BIJLAGE 1 - Jaarstukken 2024 --CONCEPT--
Tekst van het document
7.6.3
Nu de instroom hoger is blijven we extra inzetten op het leveren van zorg en ondersteuning aan vluchtelingen.
7.7.1
Deze doelstelling is ondersteunend aan de afweging over nieuwe opgaven en de uitvoering van bovenstaande doelstellingen.
7.7
Lokaal wat kan, regionaal wat moet of specifieke voordelen biedt.
7.8
7.8.1
Jaarstukken 2024
52
Gemeente Laren
Sturen op resultaten. Zicht en grip op aantallen, kosten, kwaliteit en tevredenheid, op basis van monitoring en evaluatie. 7.9
In 2024 herijken we onze inzet op 7.9.1 dierenwelzijn.
In 2024 willen we het dashboard sociaal domein niet meer experimenteel, maar daadwerkelijk in de verantwoording en sturing gebruiken. De raad wordt weer regelmatig geïnformeerd over de ontwikkelingen. We verwachten in 2024 in ieder geval nieuwe besluiten over de subsidierelatie met het dierenasiel te moeten nemen. We trekken daarbij zoveel mogelijk met onze buurgemeenten samen op.
Toelichting bij afwijking (oranje of rood): 7.2.1
In 2024 is beheerstichting Hart van Laren gestart met de laatste module uit het document ‘Visie Brinkhuis 2021’: versterking van het Muziekcentrum Schering & Inslag. Deze module is in 2024 nog niet afgerond, maar er is wel al voortgang geboekt.
7.4.1
Door problemen m.b.t. personele bezetting zijn de beoogde resultaten nog niet behaald.
7.6.1
In 2024 is onderzocht, wat er voor nodig is om het jongerenwerk daadwerkelijk te versterken. Er zijn, daar waar mogelijk al stappen gezet. De ambulant jongerenwerkers zijn in 2024 meer uren aanwezig op straat geweest, werken samen met politie/ Boa’s en worden actief betrokken bij het voorkomen van onrust tussen jeugd van de Brink en het ISK (Internationale Schakelklas). In 2025 zal ook het reguliere jongerenwerk versterkt worden. De jongerenraad is geëvalueerd en met deze gegevens en input van het jongerenwerk, zal er een vernieuwd plan van aanpak aan het college worden voorgelegd met als doel de Larense jongeren vroegtijdig te laten meedenken bij het maken van (nieuw) beleid.
7.6.2
Het diversiteitsbeleid is nog in ontwikkeling en verwachten we om in 2025 een breed gedragen beleidsplan uit te kunnen werken. Wel hebben we in 2024 een aantal activiteiten uitgevoerd op dit thema. Zo hebben we meegedaan met de Gooische Pride Month (oktober) met de tentoonstelling Oud Roze (in het Brinkhuis, de Blaercom en het Huis van Eemnes). In november, rond de dag van de verdraagzaamheid hebben we de campagne ZegHallo opgezet, ter bevordering van de verbinding tussen dorpsgenoten.
Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan dit programma verbonden zijn: ( + ) = nadelig; ( - ) = is voordelig 7. Sociaal Domein Lasten
Realisatie 2023 10.772.485
Begr. 2024 v.wijziging 11.632.046
Begr. 2024 na wijziging 12.107.046
Realisatie 2024 10.481.106
-1.625.940
Baten
-3.476.822
-3.493.321
-3.784.571
-2.583.522
1.201.049
Saldo
7.295.663
8.138.725
8.322.475
7.897.584
-424.891
Jaarstukken 2024
53
Gemeente Laren
Verschil
Toelichting diverse afwijkingen Verklaring
Bedrag
B/L
V/N
Openbare gezondheidszorg - 93710001
€ 42.957
Lasten
Voordeel
Baten
Nadeel
Lasten
Voordeel
Lasten
Voordeel
De afgelopen jaren zijn deze activiteiten gefinancierd met gelden vanuit de brede spuk IZA/GALA. Dit resulteert in een voordeel op dit product. In de nabije toekomst 2025 en 2026 ontvangen wij nog gelden vanuit de Brede SPUK, waarmee wij een gedeelte van de activiteiten, zoals bijvoorbeeld: het terugdringen van gezondheidsachterstanden, Kansrijke start en Valpreventie kunnen finanieren. 93610009 - Vluchtelingencrisis Oekraïne € -1.341.170 Sinds het tweede kwartaal van 2023 worden er geen Oekraïense ontheemden meer opgevangen door de gemeente op gemeentelijke opvanglocaties. Dit heeft tot gevolg dat de gemeente geen middelen meer ontvangt van het rijk, wat resulteert in een nadelig resultaat op de baten. Omdat er geen kosten meer worden gemaakt voor de opvang van Oekraïense ontheemden, wordt er echter een positief resultaat geboekt op de lasten. Dit zorgt ervoor dat het dossier uiteindelijk resultaatneutraal is. De lasten die de gemeente in 2024 in de boeken heeft staan hebben betrekking op 2023 en dienen ontrokken te worden via de resultaatbestemming 2024 uit de bestemmingsreserves “Risicoreserve Oekraïne”. 93610009 - Vluchtelingencrisis Oekraïne € 1.320.517 Sinds het tweede kwartaal van 2023 worden er geen Oekraïense ontheemden meer opgevangen door de gemeente op gemeentelijke opvanglocaties.
Dit heeft tot gevolg dat de gemeente geen middelen meer ontvangt van het rijk, wat resulteert in een nadelig resultaat op de baten. Omdat er geen kosten meer worden gemaakt voor de opvang van Oekraïense ontheemden, wordt er echter een positief resultaat geboekt op de lasten. Dit zorgt ervoor dat het dossier uiteindelijk resultaatneutraal is. De lasten die de gemeente in 2024 in de boeken heeft staan (€ 29.895) hebben betrekking op 2023 en dienen ontrokken te worden via de resultaatbestemming 2024 uit de bestemmingsreserves “Risicoreserve Oekraïne”. Algemene voorzieningen Wmo en Jeugd De post overige goederen en diensten is de dekking voor diverse activiteiten in het voorveld. Deze vloeien bijvoorbeeld voort uit het programmaplan HBEL welke in de raad is besproken. Voor 2024 heeft dat nog niet geleid tot extra grote uitgaven. De afgelopen jaren zijn voorliggende algemene voorzieningen (die de kosten van individuele voorzieningen moeten drukken) gefinancierd met tijdelijke middelen zoals de NPO gelden na corona en de brede spuk IZA/GALA. Wanneer deze middelen wegvallen, is dit de dekking voor voortzetting van de activiteiten.
€ 63.765
Jaarstukken 2024
Gemeente Laren
54
Algemene voorzieningen Wmo en Jeugd De post subsidies preventief voorveld biedt ruimte voor initiatieven in het voorveld zoals Samen Oplopen, Buurtgezinnen en andere interventies om te komen tot beheersing van de uitgaven in het sociaal domein. Een aantal activiteiten hebben inmiddels een vaste plek gekregen in de meerjarenbegroting en daarom resteert hier een overschot.
€ 51.499
Lasten
Voordeel
Algemene voorzieningen Wmo en Jeugd De post overige subsidies is met 40.000 verhoogd ten opzichte van de begroting 2024. Deze ophoging was onder andere bedoeld ter compensatie van verhoging van diverse subsidies. Deze correctie heeft inmiddels plaatsgevonden op diverse posten en deze post kan derhalve temminste met dit bedrag verlaagd worden.
€ 83.627
Lasten
Voordeel
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen € -150.962 De kosten van het ambulante begeleidingsteam zijn geboekt op het budget apparaatskosten Soza HBEL. Deze kosten zijn niet begroot wat in de realisatie een tekort oplevert. Het begeleidingsteam is ingesteld om dure specialistische zorg te voorkomen en de kosten van Wmo en Jeugd te drukken. Dit zien we terug bij de daling van de kosten van Wmo.
Lasten
Nadeel
Jeugd uitvoeringskosten HBEL De kosten van de Jeugd dalen licht. In de Rib van mei 2025 over de prognoses zal specifieker worden ingegaan op dit verschil.
€ 7.169
Lasten
Voordeel
WMO HBEL De WMO kosten uitgevoerd door de HBEL zijn lager dan begroot, wat leidt tot een voordeel. In de Rib van mei 2025 over de prognoses zal specifieker worden ingegaan op dit verschil.
€ 150.500
Lasten
Voordeel
HBEL Participatie Het totale saldo voor Participatie, valt nadelig uit. In de Rib van mei 2025 over de prognoses zal specifieker worden ingegaan op dit verschil.
€ -27.042
Lasten
Nadeel
Overige maatwerkarrangementen (WMO) Regio Gooi-en Vecht De kosten voor de overige maatwerkarrangementen dalen voor de gemeente Laren, dit leidt tot een voordeel.
€ 178.631
Lasten
Voordeel
Regio Gooi-en Vecht
€ -64.836
Lasten
Nadeel
€ -890
Lasten
Nadeel
Regio Gooi&Vecht WMO De kosten Regio Gooi&Vecht laten een voordeel zien op Algemene voorzieningen WMO.
€ 75.362
Lasten
Voordeel
Kwijtscheldingen
€ -28.790
Lasten
Nadeel
Vluchtelingen uitvoeringskosten HBEL De kosten van de vluchtelingen dalen licht. In de Rib van mei 2025 over de prognoses zal specifieker worden ingegaan op dit verschil.
€ 36.636
Lasten
Voordeel
Jaarstukken 2024
Gemeente Laren
De kosten van de Regio zijn kostenplaats overstijgend. Hier een verklaring voor de overige producten waar per saldo een nadeel voor is in 2024. Het gaat hier om volksgezondheid, Jeugdbescherming, Jeugdhulp met verblijf, wijksteams en de inspecties binnen de kinderopvang. Slotsaldo programma 7 Sociaal Domein Er is een verklaring gegeven voor de bedragen>25.000. De kleine bedragen vormen per saldo een nadeel op dit programma.
55
Jeugdgezondheidszorg De post overige goederen en diensten is de dekking voor diverse activiteiten in het voorveld. De afgelopen jaren zijn voorliggende algemene voorzieningen (die de kosten van individuele voorzieningen moeten drukken) gefinancierd met tijdelijke middelen zoals de NPO gelden na corona en de brede spuk IZA/GALA. Wanneer deze middelen wegvallen, is dit de dekking voor voortzetting van de activiteiten.
€ 27.918
Totaal
€ 424.891
Jaarstukken 2024
56
Lasten
Gemeente Laren
Voordeel
8. Bouwen en wonen Visie Onder dit programma vallen alle taken met betrekking tot bestemmingsplannen, grondzaken,(omgeving)vergunningen en welstand. In de regio Gooi en Vechtstreek werken we samen aan regionaal woonbeleid en woonruimteverdeling. De omgevingsdienst (OFGV) voert voor ons taken uit zoals de vergunningverlening en handhaving op grond van de Wet milieubeheer, Uitvoering Wetbodembescherming, Wet geluidshinder en externe veiligheid.
Wat hebben we bereikt? Locatieonderzoek woningbouw In de Woonvisie 2023-2027 staan de gemeentelijke doelstellingen op het gebied van wonen. We willen een prettige en fijne woonomgeving voor iedere portemonnee. Om onze (jonge) inwoners te behouden, zet Laren in op het inlopen van het tekort aan (kleinere) betaalbare woningen en het stimuleren van de doorstroming. Om mogelijke woningbouwlocaties goed in kaart te brengen, vond er in 2024 met 'open blik' een locatieonderzoek plaats. Hierin dacht de Larense samenleving mee en leverde waardevolle input via onder andere een enquête, ingezonden mails/brieven en gesprekken. Op 20 juni 2024 is vervolgens alle inbreng in twee sessies met inwoners besproken. Hierna stelde een extern bureau een rapport is op van mogelijke woningbouwlocaties (op basis van enkele ruimtelijke aandachtspunten/aspecten). De belangrijke input: het sparen van de natuur en karakteristieke akkers en voorkeur steen voor steen, nemen we mee bij de beoordeling van toekomstige woningbouwontwikkelingen. In november 2024 gaf de gemeenteraad, naar aanleiding van het uitgevoerde locatieonderzoek, aan dat de mogelijkheden voor een aantal locaties verder kunnen worden onderzocht. Prestatieafspraken en Harmen Vosweg In de Woonvisie staan gemeentelijke doelen op het gebied van wonen. Deze zijn meegenomen in de Prestatieafspraken wonen in Laren 2023-2027.
Bijvoorbeeld de gezamenlijke inzet om het aandeel sociale huurwoningen in Laren te verhogen, in te zetten op doorstroming en maximaal gebruik te maken van de mogelijkheid om aan Laarders toe te wijzen. Met het opleveren van acht eengezinswoningen aan de Harmen Vosweg hebben partijen een mooie stap gezet om meer sociale huurwoningen toe te voegen binnen Laren. Voor de eerste toewijzing hebben G&O en de gemeente toewijzingscriteria opgesteld om in te zetten op doorstroming en starters uit Laren.
Jaarstukken 2024
57
Gemeente Laren
Omgevingswet Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. De BEL Combinatie en de gemeente hebben zich terdege voorbereid op deze wetswijziging. Zo zijn procedures aangepast en is in 2024 verder gewerkt aan de Omgevingsvisie. Er zijn belangrijke wijzigingen. Denk aan de verplichte participatie bij afwijkingen van het omgevingsplan door de initiatiefnemers zelf, het bindend advies van de gemeenteraad bij grote afwijkingen van het omgevingsplan en kortere procedures. Er zijn in 2024 nog geen plannen voor adviesrecht bij de gemeenteraad geweest. Met een raadsinformatiebijeenkomst is een update gegeven over de overgang van bestemmingsplan naar een gebiedsdekkend omgevingsplan. Gooiergracht en Vijzelgemaal Eemmeer De gemeenteraden van Laren en Blaricum besloten in 2023 tot opheffing van de Gemeenschappelijke Regeling Gooiergracht en Vijzelgemaal Eemmeer (GR GVE). Ook het Algemeen Bestuur van de GR GVE besloot de GR GVE te liquideren. Na vaststelling van de jaarrekening 2023 en 2024 van de GR GVE wordt de GR GVE definitief opgeheven. Dit doen we in 2025. De in 2022 opgestelde visie en uitvoeringsprogramma voor een integrale aanpak van de Gooiergracht is nog niet volledig uitgewerkt tot een gezamenlijk gedragen ontwerp en uitvoeringsplan. Hier is meer tijd voor nodig; dit loopt daarom door in 2025.
De gemeenten Laren en Blaricum doen dit samen met waterschap AGV en gemeente Eemnes. Ruimtelijke ontwikkelingen Ter uitvoering van de Woonvisie en de nota Woningbouwlocaties zijn enkele jaren geleden procedures gestart voor de ontwikkeling van een aantal gemeentelijke locaties. Het gaat om de Harmen Vosweg en de Ligweide. In 2024 zijn de woningen van de Harmen Vosweg (acht) opgeleverd. De gemeentelijke grondexploitatie kan gelijktijdig met de vaststelling van de jaarrekening worden afgesloten. De bouw van de 14 woningen van de Ligweide is in 2024 gestart. Met het Diaconaal Woonproject aan de Eemnesserweg (project Eemnesserweg), op de voormalige gemeentekweek is in 2024 het bestemmingsplan vastgesteld. De gemeente en G&O spraken afgelopen jaar met elkaar over een nieuwbouwplan aan de Smeekweg/Kloosterweg/Ericaweg/Erfgooiersdwarsstraat om hier huurwoningen te realiseren. G&O en de gemeente zijn overeengekomen om het project in twee delen te splitsen. Eerst de woningen van de Erfgooiersdwarsstraat (afgebrande woningen) in combinatie met woningen aan de Ericaweg. Daarna kijkt G&O in samenspraak met de gemeente, bewoners en omwonenden eventueel naar plannen voor de Smeekweg/Kloosterweg. Crailo De grondexploitatie wordt eenmaal per jaar geactualiseerd aan de hand van de feitelijke en verwachte economische omstandigheden.
Hierbij brengt de planeconoom in samenspraak met de projectleider de budgetten en de werkelijke bestedingen in kaart. In 2024 zijn de plannen verder uitgewerkt. Voor wat betreft de woningbouwprogrammering komen er naar verwachting op Larens grondgebied 57 woningen waarvan circa eenentwintig sociale huurwoningen, achttien middelduur en achttien dure woningen. Ecoduct/Natuurverbinding N525 De provincie Noord-Holland heeft vanwege gebrek aan financiering besloten om de aanleg van het ecoduct/natuurverbinding ‘on hold’ te zetten. Inmiddels heeft het Rijk financiële steun toegezegd aan de provincie, waarmee het project doorgang kan vinden. Woningbouwproject Caliskamp Drie grondeigenaren willen op het voormalig bedrijventerrein aan de Caliskamp een woningbouwplan ontwikkelen met 36 woningen, waarvan twaalf sociale huur. De initiatiefnemers werken eerst aan een stedenbouwkundige uitwerking en onderbouwing van het totaalplan voordat het plan verder inhoudelijk kan worden beoordeeld en kan worden bepaald of met formele planologische procedure kan worden opgestart. In 2024 zijn met de eigenaren meerdere overleggen geweest. Dat heeft vooralsnog niet tot een concreet plan geleid.
Jaarstukken 2024
58
Gemeente Laren
Talpa/Krommepad/Sint Jansstraat Met initiatiefnemers zijn gesprekken gevoerd over nieuwbouw van woningen conform de Woonvisie. Dit zou gerealiseerd kunnen worden doordat drie initiatiefnemers samenwerken. Van wateroverlast naar Laren Regenklaar Om overlast als gevolg van hevige regenval tegen te gaan, is na de hoosbui van 2018, besloten om zo min mogelijk schoon regenwater via het riool af te voeren. Om dat te realiseren, koppelen we daken en wegen af van het riool. Dit doen we zoveel mogelijk integraal en in samenhang met andere projecten via een gebiedsgerichte aanpak. Een (nieuwbouw) project kan een aanleiding zijn voor een integrale gebiedsaanpak voor regenwater. Met de woningbouwvereniging zijn afspraken gemaakt over het afkoppelen van huurwoningen in combinatie met andere werkzaamheden, zoals verduurzaming van woningen. In 2024 werd verder uitvoering gegeven aan het project Laren Regenklaar en zijn de meeste projecten van het Masterplan Laren Regenklaar ook afgerond. Meer daarover ook in programma 9. Wet Kwaliteitsborging Op 1 januari 2024 is, tegelijkertijd met de Omgevingswet, de Wet Kwaliteitsborging (Wkb) in werking getreden. Deze Wet Kwaliteitsborging heeft impact op het proces van de bouwvergunningverlening en op het toezicht tijdens de bouw. De rol van de gemeente verandert hierdoor (ook).
Het is raadzaam om vast te leggen hoe de gemeente omgaat met de invulling van haar nieuwe rol. In deze wet is geregeld dat de gemeente niet meer vooraf de bouwtechnische kwaliteit toetst van een bouwwerk, maar dat dit door een private kwaliteitsborger gebeurt. Ook is de kwaliteitsborger verantwoordelijk voor het toezicht tijdens de bouw. De gemeente toetst de aanvraag nog wel aan het Omgevingsplan en aan de welstandseisen. De Wet kwaliteitsborging beoogt naast een kwaliteitsverbetering en efficiencyslag ook een verminderde werklast bij gemeenten. Een ander effect is dat gemeenten na de inwerkingtreding van beide wetten minder leges in rekening kunnen brengen omdat zij bepaalde taken niet langer uitvoeren. In 2024 is een eerste opzet gemaakt van het Wkb beleid. Het beleid wordt in het eerste kwartaal van 2025 voorgelegd met het doel te laten vaststellen. BEL handhavings- uitvoeringsstrategie VTH 2023-2026 Het BEL Beleidsplan VTH 2023-2026 is het integrale beleid voor de gemeenten Blaricum, Eemnes en Laren op het gebied van de vergunningverlenende en toezichthoudende taken in de fysieke leefomgeving. De visies en ambities van de colleges zijn hierin vertaald naar doelen, maatregelen, kwaliteit en uitvoering. De beschikbare capaciteit wordt gericht en effectief ingezet op zaken die er het meest toe doen.
Uitvoeringsprogramma VTH 2025 en 2026 Jaarlijks wordt het Uitvoeringsprogramma Vergunningen, Toezicht en Handhaving vastgesteld. Het jaar 2024 stond voor een groot deel in het teken van ervaring opdoen onder het werken en het verder implementeren van de Omgevingswet. In samenwerking met de provincie is er een kwaliteitsslag gemaakt in het VTH-beleid voor 2025 en 2026. Ook is het Uitvoeringsprogramma VTH 2025-2026 voor de start van het nieuwe beleidsjaar in december 2024, door het college vastgesteld. Belangrijke prioriteiten zijn: • • • • •
Vergunningverlening: uniforme toetsing met behulp van een toetsprotocol en toewerken naar kwaliteitscriteria 3.0; Toezicht en handhaving: focus op risico’s zoals illegaal bouwen, naleving van evenementen- en alcoholwetgeving en bijzondere aandacht voor opleiding monumentenbescherming; Actualiseren beleid: actualiseren van beleid, opstellen van nieuw beleid en onderzoeken van de mogelijkheden tot harmonisatie; Strategische vernieuwing: integratie van landelijke richtlijnen en wetten zoals de Omgevingswet en de kwaliteitscriteria 3.0. Communicatie: we communiceren bij het behalen van doelen, de start van projecten en gedurende het jaar over de voortgang en resultaten.
Jaarstukken 2024
59
Gemeente Laren
Handhaving Onderwerp Blauwe zone bekeuringen Blauw zone waarschuwingen Waarnemingen illegale kap Waarnemingen overhangend groen
2023 589 35 21 100
2024 486 28 13 105
In 2024 zijn minder waarschuwingen en bekeuringen uitgedeeld in de blauwe zone. Voor een deel is dat toe te schrijven aan het 'effect van handhaving': als zichtbaar is dat er gehandhaafd wordt door de boa's nemen de overtredingen af. In 2024 zijn er 105 waarnemingen van overhangend groen bij particulieren binnen gekomen. In die gevallen is door een toezichthouder beoordeeld of sprake is van een gevaarlijke situatie (verkeersveiligheid, toegankelijkheid). Als dat zo is, dan worden de bewoners daarop aangesproken om het overhangend groen binnen twee weken te verwijderen. Als dat nog niet is gebeurd, dan gaat een boa bij de bewoners langs en worden ze schriftelijke gesommeerd om het groen te verwijderen. Daarbij krijgen zij de mededeling dat de gemeente handhavend gaat optreden als dit niet gebeurt. Zo ver heeft het niet hoeven komen. In alle gevallen heeft de bewoner het overhangend groen verwijderd
Wat hebben we daarvoor gedaan? Doelstellingen 8.1
8.2
Activiteiten
We voegen nieuwe woningen toe 8.1.1 en sturen daarbij op een eerlijke verdeling over verschillende doelgroepen.
De nieuwe Woonvisie is vastgesteld. Hierbij zijn de ambities en doelstellingen uit het coalitieakkoord van Laren meegenomen. Dit nieuwe beleid wordt verwerkt in (het proces van) de Omgevingsvisie voor Laren.
8.1.2
De woningnood in het hele land vraagt om oplossingen. Ook in Laren moeten extra woningen worden toegevoegd. We brengen in kaart welke locaties geschikt zijn voor verdichting of nieuwe ontwikkelingen.
8.2.1 Voorbereidingen treffen ten behoeve van een goede invoering van de Omgevingswet.
De Omgevingswet treedt per 1 januari 2024 in werking. De verdere implementatie is wordt onder regie van een projectleider voltooid. Denk hierbij aan het aan- en in passen instrumentarium van de Omgevingswet (omgevingsvisie, omgevingsplan en programma's) . Voor het bereiken van de doelstellingen van de Omgevingswet is echter meer nodig. De gewenste ontwikkeling vraagt niet alleen het 'technisch' aanpassen van regels, processen en werkwijzen, maar ook om een verdergaande ontwikkeling van o.a. cultuur, vaardigheden en gedrag. Het is nodig om de organisatie verder te laten groeien in de wijze waarop de Omgevingswet wordt uitgevoerd. Deze ontwikkeling zal duurzaam aandacht vragen tot 2030 (en wellicht daarna).
8.2.2
Jaarstukken 2024
60
Gemeente Laren
8.3
Grote projecten worden conform 8.3.1 planning uitgevoerd.
Het opstellen van het omgevingsplan van Laren is een grote klus waarin samen met de gemeenten Eemnes en Laren wordt opgetrokken. Het opstellen van de omgevingsplannen wordt in 2023 in één keer aanbesteed, zodat een adviesbureau in één proces drie omgevingsplannen kan maken. We verwachten dat dit proces zeker drie jaar in beslag neemt. Gooiergracht en Vijzelgemaal Eemmeer:De gemeenten Laren en Blaricum hebben inmiddels besloten deze GR GVE per 31 december 2023 op te heffen. Het waterschap AGV en de GR GVE dragen gezamenlijk de kosten voor het proces tot het opstellen van een Inrichtingsplan Gooiergracht, dit wordt in 2024 aan de raad voorgelegd. De kosten voor de uitvoering worden opgenomen in de begroting van 2025 (en verder).
8.3.2
Het bouwen van circa 590 woningen bij Crailo in samenwerking met de gemeenten Hilversum en Gooise Meren, passend bij de woningbehoefte en binnen de grondexploitatie. Dit loopt volgens planning.
8.3.3
In 2024 komen verschillende nieuwbouwontwikkelingen in de fase van vergunningverlening of omgevingsplannen. Het gaat daarbij om onder andere het de voormalige gemeentekwekerij en Caliskamp. De projecten Harmen Vosweg en Ligweide werden eind 2024 opgeleverd. Gooi en Omstreken heeft plannen om in de Erfgooiersbuurt een aantal woningen te slopen, een aantal woningen te verkopen en ca. 30 sociale huurwoningen te bouwen.
Toelichting bij afwijking (oranje of rood): 8.2.2
Dit heeft geen betrekking op het omgevingsplan maar op de omgevingsvisie. Het afgelopen jaar heeft in het teken gestaan van de vorming van de omgevingsvisie inclusief participatie. De vaststelling van de omgevingsvisie is gepland voor de tweede helft van 2025.
8.3.1
De gemeenteraden van Laren en Blaricum hebben in 2023 besloten tot opheffing van de Gemeenschappelijke Regeling Gooiergracht en Vijzelgemaal Eemmeer (GR GVE). Ook het Algemeen Bestuur van de GR GVE heeft besloten de GR GVE te liquideren. Na vaststelling van de jaarrekening 2023 en 2024 van de GR GVE wordt de GR GVE definitief opgeheven. Dit doen we in 2025.De in 2022 opgestelde visie en uitvoeringsprogramma voor een integrale aanpak van de Gooiergracht is nog niet volledig uitgewerkt tot een gezamenlijk gedragen ontwerp en uitvoeringsplan. Hier is meer tijd voor nodig; dit loopt daarom door in 2025. De gemeenten Laren en Blaricum doen dit samen met waterschap AGV en gemeente Eemnes.
8.3.2
Het project loopt op schema. De woningen in Laren zijn nog niet gerealiseerd.
8.3.3
Het project Harmen Vosweg is afgerond. De grondexploitatie kan worden afgesloten.De Ligweide is in aanbouw. Voor het Diaconaalwoonproject is in november 24 het bestemmingsplan vastgesteld.Bij Caliskamp zijn we in afwachting van het indienen van plannen door de ontwikkelaars.Ten aanzien van de plannen G&O zijn we in overleg omwonenden en G&O.
Jaarstukken 2024
61
Gemeente Laren
Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan dit programma verbonden zijn: ( + ) = nadelig; ( - ) = is voordelig 8. Bouwen en wonen
Begr. 2024 v.wijziging 1.307.780
Begr. 2024 na wijziging 1.582.883
Realisatie 2024 1.585.381
Verschil
Lasten
Realisatie 2023 1.461.408
Baten
-966.500
-836.539
-607.039
-1.256.413
-649.374
Saldo
494.907
471.241
975.844
328.968
-646.876
2.498
Toelichting diverse afwijkingen Verklaring
Bedrag
B/L
V/N
Implementatie omgevingswet De formatieve begroting voor het tijdelijke projectteam is niet volledig ingevuld gedurende 2024. Voor het restant van het budget is een budgetoverheveling aangevraagd, zodat de incidentele middelen in 2025 beschikbaar zijn
€ 31.961
Lasten
Voordeel
Verlening omgevingsvergunning In 2024 werd er verwacht dat de aanvragen uitgesteld werden naar 2025, hierom inkomsten verlaagd bij de slotwijziging. De aanvragen zijn uiteindelijk toch ontvangen. Hierom is er een overschrijding op de baten ontstaan.
€ 615.310
Baten
Voordeel
€ -395
Lasten
Nadeel
Overige verschillen < € 25.000 Totaal
Jaarstukken 2024
€ 646.876
62
Gemeente Laren
9. Milieu en duurzaamheid Visie In het programma milieu en duurzaamheid zijn de ‘klassieke’ milieutaken, zoals riolering en vuilnisophaal opgenomen. Het overgrote deel van het budget wordt via de afvalstoffen- en rioolheffing opgehaald en is kostendekkend voor de activiteiten. De afvalstoffeninzameling wordt door de regio Gooi en Vecht (GAD)uitgevoerd. Het programma Laren Regenklaar werkt aan klimaatadaptatie: we zorgen dat meer regenwater in de bodem wordt opgevangen, zodat de rioleringen niet vollopen bij grote buien. Ook de inzet op klimaat- en duurzaamheidsbeleid vallen onder dit programma. In deze raadsperiode wordt daar extra op ingezet. Tot slot staan ook de kosten voor de begraafplaats.
Wat hebben we bereikt?
Duurzaamheid Op basis van het nieuwe uitvoeringsplan zijn diverse projecten gestart, dan wel gerealiseerd:
In december 2021 stelde de gemeenteraad de Transitie Visie Warmte (TVW) vast, inclusief de analyse van de warmteoplossingen per buurt en de vertalingen van gevoerde gesprekken. In 2024 is gestart met het verder vorm geven van de activiteiten rondom isoleren, echter door de vertraging van de Provincie in het opstellen van de richtlijnen rondom het Soorten Management Plan (SMP) is de verder uitvoering van de lokale isolatie maatregelen on hold gezet. In juni 2021 stelde de gemeenteraad de RES 1.0 vast. In 2023 is gestart met het OER-traject van Rijkswaterstaat (RWS). In samenwerking met de omliggende gemeenten is een voorverkenning uitgevoerd naar de mogelijkheden van energieopwek langs de A1. In 2024 hebben er verdere verkenningen plaatsgevonden en is inzicht gegeven in de geschiktheid van de bermen en geluidsschermen in het onderzoeksgebied. In 2024 is een plan van aanpak (PvA) opgesteld in samenwerking met het duurzaam bouwloket om isolatie van koopwoningen te versnellen (lokaal isolatie programma). Hiervoor zijn gelden van het Rijk ontvangen. In 2024 zijn bijna alle maatregelen voor het SMP afgerond, zodat de voorbereidingen voor het lokale isolatieprogramma weer zijn opgestart. Eind 2024 is gestart met een campagne voor warmtescans voor particuliere woningeigenaren. Meer dan 900 woningeigenaren hebben zich hiervoor aangemeld. Energiearmoede was een nieuw thema in 2022.
Hiervoor heeft de gemeente middelen ontvangen van het Rijk voor een aanpak en uitvoering. In 2023 is hier verder vervolg aangegeven. Bijna 70 huishoudens hebben gebruik gemaakt van witgoedactie, waarbij de bewoners een oud witgoedapparaat konden inruilen voor een nieuwe duurzamere type.
Jaarstukken 2024
63
Gemeente Laren
Milieu In 2024 is het Actieplan Geluid Laren 2024-2029 vastgesteld. Hierin heeft de gemeente een ambitie, wat betreft de geluidsbelasting op woningen, vastgesteld en hier maatregelen aan gekoppeld. Laren heeft besloten om de aanpak van geluidshinder mee te nemen in projecten van verkeer en beheer & onderhoud. In 2024 heeft Laren het Schone Lucht Akkoord ondertekend. Het doel van het akkoord is om een gezamenlijke inzet te tonen om de luchtkwaliteit in Nederland permanent te verbeteren. Laren gaat inzetten op meer bewustwording over de effecten van houtstook door meer hierover te communiceren. Samenwerking partners In 2024 heeft de gemeente samen met de Hut van Mie prestratieafspraken opgesteld. Met de regio Gooi en Vechtstreek vond een evaluatie plaats over de samenwerkingsactiviteiten tot nu toe. Hieruit is een voorstel gedaan voor nieuwe duurzaamheidsactiviteiten. Samenwerking met het Energiedienstenbedrijf In 2024 heeft het Energiedienstenbedrijf (EDB) verdere invulling gegeven aan de professionalisering van de organisatie. Ook keek het EDB met gemeenten van regio Gooi & Vechtstreek naar wijken en woningtypes in 2024 om projecten voor op te starten. In 2024 heeft de gemeente bewoners ondersteunt om vrijblijvend offerte trajecten op te vragen naar aardgasvrij. Zo'n 8 inwoners hebben zich hiervoor aangemeld.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Doelstellingen 9.1
Activiteiten
We sluiten aan bij de landelijke 9.1.1 doelstelling voor minimaal 1,5% energiebesparing per jaar. Voor maatschappelijk vastgoed is onze doelstelling hoger: 2% per jaar.
We ondersteunen inwoners via verschillende instrumenten, waaronder voorlichting, het energieloket, etc. Voor de opgave om bestaande koopwoningen te isoleren voeren we een gericht plan uit.
9.1.2
We maken prestatieafspraken met de energiecoöperatie Hut van Mie.
9.1.3
Via de Omgevingsdienst handhaven we bedrijven op verplichte energiemaatregelen.
9.2
We zetten in op het opwekken 9.2.1 van energie, door het benutten van grote daken en het stimuleren van zon op overige daken.
Voor 2026 willen we tenminste één groot project realiseren. In 2024 verkennen we geschikte locaties.
9.3
We starten in 2026 met het 9.3.1 opstellen van wijkuitvoeringsplannen op basis van de vastgestelde Transitievisie Warmte.
In 2022 is een geluidkaart vastgesteld, het actieplan beschrijft op welke wijze maatregelen getroffen kunnen worden om overlast door wegverkeer te beperken.
9.3.2
9.4
Circulair inkopen en aanbesteden 9.4.1 volgens MRAdoelstellingen.
Jaarstukken 2024
64
Het gemeentelijk rioleringsplan loopt af eind 2022. Het GRP is een beleidsplan dat op hoofdlijnen de invulling weergeeft van de gemeentelijke water(zorg)taken voor de vastgestelde planperiode. In 2025 kopen we 50% van alle producten, goederen en diensten circulair in.
Gemeente Laren
9.5
We stimuleren schoon vervoer
9.5.1
Faciliteren van voldoende publieke laadpunten in Laren. Aantal benodigde publieke laadpunten op basis van de prognose binnen MRA
9.5.2
Gemeentelijk wagenpark: lichte voertuigen emissieloos in 2030, zware voertuigen zoveel mogelijk emissieloos in 2030
9.6
In 2025 is Laren Regenklaar.
9.6.1
In 2024 werken we verder aan de uitvoering van het Masterplan. Belangrijkste project zal zijn de realisatie van de waterberging op de Brink.
9.7
We voldoen aan de wettelijke vereisten voor milieutaken.
9.7.1
Op basis van de in 2022 vastgestelde geluidkaart het Actieplan geluid voor de aanpak van de geluidknelpunten opstellen. Vanuit het Rijk is deze ambitie voor alle gemeenten met een jaar uitgesteld. De actieplannen worden in 2024 vastgesteld.
9.7.2
Het gemeentelijk rioleringsplan (GRP) is afgelopen. We stellen een SSW (systeemoverzicht stedelijk water) en een WRP 2024-2028 (water- en rioleringsprogramma) op.
Toelichting bij afwijking (oranje of rood): 9.2.1
De beschikbare grote daken zijn beperkt, maar waar mogelijk stimuleert de gemeente de huurders/eigenaren om zonnepanelen op de daken te leggen.Het gemeentelijke vastgoed heeft op dit moment 1 mogelijk dak (brandweer) beschikbaar. In 2025 zal de brandweerkazerne worden verduurzaamd. Daarbij zullen ook zonnepanelen op het dak worden geplaatst.
9.4.1
Afspraken moeten nog door Inkoop worden opgenomen in hun beleid
9.5.2
Zover als mogelijk worden de gemeenteauto's elektrisch. We liggen op koers hiervoor de komende jaren. Echter deze doelstelling gaat over meerdere jaren, vandaar oranje (=deels gerealiseerd).
Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan dit programma verbonden zijn: ( + ) = nadelig; ( - ) = is voordelig 9. Milieu en duurzaamheid Lasten
Realisatie 2023 2.839.995
Begr. 2024 v.wijziging 3.053.289
Begr. 2024 na wijziging 3.410.528
Realisatie 2024 2.963.421
Verschil -447.107
Baten
-3.497.124
-3.340.238
-3.673.613
-3.958.950
-285.337
Saldo
-657.129
-286.949
-263.085
-995.530
-732.445
Toelichting diverse afwijkingen Verklaring
Bedrag
B/L
V/N
Begraafplaatsen Er is een voordeel ontstaan op de baten, omdat er meer leges inkomsten zijn ontvangen voor de begraafrechten. Daarnaast is de ontrekking uit de voorziening, voor meerjarig onderhoud hoger dan verwacht. Dit heeft te maken met het feit dat de voorziening beter aansluit met de meerjarige onderhoudskosten voor graven en we daardoor meer inkomsten mogen realiseren dan de jaren voorheen.
€ 46.405
Baten
Voordeel
Jaarstukken 2024
Gemeente Laren
65
Begraafplaatsen De onderschrijding op de lasten van de begraafplaats wordt veroorzaakt doordat we de lasten van meerjarig onderhoud moeten toewijzen aan het desbetreffende jaar van uitvoering. Hierdoor is de meerjarige afkoop van onderhoud graven in een voorziening gestort en nemen we jaarlijks het deel van de lasten in de exploitatie op die betrekking hebben op het onderhoud van desbetreffend jaar, in dit geval 2024
€ 46.166
Lasten
Voordeel
Riolering onderhoud Op onderhoud is een onderschrijding (€ 28.000 V). Na goedkeuring van het WRP 2024-2028 is het kolkenbestek aanbesteed. Aanbesteding gaf een aanbestedingsvoordeel en er waren geen extra rondes nodig. De onderschrijding is lager uitgevallen, daar er wel meer "sinkholes" waren als gevolg van tijdelijk hogere grondwater standen, Daarnaast zijn er kleinere onderschrijdingen, zoals uren BEL Combinatie.
€ 49.139
Lasten
Voordeel
Riolering beleid In 2024 is het WRP 2024-2028 vastgesteld. In het plan is gemeld dat er personele uitbreiding nodig is om alle rioleringstaken uit te kunnen voeren. Ondanks alle inspanningen is het nog niet gelukt om de uitbreiding te realiseren, Gevolg is dat niet alle onderzoeken en bijkomende werkzaamheden zijn uitgevoerd.
€ 70.160
Lasten
Voordeel
Riolering beleid Bij het vaststellen van het WRP 2024-2028 is in de begroting een onttrekking vanuit de voorziening geraamd (€ 70.000 N) voor de kosten van onderzoeken, Het resultaat van riolering (saldo lasten-baten) is echter verrekend met de reserve riolering.
€ -71.132
Baten
Nadeel
Klimaatbeleid Er is een voordeel op de lasten ontstaan, omdat de middelen voor de transitievisie warmte niet gebruikt zijn. De reden hiervoor is omdat we externe middelen, zoals een specifieke uitkering en een provinciale subsidie, tot onze beschikking hadden. In de jaarrekening is een voorstel gedaan om de middelen van de transitievisie warmte over te hevelen naar 2025.
€ 236.818
Lasten
Voordeel
Klimaatbeleid Er is een voordeel op de baten ontstaan, omdat we diverse specifieke uitkeringen en subsidies hebben ontvangen in 2024 die dienen als dekking voor de gemaakte kosten met betrekking tot klimaatbeleid.
€ 26.528
Baten
Voordeel
Afval Nedvang betaalt de gemeente Laren jaarlijks een vergoeding voor kosten die het GAD aan de gemeente Laren in rekening brengt. Deze kosten zijn voor Nedvang bestemd. Tegenover deze baten voordeel staat een lasten nadeel, waardoor het per saldo budgetneutraal is.
€ 94.790
Baten
Voordeel
Rioolrechten De baten van de rioolrechten zijn in 2024 hoger uitgevallen dan begroot. Dit leidt tot een voordeel van ruim € 170.000.
€ 173.371
Baten
Voordeel
Milieubeheer Het voordeel op de lasten is ontstaan omdat bij de jaarrekening 2023 een budget voor grondwatersanering torenlaan is overgeheveld maar deze werkzaamheden zijn niet uitgevoerd.
€ 28.570
Lasten
Voordeel
Overige lasten
€ 16.254
Lasten
Voordeel
Overige baten
€ 15.376
Baten
Voordeel
Totaal
€ 732.445
Jaarstukken 2024
66
Gemeente Laren
10. Grondexploitatie, dorpsvernieuwing en economie Visie In dit programma staan de activiteiten met betrekking tot de economische ontwikkeling en promotie van Laren. We werken in regionaal verband samen in de Gooi en Vechtstreek en in de MRA, onder andere aan de toeristische promotie. Lokaal is Bijzonder Laren als ondernemersfonds en ondernemersvereniging een belangrijke partner. Via een opslag op de OZB ontvangt Bijzonder Laren een bijdrage van de gemeente voor economische ontwikkeling. Grondexploitaties (eigen bouwontwikkelingen) van de gemeente vallen ook onder dit programma. De grootste was afgelopen jaren de Ligweide, maar die wordt naar verwachting eind 2022 afgesloten. De grondexploitatie van Crailo is een samenwerking met Hilversum en Gooise Meren en wordt daarom in de paragraaf ‘verbonden partijen’ toegelicht.
Wat hebben we bereikt? Ligweide, Eemnesserweg en Harmen Vosweg Deze drie afzonderlijk actieve grondexploitaties heeft betrekking op totaal 29 woningen. Hiervan zijn er 15 sociale huur (52%), 10 betaalbare koop (34%) en 4 dure koop (7%). De exploitaties van de Eemnesserweg en Harmen Vosweg zijn verliesgevend. De exploitatie van de Ligweide is positief. Gezamenlijk zijn deze grondexploitaties ook positief. Zie voorts informatie bij de paragraaf grondbeleid. Economisch beleid Het revitaliseringsplan is in de eindfase gekomen. We zien ondanks dat op een aantal gevoelige plekken nog leegstand is, dat inzet om het centrum aantrekkelijker te maken en de inzet van de Centrummanager er veel beloftevolle nieuwkomers in het centrum zijn bijgekomen. Dit geeft hoop op een gezond winkelbestand en aangename drukte mede daardoor in het centrum.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Doelstellingen
Activiteiten
10.1
10.1.1 n 2024 beginnen we met een programmatische aanpak van de inzet rond het dorpscentrum. Daarmee geven we een vervolg aan het grotendeels afgeronde ‘Revitaliseringsplan’ uit 2021. We zorgen daarmee voor integrale sturing op de uitvoering van de verschillende sectorale visies.
10.2
We versterken het economisch profiel van Laren.
We brengen samenhang in het toeristisch aanbod.
10.1.2 Laren heeft veel economische kansen, we willen de kennis van inwoners benutten om die verder te ontwikkelen. De uitkomsten van de thematafel worden ingebracht in het gemeentelijk beleid. 10.2.1 Het college wil het toeristisch profiel en de aantrekkelijkheid van het dorp vergroten, door meer verbindingen tussen bijvoorbeeld Singer en de winkelstraten te maken. Dit wordt onderdeel van de centrumaanpak. 10.2.2
Jaarstukken 2024
67
Gemeente Laren
Wij staan open voor een kleinschalig hotel voor bezoekers aan ons dorp. In 2024 zetten we het gesprek met verschillende initiatiefnemers voort. Mocht dit niet het gewenste effect hebben kijken we hoe we daarna de markt actiever kunnen benaderen. 10.3.1 In 2023 is gestart met het herijken van het evenementenbeleid. Dit wordt begin 2024 afgerond, zodat we met een helder kader sturen op de gewenste evenementen, die aansluiten bij de wensen van onze inwoners.
10.3
In 2024 vernieuwen we het evenementenbeleid.
10.4
De gemeentelijke 10.4.1 De projecten op gemeentegrond (Harmen grondexploitaties worden Vosweg en Ligweide) worden naar verwachting zorgvuldig beheerd en uitgevoerd. in 2024 afgesloten.
Toelichting bij afwijking (oranje of rood): 10.1.1
In 2024 is via een particpatietraject voor vernieuwing van de Coeswaerde georganiseerd (in het kader van Laren Regenklaar). Dit is de start van een integrale visie en uitwerking van het dorpscentrum. Na vernieuwing van de Coeswaerde (realisatie q1 2025) zal doorgepakt worden met andere vernieuwingen en ontwikkelingen in het centrum.
10.1.2
Zie 10.1.1
10.2.1
Er is nauwe samenwerking met ondernemers en centrummanager geweest. Hierdoor vind de juiste afstemming plaats die nodig is om het centrum van Laren bruisend te houden en een goede samenwerking met de ondernemers voor te zetten. Daarnaast is er een verbeterde Ov verbinding tot stand gekomen die ook de bereikbaarheid van Laren ten goede komt.
10.2.2
Er hebben verschillende gesprekken plaatsgevonden met ontwikkelaars, maar tot een initiatief is het niet gekomen. Wel is gekeken naar trekkersplekken in ons dorp. Er is in 2024 een besluit genomen om de aanwezige camperplekken aantrekkelijker te maken en te zorgen voor minder overlast van de buitenruimte.
10.4.1
Het project Harmen Vosweg is opgeleverd en in 2024 afgerond. Bij de Ligweide is reeds gestart met de bouw en start de tweede fase in 2025.
Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan dit programma verbonden zijn: ( + ) = nadelig; ( - ) = is voordelig 10. Grondexploitatie, dorpsver, economie Lasten
Realisatie 2023 660.403
Begr. 2024 v.wijziging 244.698
Begr. 2024 na wijziging 2.005.454
Realisatie 2024 1.310.554
Verschil -694.900
Baten
-421.987
-47.280
-1.808.036
-1.267.644
540.392
Saldo
238.417
197.418
197.418
42.909
-154.509
Toelichting diverse afwijkingen Verklaring
Bedrag
B/L
V/N
Economische ontwikkeling De overschrijding van de lasten heeft te maken met de aangepaste subsidie voor Bijzonder Laren. Er is in het college besloten om met terugwerkende kracht de subsidie 2024 te indexeren in lijn met de tariefstijging voor OZB-niet woningen.
€ -56.080
Lasten
Nadeel
Jaarstukken 2024
Gemeente Laren
68
93820034 Grondexploitatie Ligweide Nadat in 2023 en begin 2024 de gronden bouwrijp zijn gemaakt, is in 2024 een deel van de gronden voor de hofwoningen verkocht aan de ontwikkelaar. De start bouw was medio 2024. De gronden voor de 4 t-o-ek-woningen worden in 2025 overgedragen.
€ 431.334
Lasten
Voordeel
93820035 Grondexploitatie Harmen Vosweg € -205.235 Het betreft kosten voor woonrijp maken en andere kosten. Het resultaat is ten opzichte van 2024 ca. € 34.000 verbeterd.
Baten
Nadeel
93820036 Grondexploitatie Eemnesserweg Het betreft de exploitatie van de bouw van 7 sociale huurwoningen. Het saldo is beter dan eerder in 2024 is geraamd.
€ -329.150
Baten
Nadeel
93820036 Grondexploitatie Eemnesserweg
€ 329.150
Lasten
Voordeel
Overige verschillen < € 25.000
€ -15.510
Lasten
Nadeel
Totaal
€ 154.509
Jaarstukken 2024
69
Gemeente Laren
Algemene dekkingsmiddelen Algemeen In dit programma zijn de inkomsten van de gemeente opgenomen, zoals belastingopbrengsten en de algemene uitkering (AU) van het Rijk. Ook worden de kosten verantwoord die te maken hebben met de inning van inkomsten zoals de belastingheffing. Vanaf 2023 is de uitvoering van de belastingheffing voor Laren overgegaan naar de belastingsamenwerking binnen de gemeente Huizen (HBL) en in 2024 is er een evaluatierapport hierover beschikbaar gesteld aan de raad.
Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn per saldo de baten en lasten opgenomen die aan het onderdeel Algemene dekkingsmiddelen verbonden zijn. ( + ) = nadelig; ( - ) = is voordelig Algemene dekkingsmiddelen Lasten
Realisatie 2023 1.118.317
Begr. 2024 v.wijziging 785.779
Begr. 2024 na wijziging 1.105.435
Realisatie 2024 1.287.685
Verschil
Baten
-24.347.219
-23.919.617
-24.159.200
-24.122.332
36.868
Saldo
-23.228.903
-23.133.838
-23.053.765
-22.834.647
219.118
182.250
Toelichting diverse afwijkingen Verklaring
Bedrag
B/L
V/N
Lagere baten uit uitgezette gelden. Vanwege aanzienlijke investeringen en een dalende rente op het schatkistbankieren zijn minder baten uit uitgezette gelden gegenereerd dan geraamd.
€ -66.848
Baten
Nadeel
Vanwege forse investeringen moesten op diverse momenten kasgeldleningen worden aangetrokken. Daarmee was in de begroting geen rekening gehouden. Daardoor waren de rentekosten hoger dan geraamd.
€ -92.996
Lasten
Nadeel
Binnen het heffen en innen van de diverse verschillende belastingsoorten en de extra opbrengsten en kosten die verbonden zijn aan invorderen leiden per saldo tot een beperkt voordeel.
€ 28.653
Baten
Voordeel
Extra inkomsten uit decembercirculaire 2024 levert een voordeel op van € 140.000 voor Laren.
€ 140.773
Baten
Voordeel
Afboeking voorziening dubieuze debiteuren in 2024, ter hoogte van € 110.000
€ -110.854
Lasten
Nadeel
Bijdrage Woo Laren is lager uitgevallen en leidt tot een voordeel van bijna € 60.000
€ 59.966
Lasten
Voordeel
Stelposten Begrote stelposten zijn niet gerealiseerd in 2024.
€ -165.000
Baten
Nadeel
Overige verschillen < € 25.000
€ -12.812
Lasten
Nadeel
Totaal
€ -219.118
Jaarstukken 2024
70
Gemeente Laren
Onvoorzien Toelichting Het budget onvoorzien is bedoeld ter dekking van kosten waarvoor géén budget voorzien was, maar die wel noodzakelijk en niet te vermijden zijn. Kosten die hier geboekt worden moeten voldoen aan het principe van de drie "O"-s: Onvoorzienbaar, Onuitstelbaar en Onvermijdelijk.
Wat heeft het gekost? Onvoorzien
Begr. 2024 v.wijziging 10.000
Begr. 2024 na wijziging 10.000
Realisatie 2024 -
Verschil
Lasten
Realisatie 2023 -
Baten
-
-
-
-
-
Saldo
-
10.000
10.000
-
-10.000
Bedrag
B/L
V/N
Het budget onvoorzien is in 2024 niet benut.
€0
Lasten
Voordeel
Totaal
€0
-10.000
Toelichting diverse afwijkingen Verklaring
Jaarstukken 2024
71
Gemeente Laren
Overhead Toelichting In het programma overhead zijn alle kosten opgenomen die de gemeente maakt om taken uit te voeren die niet direct aan individuele activiteiten toe te rekenen zijn. De overhead in Laren bestaat voor het grootste deel uit de overhead van de DVO van de BEL Combinatie en de lasten van bestuursondersteuning. Maar ook de lasten van de overhead van andere verbonden partijen worden hierop geraamd en verantwoord. De kosten in overhead opgenomen zijn als volgt. 1.
2.
Kosten van de gemeente zelf: · Huisvestingskosten gemeentehuis · Bestuursondersteuning/Staf · Overige ondersteuning College en Representatie Alle overhead van de BEL-combinatie
Wat heeft het gekost? Overhead
Begr. 2024 v.wijziging 5.757.353
Begr. 2024 na wijziging 6.204.918
Realisatie 2024 6.584.759
Verschil
Lasten
Realisatie 2023 7.103.729
Baten
-19.044
-
-
-3.906
-3.906
Saldo
7.084.685
5.757.353
6.204.918
6.580.852
375.934
379.841
Toelichting diverse afwijkingen Verklaring
Bedrag
B/L
V/N
Saldo Representatie Doordat de representatiekosten hoger zijn uitgevallen dan begroot, is sprake van een lastenoverschrijding op dit onderdeel.
€ -28.128
Lasten
Nadeel
Toerekening overhead Een deel van de overheadkosten van de BEL wordt toegerekend aan projecten met eigen dekking (zoals grondexploitaties of investeringen). In de begroting is dit verwerkt als een voordeel op de oorspronkelijke overhead. In de praktijk vallen de bestede uren op deze projecten echter iets lager uit, waardoor ook minder overhead kan worden toegerekend. Dit leidt tot een nadeel op de overhead.
€ -173.516
Lasten
Nadeel
Saldo Bestuursondersteuning/staf De lasten worden hoofdzakelijk veroorzaakt door de inhuur van externen, waaronder een vertrouwenspersoon en een gemeentesecretaris.
€ -107.633
Lasten
Nadeel
Stelpost overige goederen en diensten De stelpost is niet ingezet, wat resulteert in een voordeel.
€ 108.813
Lasten
Voordeel
Juridisch advies De juridische kosten zijn hoger uitgevallen dan is begroot. Dit wordt veroorzaakt door additionele advies werkzaamheden door derden.
€ -25.517
Lasten
Nadeel
Verzekeringen De verzekeringskosten vallen lager uit dan begroot, wat resulteert in een voordeel op de lasten.
€ 35.484
Lasten
Voordeel
Jaarstukken 2024
Gemeente Laren
72
Uren BEL Combinatie De bijdrage aan de BEL Combinatie wordt gedekt vanuit het budget voor 'BEL uren'. Dit budget is voor 2024 te laag ingeschat, wat heeft geleid tot een nadelig resultaat.
€ -106.221
Lasten
Nadeel
Kosten BEL Combinatie De hogere kosten zijn veroorzaakt door de vernieuwing van de gemeentelijke website.
€ -74.991
Lasten
Nadeel
Overige verschillen
€ -4.225
Lasten
Nadeel
Totaal
€ -375.934
Jaarstukken 2024
73
Gemeente Laren
Vennootschapsbelasting Toelichting Per 1 januari 2016 is de belastingplicht in de vennootschapsbelasting uitgebreid voor overheidslichamen en daarmee ook voor gemeenten. Deze belastingplicht geldt bij die activiteiten waarbij de gemeente deelneemt aan het economisch verkeer en in concurrentie treedt met private partijen. Het doel van de wijziging van de wet is om een gelijk speelveld te creëren tussen publieke en private partijen. Gemeenten zijn nu belastingplichtig indien en voor zover zij een onderneming drijven, zo luidt het wettelijk criterium. Praktisch gezien betekent dit dat alleen die activiteiten van de gemeente in de heffing worden betrokken die als ‘zelfstandig onderdeel’ kunnen worden beschouwd en die voldoen aan de voorwaarden om als –belaste- onderneming te worden aangemerkt. Grondbedrijf Voor de jaren 2016 tot en met 2022 is de gemeente Laren niet belastingplichtig geweest met haar grondbedrijf en zijn nihilaangiften ingediend. Vanaf het jaar 2023 ontstaat voor de actieve grondexploitaties wel belastingplicht. Hiertoe is een fiscale openingsbalanswaarde berekend en is een schatting gemaakt van de verwachte belastinglast. In 2023 betreft het een tweetal grondexploitaties en in 2024 is hier er nog één aan toegevoegd. Overige activiteiten Met betrekking tot het onderwerp buitenreclame dient nog een klein voorbehoud te worden gemaakt.
De gemeente geniet op jaarbasis circa € 4.000 aan opbrengsten. De fiscus procedeert op dit moment met een aantal gemeenten over de vraag of dergelijke inkomsten onder de vennootschapsbelasting vallen. Gelet op de hoogte van het bedrag zijn deze inkomsten vooralsnog buiten beschouwing gelaten. Indien de Hoge Raad in 2025 alsnog de fiscus in het gelijk stelt zal dit bedrag in de aangifte 2024 alsnog worden verantwoord. Voor 2024 is rekening gehouden met een bedrag van € 39.000 aan te betalen vennootschapsbelasting. Om belastingrente te voorkomen, wordt een voorlopige aangifte 2024 gedaan.
Wat heeft het gekost? Vennootschapsbelasting Lasten
Realisatie 2023 6.951
Begr. 2024 Begr. 2024 v.wijziging na wijziging 55.000
Realisatie 2024 38.897
Verschil
Baten
-
-
-
-
-
Saldo
6.951
-
55.000
38.897
-16.103
-16.103
Toelichting diverse afwijkingen Verklaring
Bedrag
B/L
V/N
Vennootschapsbelasting Bij de verschillenanalyse worden alleen verschillen van meer dan € 25.000 verklaard.
€ 16.103
Lasten
Voordeel
Totaal
€ 16.103
Jaarstukken 2024
74
Gemeente Laren
Mutaties reserves Toelichting Ten behoeve van het inzicht is een gespecificeerd overzicht opgenomen van de mutaties reserves per programma. Per toevoeging en/of onttrekking is de begrote en gerealiseerde mutatie gepresenteerd. Aanvullend is de begrotingswijziging benoemd waarmee de raad de mutatie van de reserve heeft goedgekeurd. In de toelichting op de balans: onderdeel 4.7 Overzicht reserves (balansspecificatie B) is een totaaloverzicht opgenomen van het verloop van de reserves in 2024.
Wat heeft het gekost? Toevoegingen en onttrek aan de reserves Lasten
Realisatie 2023
Begr. 2024 v.wijziging
Begr. 2024 na wijziging
Realisatie 2024
Verschil
958.230
-
125.600
546.466
420.866
Baten
-389.513
-26.500
-665.482
-87.890
577.592
Saldo
568.717
-26.500
-539.882
458.576
998.458
Toelichting diverse afwijkingen Verklaring
Bedrag
B/L
V/N
In de begroting was rekening gehouden met een kostendekkend beleid voor rioolheffing en afvalstoffenheffing. Echter is bij de jaarrekening gebleken dat de inkomsten aanzienlijk hoger waren dan de gemaakte kosten met betrekking tot riool en afval. De overschotten op de rioolheffing en afvalstoffenheffing worden in de (nieuw gevormde voorzieningen) gestort.
€ -420.866
Lasten
Nadeel
In de begroting was rekening gehouden met diverse onttrekkingen van bestemming)reserves. Echter zijn deze bedragen niet onttrokken omdat de werkzaamheden niet uitgevoerd zijn, dan wel niet volledig uitgevoerd zijn. Dit heeft geleid tot een nadeel van de baten voor een bedrag van €577.592 (voor meer informatie, zie paragraaf reserves en voorzieningen)
€ -577.592
Baten
Nadeel
Totaal
€ -998.458
Jaarstukken 2024
75
Gemeente Laren
Paragrafen
Jaarstukken 2024
76
Gemeente Laren
Paragrafen Inleiding De voorgeschreven paragrafen geven een “dwarsdoorsnede” van de programmaverantwoording. Het doel van de paragrafen is de raad in staat te stellen de verantwoording op een aantal wezenlijk vastgestelde beleidslijnen op hoofdlijnen te controleren. De paragrafen richten zich op de (beheers)onderwerpen die vooral belangrijk zijn voor de gemeentelijke bedrijfsvoering. Vroeger was deze informatie op meerdere plaatsen ‘versnipperd’ in de jaarstukken terug te vinden. Door de paragrafen worden de begroting en de jaarstukken dus inzichtelijker voor deze onderwerpen. Met de paragrafen heeft de raad een extra instrument (naast de programma's) om de uitvoering te kunnen controleren alvorens definitief vast te stellen. Waar mogelijk zijn de paragrafen gebaseerd op het reeds vastgestelde beleid voor het betrokken terrein. In dat geval, wordt dan ook verwezen naar de relevante beleidsnota's. De volgende paragrafen zijn verplicht voorgeschreven: A. Lokale heffingen B. Weerstandsvermogen en risicomanagement C. Onderhoud kapitaalgoederen D. Financiering E. Bedrijfsvoering F. Verbonden partijen G. Grondbeleid
Niet verplicht maar wel opgenomen: H. Reserves en Voorzieningen Vanaf 2022 is er een aanvullende paragraaf voorgeschreven: I. Openbaarheidsparagraaf
Jaarstukken 2024
77
Gemeente Laren
Paragraaf lokale heffingen Algemeen Het overzicht lokale heffingen heeft betrekking op de belastingen en op de heffingen. De lokale lasten zijn een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid en daarom is een overzicht van de lokale heffingen en daarmee meer inzicht van belang voor de raad.
Beleid Voor de hoogte van tarieven en leges gelden de volgende uitgangspunten: 1. Waar mogelijk kostendekkendheid van tarieven en leges; 2. De tarieven en leges waarbij niet wordt vastgehouden aan het principe van kostendekkendheid mogen niet meer stijgen dan de aanpassing voor de inflatiecorrectie en/of aanpassing van wettelijke tarieven. Overzicht opbrengsten per heffing In onderstaande tabel zijn de opbrengsten van de verschillende heffingen gepresenteerd.
Overzicht lokale heffingen Begroting 2024 voor wijziging
Begroting 2024 na wijziging
Realisatie 2024
Baten
Baten
Baten
Leges burgerzaken (0.2)
-144.500
-237.012
-284.723
OZB woningen (0.61)
-4.833.344
-4.667.813
-4.660.856
OZB niet-woningen (0.62)
-1.024.730
-972.307
-972.730
Precariobelasting (0.64)
-20.000
-20.000
-26.165
Hondenbelasting (0.64)
-74.000
-74.000
-80.798
Leges vergunningen A.P.V. (1.2)
-15.000
-15.000
-13.523
Leges verkeer, vervoer en waterstaat (2.1)
-40.800
-40.800
-82.942
Marktgelden (3.3)
-42.230
-42.230
-43.273
Kapvergunningen (5.7)
-15.000
-15.000
-533
Rioolheffing (7.2)
-1.319.080
-1.319.080
-1.492.451
Afvalstoffenheffing (7.3)
-1.821.419
-1.821.419
-1.840.020
Graf- en begraafrechten (7.5)
-78.000
-78.000
-107.440
Leges bestemmingsplannen (8.1)
-30.000
-1.500
-3.500
Leges omgevingsvergunning (8.3)
-646.000
-350.000
-965.310
Leges welstandstoezicht (8.3)
-30.000
-30.000
-12.776
Overige leges en heffingen
-7.500
-84.366
-28.082
-10.141.603
-9.768.527
-10.615.124
Inkomsten lokale heffingen Omschrijving inclusief taakveld
Totaal inkomsten
Jaarstukken 2024
78
Gemeente Laren
Onroerendezaakbelastingen (OZB) De OZB is een belangrijke inkomstenbron voor de gemeente waar algemene uitgaven mee gefinancierd kunnen worden. De gerealiseerde inkomsten bedragen voor 2024 € 5.633.586; geraamde opbrengst was € 5.640.120. Het verschil is € 6.534.
Afvalstoffenheffing De gerealiseerde inkomsten voor 2024 bedragen € 1.934.810. De afvalstoffenheffing wordt berekend op basis van het principe 100% kostendekkendheid. De kosten voor het ophalen van huisvuil, klein chemisch afval, toerekening kosten van beleidsregie en BTW worden doorbelast in het tarief. In 2024 zijn er meer inkomsten dan lasten gerealiseerd . Hierdoor is er een positief resultaat ontstaan van €164.809. Dit bedrag wordt gestort in de voorziening afvalstoffenheffing, zodat de baten en lasten gelijk aan elkaar zijn. Hierdoor komt de kostendekkendheid uit op 100%. Het dekkingsoverzicht laat het volgende beeld zien: Begroting 2024 voor wijziging
Begroting 2024 na wijziging
Realisatie 2024
Saldo
Saldo
Saldo
-
-
9.892
1.327.615
1.327.615
1.386.434
278.799
278.799
293.228
1.606.414
1.606.414
1.689.554
Uren BEL-combinatie (2.1)
7.911
-
-
Uren BEL-combinatie (7.3)
75.481
75.481
2.057
Kwijtscheldingen (6.3)
50.000
50.000
80.141
Toerekening overhead
81.613
81.613
666
1.821.419
1.813.508
1.772.418
-
-
-
-1.821.419
-1.821.419
-1.840.020
-
-
-94.790
-1.821.419
-1.821.419
-1.934.810
-7.911
-162.392
-
164.809
-7.911
2.417
100%
100%
Kostendekkendheid afvalstoffenheffing
Lasten zwerfafval (2.1) Lasten afval (7.3) BTW (21%) Netto kosten (excl. uren en overhead)
Totale kosten (incl. uren en overhead) Opbrengsten zwerfafval (2.1) Opbrengsten afvalstoffenheffing (7.3) Overige opbrengsten en leges (7.3) Totale inkomsten Resultaat voor mutatie egalisatie Tariefegalisatie afvalstoffenheffing
-
Resultaat na mutatie egalisatie Dekkingspercentage voor mutatie
100,00%
Rioolheffing De gerealiseerde inkomsten bedragen in 2024 € 1.492.451 De rioolheffing wordt berekend op basis van het principe van 100% kostendekkend. De kosten voor de exploitatie van de riolering, de inzet van het personeel, het onderhoud van de objecten, toerekening van kosten van beleidsregie, de kosten van straatreiniging en de Btw worden doorbelast in het tarief. De vervuiler/gebruiker betaalt. In 2024 zijn de inkomsten € 385.806 hoger dan de uitgaven. Hiervan wordt € 381.657 in de voorziening riolering gestort, zodat de baten en lasten gelijk aan elkaar zijn. Hierdoor komt de kostendekkendheid op 100%. Het dekkingsoverzicht laat het volgende beeld zien:
Jaarstukken 2024
79
Gemeente Laren
Begroting 2024 voor wijziging
Begroting 2024 na wijziging
Realisatie 2024
Saldo
Saldo
Saldo
Lasten straatreiniging (2.1)
118.605
118.605
116.194
Kapitaallasten riolering (7.2)
395.067
346.199
342.050
Overige lasten riolering (7.2)
261.764
381.764
278.081
BTW (21%)
78.092
86.440
63.258
Netto kosten (excl. uren en overhead)
853.529
933.008
799.583
Uren BEL-combinatie (2.1)
98.462
98.462
96.256
Uren BEL-combinatie (7.2)
106.394
106.394
91.537
Toerekening overhead
260.695
260.695
119.270
Totale kosten (incl. uren en overhead)
1.319.080
1.398.558
1.106.645
Opbrengsten rioolheffing (7.2)
-1.319.080
-1.319.080
-1.492.451
Overige opbrengsten en leges (7.2)
-
-
-
Mutatie voorziening (7.2)
-
-71.132
-
-1.319.080
-1.390.212
-1.492.451
Resultaat voor mutatie egalisatie
-
8.346
-385.806
Mutatie reserve (R.93020)
-
-
381.657
Kostendekkendheid rioolheffing
Totale inkomsten
4.149
Mutatie voorziening (V.93202)
Resultaat na mutatie egalisatie Dekkingspercentage voor mutatie
-
8.346
-
100,00%
99%
100%
Graf- en begraafrechten De gerealiseerde inkomsten bedragen voor 2024 € 176.663; geraamde opbrengst €145.000 Het college streeft naar een voldoende onderhouden begraafplaats tegen aanvaardbare kosten. Begroting Begroting 2024 Realisatie 2024 na voor wijziging 2024 wijziging
Kostendekkendheid grafrechten Omschrijving inclusief taakveld
Saldo
Saldo
Saldo
Realisatie 2023 Saldo
Kosten grafrechten Lasten begraafplaats BTW (21%) Netto kosten (excl. uren en overhead)
21.604 4.537 26.141
21.604 4.537 26.141
20.489 4.303 24.792
22.524 4.730 27.254
Uren BEL-combinatie Toerekening overhead Totale kosten (incl. uren en overhead)
143.590 0 169.731
143.590 0 169.731
143.590 453 168.835
119.549 10.075 156.877
-70.000 -75.000 -145.000
-70.000 -68.997 -75.000 -107.666 -145.000 -176.663
-109.449 -119.079 -228.528
Opbrengsten grafrechten Overige baten begraafplaats Grafrechten Totale inkomsten Resultaat voor mutaties voorziening
24.731
24.731
-7.828
-71.651
Dekkingspercentage voor mutaties
85%
85%
105%
146%
Jaarstukken 2024
80
Gemeente Laren
Dotatie/ Toevoeging aan voorziening Onttrekking/ Vrijval voorziening
114.000 -51.739
114.000 -51.739
68.829 -66.480
112.755 -56.771
Resultaat na mutaties voorziening
86.993
86.993
-5.479
-15.665
Dekkingspercentage na mutaties
49%
49%
103%
110%
De totale inkomsten van de leges mogen niet hoger zijn, dan de kosten die daarvoor gemaakt worden. Onderstaande opzet laat zien dat de kostendekkendheid van de leges uitkomt op 64% in 2024.
Titel 1 Burgerzaken leges Berekening kostendekkendheid van de leges
Begroting
Realisatie
2024
2024
Saldo
Saldo
Lasten taakveld(en), incl. (omslag)rente
662.874
1.051.830
Overhead
1.074.495
41.696
BCF - BTW
12.495
5.147
Totaal lasten (A)
1.749.864
1.098.673
Legesopbrengsten
155.500
312.016
Totaal baten (B)
155.500
312.016
Kostendekkendheid titel 1 (B / A * 100%)
Titel 2 Bouwleges (wabo) Berekening kostendekkendheid van de leges
9%
28%