mutatie reserves). In het algemeen ligt de netto schuldquote van een gemeente tussen de 0% en 90%. Een netto schuldquote van tussen de 100% en 130% is hoog en wanneer de netto schuldquote boven de 130% uitkomt bevindt een gemeente zich in de gevarenzone. Voor de gemeente Laren ligt de gerealiseerde netto schuldquote in 2024 op 65,2% waarmee de gemeente zich nabij de grens van de neutrale risicoklasse bevindt. Voor een genuanceerder beeld van de schuldpositie moet ook worden gekeken naar de voorraad bouwgronden en de uitgeleende gelden. Bij de netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen worden deze leningen geëlimineerd. De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen laat een positiever beeld zien en bedraagt 29,9% in 2024. Solvabiliteitsratio De solvabiliteit is het percentage van het vermogen dat uit eigen vermogen bestaat. Deze ratio geeft een goed beeld van de mate waarin bezittingen zijn gefinancierd met eigen vermogen of vreemd vermogen. De norm voor een gezonde solvabiliteit ligt doorgaans tussen de 25% en 40%.
De solvabiliteit van de gemeente Laren bedraagt ultimo 2024 26,7% (voor resultaatbestemming derhalve) waarmee de gemeente zich in het neutrale risicoprofiel bevindt. Grondexploitatie Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van het totaal aan baten. In 2020 is de gemeente een nieuwe grondexploitatie gestart. Het risico op deze grondexploitatie (voormalig Ligweide) is gezien de geringe omvang van het onderhanden werk verwaarloosbaar, zoals ook blijkt uit het gerealiseerde kengetal. Hiernaast lopen er nog 2 kleine grondexploitaties. Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte die lager is dan nul geeft aan dat de structurele baten van de gemeente lager zijn dan de structurele lasten. In Laren bedraagt de structurele exploitatieruimte -/-2,9% waarmee de gemeente zich in het laagste (en dus slechtste) risicoprofiel bevindt. Belastingcapaciteit Onder de woonlasten worden verstaan de OZB-belasting op basis van de gemiddelde WOZ-waarde in de gemeente, de rioolheffing voor een meerpersoonshuishouden en de afvalstoffenheffing voor een meerpersoonshuishouden. De belastingcapaciteit wordt berekend door deze woonlasten te vergelijken met het landelijk gemiddelde. Uitgedrukt in een percentage betekent dit de belastingcapaciteit van Laren 179,2% bedraagt in 2024.
Dit wordt met name veroorzaakt doordat de gemeentelijke belastingen/heffingen in 2024 minder hard zijn gestegen dan het landelijk gemiddelde en de woningwaarde sneller stijgt dan gemiddeld landelijk.
Jaarstukken 2024
98
Gemeente Laren
Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen Het beheer van kapitaalgoederen is belangrijk, omdat het de publieke ruimte betreft en het direct invloed heeft op het leef-, woon- en werkklimaat van iedereen. Ten behoeve van de openbare ruimte heeft de gemeente Laren een groot aantal kapitaalgoederen in beheer. De kwaliteit en het onderhoudsniveau zijn bepalend voor het voorzieningenniveau binnen de gemeente. Het beheer van deze kapitaalgoederen brengt financiële consequenties met zich mee. Hierbij gaat het dan om de kosten van beheer en instandhouding van wegen, riolering, water, groen, speelvoorzieningen en gebouwen. De beheerdata voor wegen, groen, bomen, speelplaatsen, openbare verlichting en riolering zijn opgenomen in integraal beheerdatasysteem Greenpoint. De beheerdata voor riolering zijn geactualiseerd opgenomen in het databeheersysteem Kikker van Riodesk. Het beleid van de gemeente Laren voor het onderhoud van kapitaalgoederen is onder meer opgenomen in de volgende nota’s:
Water- en rioleringsprogramma 2024-2028 Wegenbeheerplan 2024-2028; Beleids- en beheerplan Openbare Verlichting; Groenbeleidsplan 2023 Speelruimteplan Laren 2024-2033 Beleidsplan kapaanvragen Laren 2022 Beheersverordening begraafplaats gemeente Laren 2014 Beleid maatschappelijk vastgoed, een toetsingskader 2013 en Actualisatie onderhoud gemeentelijk vastgoed 2023.
Financieel overzicht kapitaalgoederen * € 1.000,= Beheerplan (bedragen x € 1.000) Openbare verlichting Groen
Begroot 2024
Realisatie 2024
Restant
Onderhoudsbudget
145
82
63
Kapitaallasten
42
42
-
Onderhoudsbudget
564
594
-30
7
7
-
Onderhoudsbudget
182
224
-42
Kapitaallasten
391
342
49
Onderhoudsbudget
205
146
59
Kapitaallasten
493
481
12
Onderhoudsbudget
8
9
-1
Kapitaallasten
-
-
-
Onderhoudsbudget
149
171
-22
Kapitaallasten
206
202
4
Jaarrekening
Kapitaallasten Riolering Wegen Speelplaatsen Gebouwen
Jaarstukken 2024
99
Gemeente Laren
Civiele kunstwerken In Laren bevinden zich in totaal 18 civiele kunstwerken. In 2025 wordt een nieuw beheerplan voor de periode 2025-2029 voorgelegd aan de raad ter vaststelling. Beschoeiingen Bij het opstellen van het nieuw beheerplan voor de periode 2025-2029 zullen ook de plannen voor beschoeiingen meegenomen worden. Schoolgebouwen Per 1 januari 2015 zijn de schoolbesturen naast het onderhoud binnen ook verantwoordelijk geworden voor het buitenonderhoud van de schoolgebouwen. Zij ontvangen daarvoor financiering van het Rijk. Mutaties overige gebouwen voor begroting 2024: Er zijn geen noemenswaardig mutaties binnen vastgoed in 2024 geweest. Onderhoud gemeentelijke gebouwen Het onderhoud aan de gemeentelijke gebouwen wordt uitgevoerd o.b.v. (meerjaren) onderhoudsplannen. De onderhoudsplannen betreffen de bouwkundige elementen (extern en intern), de gebouw gebonden installaties, de terreininstallaties en het bouwkundige inventaris. De (meerjaren)onderhoudsplannen worden jaarlijks geactualiseerd. Daarnaast wordt vijfjaarlijks voor alle panden een NEN2767 inspectie uitgevoerd door een externe partij waarmee de conditiestaat van de installaties ook ter plaatse wordt beoordeeld. De werkzaamheden zijn onderverdeeld naar jaarlijks uit te voeren onderhoudswerkzaamheden en vervanging en groot onderhoud dat niet jaarlijks, maar wel periodiek plaats dient te vinden.
In principe wordt onderhoudsniveau 3 (redelijke conditie) nagestreefd. Het jaarlijks installatietechnisch en klein bouwkundig onderhoud van alle vastgoedobjecten van de BELgemeenten, inclusief BEL-gebouwen, is grotendeels bij externe partijen ondergebracht. Het meerjarenonderhoud (vervanging en groot onderhoud) wordt in regie opgedragen. De kosten van jaarlijks terugkerende werkzaamheden worden begroot in de exploitatie. Vervanging en groot onderhoud van de gemeentelijke gebouwen worden gedekt via een onderhoudsvoorziening. Onderhoudsvoorziening De onderhoudsvoorziening wordt ingezet als een egalisatievoorziening om zodanige pieken binnen de kosten voor groot onderhoud of investeringen gelijkmatig te spreiden, dit op basis van een 10-jaarlijks voortschrijdend gemiddelde. De dotatie aan de voorziening is gebaseerd op berekeningen van (meerjaren)onderhoudsplannen van de gemeentelijke gebouwen; de daadwerkelijk uitgegeven lasten worden ten laste van de voorziening gebracht.
Jaarstukken 2024
100
Gemeente Laren