B23 00967 BIJLAGE 1 - jaarstukken 2022

Jeugdgezondheidszorg € 45.818 V Op de kostensoorten personeel van derden, huren en de stelpost overige goederen en diensten zijn geen kosten geboekt, terwijl die wel begroot waren. Ook bij de kostensoort overige goederen en diensten zijn er minder kosten geboekt dan begroot was waardoor hier ook geld op wordt overgehouden.

64

Programma 8 - Bouwen, wonen, milieu en duurzaamheid

Visie Het behoud van de beeldkwaliteit op het gebied van de ruimtelijke ordening, waarbij het primaat in de eerste plaats ligt bij de raad, krijgt de komende vier jaar bijzondere aandacht. Op het gebied van volkshuisvesting wordt meer aandacht aan sociale woningbouw besteed, dat is conform de nieuw vastgestelde Lokale Woonvisie. Voor bestaande bouwwerken geldt in algemene zin dat terughoudend wordt omgegaan met het wijzigen van vigerend bestemmingsplannen. Eerste prioriteit is het behoud van de beeldkwaliteit van het dorp. Via keuzenota’s worden grote (bouw)projecten met de raad besproken. Daarbij komt de keuze tussen herbestemmen en nieuwbouw uitdrukkelijk aan de orde. Aan de hand hiervan stelt de raad vast wat de kaders voor de te ontwikkelen plannen zijn.

Wat hebben we bereikt?

Van wateroverlast naar Laren Regenklaar Om overlast als gevolg van hevige regenval tegen te gaan, is besloten om zo min mogelijk schoon regenwater via het riool af te voeren. Om dat te realiseren, koppelen we daken en wegen af van het riool. Dit wordt zoveel mogelijk integraal gedaan en in samenhang met andere projecten via een gebiedsgerichte aanpak. Een (nieuwbouw) project kan een aanleiding zijn voor een integrale gebiedsaanpak voor regenwater. Met de woningbouwvereniging zijn afspraken gemaakt over het afkoppelen van huurwoningen in combinatie met andere werkzaamheden, zoals verduurzaming van woningen. In 2022 werd verder uitvoering gegeven aan het project Laren Regenklaar. Meer daarover is te vinden onder programma 4. Uitvoeren lokale woonvisie 2017-2022 De afgelopen jaren werkten we aan de doelstellingen uit de woonvisie. Om de doorstroming te bevorderen is er in regionaal verband een wooncoach voor senioren ingezet. Deze wooncoach adviseert en informeert 65+ers die wonen in een sociale huurwoning, over de mogelijkheden van een geschikte vervolgwoning. Het project wooncoach is per 1 juli 2022 afgerond en regionaal is de wens 65

uitgesproken om het werk van de wooncoach voort te zetten en waar nodig uit te breiden. Op basis van de doelstellingen uit de woonvisie zijn met woningcorporatie G&O prestatieafspraken gemaakt. Onder andere over het verduurzamen van het corporatiebezit naar gemiddeld label B. G&O heeft inmiddels al 183 woningen verduurzaamd. Ook is in samenwerking met G&O uitvoering gegeven aan de huisvesting van statushouders conform de door het Rijk opgelegde taakstelling. Eind 2022 zijn nieuwe prestatieafspraken voor 2023 gemaakt. Omgevingswet De inwerkingtreding van de Omgevingswet is wederom uitgesteld. De nieuwe datum is 1 januari 2024. In 2022 is onderzoek gedaan naar mogelijkheden om omgevingsplannen van de drie gemeenten zoveel mogelijk te synchroniseren. Na een aanbestedingsprocedure is opdracht aan een adviesbureau gegeven om voor de drie gemeenten een omgevingsvisie te maken. Wet Kwaliteitsborging Gelijktijdig met de Omgevingswet zal de Wet kwaliteitsborging in werking treden. Deze wet voorziet in het overhevelen van taken op het gebied van de toetsing van bouwaanvragen op het bouwbesluit en de toezicht daarop door private partijen. Ook in 2022 werd de invoering van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging meerdere malen uitgesteld. Inmiddels is de invoeringsdatum van deze wetten wederom vertraagd en nu gesteld op 1 januari 2024.

De Wet kwaliteitsborging beoogt naast een kwaliteitsverbetering en efficiencyslag ook een verminderde werklast bij gemeenten. Een ander effect is dat gemeenten na de inwerkingtreding van beide wetten minder leges in rekening kunnen brengen omdat zij bepaalde taken niet langer uitvoeren. Actualisatie BEL Beleidsplan VTH 2019-2022 Het BEL Beleidsplan VTH 2019-2022 is het integrale beleid voor de gemeenten Blaricum, Eemnes en Laren op het gebied van de vergunningverlenende en toezichthoudende taken in de fysieke leefomgeving. De visies en ambities van de colleges zijn hierin vertaald naar doelen, maatregelen, kwaliteit en uitvoering. De beschikbare capaciteit wordt gericht en effectief ingezet op zaken die er het meest toe doen. Het huidige beleid liep tot 2022. Daarom stelden we eind 2022 een geactualiseerd VTH Beleidsplan 'BEL Uitvoerings- en handhavingsstrategie VTH 2023-2026' op, die we in Q1 2023 ter kennisname aan de raad voorleggen.

Uitvoeringsprogramma VTH 2023 Jaarlijks stelt het college het Uitvoeringsprogramma VTH vast. Eind 2022 is het Uitvoeringsprogramma 2023 opgesteld en ter vaststelling voorgelegd aan de colleges. Ook deze producties leggen we in Q1 van 2023 ter kennisname voor aan de raden. Nu de inwerkingtreding van de Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging is uitgesteld, nemen we de implicatie daarvan pas in het Uitvoeringsplan VTH 2024 op. Voor een meer specifieke beschouwing van de beoogde effecten, resultaten, projecten en uit te voeren acties, verwijzen we u graag naar de Uitvoeringsprogramma’s.

Gooyergracht en Vijzelgemaal Eemmeer In 2022 hebben de BEL-gemeenten samen met het Waterschap Amstel Gooi en Vecht (AGV) en het DB van de ‘Gemeenschappelijke Regeling Gooiergracht en Vijzelgemaal Eemmeer’ (GR GVE) samengewerkt aan een visie en uitvoeringsprogramma voor een integrale aanpak van de Gooiergracht. We inventariseerden ook wat nodig is om de GR GVE op te kunnen heffen. Dit dient als basis voor bestuurlijke besluitvorming in 2023 over het uitwerken van de visie tot een gezamenlijk gedragen ontwerp en uitvoeringsplan en het daadwerkelijk kunnen opheffen van de GR GVE. Ruimtelijke ontwikkelingen Ter uitvoering van de Woonvisie en de nota Woningbouwlocaties zijn enkele jaren geleden procedures

66

gestart voor de ontwikkeling van een aantal gemeentelijke locaties. Het gaat om de Harmen Vosweg en de Ligweide. Voor beide locaties hebben we een bestemmingsplan en beeldkwaliteitsplan vastgesteld. Op de locatie Harmen Vosweg worden acht sociale huurwoningen gebouwd. Op de locatie Ligweide komen tien hofwoningen in het middenkoopsegment en twee vrijstaande woningen in het dure segment. Ook nam de gemeenteraad in 2022 een kaderbesluit voor het Diaconaal Woonproject aan de Eemnesserweg, de voormalige gemeentekweek. Hier worden in samenwerking met de Diaconie en Gooi en Omstreken zeven sociale huurwoningen gebouwd voor senioren. Crailo In 2022 hebben we voor het project Crailo vooral gewacht op de behandeling van het bestemmingsplan bij de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Zie meer hierover onder de paragraaf Grondbeleid. Van Erven Dorenspark In 2022 is aan het van Erven Dorenspark een sociale huur appartementencomplex opgeleverd. Hier zijn 20 fijne woonplekken gekomen voor Sherpa voor mensen met een licht verstandelijke beperking. Verkeersplein en strekken van de fietserstunnel In 2022 is de oversteekplaats bij La Place aangepast. Wat hebben we daarvoor gedaan? Doelstellingen

Activiteiten

8.1

8.1.1

Voor bestaande bouwwerken geldt in algemene zin dat terughoudend wordt omgegaan met het wijzigen van vigerende bestemmingsplannen.

8.1.2

Bij grote projecten kan het college met een keuzenota voorstellen aan de raad doen waarbij de keuze tussen herbestemmen en nieuwbouw uitdrukkelijk aan de orde komt.

8.1.4

Geen inbreiding van Erfgooierscomplex.

Het behoud van de beeldkwaliteit van het dorp op het gebied van de ruimtelijke ordening.

8.2

Voorbereidingen treffen ten behoeve 8.2.1 van een goede invoering van de Omgevingswet.

Implementeren van de Omgevingswet conform de minimum eisen van de VNG, aangevuld met een beleidsneutraal Omgevingsplan en het opstellen van een Omgevingsvisie.

8.3

Op het gebied van volkshuisvesting 8.3.1 wordt aandacht aan sociale woningbouw besteed. We willen de doelstellingen uit de lokale woonvisie realiseren.

Afronding van de door de raad vastgestelde lokale woonvisie. Voor 2022 zal een nieuw visiedocument door het nieuwe college moeten worden opgesteld.

8.4

Goede afspraken maken met Woningcorporatie Het Gooi en Omstreken ten aanzien van investeringen in de huurwoningen (bestaand en nieuw).

Prestatieafspraken 2019-2022 op regelmatige basis met de woningbouwcorporatie monitoren.

8.5

Voldoen aan de landelijke 8.5.1 taakstelling van het ministerie t.a.v. de huisvesting van statushouders.

De taakstelling realiseren en halfjaarlijks via adequate monitoring bewaken.

8.6

Voorkomen van voortijdig kappen 8.6.1 van bomen en sloop van gebouwen voordat er zekerheid is over de doorgang van de bouw.

Actualiseren BEL Beleidsplan VTH 2019-2022 (omgevingswetbestendig).

8.4.1

67

8.6.2

Opstellen Uitvoeringsprogramma 2023.

8.7

Vergunningen, meldingen en 8.7.1 ontheffingen worden op een kwalitatief hoog en adequaat niveau afgehandeld.

Alle aanvragen om vergunningen, meldingen en ontheffingen worden binnen de (wettelijke) termijnen afgehandeld. Bij voorkeur gebeurt dit nog sneller.

8.8

Toezicht en Handhaving wordt op een kwalitatief hoog en adequaat niveau afgehandeld.

8.8.1

De registratie van toezicht en handhaving wordt verbeterd en het naleefgedrag wordt inzichtelijk gemaakt, zodat uiterlijk in 2022 het naleefgedrag op de diverse gebieden inzichtelijk is.

8.9

Een standpunt bepalen ten aanzien van de toekomst van het Raadhuis

8.9.1

In 2021 is onderzoek gedaan naar het mogelijk afstoten van het raadhuis. In 2021 worden aan de raad de keuzes voorgelegd die daaruit voortkomen, onder andere voor de huisvesting van het college en de gemeenteraad.

8.11

Een structurele oplossing vinden 8.11.1 voor het achterstallige onderhoud in Klaas Bouthal en gymzaal Standelkruid.

In overleg met bestuur SBL een 10- jarenplan maken waardoor voldoende financiële ruimte beschikbaar komt voor de noodzakelijke onderhoudswerkzaamheden aan de Klaas Bouthal. De toekomst van gymzaal Standelkruid is sterk afhankelijk van de mogelijke toekomstige renovatieplannen van de Gooische School.

8.12

Een meer verzorgde algemene 8.12.1 begraafplaats met inzicht in benodigde structurele budget. Duidelijkheid omtrent de historische graven.

Uitvoeren van beheerplan algemene begraafplaats (incl. meerjaren onderhoudsplanning).Uitvoeren van het door de raad vastgestelde lijst historische graven.

Toelichting bij afwijking (oranje of rood): 8.2.1

De datum waarop de Omgevingswet in werking treedt is verschoven naar 1-1-2024. De implementatie bij de BEL is grotendeels afgerond, het oefenen met nieuwe werkprocessen vraagt nog aandacht. Het opstellen van de omgevingsvisie is aanbesteed aan een gespecialiseerd adviesbureau. Start uitvoering in januari 2023.

8.8.1

In 2022 zijn noodzakelijke stappen gezet in het inrichten van het VTH-registratiesysteem OpenWave rondom vergunningverlening, Toezicht en Handhaving. Daarmee kunnen we in 2023 ervaring opdoen, het systeem verder verbeteren en in de loop van 2023 de eerste concrete resultaten rapporteren.

8.11.1 Bij St. Binnensportaccommodaties ie er een meerjaren-onderhoudsplanning voor zwembad en sporthal voorhanden echter onvoldoende middelen, gemeente gaat in overleg met SBL om te bezien hoe verder. De toekomst van gymzaal Standelkruid is sterk afhankelijk van de mogelijke toekomstige renovatieplannen van de Gooische School.. 8.12.1 Door effecten mede vanuit de Corona-periode is er vertraging opgetreden in de uitvoering van werkzaamheden voortkomende uit het Beheerplan algemene begraafplaats en het hieruit voortkomende uitvoeringsplan (meerjarig). Er wordt een inhaalslag in 2023 uitgevoerd om weer in lijn met de onderhoudsplanning te komen.

68

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan dit programma verbonden zijn: ( + ) = nadelig; ( - ) = is voordelig Programma

Realisatie

Baten

-1.981.545

-855.663

Begr. 2022 na wijziging -855.663

Lasten

1.139.954

1.522.414

1.326.787

1.189.384

-137.403

Saldo programma

-841.591

666.751

471.124

-66.395

-537.519

8. Bouwen en wonen

Begr. 2022

2021 v. wijziging

Realisatie

Verschil

-1.255.779

-400.116

2022

Toelichting diverse afwijkingen Het programma Bouwen, wonen, milieu en duurzaamheid laat een voordelig saldo zien van afgerond € 538.000. Hieronder worden de belangrijkste verschillen toegelicht. LASTEN € 22.800,- V

Overige gebouwen en gronden

In 2022 hebben we restitutie ontvangen betreffende het in 2021 grootverbruik riool Amersfoortsestraatweg 111, project Crailo. Er is voor 2022 daarnaast ook nog budget opgenomen betreffende lasten voor renteomslag en advies beide zijn niet uitgeput, wat resulteert in een budgetonderschrijding. De verkoop van het snippergroen brengt kosten met zich mee. Het gaat hier met name om kosten voor grensreconstructie, verificatie en beschoeiingskosten. Een gedeelte van deze kosten wordt weer doorbelast aan de koper. € 22.900,- N

Bestemmingsplannen

Dit nadeel is feitelijk € 10.000,- omdat één nota voor een hekwerk bij het bouwplan bij de Harmen Vosweg (dierenweide) op deze post is geboekt. De overschrijding van het budget komt doordat er kosten zijn gemaakt aan het riool bij het bouwplan van Sherpa aan het Van Erven Dorenspark die voor onze rekening kwam, die feitelijk nog op de grondexploitatie van het woningbouwplan Smeekweg / verplaatsing speeltuinverenging geboekt had moeten worden geboekt, maar deze grondexploitatie was enkele jaren geleden al gesloten. Op deze kostenplaats kan ook nog worden aangegeven dat er nog een grondexploitatie voor de Harmen Vosweg geopend moet gaan worden waardoor een kostenpost de nu nog op deze kostenplaats staat naar de GREX overgeboekt zullen worden en resultaat licht hoger wordt. € 128.200,-V

Implementatie omgevingswet

Door gebrek aan personele capaciteit bij de BEL Combinatie zijn we niet toegekomen aan opstellen van een plan van aanpak en het aanbesteden van het op te stellen omgevingsplan. Door uitstel van de datum waarop de wet in werking treedt, werd deze actie minder urgent en hebben andere werkzaamheden (bijvoorbeeld de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne) prioriteit gekregen. Het opstellen van de omgevingsvisie is in 2022 aanbesteed, bij de aanbesteding was al duidelijk dat het project in 2023 zou starten, het budget wordt dan ook in 2023 pas uitgegeven. € 13.500,- V

Volkshuisvesting

In 2022 is een algemeen budget ad € 5.000,- begroot voor advieskosten Volkshuisvesting en is er € 20.000,- begroot voor de nieuw op te stellen Woonvisie. Er hebben zich in 2022 geen algemene

69

advieszaken voor gedaan waardoor het bedrag ad € 5.000,- niet is verbruikt. Het opstellen van de Woonvisie gebeurt in de periode september 2022 – mei 2023. De kosten voor het opstellen voor een nieuwe Woonvisie worden in deelfacturen gefactureerd. Er volgen nog facturen in 2023 tot het moment van oplevering van het eindproduct. Dit verklaart het positieve saldo op de post Advieskosten. Handhaving Omgevingsvergunningen, € 17.700 N Sinds 1 april 2021 is de gemeente verantwoordelijk voor de afvoer en opslag van inboedels bij woningontruimingen. De kosten die hiermee gepaard gaan zijn nog niet eerder opgenomen in de begroting. De Boa’s maken een proces-verbaal van de ontruiming en dragen zorg voor een ordentelijke afvoer en opslag van de inboedels. In 2022 is er sprake geweest van 5 ontruimingen in Laren. De kosten vallen nu onbegroot onder de post Handhaving Omgevingsvergunningen, waarmee hier een tekort is ontstaan.

BATEN € 473.700,-V

Overige gebouwen en gronden

In 2022 zijn verschillende zekerheidshypotheken ten behoeve van de gemeente Laren afgelost. Het gaat hier om drie woningen aan de Goede Herder, de nummers acht, negen en veertien. Daarnaast zijn er diverse perceeltjes snippergroen verkocht aan bewoners van Laren. Verlening Omgevingsvergunningen, € 67.200,- N Jaarlijks wordt een prognose opgenomen van verwachte inkomsten aan leges omgevingsvergunningen. In 2022 zien we dat er aan de inkomstenkant sprake is geweest van een afname in leges Omgevingsvergunningen, met name door een lichte afname in grote (ver)bouwprojecten, die een belangrijke bijdrage leveren aan de inkomsten voor de leges Omgevingsvergunningen. € 6.600,- V

Diverse kleine afwijkingen

70

Programma 9 - Grondexploitatie, dorpsvernieuwing en economie

Visie We moeten spaarzaam zijn met het milieu en ons steeds meer focussen op duurzaamheid. Duurzaamheid is een breed begrip, het heeft alles te maken met hoe we met onze natuur omgaan, en met leefbaarheid en vooral de leef-kwaliteit.

Wat hebben we bereikt?

Duurzaamheid In 2022 is het uitvoeringsplan Energietransitie Laren 2020 als leidraad gebruikt voor de uit te voeren activiteiten. Het is een praktische vertaalslag van het Programma Klimaatplan Laren 2018- 2022. Op basis van het uitvoeringsplan zijn diverse projecten gestart, dan wel gerealiseerd. 

In december 2021 stelde de gemeenteraad de Transitie Visie Warmte (TVW) vast, inclusief de analyse van de warmteoplossingen per buurt en de vertalingen van gevoerde gesprekken. In 2022 is gestart met het verder vorm geven van de activiteiten rondom isoleren. In juni organiseerden we een webinar voor de aanpak van vooroorlogse woningen. In aanvulling hierop stond er twee dagen een mobiele showroom op Plein 1945. In het najaar schreven we een soortgelijk plan van aanpak voor woningen uit de jaren 70/80.



In juni 2021 stelde de gemeenteraad de RES 1.0 vast. In 2022 zijn de haalbaarheidsstudies voor ‘Zon op grote daken’ en ‘Zon langs infrastructuur’ (A1) verder uitgevoerd. Voor de 'grote daken' is in samenwerking met de regio een aanpak opgesteld (Zonwinst). Geïnteresseerden konden zich via bureau Inenergie opgeven voor een gratis advies over de plaatsing van zonnepanelen. O.a. Tennisvereniging ’t Laer heeft hierdoor zonnepanelen geplaatst op hun dak.

71



In 2022 maakten we een start met de herijking van het duurzaamheidsbeleid. Hiervoor hebben we ook bewoners om input gevraagd via een enquête. De bevindingen nemen we mee in de samenstelling van nieuwe activiteiten. Ook zijn de belangrijke stakeholders gevraagd om mee te denken. De belangrijkste conclusies staan in een ‘koersdocument’.



De bestuurders van de BEL-gemeenten willen meer samenwerken op duurzaamheidsthema’s. Er vonden meerdere sessies plaats om hier gehoor aan te geven.



Energiearmoede was een nieuw thema in 2022. Hiervoor heeft de gemeente middelen ontvangen van het Rijk voor een aanpak en uitvoering. Samen met Klimaatroute is een actie uitgevoerd waar inwoners van Laren en Blaricum met een bijstandsuitkering, IOW-uitkering of AOW zonder aanvullend pensioen in aanmerking kwamen. Ondanks de beperkingen van de wetgeving rondom de AVG hebben enkele tientallen zich opgegeven.

Samenwerking partners 

In 2022 werkte de gemeente met de Hut van Mie op een aantal activiteiten samen. Zo is er een plan van aanpak voor ‘Zon op Grote daken’ voor Businesspark A27 opgesteld en in Q1 2022 is hiermee gestart. Hut van Mie neemt ook deel aan de werkgroep voor ‘Zon langs infrastructuur’. Daarnaast is zij ook gestart met een analyse van het gemeentelijk vastgoed om zo 20% van de energiebehoefte van de gemeente lokaal op te wekken en vervolgens de energie aan de gemeente te leveren.



Met de regio Gooi en Vechtstreek vond een evaluatie plaats over de samenwerkingsactiviteiten tot nu toe. Hieruit is een voorstel gedaan voor nieuwe duurzaamheidsactiviteiten.

Samenwerking met het Energiedienstenbedrijf 

In 2022 heeft het Energiedienstenbedrijf (EDB) verdere invulling gegeven aan de professionalisering van de organisatie. Ook keek het EDB met gemeenten van regio Gooi & Vechtstreek naar wijken en woningtypes in 2022 om projecten voor op te starten. Samen met het Duurzaam Bouwloket voerden we een project uit waarbij inwoners een lokale showroom konden bezichtigen. Ook namen meer dan 100 inwoners deel aan een webinar over isolatiemaatregelen.

72

Wat hebben we daarvoor gedaan? Doelstellingen

9.1

Activiteiten

Uitvoeren van het 9.1.1 Klimaatbeleidsplan Laren 2018 – 2022, waarvoor in 2020 een Uitvoeringsplan Energietransitie is opgesteld. We moeten spaarzaam zijn met het milieu en ons steeds meer focussen op duurzaamheid: intensivering van aanpak duurzaamheid met als doel CO29.1.2 reductie en meer duurzame energieopwekking te realiseren. Een belangrijk uitgangspunt is dat gezocht wordt naar mogelijkheden om het “laag hangend fruit” als eerste aan te aan te pakken (isoleren, 9.1.3 verledden). In regioverband wordt onderzoek verricht naar de mogelijkheid voor het ontzorgen van particulieren om te verduurzamen. Landelijke studies naar objectgebonden financiering, in het 9.1.4 verlengde van de studie naar baatbelasting, zijn daar een onderdeel van. Vervolgens komen energiezuinige installaties en duurzame energie-opwek aan de orde. Deze vragen om diepgaandere studie en innovatieve ontwikkelingen

We willen uitbreiding stimuleren van zonnepanelen en andere verduurzamingsmaatregelen op woningen en openbare gebouwen en door het verstrekken van duurzaamheidsleningen (via SVn).

9.1.5

Corporaties blijven we motiveren om bestaande woningen te verduurzamen. Door G&O worden in 2021 zo’n 200 woningen verder geïsoleerd middels een investering van circa 15 miljoen euro.

9.1.6

We stimuleren initiatieven, zoals Hut van Mie, om te komen tot een energiecoöperatie. Daarmee kunnen inwoners worden voorgelicht hun woningen te verduurzamen.

9.1.7

Uit de Transitievisie warmte, die eind 2021 is vastgesteld, zullen we voorlopig nog niet starten met een wijkuitvoeringsplan. De focus zal liggen op energiebesparingsmaatregelen.

9.1.8

Met Duurzaam Bouwloket wordt nog in 2021 een plan van aanpak opgesteld om lokale particuliere initiatieven verder vorm te geven.

9.1.9

Samen met Larderel Energie wordt verder vorm gegeven aan de verkenning samen met Eemnes en de regio G&V naar ultradiepe geothermie.

We willen gemeentelijke gebouwen verduurzamen en verduurzaming bij maatschappelijk vastgoed stimuleren, waaronder scholen en sportclubs.

In het verlengde van de reeds ingevoerde legeskorting voor zonnepanelen op monumenten, willen we “groene” leges invoeren voor duurzaamheidsmaatregelen in brede zin. De zoekgebieden die in RES 1.0 zijn vastgesteld zullen nader worden onderzocht op haalbaarheid. De mogelijkheid om op de bestaande geluidsvoorzieningen zonnepanelen aan te brengen, is daar onderdeel van, en zal nader worden onderzocht binnen welk termijn dit uitgevoerd kan worden.

73

9.2

Een schone en veilige leefomgeving 9.2.1 met aandacht voor de natuur.

Bij verlening van kapvergunningen aandacht voor kwaliteit beeld en diversiteit.

9.2.2

Meer bloemen in perken en wegstroken.

9.2.3

Bloemkorven aan palen (hanging baskets) bevestigen en bestendigen hiervan.

9.2.4

Uitvoeren integraal bestek openbare ruimte.

9.2.5

Toepassen nieuwe regels kapbeleid.

9.2.6

De APV (Algemene Plaatselijke Verordening) aanpassen op het kapbeleid. Sinds 2020 meten we op 3 locaties in de gemeente de hoeveelheid stikstofdioxide in de lucht dmv Palmes Diffusiebuisjes. Samen met de provincie NoordHolland bekijken we hoe we dit kunnen uitbreiden met sensoren en mogelijkerwijs ook met het meten van geluid (project Hollandse Luchten).

9.3

Afvalinzameling

9.3.1

In 2021 wordt in regionaal verband (GAD) de visie op de toekomst van afvalscheiding in relatie tot circulaire economie en de landelijke doelstellingen geformuleerd: de Grondstoffenvisie regio G&V. Op basis hiervan wordt het GAD-uitvoeringsplan opgesteld wat vanaf 2022 zal worden uitgevoerd.

9.5

Voorkomen van overbelasting van het riool bij regenval

9.5.2

Aanleggen van een decentraal systeem voor het opvangen en verwerken van hemelwater.

9.4

Een goed onderhouden begraafplaats 9.4.1

Benodigde werkzaamheden opnemen in werkbeschrijving voor de buitendienst.

9.5

Voorkomen van overbelasting van het riool bij regenval

Periodiek onderhoud en herstel aan riolen, straatkolken en infiltratievoorzieningen.

9.5.1

Toelichting bij afwijking (oranje of rood): 9.1.2

In 2022 is begonnen met het opstellen van een plan van aanpak.

9.1.3

In 2022 is een eerste stap gezet voor wat betreft de uitwerking. Vanwege het beoogde brede karakter vergt dat meer tijd.

9.2.5

We passen de regels een jaar lang toe (vanaf april 2022) daarna volgt evaluatie

9.4.1

De medewerker die hiermee belast is, is al geruime tijd ziek, vandaar nog niet gereed

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan dit programma verbonden zijn: ( + ) = nadelig; ( - ) = is voordelig

74

Programma

Realisatie

9. Milieu en duurzaamheid

Begr. 2022

Begr. 2022

Realisatie

2021 v. wijziging

na wijziging

2022

Verschil

Baten

-2.869.846

-2.904.452

-2.952.601

-3.152.986

-200.385

Lasten

2.393.135

2.624.941

2.953.484

2.685.772

-267.712

Saldo programma

-476.711

-279.511

883

-467.214

-468.097

Toelichting diverse afwijkingen Het programma Bouwen, wonen, milieu en duurzaamheid laat een voordelig saldo zien van afgerond € 468.000. Hieronder worden de belangrijkste verschillen toegelicht. LASTEN € 27.958,-V

Milieubeheer

Het verschil wordt voornamelijk verklaart door het budget op algemene plannen; hiermee wordt de grondwater sanering in Laren bedoelt. Dit is een voor ons afgerond project, we hebben de sanering afgekocht en deze is nu in het beheer van het project Gebiedsgericht Grondwaterbeheer het Gooi. Het budget wordt alleen benodigd in het geval van calamiteiten. € 68.341,- N

Afval

De kosten van de afvalverwerking door het GAD, als onderdeel va de GR Regio G&V, vallen licht hoger uit dan in de begroot 2022 was opgenomen. Het begrote getal is destijds voort gekomen uit verrekening met jaarlijkse teruggave resultaat GAD. In 2022 heeft het GAD wederom een groot positief resultaat behaald tot teruggave aan de gemeenten.. € 256.369,- V

Klimaatbeleid

Het budget dat begroot is op kostensoort 438099 Overige goederen en diensten is bestemd voor de verduurzaming van wijken middels haalbaarheidsstudies en de ontwikkeling van aanpakken voor de komende jaren (2023 t/m 2027). Daarnaast is het bedoeld om een eventueel tekort op een project aan te vullen. Het budget op kostensoort Incidentele subsidies betreft het restant van de overheveling uit boekjaar 2021 van de eigen bijdrage van de gemeente aan de RRE-subsidie. Dit bedrag hebben we niet hoeven aanwenden in de uitvoering, dit vloeit daardoor terug naar de algemene middelen en zal via budgetoverheveling meegenomen worden naar 2023. De kosten op kostensoort 443100 Inkomensoverdrachten Rijk betreft het restant bedrag RRE dat conform afspraak met het Rijk teruggestort is in 2023 aan het rijk. Ondanks de succesvolle uitvoering van de RRE-regeling (doel bereikt van opname vouchers +/- 1000 huishoudens) hebben we middelen overgehouden. € 201.115,- V

Riolering onderhoud

Onderhoud is mede afhankelijk van het aantal gemelde storingen. Storingen in 2022 waren lager dan verwacht. Voordeel € 13.000. De BEL combinatie voert de werkzaamheden uit voor de kleinere verstoppingen/calamiteiten. Het aantal meldingen was in 2022 aanzienlijk lager (€ 27.000 V) met als gevolg minder uren BEL Combinatie. Voordeel afschrijvingslasten (€ 170.000 V). In 2022 is de raming te hoog vastgesteld. Dit wordt met name veroorzaakt door vertraging in het riooldeel Laren Regenklaar en dus het later afschrijven van uitgaven. Op basis van de achterblijvende kapitaallasten is er een dotatie aan de voorziening riolering gedaan. € 51.241,- V

Riolering beleid

Vervolg onderzoek/maatregelen wateroverlast rotonde verlegde Laarderweg is niet uitgevoerd. Vaststelling lozingswaarde afval- en hemelwater bedrijven is niet uitgevoerd. Conform Uitvoeringsplan

75

2023 wordt dit uitgevoerd in 2023. Uitstel is veroorzaakt door prioriteitstelling. Voordeel € 29.000. Voordeel afschrijvingslasten € 22.000 (V). Zie verder ook toelichting riolering onderhoud.

Begraafplaatsen € 81.092,- V De dotatie voorzieningen die gedaan dient te worden voor de voorziening grafrechten wijkt voordelig af van wat begroot is. Dit komt doordat er minder gemeentelijk onderhoud en grafrecht afgekocht is. Het beheerplan algemene begraafplaatsen loopt sinds 2018 en is nog niet volledig uitgevoerd conform afspraak. De heg bij binnenkomst aan de rechterzijde en de beplanting bij binnenkomst aan de linkerzijde zijn beide nog aan vervanging toe. Het resterende budget is echter te veel overgeheveld en is komen te vervallen. € 341.801,- N

Heffing rioolrechten

De hogere opbrengsten vanuit de rioolheffing zijn gedoteerd aan de hiertoe ingestelde voorziening. € 22.826,- V

Diverse kleine afwijkingen

BATEN € 32.215,- N

Begraafplaats

Er zijn minder leges ont vangen voor beheer en gebruik van gemeentelijke begraafplaatsen dan begroot. Dit komt doordat er minder gemeentelijke begrafenissen zijn geweest dan dat er begroot is. De voorziening grafrecht wordt gereserveerd om de opbrengsten te spreiden en dekking te hebben voor de kosten die mogelijk in de toekomst gemaakt zullen worden. De vrijval van de voorziening grafrechten is hoger dan begroot. De vrijval en de dotatie voor voorziening grafrechten valt lastig in te schatten. € 5.308,- V

Riolering onderhoud

Op dit beleidsproduct zijn de ontvangen leges en rechten licht hoger dan begroot, zijn meer percelen op riool aangesloten dan vooraf verwacht.

76

€ 155.589,- V

Heffing rioolrechten

De heffing op rioolrechten hebben de verwachte opbrengsten, o.b.v. aantal woningen met type woning inzake omvang huishouden vermenigvuldigd met het daartoe berekende gedifferentieerd tarief naar omvang huishouden, overschreden. € 35.770,- N

Klimaatbeleid

Een verwachte bijdrage inzake ontwikkelen en uitvoeren van het klimaatbeleid vanuit het Rijk is in 2022 niet uitgevoerd, vandaar de mindere baten. € 86.632,- V

Afval

De baten onder product afvalverwerking door m.n. het GAD, als onderdeel va de GR Regio G&V, vallen hoger uit dan begroot. Dit wordt m.n. veroorzaakt door het kunnen compenseren van betaalde BTW op facturen welke door de organisatie NEDvang in rekening gebracht worden en licht hogere opbrengst afvalstoffeninzameling.

€ 37.253,- V

Diverse kleine afwijkingen

77

Programma 10 - Grondexploitatie, dorpsvernieuwing en economie

Visie Het economisch beleid is een voortzetting van de vorige collegeperiode. Het uitgangspunt is het stimuleren van actieve betrokkenheid van ondernemers bij Laren. Het ondernemersfonds wordt daarom verder versterkt.

Wat hebben we bereikt? Crailo en Ligweide In Laren hadden we in 2022 twee projecten met een gemeentelijke Grondexploitatie: Crailo en de Ligweide. De grondexploitatie van Crailo wordt uitgevoerd samen met de gemeenten Gooise Meren en Hilversum. Voor de ontwikkeling van Crailo is een gezamenlijk projectbureau opgericht. De Ligweide, het voormalige buitenterrein van zwembad de Biezem, heeft een positief saldo. De gronden zijn na een openbare tenderprocedure inmiddels verkocht aan KP Ontwikkeling uit Utrecht. Afgesproken is dat de gemeente de gronden bouwrijp maakt en na de bouw van de woningen, woonrijp. Zie voor verdere informatie de paragraaf grondbeleid. Economisch beleid Eind 2022 is de Streetmanager gestart die verder uitvoering geeft aan het Centrumplan in samenwerking met de ondernemers. Er is onder andere gestart met het aanpakken van de leegstand. Daarnaast is gewerkt aan de verbinding die Stichting Bijzonder Laren voorstaat. Wat hebben we daarvoor gedaan? Doelstellingen

10.1

Activiteiten

Stimuleren van actieve 10.1.1 betrokkenheid van ondernemers bij Laren en streven naar meer variantie binnen het bestaande winkelaanbod.In 2015 is door de Stichting Bijzonder Laren het initiatief genomen te komen tot een ondernemers-fonds. De gemeente 10.1.2 heeft hieraan mede gewerkt door een opslag op de OZB niet-woningen in te voeren waarmee de stichting de beschikking krijgt over een maximaal jaarbudget in 2019 van €100.000. Zij zet deze middelen in voor de Larense ondernemers als ook om het ondernemersklimaat in 10.1.3 Laren een extra impuls te geven (bijvoorbeeld vanuit de maandelijkse koopzondag met een centraal thema). Om het democratische gehalte verder gestalte te geven, en ook tegemoet te komen aan betrokken ondernemers is er in de uitvoering gekomen tot oprichting van een Coöperatieve

Implementatie van het door de raad in najaar 2021 aanvaarde Centrumplan.

Voorzetten van de betrokkenheid bij Bijzonder Laren. Via het Coöperatieve ondernemersfonds activiteiten uitvoeren en het fonds adequaat beheren.

Bijdragen aan een schoner dorp onder andere door meer inzet van `opruimers’ en voor de staat van het straatmeubilair (zie ook Centrumplan).

78

Ondernemingsfonds welke de daadwerkelijk uitvoering van de activiteiten doet als ook de zogenaamde “Trekkingsrechten” voor deelnemende winkelgebieden beheerd voor specifieke wensen en uitgaven voor die gebieden.

10.2

Eind 2017 hebben de gemeenteraden 10.2.1 van Gooise Meren, Hilversum en Laren ingestemd met de aankoop van Crailo. Dit vroegere kazerne complex ligt ook in deze drie gemeenten. De ontwikkeling van het gebied gebeurt door GEM Crailo B.V. Voor de inrichting van het gebied is een uitgebreid ambitiedocument vastgesteld. Dit geeft richting voor de verdere invulling van het gebied waarvoor nu de diverse uitwerkingen worden opgesteld. Het stedenbouwkundigplan is vastgesteld, in 2021 wordt het bestemmingsplan aan de raad voorgelegd

Ontwikkelen van het gebied samen met Hilversum en Gooise Meren via de GEM Crailo.

Toelichting bij afwijking (oranje of rood): 10.2.1 Is een ontwikkeling die jaren in beslag zal nemen. Nu in afwachting van uitspraak Raad van State over het bestemmingsplan.

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan dit programma verbonden zijn: ( + ) = nadelig; ( - ) = is voordelig

Programma 10. Grondexploitatie, dorpsver, economie Baten

Realisatie

Begr. 2022

-89.930

-47.280

Begr. 2022 na wijziging -47.280

Lasten

244.375

214.586

211.195

295.442

84.247

Saldo programma

154.445

167.306

163.915

207.323

43.408

2021 v. wijziging

Realisatie

Verschil

-88.119

-40.839

2022

Toelichting diverse afwijkingen Het programma Grondexploitatie, dorpsvernieuwing en economie laat een nadelig saldo zien van afgerond € 43.000. Hieronder worden de belangrijkste verschillen toegelicht.

79

Markt, Energiekosten € 16.306 N Over 2022 hebben we forse prijsstijgingen gezien voor energie. Voor de afname van elektriciteit ten behoeve van de markt zien we daarmee fors verhoogde uitgaven die leiden tot dit nadeel. € 18.898,- N

Economie

De afwijking bestaat grotendeels uit de overeengekomen bijdrage aan Bijzonder Laren. Deze wordt gedekt uit de opbrengst van de OZB voor niet-woningen. In de begroting (ook voor 2023) is nog van een verouderd subsidiebedrag uitgegaan, waardoor een afwijking van €15.000,- ontstaat. Voor de komende begrotingen zal de raming aangepast worden aan de actuele bijdrage. € 7.900,- N

Diverse kleine verschillen

De verrichte activiteiten waren in eerste instantie niet voorzien in 2022 en daarmee niet begroot. Ten behoeve van de voortgang is besloten de noodzakelijk geachte activiteiten toch uit te voeren.

80

Algemene dekkingsmiddelen

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn per saldo de baten en lasten opgenomen die aan het onderdeel Algemene dekkingsmiddelen verbonden zijn. ( + ) = nadelig; ( - ) = is voordelig

Algemene dekkingsmiddelen

Realisatie

Begr. 2022

Begr. 2022

Realisatie

Verschil

Baten

-19.694.204

-18.846.943

na wijziging -20.854.530

Lasten

1.660.480

800.810

887.421

1.678.527

791.105

-18.033.724

-18.046.133

-19.967.109

-20.268.969

-301.861

2021 v. wijziging

Saldo alg. dekkingsmiddelen

2022 -21.947.496

-1.092.966

Toelichting diverse afwijkingen Het programma Algemene Dekkingsmiddelen laat een voordelig saldo zien van afgerond € 301.000. Hieronder worden de belangrijkste verschillen toegelicht. BATEN Algemene uitkering gemeentefonds via Rijk € 739.000 V Ten tijde van het opstellen van de begroting 2022 was de meest recente informatie voorhanden vanuit de meicirculaire 2021. Vanuit feit dat de begroting niet sluitend was, en er wel extra informatie rondom de uitkering beschikbaar kwam via de septembercirculaire 2021 is de begroting op-geplust. Daarna is er op basis van weer meer ontvangen informatie nogmaals de begroting verhoogd. De daadwerkelijke ontvangen bijdrage is vanuit de meest recente circulaires (september en december 2022) nog verder opgelopen waaruit derhalve een positief resultaat is ontstaan van de genoemde € 739.000,=. Incidentele baten en lasten € 181.000 V Op deze kostenplaatszijn zijn 2 bijzondere opbrengsten verantwoord. Het betreft ten eerste het terug te ontvangen deel inzake in het verleden voor woningbouw verstrekte zekerheidshypotheken (gemeentelijke 2e hypotheek op ingebrachte residuele grondwaarden) ad € 130.000,=. De tweede bijzondere opbrengstposten komen voort uit ingediende en tot terugbetaling geleid hebbende BTW suppleties ad € 51.000,=.

Stelposten € 45.000 N Op deze kostenplaats is ten tijden van opstellen begroting 2022 een opbrengstpost ingeschat welke samenhing met de hierboven aangegeven aflossingen op zekerheidshypotheken. Bij het opstellen van de begroting 2022 was 1 van de aflossingen als gevolg verkoop door een particulier reeds in het zicht, echter de omvang van de aflossing was nog niet exact bekend, en is daarmee als stelpost in de begroting 2022 opgenomen. Boeking op stelpost kostensoort is niet toegestaan, vandaar verschuiving naar incidentele lasten en baten. OZB woningen en niet-woningen € 110.000 V De OZB wordt opgelegd op basis van een door de Raad vastgesteld tarief welke via de verordening december 2021 voor 2022 is bepaald. Onder deze tariefberekening ligt via het begrotingsproces gewenste toename in opbrengst op basis van verrekening inflatiepercentage. Hiernaast is ook de

81

waardestijging op basis van een inschatting meegenomen en in het tarief verlaagd. De werkelijke gemiddelde waarde toename woningen is hoger geweest dan de verrekening in tarief met circa 2%. Precarioheffing € 45.000 V Op deze kostenplaats wordt de “zekere” precarioheffing begroot van € 20.000,= zijnde door ondernemers in gebruik zijnde buitenruimte voor luifels, uitstallingen buiten etc. De rest van de opbrengsten komen uit losse doorberekening bij verlenen (bouw)vergunningen zoals voor plaatsen containers. Dit is vooraf nauwelijks in te schatten en wordt derhalve niet meegenomen in begroting. Treasury € 24.000,= V De daadwerkelijk ontvangen renten op uitgeleende gelden, maar ook op de ingeleende bedragen, hebben de begrote opbrengsten overstegen, hetgeen mede voortkomt uit de ontvangen renten op langlopenede leningen en kort ingeleend geld. Diverse kleine verschillen € 48.000,- V

LASTEN Incidentele baten en lasten € 321.000 N De op incidentele baten en lasten geboekte kosten komen met name voort uit de dotatie mutatie voorziening dubieuze debiteuren (€ 138.000,=), enkele niet inbare vorderingen en de afrekeningen inzake afronding OB en BCF over de periode 2013-2020. Incidentele baten en lasten inzake verrekeningen met de BEL Combinatie € 266.000 N Uit de vele verrekeningen met de BEL Combinatie, het invoeren van een hernieuwde DVO 2022 in de Larense begroting en andere afgesproken door te belasten diensten is er op dit beleidsproduct een grote overschrijding ontstaan. Op vele andere beleidsproducten zij door deze actie kleine voor- en nadelen ontstaan. Tevens zijn hier boekingen opgedaan welke in het budget stelpost gebudgetteerd waren. Treasury € 2.500,= N De daadwerkelijk betaalde renten op ontvangen gelden hebben de in de begroting opgenomen rentelasten overschreden waarbij deze post wel gerelateerd moet worden aan de meer ontvangen baten. OZB woningen en niet-woningen € 188.000 N Vanuit het geringe personeelsbestand van eigen mensen is er een groot beroep gedaan op inhuurkrachten. Daarbij speelde ook nog het feit dat per 1 januari 2023 de belastingheffing (met invordering) over gaat naar de GR Belastingsamenwerking H-B-L waarbij “oude zaken” bij Laren achter zouden blijven, waar dan helemaal geen mensen meer over zouden zijn.

Bestanden zijn schoon door de poort gegaan waarbij er vanuit 2022 nog 3 beroep en bezwaarprocedures over waren. Diverse kleine verschillen € 13.000,- N

82

Overhead Het programma Overhead was een nieuw onderdeel in deze (meerjaren)begroting 2017-2020. Vanuit de gewijzigde BBV is dit onderdeel verplicht. Tot 2017 waren de lasten van de programma’s inclusief de daaraan toegerekende overhead (integrale kostprijs). In de nieuwe situatie zullen de lasten per programma geen toegerekende overhead meer bevatten. Hiervoor is dit aparte programma opgenomen. Deze algemene overhead wordt dus voortaan als afzonderlijk budget door de raad geautoriseerd. Om een wirwar aan methodes te voorkomen is een algemene definitie van overhead voorgeschreven. De overhead in Laren bestaat voor het grootste deel uit de overhead van de DVO van de BEL Combinatie en de lasten van bestuursondersteuning. Maar ook de lasten van de overhead van andere verbonden partijen dienen hier te worden geraamd en verantwoord. De kosten in overhead opgenomen zijn als volgt.

1. Kosten van de gemeente zelf:  Huisvestingskosten gemeentehuis  Bestuursondersteuning/Staf  Overige ondersteuning College en Representatie 2. Alle overhead van de BEL Combinatie 3. Doorberekende overhead van bijvoorbeeld de GR Regio G&V De kosten van de gemeente zelf waren voorheen opgenomen in programma 1 Bestuurszaken. De kosten overhead van de BEL Combinatie waren door middel van de urentoerekening verdeeld over alle programma’s, koste GR Regio kwamen in de berekende bijdragen per beleidsproduct mee.. Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het onderdeel Overhead verbonden zijn. ( + ) = nadelig; ( - ) = is voordelig

Overhead

Realisatie

Begr. 2022

Baten

-488.851

-302.000

Begr. 2022 na wijziging -302.000

Lasten

5.082.642

4.641.690

5.620.622

7.773.220

2.152.598

Saldo overhead

4.593.791

4.339.690

5.318.622

1.469.334

-3.849.288

2021 v. wijziging

Realisatie

Verschil

-6.303.886

-6.001.886

2022

Toelichting diverse afwijkingen

Op dit programma is een eenmalige incidenteel hoog voordelig saldo ontstaan ad € 3.850.000,= hetgeen in grote mate samenhangt met de verkoop van het Raadhuis door de gemeente Laren aan een derde partij.

BATEN / LASTEN inzake verkoop Raadhuis (Eemnesserweg 19 Laren) Verkoop raadhuis Laren heeft onder aftrek van resterende boekwaarde herinrichting en gemaakte verkoopkosten en gemiste huuropbrengsten oktober-december 2022 een netto-opbrengst opgeleverd van € 3.550.000,= welke bij resultaatbestemming in basis aan de algemene reserve gedoteerd zal gaan worden. 83

LASTEN Kosten representatie m.n. in bijdragen evenementen

17.513,= N

Door het College worden bij de diverse vieringen van festiviteiten in Laren kosten gemaakt, denk hierbij bijvoorbeeld aan de 4/5 mei viering, nazomerfeest e.d. Kosten representatie m.n. in bijdragen evenementen 7.691,= N Vanuit het Klant Contact Centrum (KCC), opererend vanuit het BEL Kantoor zijn extra lasten in rekening gebracht welke niet via de DVO gelopen zijn en daarmee lasten vormen voor Laren. Verrekening meer- / minder kosten BEL Combinatie

246.421 ,= V

Vanuit verrekeningen met de BEL Combinatie inzake met name toerekening overheadkosten is er een voordeel ontstaan. Bedacht moet echter wel worden dat deze is ontstaan door een hogere toerekening op de operationele beleidsproducten alwaar deze dus tot negatieve resultaten hebben geleid. Kosten inhuur derden en kosten goederen en diensten

127.109, = N

Er is een gedurende nagenoeg het gehele jaar extra inzet geweest van tijdelijk ingehuurd personeel met daarbij ook nog hogere kosten van goederen en diensten, welke deels samenhangen met DEV, voorgenomen verhuizing bestuur van de gemeente Laren.. Kosten inhuur derden en kosten goederen en diensten Centrumplan

137.661, = V

Vanuit 2021 is er een budget overgeheveld inzake te verwachten te maken kosten uitvoering Centrumplan ad € 216.500,=, Gedurende 2022 is er op de begrotingspost geld uitgegeven ter grootte van € 75.860,=. Restant budget derhalve ultimo 2022 € 137.661,= welke via overheveling weer wordt meegenomen naar begroting 2023 om in dat jaar de plannen definitief tot uitvoer te kunnen brengen.

€ 17.300,- V

Diverse kleine verschillen

De verrichte activiteiten waren in eerste instantie niet voorzien in 2022 en daarmee niet begroot. Ten behoeve van de voortgang is besloten de noodzakelijk geachte activiteiten toch uit te voeren.

84

Onvoorzien en incidenteel Onvoorzien en incidenteel bestaat uit de post en voorzien en incidentele baten en lasten. Het budget onvoorzien is bedoeld om uitgaven te dekken die noodzakelijk zijn en niet te vermijden, maar waarvoor geen budget voorzien was. Baten en lasten met een incidenteel karakter en/of baten en lasten die niet direct zijn toe te rekenen aan een product of programma worden her verantwoord.

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het onderdeel Onvoorzien verbonden zijn. ( + ) = nadelig; ( - ) = is voordelig

Onvoorzien

Begr. 2022 v.wijziging 10.000

Begr. 2022 na wijziging 10.000

Realisatie 2022 -

Verschil

Lasten

Realisatie 2021 -

Baten

-

-

-

-

-

Saldo

-

10.000

10.000

-

-10.000

-10.000

Toelichting diverse afwijkingen De post onvoorzien is in 2022 niet gebruikt, is ook niet de bedoeling, mag eigenlijk alleen gebruikt worden wanneer er sprake is van kosten met de zogenaamde “3 O’s” indicatie.

85

Vennootschapsbelasting Per 1 januari 2016 is de belastingplicht in de vennootschapsbelasting uitgebreid voor overheidslichamen en daarmee ook voor gemeenten. Deze belastingplicht geldt bij die activiteiten waarbij de gemeente deelneemt aan het economisch verkeer en met deze activiteiten structureel een overschot behaalt. Het doel van de wijziging van de wet is om een gelijk speelveld te creëren tussen publieke en private partijen. Gemeenten zijn nu belastingplichtig indien en voor zover zij een onderneming drijven, zo luidt het wettelijk criterium. Praktisch gezien betekent dit dat alleen die activiteiten van de gemeente in de heffing worden betrokken die als ‘zelfstandig onderdeel’ kunnen worden beschouwd en die voldoen aan de voorwaarden om als –belaste- onderneming te worden aangemerkt. Grondbedrijf: Naar aanleiding van de eerder ingediende aangifte vennootschapsbelasting 2016 waarin het actieve grondbedrijf als belastingplichtige activiteit is opgenomen is overleg gevoerd met de Belastingdienst. Mede vanwege het gegeven dat fiscaal gezien voor de jaren 2017 en 2018 sprake is van een verlies is voor het jaar 2016 alsnog geconstateerd dat de gemeente Laren voor 2016 niet belastingplichtig is. De Belastingdienst heeft voor 2016 inmiddels een nihilaangifte vastgesteld Naar verwachting zal dit ook de uitkomst zijn voor de jaren t/m 2022.

De reden hiervoor is dat de gemeente in 2022 een zeer beperkt actief grondbedrijf kent en fiscaal geen overschot wordt verwacht. Met betrekking tot het onderwerp buitenreclame dient nog een klein voorbehoud te worden gemaakt. De gemeente geniet op jaarbasis circa € 4.000 aan opbrengsten. De fiscus procedeert op dit moment met een aantal gemeenten over de vraag of dergelijke inkomsten onder de vennootschapsbelasting vallen. Gelet op de hoogte van het bedrag zijn deze inkomsten vooralsnog buiten beschouwing gelaten. In het geval dat de fiscus de zaak bij de rechter wint zal bij toekomstige jaren wel rekening met deze inkomsten worden gehouden.. Gelet op het beperkte potentiële risico dat op dit dossier bestaat voor Laren wordt In de jaarrekening van 2022 geen VPB last opgenomen. .

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het onderdeel Vennootschapsbelasting verbonden zijn.

Vennootschapsbelasting

( + ) = nadelig; ( - ) = is voordelig Begr. 2022 Begr. 2022 Realisatie Verschil v.wijziging na wijziging 2022 1.110 1.110

Lasten

Realisatie 2021 -

Baten

-

-

-

-

-

Saldo

-

-

-

1.110

1.110

Toelichting diverse afwijkingen

Overige diverse kleine verschillen

1.110,= N

86

Mutaties reserves

Wat heeft het gekost? Ten behoeve van het inzicht is een gespecificeerd overzicht opgenomen van de mutaties reserves per programma. Per mutaties is de begrote en gerealiseerde mutatie gepresenteerd. Aanvullend is de begrotingswijziging benoemd waarmee de raad de mutatie van de reserve heeft goedgekeurd. In de toelichting op de balans: onderdeel 4.8 Overzicht reserves (balansspecificatie C) is een totaaloverzicht opgenomen van het verloop van de reserves in 2022. Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen. ( + ) = nadelig; ( - ) = is voordelig Toevoegingen en onttrek aan de reserves

Realisatie

Begr. 2022

Lasten Saldo mutatie reserves

Realisatie

Verschil

-1.688.897

-169.912

na wijziging -1.359.622

100.000

-

756.890

207.072

-549.818

-1.588.897

-169.912

-602.732

-1.143.362

-540.630

2021 v. wijziging Baten

Begr. 2022

2022 -1.350.434

9.188

Toelichting diverse afwijkingen

Mutatie reserves

540.630 V

Per saldo is er sprake van een voordeel in de reservemutaties. Mutatie reserves Per saldo is er sprake van een voordeel in de reservemutaties. Dit wordt veroorzaakt doordat er minder middelen aan de reserves zijn onttrokken dan begroot (voordeel). Ten opzichte van de voordelen (lagere toevoegingen aan de reserve) doen dan nadelen zich voor binnen de programma's. Ten opzichte van de begroting na wijziging zitten de grootste afwijkingen (groter dan € 50.000) in de volgende mutaties: - Minder uitgaven in 2022 voor het uitvoeren verbeteren centrumplan (€ 211.840 lagere onttrekking); - Uitgaven inzake verbetering binnen klimaat LMS in 2023 (€ 85.000 lagere onttrekking); - Geen uitgaven duurzaamheid- en klimaatbeleid ten laste van reserve (€ 237.100 lagere onttrekking);

87

2. Paragrafen Inleiding De voorgeschreven paragrafen geven een “dwarsdoorsnede” van de programmabegroting. Het doel van de paragrafen is de raad in staat te stellen een aantal wezenlijke beleidslijnen vast te stellen en de uitvoering op hoofdlijnen te controleren. De paragrafen richten zich op de (beheers)onderwerpen die vooral belangrijk zijn voor de gemeentelijke bedrijfsvoering. Vroeger was deze informatie op meerdere plaatsen ‘versnipperd’ in de jaarstukken terug te vinden. Door de paragrafen worden de begroting en de jaarstukken dus inzichtelijker voor deze onderwerpen. Met de paragrafen heeft de raad een extra instrument (naast de programma´s) om de uitvoering te kunnen controleren. De volgende paragrafen zijn verplicht voorgeschreven: A. B. C. D. E. F. G.

Weerstandsvermogen en risicomanagement Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen Grondbeleid Lokale heffingen

Niet verplicht, maar naar analogie van de begroting 2018 is hieraan in deze jaarstukken toegevoegd: H. Reserves en voorzieningen. Waar mogelijk zijn de paragrafen gebaseerd op het reeds vastgestelde beleid voor het betrokken terrein. In dat geval wordt dan ook verwezen naar de relevante beleidsnota´s.

88

Paragraaf A: Weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen Door de Raad van Laren is een voorstel vastgesteld om te komen tot een verdere verdieping aan het risicomanagement van de gemeente Laren. De gemeente wil op een gestructureerde wijze risico’s beheersen en eventuele risico’s bewust nemen. Om die reden is het van belang om inzicht te hebben in eventuele grote financiële tegenvallers die bij de risico’s horen en het beschikbare weerstandsvermogen om deze risico’s op te vangen. In 2021 is een vernieuwde nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen vastgesteld door de Raad van Laren welke de basis levert voor de paragraaf in de jaarrekening 2022. De provincie Noord-Holland hanteert het Gemeenschappelijk Financieel toezichtkader. Dit toezichtkader geeft de provincie ruimte om maatwerk toe te passen. De provincie heeft aangegeven de beoordeling van de gemeentelijke begroting- en jaarstukken nadrukkelijker te richten op de meerjarenraming en de risico’s in relatie tot de financiële positie van de gemeente. Deze nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen vloeit voort uit meerdere aspecten. Enerzijds is dat de wettelijke regelgeving.

Naast deze formele aanleiding vanuit het oogpunt van regelgeving en kaderstelling is er ook een directe relatie tussen de inhoud van deze nota en interne ambitie tot kwaliteitsverbetering van de interne bedrijfsvoering (transparantie, verantwoording en bedrijfsmatig werken). Tenslotte heeft ook de accountant de achterliggende jaren geadviseerd het beleid rondom risicomanagement aan te scherpen. Gemeenten zijn overigens vrij om de wijze waarop weerstandsvermogen en risicomanagement wordt ingevuld te kiezen. Conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV, artikel 11) en indirect de Gemeentewet artikel 212. komt in deze paragraaf de volgende informatie aan de orde: - Beleid inzake weerstandscapaciteit en de risico’s; - Inventarisatie van de risico’s; - Inventarisatie van de weerstandscapaciteit; - Confrontatie risico’s met beschikbaar weerstandsvermogen.

Beleid inzake weerstandscapaciteit en de risico’s Het beleid is vastgelegd in de “Nota Risicomanagement en weerstandsvermogen Blaricum, Eemnes, Laren en BEL Combinatie”. Deze nota is door het college en de Raad in 2021 vastgesteld.

Begrippen In de nota zijn de volgende begrippen gedefinieerd:

89

Begrip

Toelichting

Weerstandscapaciteit

Dit zijn de middelen en de mogelijkheden waarover een gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken.

Risico’s

Een risico is een kans op het optreden van een positieve dan wel negatieve gebeurtenis van materieel belang die niet voorzien is in de begroting van enig jaar.

Weerstandsvermogen

Dit is de relatie tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s die zich binnen de gemeente kunnen manifesteren

Risicomanagement

Het identificeren en kwantificeren van risico’s en het bepalen van activiteiten die de kans van optreden van de risico’s en/of de gevolgen van de risico’s beheersbaar houdt.

Beheersmaatregelen

Het stelsel van maatregelen en procedures die worden genomen om de onderkende risico’s te ondervangen dan wel om de opkomende risico’s te signaleren en het effect hiervan te beperken.

Cyclische aanpak Gekozen is voor een cyclische aanpak bij het risicomanagement. In de nota risicomanagement zijn de volgende fasen beschreven: Fase

Activiteiten

1. Kaderstelling en strategie

Het vastleggen van de kaders in de nota risicomanagement en weerstandsvermogen

2. Risico-analyse

Inventariseren van de potentiële risico’s en deze vastleggen in een risicokaart. Een samenvatting van het resultaat wordt in deze paragraaf weergegeven. Per risico wordt inzicht gegeven in de kans dat een risico zich voordoet (verdeeld in 5 klassen) en het inschatten van het financiële gevolg (verdeeld in 5 klassen). De kans vermenigvuldigt met het financieel gevolg bepaalt de risico-score.

3. Beheersmaatregelen

Om de risico’s af te dekken worden beheersmaatregelen gedefinieerd en wordt een risico-eigenaar benoemd. Voor het omgaan met risico’s zijn een aantal basisstrategieën: Accepteren, reduceren, elimineren of overdragen/verzekeren

4. Monitoren en toetsen

In deze fase wordt informatie verstrekt, worden ontwikkelingen in beeld gebracht en resultaten beoordeeld.

5. Toezicht en toetsen

Risico’s worden (mede in het kader van interne controle) in verband gebracht met de beheersmaatregelen en het beschikbare weerstandsvermogen.

6. Continue verbetering

Op basis van (tussentijdse) resultaten kan beleid en methodiek worden bijgesteld.

90

Rolverdeling De volgende actoren hebben een rol bij risicomanagement: -

De raad stelt het beleid vast en stelt de paragraaf weerstandsvermogen in de begroting en jaarrekening vast. Het college ziet toe op een juiste uitvoering van risicomanagement en de verantwoording daarover. Het management en het ambtelijk apparaat van de gemeente zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van het risicomanagement waarbij het identificeren van de risico’s en het uitvoeren van beheersmaatregelen de kern vormt.

Ratio weerstandsvermogen Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, wordt een relatie gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico's en de daarbij benodigde weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstands-capaciteit. Deze relatie wordt in onderstaande figuur weergegeven.

Benodigde weerstandscapaciteit (risico’s op

Beschikbare weerstandscapaciteit: - Algemene reserve (vrij aanwendbaar) - Reserve Grondexploitatie (vrij

basis van organisatie brede inventarisatie) aanwendbaar) - Onbenutte belastingcapaciteit - Post onvoorzien

Weerstandsvermogen

De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit, kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt de ratio van het weerstandsvermogen: Beschikbare weerstandscapaciteit Ratio weerstandsvermogen = Benodigde weerstandcapaciteit

Vanuit externe organen (Rijk en/of Provincie) zijn er geen normen voor het weerstandsvermogen. De enige norm in het kader van financieel toezicht is dat de algemene reserve niet negatief mag zijn en indien deze negatief is, in een periode van 4 begrotingsjaren aangezuiverd moet zijn.

91

Onderstaande normen zijn algemeen aanvaard bij gemeentelijke overheden. Waarderingscijfer

Ratio

Betekenis

A

> 2,0

Uitstekend

B

1,4 - 2,0

Ruim voldoende

C

1,0 - 1,4

Voldoende

D

0,8 - 1,0

Matig

E

0,6 - 0,8

Onvoldoende

F

< 0,6

Ruim onvoldoende

Bij het gezonde financieel beleid die de gemeenten nastreven past het uitgangspunt dat de beschikbare weerstandscapaciteit minimaal gelijk moet zijn aan de benodigde weerstandscapaciteit. Dit betekent dat de ratio weerstandsvermogen tenminste 1,0 (voldoende) moet zijn. 3.4.2 Risico analyse Voor de beoordeling van de kans worden de volgende 5 klassen met referentiebeelden gehanteerd. Kans Voor de beoordeling van de kans hanteren we 5 klassen met de volgende referentiebeelden. Klasse

Referentiebeeld

Percentage

1

< of 1x per 10 jaar

10%

2

1x per 5 - 10 jaar

30%

3

1x per 2 - 5 jaar

50%

4

1x per 1 - 2 jaar

70%

5

1x per jaar of >

90%

Financieel gevolg Voor de beoordeling van de financiële gevolgen van een risico hanteren we onderstaande klassen met bijbehorende bandbreedtes. Klasse

Financieel gevolg

1

X < € 20.000

2

€ 20.000 > X < € 50.000

3

€ 50.000 > X < € 100.000

4

€ 100.000 > X < € 200.000

5

€ 200.000 > X

92

Indien het risico in klasse 5 valt (en dus groter is dan € 200.000), dient voor dat risico ook het maximale gevolg in euro te worden weergegeven. Wanneer dit bekend is, wordt ook het verwachte gevolg van een risico aangegeven. De hoogte van de bedragen zijn gebaseerd op ervaringscijfers van de hoogte van de risico’s vanaf de oprichting van de BEL-gemeenten.

Berekenen risicoscore De risicoscore wordt berekend door de kans score te vermenigvuldigen met de gevolgscore. Hoe hoger de uitkomst, hoe groter het risico.

Beheersmaatregelen Beheersing vraagt om een heldere verantwoordelijkheidsverdeling en bewuste keuzes ten aanzien van beheersingsmaatregelen.

In beeld brengen beheersingsmaatregelen Het is niet voldoende om de geïdentificeerde risico’s jaarlijks op te sommen. Het is belangrijk dat er iets met de risico’s gebeurt. Voor elk risico wordt aangegeven hoe hiermee wordt omgegaan. Hierbij is het van belang vast te stellen of het risico incidenteel of structureel is. Beheersmaatregelen zijn gericht op het beheersbaar maken van een risico. Veelal gaat dit gepaard met het verlagen van de risicoscore (kans x gevolg). Zowel de verlaging van de kans als het verlagen van het gevolg dragen bij aan de beheersing van het risico.

Inventarisatie van de risico’s Bij de inventarisatie van de risico’s zijn 18 risico’s geïdentificeerd. Hieronder worden alle risico’s met een geschat financieel effect van € 20.000 of meer genoemd en toegelicht die tot het moment van aanbieden van de jaarrekening bekend zijn. Het financieel effect is berekend door de kans te vermenigvuldigen met het ingeschatte financiële gevolg. ‘KANS-score’

*

Financieel gevolg

Klasse

Referentiebeeld

Percentage

Klasse

Financiële gevolg

1

< of 1x per 10 jaar

10%

1

X < € 20.000

2

1x per 5 - 10 jaar

30%

2

€ 20.000 > X < € 50.000

3

1x per 2 - 5 jaar

50%

3

€ 50.000 > X < € 100.000

4

1x per 1 - 2 jaar

70%

4

€ 100.000 > X < € 200.000

5

1x per jaar of >

90%

5

€ 200.000 > X

93

Hierbij is onderscheid gemaakt in structurele financiële gevolgen en incidentele financiële gevolgen. Als het nodig is kan van dit model worden afgeweken voor zover en als een bepaald risico de maximaal in dit model bereikbare waarde van € 200.000 overstijgt. Dit wordt separaat bij het benoemde risico aangegeven (zie risico inzake decentralisatie).

Risico

Omschrijving risico

Beheersmaatregel

Risico- Financieel effect in € score Structureel

Incidenteel

Programma 1: Bestuurszaken