B.01.1 BIJLAGE - Samenwerkingsagenda Gezamenlijk vooruit!

Samenwerkingsagenda provincie Noord-Holland en gemeenten Gooi en Vechtstreek

Gezamenlijk Vooruit

1

2 Inhoud

Voorwoord

Hoofdstuk 1 Landelijk gebied

Hoofdstuk 2 Economie

Hoofdstuk 3 Klimaat en energie

Inhoud

Hoofdstuk 4 Wonen

Hoofdstuk 5 Mobiliteit

Hoofdstuk 6 Governance

Voorwoord

Hoofdstuk 1 Landelijk gebied

Hoofdstuk 2 Economie

Hoofdstuk 3 Klimaat en energie

Hoofdstuk 4 Wonen

Hoofdstuk 5 Mobiliteit

Hoofdstuk 6 Governance

Bijlage 1 Actieagenda

Bijlage 1 Actieagenda

3 Inhoud

Voorwoord

Hoofdstuk 1 Landelijk gebied

Hoofdstuk 2 Economie

Hoofdstuk 3 Klimaat en energie

Hoofdstuk 4 Wonen

Hoofdstuk 5 Mobiliteit

Hoofdstuk 6 Governance

Bijlage 1 Actieagenda

Voorwoord Voor u ligt de nieuwe Samenwerkingsagenda van de provincie Noord-Holland en de zes gemeenten in de regio Gooi en Vechtstreek. De Gooi en Vechtstreek is de groenblauwe parel tussen vier groeiende, grote steden: Amsterdam, Almere, Utrecht en Amersfoort en vormt de draaischijf tussen West- en Oost-Nederland. De bossen, heiden, plassen en meren zijn de ‘longen’ in het verstedelijkte gebied om ons heen. De kwaliteit van de leefomgeving in de regio is hoog. Het is hier goed wonen, werken en recreëren. Economische ontwikkeling gaat samen met het koesteren van de unieke leefomgeving. Brede welvaart, een gezonde leefomgeving en duurzame ontwikkeling zijn belangrijke randvoorwaarden en thema’s die alle hoofdstukken raken. Maar dat brengt ook de nodige uitdagingen met zich mee: de omgeving staat onder druk door opgaven in de regio zelf op het gebied van wonen, ruimte voor werkgelegenheid, klimaat en de ontwikkelingen van het landelijke gebied. Daarnaast groeit de bevolking en het aantal arbeidsplaatsen in de omliggende grote steden. De ontwikkelingen binnen de regio en de uitbreiding van de steden om de Gooi en Vechtstreek heen zorgen voor een sterke groei van de mobiliteit.

In deze nieuwe agenda voor 2024-2027 zetten we de intensieve samenwerking voort. Een aantal onderwerpen dat ook in de vorige agenda was opgenomen loopt door. Deze zijn aangepast aan de actuele ontwikkelingen. In deze nieuwe agenda verdienen ook nieuwe onderwerpen extra aandacht in de samenwerking tussen provincie en gemeenten. De agenda bevat geen nieuw beleid, maar benadrukt op welke onderwerpen de provincie en gemeenten tijdens de looptijd van de agenda, van 2024 tot 2027, extra inzetten. We volgen wat op ons afkomt, handelen proactief en sturen bij indien nodig. Vanuit de provincie Noord-Holland is het coalitieakkoord ‘Verbindend Vooruit’ een belangrijke bouwsteen. Voor de gemeenten zijn dit de eigen collegeakkoorden, de Regionale Samenwerkingsagenda Gooi en Vechtstreek en de regionale propositie. Want samen komen we verder. In elk hoofdstuk vindt u een korte opsomming van de acties die we ondernemen. De uitwerking daarvan staat in de bijlagen.

De belangrijkste ambitie is om de unieke kwaliteiten van een bijzondere groenblauwe omgeving en een uniek economisch profiel van media en creatieve industrie in de Gooi en Vechtstreek te behouden, te versterken en te ontwikkelen en de regio ook in de toekomst leefbaar te houden. De regio wil zich daarin blijven onderscheiden. Investeren in de goede bereikbaarheid en goed openbaar vervoer naar bestemmingen in de regio is daarbij cruciaal. Het realiseren van deze doelen vraagt om samenwerking tussen de gemeenten in de regio en de provincie Noord-Holland. Samen met onze partners werken we aan een sterke, duurzame, gezonde en economisch krachtige Gooi en Vechtstreek, voor alle inwoners, in stedelijk en landelijk gebied. Uit de evaluatie van de Samenwerkingsagenda 2019-2023 blijkt dat met gezamenlijke inzet vanuit de provincie en gemeenten in de regio de opgaven efficiënter en beter kunnen worden uitgevoerd en de deelname van andere betrokken partijen groter wordt. Daarnaast zijn de provincie en gemeenten samen sterker op een aantal bepalende (boven)regionale trajecten die doorwerken in de Gooi en Vechtstreek met besluitvorming in de komende periode. Op veel urgente thema’s is op die manier vooruitgang geboekt.

Hugo Bellaart, Regio Gooi en Vechtstreek

Rosan Kocken, regiogedeputeerde Gooi en Vechtstreek

Gert Zagt, Regio Gooi en Vechtstreek

4 Inhoud

Voorwoord

Hoofdstuk 1 Landelijk gebied

Hoofdstuk 2 Economie

Hoofdstuk 3 Klimaat en energie

Hoofdstuk 4 Wonen

Hoofdstuk 5 Mobiliteit

Hoofdstuk 6 Governance

Bijlage 1 Actieagenda

“De Gooi en Vechtstreek is een van de meest waterrijke gebieden van onze provincie, wat het uniek maakt, maar ook uitdagingen meebrengt. Klimaatverandering zorgt voor droogte en hevige regenval. Dit bedreigt bijvoorbeeld de waterkwaliteit in het gebied. Wat op zijn beurt de biodiversiteit en natuur aantast. Samen moeten we hiermee aan de slag.” Rosan Kocken

5 Inhoud

Voorwoord

Hoofdstuk 1 Landelijk gebied

Hoofdstuk 2 Economie

Hoofdstuk 3 Klimaat en energie

Hoofdstuk 4 Wonen

Hoofdstuk 5 Mobiliteit

Hoofdstuk 6 Governance

Bijlage 1 Actieagenda

Hoofdstuk 1. Landelijk gebied De Gooi en Vechtstreek heeft een divers landschap van hoge kwaliteit. De diversiteit van landschappen binnen één regio in de Randstad is uniek. Dit willen we behouden en waar nodig herstellen en versterken. Daarom zetten de regio en provincie zich vol overtuiging in op het ontwikkelen en versterken van het landelijk gebied dat al langere tijd onder druk staat. Vanuit het Provinciaal Programma Landelijk Gebied (PPLG) komen de provincie en gemeenten gezamenlijk de afspraken na met het Rijk en Europa op het gebied van biodiversiteit, stikstof, water, bodem en klimaat. Uiteraard worden ook andere relevante partners in de regio, zoals de natuurbeheerders, het waterschap, (agrarische) onder­ nemers en inwoners hierbij betrokken. De verscheidenheid van de natuur in de regio is van groot belang voor de biodiversiteit. Dat biedt ook kansen. Naast inzet in het buitengebied dragen gemeenten binnenstedelijk bij aan vergroening, ruimte voor water en het verminderen van CO2-uitstoot. Dit wordt deels opgepakt bin­ nen het hoofdstuk klimaatadaptatie. We willen veel, maar voor veel van deze plannen is wel geldnodig van het Rijk.

Natuurbehoud en herstel

De natuur in de Gooi en Vechtstreek heeft net als op veel andere plaatsen in de provincie hulp nodig om uniek te blijven. In het Naardermeer, de Oostelijke Vecht­ plassen worden natuurherstelwerkzaamheden uitgevoerd en wordt stikstofneerslag voorkomen. Daarnaast zetten gemeenten en provincie ook nog in op het realiseren van het Natuurnetwerk Nederland, dat het lokale karakter versterkt en de natuur­ gebieden in de regio verbindt. Een belangrijke plek om verder op in te zetten zijn de zandgronden in het Gooi. Ook de waterkwaliteit in het Gooimeer dat deels N2000gebied is, vraagt om aandacht.

Waterhuishouding en waterkwaliteit De ongemakkelijke boodschap is dat het landelijk gebied niet in balans is. Op veel plaatsen zijn de natuur-, bodem- en waterkwaliteit in slechte staat en zijn we onvol­ doende voorbereid op klimaatverandering. Wel komen veel verschillende opgaven samen. Dit vraagt om een brede blik en een integrale aanpak voor landbouw, land­ schap, erfgoed en recreatie.

Grondwater stroomt van de hogere zandgronden van het Gooi naar het westen en het oosten. De natuurwaarden van de Vechtplassen en het Naardermeer zijn afhankelijk van deze kwel. Het watersysteem in de Gooi en Vechtstreek is in de loop der jaren echter sterk veranderd door verschillende vormen van ruimtegebruik. De effecten hiervan zijn steeds meer merkbaar. Dit kan problemen veroorzaken, zowel voor de natuur en het watersysteem als in de dorpen en steden.

6 Inhoud

Voorwoord

Hoofdstuk 1 Landelijk gebied

Hoofdstuk 2 Economie

Hoofdstuk 3 Klimaat en energie

Provincie en gemeenten streven ernaar het gebied minder afhankelijk te maken van het water uit de rivieren en meren zoals het Amsterdam-Rijnkanaal en het IJmeer en stemmen het landgebruik beter af op de natuurlijke eigenschappen van het bodemen watersysteem. De waterkwaliteit dient in de Gooi en Vechtstreek verbeterd te worden om de Europese Doelstellingen uit de Kaderrichtlijn Water te kunnen halen, onder meer voor de N2000gebieden en het Gooimeer.

Hoofdstuk 4 Wonen

Hoofdstuk 5 Mobiliteit

Hoofdstuk 6 Governance

Kortom, er liggen in de Gooi en Vechtstreek volop kansen voor modernisering van recreatieve voorzieningen, een betere spreiding van recreatie en nieuwe verdienmo­ dellen voor de landbouw. Ook initiatieven in de landbouw die een transitie willen maken, die passen bij de natuurwaarden, vragen om ondersteuning.

ACTIES (de volgende acties worden opgepakt) Natuurbehoud en herstel

Klimaatverandering raakt ook de drink- en zoetwatervoorziening, waaronder de water­ wingebieden in de regio. Met daarbij ook nog eens een toenemende bevolking in de MRA is dit een extra urgent vraagstuk. Binnen het traject WAAG en vervolg op het onderzoek Toekomstbestendige Heuvelrug Gooi en Vechtstreek wordt hiernaar verder gekeken.

• Prioriteren en uitvoeren Provinciaal Programma Landelijk Gebied.

Recreatie en landbouw

Recreatie

De regio trekt veel recreanten, zowel op land als aan het water. Investeringen in water-, natuur- en landschappelijke vraagstukken gebundeld met het versterken van recreatie­ mogelijkheden in het gebied, kunnen een impuls geven aan het hele gebied. Daarbij moet de juiste balans worden gezocht tussen behoud van kwaliteit en economisch profiteren van de toenemende druk in het aantal recreanten. We koesteren de waarden van de groenblauwe leefomgeving en het historisch erfgoed, zoals een deel van het Unesco Werelderfgoed de Hollandse Waterlinies dat door de regio loopt. De bestaande natuur- en recreatiegebieden en de aanleg van nieuwe recreatie­ voorzieningen kunnen de groei van de recreatieve behoefte opvangen. De regio en provincie willen daarvoor de komende jaren onder meer herkenbare overstapplaatsen ontwikkelen van waaruit je als bezoeker de regio kunt verkennen en het landschap kunt beleven.

Bijlage 1 Actieagenda

Waterhuishouding en waterkwaliteit • Vervolg ontwerpend onderzoek Toekomstbestendige Heuvelrug Gooi en Vechtstreek.

• Combineren natuur, water en recreatie om toeristen te spreiden én toeristen voldoende ruimte te geven om te kunnen recreëren op die plekken waar dat voor de natuur wél kan. • Ontwikkelen en (herinrichten) recreatieve landingsplaatsen.

Landbouw • Pilots landbouw geïnitieerd vanuit het gebied.

7 Inhoud

Voorwoord

Hoofdstuk 1 Landelijk gebied

Hoofdstuk 2 Economie

Hoofdstuk 3 Klimaat en energie

Hoofdstuk 4 Wonen

Hoofdstuk 5 Mobiliteit

Hoofdstuk 6 Governance

Bijlage 1 Actieagenda

Hoofdstuk 2. Economie De Gooi en Vechtstreek is van oudsher een woon- en werkregio. De ontwikkeling van de media is hier gestart. Met het Media Park beschikt de regio over een herkenbaar centrum voor de media-industrie. De creatieve sector is een belangrijke werkgever voor de regio. In Hilversum is deze goed voor 27% van de werkgelegenheid, maar ook in de andere gemeenten in Gooi en Vechtstreek is deze sector sterk vertegenwoordigd. Het cluster biedt kansen waar de gemeenten uit de Gooi en Vechtstreek verder op in willen zetten. Dit brengt ook een aantal opgaven met zich mee. Een beroepsbevolking in balans , is belangrijk. Scholing draagt daaraan bij. Inzet op media, innovatie, recreatie en toerisme vergroot het aantal banen van praktijk­ geschoolden waaraan sterkbehoefte is in de regio (zie ook verstedelijkingsconcept NOVEX MRA). Provincie en gemeenten mobiliseren ondernemers en onderwijsinstel­ lingen om actueel, innovatief en relevant onderwijs te bieden. Belangrijkste doelgroep is de middelbaar opgeleide beroepsbevolking.

Bereikbare werkgelegenheid

Mensen moeten hier prettig kunnen werken en wonen en comfortabel gebruik kunnen maken van diverse (duurzame) vervoermiddelen. Concentratie van werkgelegenheid rondom centrale en goed bereikbare openbaar vervoer-knooppunten (OV-knoop­ punten) wordt steeds belangrijker. Dit leidt tot kortere reistijden, minder verkeersbewe­ gingen en behoud van groen buiten de steden. Bereikbaarheid van verder gelegen bedrijventerreinen en grotere werklocaties via het openbaar vervoer en een ketenreis die aansluit op de OV-knooppunten heeft de aandacht.

Recreatie

Kansen voor recreatie en toerisme in de groenblauwe parel die de regio is, vragen erom ook economisch te worden benut. Dit draagt niet alleen bij aan een gezonde leefomgeving van de inwoners, maar helpt ook de leefbaarheid van de regio en kernen die verder gelegen zijn van de grootste OV-knooppunten. Ook biedt het meer werkgelegenheid voor de middelbare beroepsbevolking, waar behoefte aan is. De ontwikkeling van een Media Campus is een belangrijk speerpunt de komende periode, evenals innovatie, waaronder inzet op kunstmatige intelligentie (AI). Een andere economische kracht van deze regio zijn de natuur, landschap en cultuurhistorie. Verschillende unieke trekpleisters dicht bij elkaar maken het gebied een groenblauwe parel voor recreatie.

Media

Verdere inzet op media en innovatie is een speerpunt van de regiogemeenten. Daarbij is de doorontwikkeling van het Media Park naar een duurzame campus in een aantrekkelijke omgeving zeer relevant en verdient een impuls. Met een robuuste campusorganisatie kan structureel worden gewerkt aan de pijlers van de innovatie­

8 Inhoud

Voorwoord

Hoofdstuk 1 Landelijk gebied

Hoofdstuk 2 Economie

Hoofdstuk 3 Klimaat en energie

agenda en het verbeteren en versterken van een aantrekkelijk ecosysteem op het Media Park.

Scholing

Om de aansluiting van het onderwijs op de (regionale) arbeidsmarkt te verbeteren brengen provincie en de regio scholen, bedrijven, sociale partners en kennisinstituten bij elkaar. De belangrijkste doelgroep is de middelbaar opgeleide beroepsbevolking, omdat de mismatch tussen hun vaardigheden en de vraag van werkgevers het grootst is. Een campusstructuur op het Mediapark met flexibel onderwijs om beter in te kunnen spelen op snelle veranderingen op de arbeidsmarkt, draagt hieraan bij. Op de Media Campus ligt daarnaast ook de focus op hoger beroeps- en universitair onderwijs. Het ROC van Amsterdam en enkele hogescholen hebben zich al gevestigd op het Media Park. Het doel is om meer onderwijsinstellingen aan te trekken op de Media Campus. Naast het mediaprofiel ondersteunt de provincie graag ontwikkelingen met focus op de klimaatopgave en de sectoren op techniek en technologie, waar alle bedrijfstakken mee te maken hebben.

Hoofdstuk 4 Wonen

Hoofdstuk 5 Mobiliteit

Hoofdstuk 6 Governance

Er blijft daarbij ruimte voor sterke, duurzame en innovatieve landbouw die gezond en betaalbaar voedsel produceert. De provincie wil bijdragen aan projecten en activiteiten die leiden tot een betere balans tussen voedselproductie en de zorg voor bodem, water en biodiversiteit. Om stikstofreductie mogelijk te maken wordt ingezet op bewezen technieken en onderzocht welke nieuwe en innovatieve trajecten hieraan een bijdrage kunnen leveren. Ook de overgang naar de kringlooplandbouw wordt ondersteund.

ACTIES (de volgende acties worden opgepakt) Media • Doorontwikkeling Media Campus.

Arbeidsmarkt en onderwijs • Verbinden regionale ontwikkelingen aan Media Campusontwikkeling.

Behouden en verduurzamen bedrijventerreinen

Behouden en verduurzamen werklocaties

In een sterke regio is ruimte voor economie en bedrijvigheid. Gemeenten en provincie zetten zich dan ook in om in ieder geval de bestaande ruimte voor bedrijven en industrie te behouden.

• Inzet op zes hoofdlijnen MRA Bedrijventerreinenstrategie. • Verduurzamen werklocaties. • Ondersteunen innovatief MKB.

Omdat een goede balans tussen wonen, werken en gezondheid van levensbelang is, zetten provincie en gemeenten in op het ondersteunen van bedrijven om de omslag naar meer duurzame en schone productieprocessen te kunnen maken. Om bedrijven­ terreinen aantrekkelijk te houden worden vernieuwing en verduurzaming van bestaande bedrijventerreinen en kantoorlocaties gestimuleerd. Hiervoor is een goede organisatie­ graad van ondernemingen essentieel.

Circulaire economie

Circulaire economie

• Aansluiten bij House of Hospitality. • Ruimte voor recreatie.

Gemeenten spelen een belangrijke rol in de overgang naar een circulaire economie. De provincie kan helpen bij het verder brengen van circulaire initiatieven van bedrijven, maatschappelijke organisaties en inwoners.

Innovatieve landbouw

De uitdaging wordt om de komende jaren de emissies in de landbouw verder terug te dringen in combinatie met een (financieel) gezonde landbouw. Deels kan hier worden aangesloten bij andere doelen zoals groenblauwe dooradering en herstel van het landschap en uitwerkingen geven aan de voedselvisie.

Bijlage 1 Actieagenda

• Verkenning circulaire werklocaties.

Innovatieve landbouw • Innovatie landbouw: Field Labs.

Recreatie

9 Inhoud

Voorwoord

Hoofdstuk 1 Landelijk gebied

Hoofdstuk 2 Economie

Hoofdstuk 3 Klimaat en energie

Hoofdstuk 4 Wonen

Hoofdstuk 5 Mobiliteit

Hoofdstuk 6 Governance

Bijlage 1 Actieagenda

Hoofdstuk 3. Klimaat en energie Klimaatverandering en duurzaamheid lopen als een rode draad door deze Samenwerkingsagenda heen. Het doel: de CO2-uitstoot en het gebruik van fossiele brandstoffen verminderen. Ook willen we bestand zijn tegen extreme weersveranderingen. Dat heeft gevolgen voor bijvoorbeeld wonen, werken, vervoer en de landbouw. Duurzaamheid en circulariteit

De overgang naar een meer circulaire economie en duurzame energie dragen bij aan het verminderen van de klimaatverandering. Dit betekent dat we zorgen voor voldoende laadinfrastuctuur voor elektrisch vervoer, een bijdrage leveren aan het verduurzamen van woningen, bedrijventerreinen en kantorenparken. Hiervoor is het ook nodig om de overgang naar duurzame energiebronnen te versnellen en te zorgen dat iedereen mee kan doen. Gemeenten en provincie hebben zich gecommitteerd aan het Klimaatakkoord waar dit enkele uitwerkingen van zijn. Deze opgaven vragen om (tijdelijk) extra ruimte. Het is belangrijk te kijken waar dingen in samenhang opgepakt kunnen worden en waar keuzevraagstukken liggen in de ruimte.

Klimaatverandering

Het verder voorbereiden en inspelen op de klimaatveranderingen gaan in de regio Gooi en Vechtstreek hand in hand met andere duurzaamheidsopgaven. Verduurzamen van bedrijventerreinen en nieuwe woningbouw in combinatie met het klimaatadaptief inrichten is een voorbeeld. Dat leidt bovendien tot een gezonde en toekomstbesten­ dige leefomgeving.

De gevolgen van de klimaatverandering (hevigere regenval, langere periodes van droogte en hitte en mogelijke overstroming of tijdelijke wateroverlast) worden al zicht­ baar in de fysieke leefomgeving en geven problemen nu en in de toekomst. In het landelijk gebied wordt dit aangepakt in het Provinciaal Programma Landelijk Gebied. Binnen de bebouwde kom leveren gemeenten in de regio een grote bijdrage aan vergroening, ruimte voor water en het verminderen van CO2-uitstoot. Gemeenten zijn binnenstedelijk meer aan zet, de provincie meer in het landelijk gebied. Klimaat­ verandering raakt ook de drinkwatervoorziening, waaronder de waterwingebieden in de regio.

Aanpassing van de huidige situatie en rekening houden met klimaatverandering bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen zijn belangrijke randvoorwaarden. Daarbij worden oplossingen gezocht voor wateropslag, het tegengaan van hittestress en een goede luchtkwaliteit. In de bebouwde kom kan hiervoor klimaatadaptief worden gebouwd en groen worden aangelegd voor verkoeling vansteden en dorpen. In de vorige Samenwerkingsagenda is de meerwaarde verkend naar een gebieds­ gerichte klimaatagenda met de provincie, gemeenten en waterschap AGV voor zowel binnenstedelijk als landelijk gebied met de focus op ontwikkelingen binnen de Gooi en Vechtstreek. Dit komt deels terug in het PPLG. Waar nodig worden aanvullende afspraken gemaakt en weergegeven waar de urgentie ligt.

10 Inhoud

Voorwoord

Hoofdstuk 1 Landelijk gebied

Hoofdstuk 2 Economie

Hoofdstuk 3 Klimaat en energie

Energievoorziening garanderen

Het oplossen van de problemen op het energienetwerk is zeer urgent. Het is niet alleen een randvoorwaarde omde energietransitie goed te laten verlopen, maar ook voor het verduurzamen van bedrijven en het behalen van de woningbouwopgaven. Netcongestie, de file op het stroomnet, leidt tot grote problemen. Om te voorkomen dat we zonder elektriciteit komen te zitten pakken de provincie, netbeheerders en betrokken gemeenten de belangrijkste knelpunten aan in het elektriciteitsnetwerk.. Tegelijkertijd wordt een ontwerp gemaakt voor toekomstbestendige nieuwe energie­ netwerken. Hiervoor werken wij samen in de Taskforce Energie-Infrastructuur. Daarin hebben zogeheten urgentielocaties speciale aandacht.Denk aan het Media Park (nationale norm in verband met calamiteiten) en ziekenhuizen. De oplossing zit in de aanleg van nieuwe infrastructuur, maar ook in het verder besparen, verdelen en intelligenter benutten van energie. Het inzetten op slimme combinaties kan ook een oplossing bieden om het elektriciteitsnet te ontlasten. Denk aan innovatieve oplossingen op bedrijventerreinen, buurtbatterijen,besparen en inzetten op alternatieve warmtebronnen. Hiervoor is vanuit de provincie ondersteuning beschikbaar. Om de problemen op te lossen is ook ruimte nodig voor de energie-infrastructuur, zoals nieuwe hoogspanningskabels en transformatorstations.

Tussen Diemen en Ens wordt door het ministerie van EZK en TenneT een verkenning en onderzoek uitgevoerd voor een voorkeurstracé en het goed inpassen in het landschap voor een nieuw hoogspanningstracé. Verschillende tracés worden verkend waarbij enkele door Gooise Meren en een tracé voor de kust bij Huizen. Provincie en gemeenten trekken samen op om ervoor te zorgen dat het uiteindelijke voorkeurstracé landschappelijk goed wordt ingepast en woon- en natuurgebieden en de Hollandse Waterlinies zo min mogelijk worden aantast.

Hoofdstuk 4 Wonen

Hoofdstuk 5 Mobiliteit

Hoofdstuk 6 Governance

ACTIES (de volgende acties worden opgepakt) Duurzaamheid en circulariteit • Regionale Energie Strategie Noord-Holland Zuid (RES). • Circulair bouwen.

Klimaatverandering • Klimaatagenda.

Energievoorziening garanderen • Energie-Infrastructuur. • Inpassing 380KV hoogspanningstracé Diemen-Ens.

Bijlage 1 Actieagenda

11 Inhoud

Voorwoord

Hoofdstuk 1 Landelijk gebied

Hoofdstuk 2 Economie

Hoofdstuk 3 Klimaat en energie

Hoofdstuk 4 Wonen

Hoofdstuk 5 Mobiliteit

Hoofdstuk 6 Governance

Bijlage 1 Actieagenda

Hoofdstuk 4. Wonen De druk op de woningmarkt is groot. Tot 2030 moeten er in Noord-Holland 184.000 woningen bijgebouwd worden. Ook de Gooi en Vechtstreek staat voor een grote opgave. Hier moeten bijna 7.000 nieuwe woningen worden gebouwd. Daarnaast zijn er afspraken gemaakt over het beter gebruiken van de bestaande voorraad (o.a. doorstroming) en het verduurzamen van bestaande woningen. De woningbouwprojecten vanaf vijftig woningen worden regionaal afgestemd en getoetst door de provincie. In de regionale afstemming wordt ook rekening gehouden met andere ruimtelijke functies zoals behoud vanbedrijfslocaties. De gemeenten in Gooi en Vechtstreek hebben de afgelopen jaren gemiddeld 800 woningen per jaar aan de woningvoorraad toegevoegd. Dit is in lijn met de opgave. Er is voldoende plancapaciteit. Om samen te werken aan een sterke regio houden gemeenten zich aan de regionale woonvisie en het Woonakkoord waarin is overeengekomen dat er binnenstedelijk wordt gebouwd en waarin wordt bepaald welke woningbouw waar komt in het landelijk gebied. Onder voorwaarden wil de provincie mogelijkheden creëren voor woningbouw in aansluiting op bestaande bebouwing aan de randen van kernen in gemeenten die dat wensen om deze gezond en vitaal te houden.

Sneller woningen bouwen

De provincie en de gemeenten hebben afspraken gemaakt over nieuwbouw. Deze afspraken zijn vastgelegd in zogenoemde ‘woonakkoorden’en deze komen terug in de ‘Woondeal’ die de Metropoolregio Amsterdam heeft gesloten met de minister van Binnenlandse Zaken. Het woonakkoord en de Woondeal bevatten de toekomstige uitdagingen, acties en afspraken voor de komende 5 jaar. Er is afgesproken dat tot 2030 in totaal 6.900 nieuwe woningen worden gebouwd. Van die woningen is minstens eenderde betaalbaar voor de laagste inkomens en tweederde in het betaalbare segment in de nieuwbouwprogrammering. Verder zijn er afspraken gemaakt over klimaatneutraal en circulair bouwen met de focus op bouwen in de buurt van OV-knooppunten en met behoud van de groene en gezonde leefomgeving.

Gemeenten beslissen over hun eigen bestemmingsplannen, waarin de woningbouw­ aantallen zijn opgenomen. Om de puzzel goed en snel te leggen, helpt de provincie gemeenten, in samenwerking met het Rijk en de MRA, om vertraging van de woning­ bouwplannen te voorkomen en problemen op te lossen. Zo kunnen er meer betaalbare woningen worden gebouwd. De provincie kan gemeenten hierbij financieel steunen en kennis en expertise inzetten om de problemen te helpen oplossen.

Bouwen bij OV-knooppunten

80 procent van de plannen voor nieuwe woningen ligt binnen tien minuten fietsen van een OV-knooppunt. Deze centrale en goed bereikbare locaties worden steeds belangrijker voor de woningbouwopgave en werkgelegenheid. Ze zorgen voor

12 Inhoud

Voorwoord

Hoofdstuk 1 Landelijk gebied

Hoofdstuk 2 Economie

Hoofdstuk 3 Klimaat en energie

kortere reistijden, minder verkeersbewegingen en behoud van groen buiten de steden. Zo werken we aan bereikbare steden en dorpen. De focus ligt de komende periode bij de grotere gebieden op Stationsgebied Hilversum, Sportpark Hilversum (Arenapark) Crailo/het voormalig Tergooi MC-terrein en Bussum Zuid. Hilversum Media Park is in beeld voor de doorontwikkeling van de Media Campus. Daarnaast kenmerkt de regio zich van oudsher door veel kleine, vaak particuliere woningbouwlocaties. Deze zijn vaak lastig en duur qua ontwikkeling, maar dragen substantieel bij aan de opgaven voor de regio

Leefbaarheid en voorzieningen

Voor vitale dorpen en steden zijn goede voorzieningen, zoals scholen, sportaccommo­ daties, dorpshuizen en toegang tot cultuur cruciaal. De provincie en de regio maken daarover afspraken in regionale voorzieningenakkoorden. De provincie ziet waar nodig een rol in de ondersteuning van sport, dorpshuizen, bibliotheken en cultuur.

Bereikbaarheid

De woningbouwambities binnen de Gooi en Vechtstreek kunnen niet los worden gezien van investeringen in de infrastructuur.

Hoofdstuk 4 Wonen

Hoofdstuk 5 Mobiliteit

Hoofdstuk 6 Governance

ACTIES (de volgende acties worden opgepakt) Sneller woningen bouwen • Uitvoeren afspraken woonakkoord (regionaal) en Woondeal (MRA). • Afstemmen en monitoren plannen en realisatie. • Regio formuleert versnellingstafel vanuit PFHO en (indien nodig PWG).

Pilot houtbouw, streekarchitectuur, toepassing lokale materialen • Bouwen bij OV-knooppunten. • Actieprogramma Gooicorridor.

Leefbaarheid en voorzieningen • Opzetten regionale voorzieningenakkoorden om leefbaarheid kernen te versterken.

Bijlage 1 Actieagenda

13 Inhoud

Voorwoord

Hoofdstuk 1 Landelijk gebied

Hoofdstuk 2 Economie

Hoofdstuk 3 Klimaat en energie

Hoofdstuk 4 Wonen

Hoofdstuk 5 Mobiliteit

Hoofdstuk 6 Governance

Bijlage 1 Actieagenda

Hoofdstuk 5. Mobiliteit Iedere dag zijn in de Gooi en Vechtstreek mensen en goederen op weg naar hun bestemming. Lopend, met de fiets, het OV of de auto, of een combinatie daarvan. Veel bovenregionaal verkeer gaat door deze regio die de Gooi en Vechtstreek zelf niet als eindbestemming heeft. De A1, A27 en spoor hebben een corridorfunctie. De capaciteit staat onder druk en de drukte op het mobiliteitsnetwerk neemt de komende jaren alleen maar toe. Mede door ontwikkeling van woningbouwplannen elders in de steden om de Gooi en Vechtstreek heen. Dit levert naast files en overvolle bussen en treinen ook extra CO2-uitstoot op. De provincie, regio en gemeenten werken samen op het thema bereikbaarheid. Niet alleen vanwege de opgaven in de regio zelf, maar ook vanwege de groeiende steden om de regio heen. Het is van groot belang voor de leefbaarheid om de regio bereikbaar te houden en ook om binnen de regio snel en via verschillende modaliteiten te kunnen verplaatsen. De komende periode blijven we inzetten op een mobiliteitstransitie waarbij zowel gemeenten in de Gooi en Vechtstreek als ook provincie extra aandacht hebben voor (H)OV, fiets en ketenreis. Ook het ontlasten van de verkeersdruk verdient aandacht. De focus ligt op een samenhangende inzet van alternatieve maatregelen om de bereikbaarheid in goede banen te leiden.

Denk dan aan goed OV, en het beter benutten van de bestaande netwerken. Maar ook fietsmaatregelen en het inzetten op doorfietsroutes, waarbij geschikte overstapplaatsen ontwikkeld worden voor woon- en werkverkeer en voor recreatiedoeleinden, gedragsmaatregelen en de werkgeversaanpak hebben de aandacht. Er zijn opgaven die niet overal in het gebied goed toepasbaar zijn, zoals gedragsmaatregelen op plekken waar geen of minder frequent OV rijdt. Omslag naar meer regulier (H)OV en publieke mobiliteit is daar eerst noodzakelijk. De verkeersveiligheid staat altijd voorop, onder meer door veiligere inrichting van wegen en kruispunten en het stimuleren van veiliger gedrag. Er wordt daarnaast geïnvesteerd in bewust reisgedrag met schonere vervoermiddelen, geholpen door slimme systemen. Verkend wordt deze opgaven op te nemen in een Regionaal Mobiliteitsprogramma. Met als doel om klimaatneutraal te zijn in 2040. Op die manier wordt het wegennetwerk zoveel als mogelijk ontlast. Zo houden we de regio bereikbaar én leefbaar.

14 Inhoud

Voorwoord

Hoofdstuk 1 Landelijk gebied

Hoofdstuk 2 Economie

Hoofdstuk 3 Klimaat en energie

Om de regio in de toekomst bereikbaar en leefbaar te houden is goed en betaalbaar openbaar vervoer dus essentieel. We moeten als overheid veel meer kijken naar de totale reis van-deur-tot-deur. Daarom willen we investeren in nieuwe vormen van open­ baar vervoer en in knooppunten die overstappen op ander vervoer makkelijk maken.

OV-knooppunten en omgeving

Regionaal is afgesproken dat de meeste ruimtelijke ontwikkelingen (zoals toevoegen woningen en werklocaties) rondom de OV-knooppunten plaatsvinden. De Gooilijn (trein) is een belangrijke ader waarop de knooppunten (stations) en andere (openbare) vervoermiddelen aansluiten.

Hoofdstuk 4 Wonen

Hoofdstuk 5 Mobiliteit

Hoofdstuk 6 Governance

Bijlage 1 Actieagenda

Overstap fiets en OV – ketenreis

De fiets en het OV zijn een sterk duo, ook om het landelijk gebied bereikbaar te houden. De fiets is het meest gebruikte middel van en naar treinstations, HOVoverstappunten en bushaltes. We zijn niet voor niets een fietsland! Belangrijke routes die woonkernen, werk- en winkelgebieden, onderwijslocaties, OV-knooppunten en recreatiegebieden met elkaar verbinden, moeten zó verbeterd worden dat fietsen voor nóg meer reizigers aantrekkelijk en veilig wordt. Concreet spannen we ons in om in ieder geval zes prioritaire doorfietsroutes te verwezenlijken waarover al afspraken zijn gemaakt . Hierbij staat de verkeersveiligheid voorop en wordt rekening gehouden met de verschillende fietssnelheden.

Om de overstap tussen (openbare) vervoermiddelen te stimuleren zijn prettige en goed ingerichte overstappunten cruciaal. In relatie tot verdere optimalisatie van het OV netwerk en reizen via de Gooicorridor, HOV en het regionaal busnetwerk zijn de OV-knooppunten en HOV-overstapplaatsen de belangrijke schakels. Knooppunt Crailo, Muiden P+R en de stations Hilversum, Hilversum Sportpark en Bussum Zuid hebben daarbij prioriteit. We blijven ons gezamenlijk inspannen samen met andere partijen die meedoen aan het actieprogramma Gooicorridor, bij de uitwerking van een regionale hubstrategie en de implementatie hiervan.

De regio en de provincie werken aan een ontwerp- en implementatieplan voor een deelfietsensysteem, ook in het recreatieve buitengebied. Stallingsfaciliteiten horen hier ook bij.

Ontwikkelingen treinvervoer Gooicorridor

Om het wegennet te ontlasten, gaan we met elkaar kijken welke maatregelen kansrijk zijn. De doorstroming van de A27 tussen knooppunt Eemnes en Flevoland en van de A1, die dwars door het gebied lopen zijn cruciaal voor de bereikbaarheid van en leefbaarheid in de regio en heeft de aandacht.

De Gooilijn is een levensader door de regio. De bereikbaarheid van het openbaar vervoer en ontwikkeling van stationsgebieden is extra van belang nu de investeringen op de A1 en A27 ‘on hold’ staan. Veel ontwikkelingen op andere vlakken, zoals wonen, werken en voorzieningen worden in de regio geconcentreerd rondom de Gooilijn. De verder van knooppunten gelegen kernen krijgt aandacht door inzet op bereikbaarheid (richting de OV-knooppunten), deelvervoer en het op peil houden van voorzieningen om de leefbaarheid te behouden of verbeteren. Provincie en gemeenten zetten zich daarom gezamenlijk in voor een verbeterde bereikbaarheid en dienstregeling van en op de Gooilijn tussen Amsterdam en Utrecht, Amersfoort en verder richting het oosten van het land en richting Almere en Lelystad. Zowel voor de kortere termijn, als ook voor de langere termijn. We trekken samen op binnen het traject OV Schiphol-Amsterdam-Almere-Lelystad en het in kaart brengen van verbeteringen en versnellingen op het traject vanaf 2030.

Ontlasten verkeersdruk

Naast extra inzet op OV en fiets blijft aandacht voor de auto van belang. Deze wordt in de Gooi en Vechtstreek nog steeds veel door de inwoners en bezoekers (waaronder werknemers) gebruikt.

De komende jaren wordt er, afhankelijk van nieuw kabinetsbeleid, mogelijk niet geïn­ vesteerd in de uitbreiding van de snelwegen A27 en de op- en afritten van de A1 die door en langs de regio lopen. Hierover zijn eerder met het Rijk (MIRT 2021 en 2022) afspraken gemaakt. Door de herprioritering van het landelijke Mobiliteitsfonds is niet duidelijk wanneer investeringen in dit netwerk mogelijk zijn. Het is daarom des te belangrijker om als regio en provincie samen in te zetten op alternatieven, waaronder een goed OV-aanbod. Tegelijkertijd is het zaak dat de opgaven voor de A27 en A1 op de regio op langere termijn niet van de agenda van het Rijk verdwijnt. De gemeenten en de provincie willen sluiproutes voorkomen. Daarvoor zetten ze onder meer Smart Mobility en minder hindermaatregelen (verkeersmanagement) in. Het monitoren van de verkeersdruk wordt voortgezet en er wordt gekeken of dat kan worden uitgebreid. De A27 komt in 2024 terug op de MIRT agenda met het Rijk. Daarnaast zetten we in op de werkgevers- en gedragsaanpak.

15 Inhoud

Voorwoord

Hoofdstuk 1 Landelijk gebied

Hoofdstuk 2 Economie

Hoofdstuk 3 Klimaat en energie

Onderhoud

Vervanging en renovatie van grote infrastructuur zoals bruggen, viaducten, tunnels, gemalen, stuwen, damwanden, wegfunderingen en rioleringen zijn voorwaarden om de regio veilig, bereikbaar en leefbaar te houden. De op ons af komende renovatieen vervangingsopgaven van onze infrastructuur vraagt om een brede samenwerking in Noord-Holland. Provincie en gemeenten kunnen het zich niet veroorloven om renovatie of vervanging voor zich uit te schuiven. Provincie en gemeenten willen dit daarom samen anders gaan doen, zodat zij samen beter een vuist kunnen maken.

Beperkingen

Dit zijn onze gezamenlijke ambities. We realiseren ons dat er een werkelijkheid is waarbij de OV-inzet onder druk staat en ook mobiliteitsinvesteringen de komende periode minder zullen zijn, zowel op spoor als (H)OV. Dit geldt ook voor de autobereikbaarheid. De prioriteit van het Rijk is verschoven naar inzet op beheer en onderhoud van bestaande infrastructuur. Niet alle ambities en maatregelen uit deze agenda kunnen daardoor direct worden ingezet en het vraagt om keuzes op welke acties uit het actieprogramma we het eerst inzetten en investeringen doen. Het einddoel van de ambities uit deze agenda blijft overeind. De snelheid waarmee dat bereikt kan worden is mogelijk langzamer dan gehoopt.

Hoofdstuk 4 Wonen

Hoofdstuk 5 Mobiliteit

Hoofdstuk 6 Governance

Bijlage 1 Actieagenda

ACTIES (de volgende acties worden opgepakt) Verkeersveiligheid • Uitwerking van het Strategische programma Verkeersveiligheid 2030.

OV-knooppunten en omgeving • Actieprogramma Gooicorridor. • HOV hubs verder ontwikkelen.

Ontwikkelingen treinvervoer Gooicorridor • Werken aan frequentie Gooilijn. • Gezamenlijk lobby en afstemming binnen traject OV SAAL, traject GNOE en andere trajecten.

Inzet fiets en OV – ketenreis • Verbeteren mogelijkheden OV en fiets. • Op peil houden en waar mogelijk verbeteren (H)OV busvervoer. • Voorkomen van afschaling van de frequentie van het OV en waar mogelijk verbeteren van de huidige dienstregeling busvervoer. • Inzet en stimuleren fietsgebruik in de regio (doorfietsroutes, deelfietssysteem, voldoende en veilige fietsenstallingen bij OV-knooppunten en hublocaties).

Ontlasten verkeersdruk • Smart mobility en minder hinder maatregelen. • Monitoren A27. • Lobby A1/A27. • Nakomen gemaakte afspraken MIRT 2022 irt het TVIP-pakket en de daarin afgesproken maatregelen waaronder op en afritten A1.

Multimodaal onderzoek bereikbaarheid Gooi en Vechtstreek Algemeen • Verkennen agenda regionale mobiliteit.

16 Inhoud

Voorwoord

Hoofdstuk 1 Landelijk gebied

Hoofdstuk 2 Economie

Hoofdstuk 3 Klimaat en energie

Hoofdstuk 4 Wonen

Hoofdstuk 5 Mobiliteit

Hoofdstuk 6 Governance

Bijlage 1 Actieagenda

“In de samenwerking met de provincie is mobiliteit een belangrijk thema. Bereikbaarheid per openbaar vervoer, zoals trein, (H)OV en fiets en ontwikkelingen rondom OV-knooppunten staan daarbij centraal. Zonder goede bereikbaarheid komen andere opgaven en speerpunten zoals economie en bereikbaarheid van onze groenblauwe parel in de knel.” Hugo Bellaart

17 Inhoud

Voorwoord

Hoofdstuk 1 Landelijk gebied

Hoofdstuk 2 Economie

Hoofdstuk 3 Klimaat en energie

Hoofdstuk 4 Wonen

Hoofdstuk 5 Mobiliteit

Hoofdstuk 6 Governance

Bijlage 1 Actieagenda

Hoofdstuk 6. Governance: organisatie bij uitvoering van de samenwerkingsagenda De Samenwerkingsagenda en deze governance-afspraken worden vastgesteld door Gedeputeerde Staten van de provincie NoordHolland en de colleges van de 6 gemeenten uit Gooi en Vechtstreek die met elkaar samenwerken op het fysiek domein (Blaricum, Gooise Meren, Hilversum, Huizen, Laren en Wijdemeren). Provinciale Staten en de raden van de 6 gemeenten worden hierover schriftelijk geïnformeerd. De looptijd van de samenwerkingsagenda is 2024-2027 (tot aan de verkiezingen van PS 2027). • Ambtelijk opdrachtnemers/trekkers van de agenda zijn de regiomanager voor Gooi en Vechtstreek van de provincie Noord-Holland (Imre de Roo) en strategisch adviseur fysiek domein Regio GV (Rowena Kuijper).

Overkoepelende Organisatie/samenwerking binnen de Samenwerkingsagenda: Elk half jaar (medio oktober en medio april) vindt er een moment plaats waarop de voortgang van de agenda bestuurlijk wordt geëvalueerd. Dit wordt voorbereid middels een overleg tussen de ambtelijk opdrachtgevers, samen met de ambtelijk trekkers van de agenda. Provinciale Staten en de raadsleden van de gemeenten uit de Gooi en Vechtstreek worden halverwege de looptijd en bij afloop van de agenda via een informatiebrief geïnformeerd over de voortgang op de doelen en acties uit deze agenda.

Herijking

Governance structuur:

• Bestuurlijk trekkers van de samenwerkingsagenda zijn namens GS de regiogedepu­ teerde (Rosan Kocken) en namens de gemeenten uit de Gooi en Vechtstreek de voorzitters van het regionaal PFHO Ruimte en Mobiliteit (Hugo Bellaart) en Economie en Innovatie (Gert Zagt). • Ambtelijk opdrachtgevers zijn de directeur Beleid van de provincie Noord-Holland (Herman Schartman) en strategisch manager beleid en bestuur van de Regio Gooi en Vechtstreek (Jacqueline Agricola).

Indien noodzakelijk kan gedurende het jaar worden besloten om een extra afstemmings­ moment in te lassen tussen de bestuurlijk trekkers en/of ambtelijk opdrachtgevers. In specifieke gevallen kan er aanvullend een inhoudelijk betrokken bestuurder van zowel een gemeente als de provincie aansluiten om een specifiek onderwerp uit de agenda of een onderwerp dat aan de agenda toegevoegd zou kunnen worden te bespreken. Bij het laatste afstemmingsmoment najaar 2026 wordt de Samenwerkingsagenda 2024-2027 geëvalueerd en wordt een advies uitgebracht met aanbevelingen voor/ over een eventuele opvolgende agenda. De ambtelijke capaciteit voor deze agenda is geborgd in bestaande programma’s en de begroting vanuit de provincie Noord=Holland, Regio GV en de 6 gemeenten uit de Gooi en Vechtstreek.

18 Inhoud

Voorwoord

Hoofdstuk 1 Landelijk gebied

Hoofdstuk 2 Economie

Hoofdstuk 3 Klimaat en energie

Halfjaarlijks wordt beoordeeld of de onderwerpen in de agenda nog steeds prioritaire aandacht behoeft of dat accentverschuivingen nodig zijn vanwege actuele ontwikkelingen, en of er extra capaciteit / inzet of aanvullende acties (nodig) zijn die bijdragen aan het behalen van de omgeschreven opgaven en doelen binnen de agenda. Het komende jaar wordt specifiek gekeken naar mogelijke aanscherping als gevolg van een nieuw regeerakkoord van het Rijk.

Afspraken samenwerking per thema/opgave: Er zijn naast de overleggen die betrekking hebben op deze overkoepelende agenda verschillende afstemmingsoverleggen per thema of specifiek programma of project tussen de provincie en gemeenten uit de Gooi en Vechtstreek. In het actieoverzicht dat als bijlage is bijgevoegd bij de agenda, is te zien op welke acties per thema (gecontinueerd uit de vorige agenda of nieuw) wordt ingezet. Het gaat daarbij zowel om acties als lobbyinzet. Daarbij is ook aangegeven via welke overlegtafels dit gebeurt. Veel opgaven zijn al belegd binnen reeds bestaande programma’s en activiteiten. Enkele voorbeelden zijn het Provinciaal Verkeer en Vervoersberaad, de stuurgroep Gooicorridor, stuurgroep Toekomstbestendige Heuvelrug Gooi en Vechtstreek of de tafel van de Energieregio Noord-Holland Zuid. Voor specifieke onderwerpen kunnen de inhoudelijk verantwoordelijke gedeputeerden voor een bepaald onderwerp worden uitgenodigd om af en toe aan te sluiten in het regionaal portefuillehoudersoverleg binnen de Regio GV. Dat zijn de volgende PFHO’s: 1. Ruimte en Mobiliteit; 2. Bouwen en Wonen; 3. Economie en Innovatie; 4. Milieu en Duurzaamheid.

Hoofdstuk 4 Wonen

Hoofdstuk 5 Mobiliteit

Hoofdstuk 6 Governance

Bijlage 1 Actieagenda

19 Inhoud

Voorwoord

Hoofdstuk 1 Landelijk gebied

Hoofdstuk 2 Economie

Hoofdstuk 3 Klimaat en energie

Hoofdstuk 4 Wonen

“Versterken van ons economisch profiel van media, innovatie en vrijetijdseconomie heeft grote aandacht in onze regio. Samen met de provincie geven we extra aandacht aan ruimte voor werkgelegenheid, scholing en werk voor alle lagen van de beroepsbevolking. Daar ligt de komende tijd de gezamenlijke focus.” Gert Zagt

Hoofdstuk 5 Mobiliteit

Hoofdstuk 6 Governance

Bijlage 1 Actieagenda

20 Inhoud

Voorwoord

Hoofdstuk 1 Landelijk gebied

Hoofdstuk 2 Economie

Hoofdstuk 3 Klimaat en energie

Hoofdstuk 4 Wonen

Hoofdstuk 5 Mobiliteit

Hoofdstuk 6 Governance

Bijlage 1 Actieagenda

Actieagenda (bijlage) Deze bijlage bevat de acties die we gaan uitvoeren of continueren om de doelen uit de Samenwerkingsagenda te realiseren. Voor eventuele aanscherpingen, concretisering of andere aanvullingen van deze acties, hebben de genoemde gremia het mandaat. Zie voor een verdere toelichting het hoofdstuk Governance. 1. ACTIES LANDELIJK GEBIED Natuurbehoud en herstel Wat Prioriteren en uitvoeren Provinciaal Programma Landelijk Gebied. Trekker Provincie Wanneer Doorlopend Wat doen we • De provincie werkt aan een volgende versie van het PPLG. Er worden scenario’s gemaakt ten aanzien van de opgaven, zodat ook bij het uitblijven van middelen vanuit het Rijk doorgegaan kan worden met de uitvoering van projecten waar wel geld en middelen voor worden vrijgemaakt door de provincie. Hierbij wordt niet alleen gekeken naar Natura 2000-gebieden. Ook NatuurNetwerkNederland-gebieden en gebieden die van invloed zijn op Natura 2000 doelstellingen worden meegenomen. Er volgen gesprekken met vertegenwoordigers van gemeenten, natuur- en landbouworganisaties en waterschappen om te komen tot een aangescherpte versie. • Buiten Natura 2000 wordt het programma Natuurherstel uitgevoerd. De provincie heeft geld vrijgemaakt voor ecohydrologisch onderzoek naar de flanken van het Gooi.

Er komt daarnaast een regeling voor herstelmaatregelen buiten Natura 2000, waaronder ook de kwetsbare heidegebieden. • De provinciale Bossen- en Veenweidestrategie worden verder uitgewerkt voor de Gooi en Vechtstreek. • De provincie onderhoudt nauw contact met het Rijk om haar PPLG-doelen kracht bij te zetten. Partners Terreinbeheerders zoals natuur- en landbouworganisaties, waterschappen, gemeenten, recreatiepartners.

21 Inhoud

Voorwoord

Hoofdstuk 1 Landelijk gebied

Hoofdstuk 2 Economie

Hoofdstuk 3 Klimaat en energie

Hoofdstuk 4 Wonen

Hoofdstuk 5 Mobiliteit

Hoofdstuk 6 Governance

Bijlage 1 Actieagenda

Waterhuishouding en -kwaliteit Wat Vervolg ontwerpend onderzoek Toekomstbestendige Heuvelrug Gooi en Vechtstreek. Trekker Regio, Waterschap Amstel Gooi en Vecht. Wanneer 2024 en verder. Wat doen we • Vervolgonderzoek naar het watersysteem op en rond de Heuvelrug Gooi en Vechtstreek. Bij de provincie maakt dit onderdeel uit van het PPLG. Voor de regio is dit een essentieel onderwerp, door de samenhang tussen de hoge gebieden op de Heuvelrug en het lager gelegen plassengebied. • Er worden al verschillende KRW maatregelen genomen in het gebied. Waternet/Waterschap AGV werkt hieraan samen met de provincie Noord-Holland en andere betrokken partners om tot een betere waterkwaliteit te komen. Ook in de komende jaren wordt hieraan door gewerkt, bijvoorbeeld met het bouwen van nieuwe defosfateringsinstallaties in het gebied. Partners Waterschap AGV, Waternet, PWN, Vitens.

22 Inhoud

Voorwoord

Hoofdstuk 1 Landelijk gebied

Hoofdstuk 2 Economie

Hoofdstuk 3 Klimaat en energie

Hoofdstuk 4 Wonen

Hoofdstuk 5 Mobiliteit

Hoofdstuk 6 Governance

Bijlage 1 Actieagenda

Recreatie Wat Combineren natuur, water en recreatie om toeristen te spreiden én toeristen voldoende ruimte te geven om te kunnen recreëren op die plekken waar dat voor de natuur wél kan. Trekker Provincie, Regio Gooi en Vechtstreek en regiogemeenten. Wanneer Doorlopend Wat doen we • Gemeenten, Regio Gooi en Vechtstreek en provincie zetten zich in om in samenspraak met natuurorganisaties bij nieuwe ontwikkelingen in het landelijk gebied natuur, water en recreatie zoveel mogelijk te combineren. Op deze manier versterken zij de verschillende opgaven: door recreatie integraal mee te nemen in de natuurontwikkelingen kan het toenemend aantal toeristen en recreanten optimaal worden gespreid en de natuur zoveel mogelijk worden ontzien op plekken waar dit voor de natuur gewenst is. • Hierbij staat de specifieke kwaliteit van het landschap centraal, inclusief de cultuurhistorische waarden, zoals de landgoederen/buitenplaatsen en de Hollandse Waterlinie. • Voor het in stand houden van natuur- en recreatiegebieden is voldoende beheer- en onderhoudsbudget nodig. De provincie en gemeenten zetten zich binnen de MRA en richting het Rijk in om hiervoor voldoende middelen vrij te maken. Partners Natuurmonumenten, Goois Natuurreservaat, Staatsbosbeheer, agrarische organisaties. Wat Ontwikkelen en (herinrichten) recreatieve landingsplaatsen. Trekker Gemeenten en Regio Gooi en Vechtstreek.

Wanneer 2024 en verder. Wat doen we • Ontwikkelen en (her)inrichten recreatieve landingsplaatsen/hubs. Zo wordt Station Bussum Zuid ontwikkeld tot Buitenpoort (waarbij de provincie trekker is met de NS). Buitenpoorten zijn stations die toegang hebben tot de natuur en worden zodanig ingericht dat de natuur makkelijk bereikbaar is voor de recreant via openbaar vervoer. • Zie verder de actiepunten bij het hoofdstuk Mobiliteit. Partners NS, Transdev, GNR.

23 Inhoud

Voorwoord

Hoofdstuk 1 Landelijk gebied

Hoofdstuk 2 Economie

Hoofdstuk 3 Klimaat en energie

Hoofdstuk 4 Wonen

Hoofdstuk 5 Mobiliteit

Hoofdstuk 6 Governance

Landbouw Wat Pilots landbouw geïnitieerd vanuit het gebied. Trekker Gemeente en provincie. Wanneer 2024 en verder. Wat doen we • In Gooise Meren en Hilversum lopen pilots waarbij de gemeenten samen met de agrarische ondernemers een toekomstbestendig verdienmodel voor de agrarische sector ontwikkelen waarbij ook gekeken wordt naar het verbeteren van de natuur en recreatiemogelijkheden. De provincie heeft de opgaven stikstof en landbouw ook in het PPLG opgenomen, dus dit heeft bij provincie in brede zin de aandacht, als onderdeel van de integrale opgave. Partners Gemeente Hilversum.

Bijlage 1 Actieagenda

24 Inhoud

Voorwoord

Hoofdstuk 1 Landelijk gebied

Hoofdstuk 2 Economie

Hoofdstuk 3 Klimaat en energie

Hoofdstuk 4 Wonen

Hoofdstuk 5 Mobiliteit

Hoofdstuk 6 Governance

Bijlage 1 Actieagenda

2. ACTIES ECONOMIE Arbeidsmarkt en onderwijs Wat Verbinden regionale ontwikkelingen aan Media Campusontwikkeling. Trekker Gemeenten en provincie. Wanneer … Wat doen we • Talentontwikkeling is één van de drie speerpunten van de campusorganisatie Media Campus NL. Opleidingen (MBO, HBO, Universiteit) verbinden aan de Media Campus. • Verbinden Servicepunt Technologie (SPT) aan Arbeidsmarktregio en campus (bijdrage 2022-2024 PNH 100.000 vouchermiddelen via EHDF). • Verbinden bedrijfsopleiders in de techniek, onder andere aan de regionale campusontwikkeling. • Talentontwikkeling onderdeel van Dutch Media Week, zichtbare Promotie Event Techniek (PET) voor basisscholen aangesloten houden op Dutch Media Week (bijdrage PNH 5000 per jaar via Techportal). Partners Technologiecoalitie, Media Campus NL, Dutch Media Week, ROM Utrecht, ROM InWest, ministerie OCW.

25 Inhoud

Voorwoord

Hoofdstuk 1 Landelijk gebied

Hoofdstuk 2 Economie

Hoofdstuk 3 Klimaat en energie

Hoofdstuk 4 Wonen

Hoofdstuk 5 Mobiliteit

Hoofdstuk 6 Governance

Bijlage 1 Actieagenda

Behouden en verduurzamen werklocaties Wat Inzet op zes hoofdlijnen MRA Bedrijventerreinenstrategie. Trekker Gemeenten en provincie. Wanneer Doorlopend Wat doen we • Regio en gemeenten werken toe naar een optimale aansluiting van regionaal onderzoek naar nieuw instrumentarium voor het behoud en ruimte voor bedrijvigheid, inclusief milieucategorieën, bij de Omgevingsverordening Noord-Holland. We streven ernaar het onderzoek mee te nemen in het MRA Transformatiekaderen op basis van het nieuwe transformatiekader wordt gekeken of de Omgevingsverordening eventueel aangepast moet worden. • Provincie en gemeenten onderschrijven uitdrukkelijk de zes hoofdlijnen uit de MRA Bedrijventerreinenstrategie en nemen een actieve rol in de totstandkoming van het opvolgende Uitvoeringsprogramma Bedrijventerreinenstrategie. Partners MRA Wat Verduurzamen werklocaties. Trekker Gemeenten, Regio en provincie.

Wanneer Doorlopend Wat doen we • De provincie ondersteunt gemeenten bij het verduurzamen van bedrijventerreinen, kantoren en winkelgebieden met subsidie op grond van de volgende regelingen: • Toekomstbestendige Bedrijventerreinen (TOBED, voorheen HIRB) voor fysieke maatregelen op het gebied van verduurzaming of herstructurering, voor gemeenten); • Ondersteuning Toekomstbestendige Werklocaties (OTW, onder meer om de organisatiegraad te versterken, initiëren duurzame maatregelen en onderzoek intensief ruimtegebruik); • Met SPUK-gelden vanuit de Rijksoverheid wordt een programma ontwikkeld (Programma Verduurzaming Bedrijventerreinen, VB) ten behoeve van het verbeteren van samenwerking en verduurzamen van bedrijventerreinen door het inzetten van aanjagers. Partners Projectbureau Herstructurering Bedrijventerreinen (PHB).

26 Inhoud

Voorwoord

Hoofdstuk 1 Landelijk gebied

Hoofdstuk 2 Economie

Hoofdstuk 3 Klimaat en energie

Hoofdstuk 4 Wonen

Hoofdstuk 5 Mobiliteit

Hoofdstuk 6 Governance

Bijlage 1 Actieagenda

Wat Ondersteunen innovatief MKB. Trekker Gemeenten en provincie. Wanneer Doorlopend Wat doen we • De provincie ondersteunt innovatief MKB in de regio met subsidie, onder meer via de regeling PIM NH. Partners … Circulaire economie Wat Verkenning circulaire werklocaties. Trekker Provincie Wanneer 2024 Wat doen we • De provincie voert in 2024 een verkenning uit naar Circulaire Werklocaties. Dit is vermeld in de Actieagenda Circulaire Economie (actie 1.8). Doel van de verkenning is om concreet inzicht te krijgen in de ruimtelijke gevolgen van de transitie naar een circulaire economie op bedrijventerreinen. Dit geldt ook voor locaties in en om de stad of het dorp waar ketenactiviteiten plaatsvinden die logischerwijs niet op bedrijventerreinen terecht kunnen. De inzichten moeten resulteren in handelingsperspectieven voor zowel provincie als gemeenten. Als de ruimtelijke verkenning klaar is, zal deze vervolgens moeten worden vertaald in een ruimtelijke strategie voor circulaire economie. Ook wordt gekeken naar mogelijke meekoppelkansen. Partners Gemeenten, GAD Regio Gooi en Vechtstreek , MRA, ontwikkelings- en circulaire organisaties.

27 Inhoud

Voorwoord

Hoofdstuk 1 Landelijk gebied

Hoofdstuk 2 Economie

Hoofdstuk 3 Klimaat en energie

Hoofdstuk 4 Wonen

Hoofdstuk 5 Mobiliteit

Hoofdstuk 6 Governance

Bijlage 1 Actieagenda

Recreatie Wat Aansluiten bij House of Hospitality. Trekker Provincie en gemeenten. Wanneer … Wat doen we • Provincie en gemeenten verkennen de mogelijkheden om zich aan te sluiten bij House of Hospitality. Partners … Wat Ruimte voor recreatie. Trekker Gemeenten Wanneer Doorlopend Wat doen we Binnen gemeentelijk ruimtelijk beleid en in afstemming met terreinbeherende organisaties in overleg voor reservering (en behoud) ruimte voor recreatie in o.m. natuurgebieden. Zoals open houden en onderhouden van huidig recreatief wandel- en fietsroutenetwerk (Visit Gooi & Vecht ), aanlegsteigers en verkennen waar geschikte locaties zijn om in natuurgebieden recreatie toe te voegen. • Provincie verkenning binnen PPLG voor ruimte voor recreatie. • Irt hoofdstuk mobiliteit: ruimte voor aanlandingsplekken en overstapplekken voor recreatie uit de regio en omliggend stedelijk gebied o.a. MRA. Partners Provincie, terreinbeherende organisaties o.m. Natuurmonumenten, GNR, ondernemers, destinatiemarketingorganisaties.

28 Inhoud

Voorwoord

Hoofdstuk 1 Landelijk gebied

Hoofdstuk 2 Economie

Hoofdstuk 3 Klimaat en energie

Hoofdstuk 4 Wonen

Hoofdstuk 5 Mobiliteit

Hoofdstuk 6 Governance

Bijlage 1 Actieagenda

3. ACTIES KLIMAAT EN ENERGIE Duurzaamheid en circulariteit Wat Regionale Energie Strategie Noord-Holland Zuid (RES). Trekker Gemeenten, provincie. Wanneer 1. Pm 2. 2024 3. Pm 4. Pm Wat doen we 1. Opwek energie. In de RES 1.0/ Herijking RES 2024 is een aantal specifieke en generieke zoekgebieden opgenomen waarbinnen wordt gezocht naar mogelijke opwek duurzame Energie met zon. Eén van de projecten die loopt is OER (Opwek Energie op Rijksvastgoed): de regiogemeenten, Rijkswaterstaat, ProRail, netbeheerder Liander en de provincie Noord-Holland, hebben een intentieverklaring ondertekend voor het verder verkennen van opwek van duurzame energie langs de A1, A6 en het spoor. 2. Warmte: gemeenten hebben de regie bij het verduurzamen van de warmtevoorziening van de gebouwde omgeving. Vanuit de provincie zijn er diverse regelingen om gemeenten te ondersteunen. Zie: Energietransitie - Provincie Noord-Holland. Via het Servicepunt Duurzame Energie ondersteunt zij met onderzoek en het uitwisselen van kennis. De gemeentelijke Energieloketten worden ondersteund met onderzoek naar de manier waarop woningeigenaren beter advies kunnen krijgen voor het verduurzamen van hun woning. Ondersteuning energiecoöperaties: de gezamenlijke RES-partijen hebben de ambitie dat 50 procent van zonne- en windparken op land in eigendom van de lokale gemeenschap komt.

De leidraad Financiële participatie legt uit hoe dit vormgegeven zou kunnen worden. Lokale stroom vermindert de druk op het elektriciteitsnet. Energiecoöperaties kunnen hierin een belangrijke rol spelen. De provincie ondersteunt die daarom, indirect via een subsidie aan Energie Samen Noord-Holland en rechtstreeks via de regeling burgerinitiatieven burgercollectieven. Algemeen: gemeenten maken in het RES-proces gebruik van de ondersteuning van de provincie. Indien van toepassing komen zij in aanmerking voor subsidies voor zonne-energie boven parkeerplaatsen (voor het ontwerp van zonneparken) en ondersteuning bij participatie. Gemeenten zijn in eerste instantie verantwoordelijk voor het contact met bewoners en belanghebbenden in hun werkgebied. Partners Energieregio NHZ, NP RES, Gemeenten, Waterschappen, Liander.

29 Inhoud

Voorwoord

Hoofdstuk 1 Landelijk gebied

Hoofdstuk 2 Economie

Hoofdstuk 3 Klimaat en energie

Hoofdstuk 4 Wonen

Hoofdstuk 5 Mobiliteit

Hoofdstuk 6 Governance

Wat Circulair bouwen Trekker Gemeenten Wanneer Pm Wat doen we Noord-Holland en gemeenten stimuleren circulair bouwen. Vanuit de provincie zijn daarvoor een circulair bouwexpert en ketenaanjager circulaire bouw aangesteld. Ook stelt Noord-Holland € 3 miljoen subsidie beschikbaar om corporaties te stimuleren biobased en secundaire materialen te gebruiken bij het uitbreiden en renoveren van gebouwen. Zie verder onder het thema Wonen. Partners Woningbouwcorporaties

Bijlage 1 Actieagenda

30 Inhoud

Voorwoord

Hoofdstuk 1 Landelijk gebied

Hoofdstuk 2 Economie

Hoofdstuk 3 Klimaat en energie

Hoofdstuk 4 Wonen

Hoofdstuk 5 Mobiliteit

Hoofdstuk 6 Governance

Bijlage 1 Actieagenda

Klimaatverandering Wat Klimaatagenda Trekker Gemeenten, Provincie Noord-Holland. Wanneer Q1 2025 Wat doen we Nieuwe ontwikkelingen worden getoetst aan de effecten van klimaatverandering. 1. Rol gemeenten bij klimaatadaptatie binnenstedelijk. 2. de provincie ondersteunt gemeenten bij het integreren van klimaatadaptatie in gemeentelijke Omgevingsvisies door RO (ruimtelijke ordening) advisering. (uit de vorige samenwerkingsagenda: Uitkomsten worden ook meegenomen richtingen de Omgevingsvisies, woonakkoorden en OV-knooppuntenbeleid.) 3. In de provinciale Omgevingsverordening wordt een artikel opgenomen over klimaatadaptatie waarmee nieuwe ontwikkelingen getoetst worden aan de effecten van klimaatverandering en gemeenten maatregelen afwegen. 4. In afstemming met waterschap AGV wordt gekeken of een gezamenlijke klimaatagenda ontwikkeld kan worden of dat aangesloten kan worden op bestaande ontwikkelingen voldoende volstaat. 5. Aanhaken bij relevante onderdelen uit het nationaal Deltaprogramma, m.n. Zoetwater, Ruimtelijke Adaptatie en Centraal Holland. O.m. zullen medio 2026 nieuwe stresstesten moeten zijn gedaan onder Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA). Gemeenten worden betrokken bij de bovenregionale stresstesten en risicodialogen waar de Provincie coördinator van is. In 2024 zullen de stresstesten plaatsvinden en in 2025 de risicodialogen. Partners AGV, Deltaprogramma, MRA

31 Inhoud

Voorwoord

Hoofdstuk 1 Landelijk gebied

Hoofdstuk 2 Economie

Hoofdstuk 3 Klimaat en energie

Hoofdstuk 4 Wonen

Hoofdstuk 5 Mobiliteit

Hoofdstuk 6 Governance

Bijlage 1 Actieagenda

Energievoorziening garanderen Wat Energie-Infrastructuur Trekker Gemeenten en provincie. Wanneer 1. pm 2. Q2 2024 3. pm Wat doen we 1. Uitbreidingen elektriciteitsnet: de provincie en gemeenten kijken samen met de netbeheerders hoe zij het beste kunnen bepalen welke netuitbreidingen het belangrijkste zijn. Het doel is om de realisatie van deze noodzakelijke en prioritaire projecten te versnellen. De geplande netuitbreidingen van de netbeheerders vragen extra inzet van gemeenten om kabels en stations in de omgeving in te passen. Gemeenten kunnen met subsidie van de provincie menskracht inhuren om sneller de procedures te kunnen doorlopen. 2. Energievisie 2.0: naast de vele geplande netuitbreidingen tot aan 2030, is verder vooruit kijken nodig. Daarvoor wordt gewerkt aan een ontwerp van een nieuw flexibel energiesysteem, waarin meerdere soorten energie (elektriciteit, warmte, waterstof), energieopslag en het omzetten van energievormen een plek hebben. Provincie, gemeenten, netbeheerders en stakeholders kijken met elkaar in een energievisie 2.0 wat er op ons afkomt. 3. Slimme netoplossingen: Omdat op verschillende plekken in de provincie het elektriciteitsnetwerk zijn maximale capaciteit heeft bereikt, zijn oplossingen die efficiënt of beperkt gebruik maken van het elektriciteitsnet nodig. De provincie trekt ruim € 2 miljoen uit voor dergelijke energieoplossingen.

Om te voorkomen dat projecten moeten wachten op beschikbare ruimte op het elektriciteitsnet, is ook subsidie mogelijk voor batterijen als onderdeel van de solar carport. Partners Energieregio NHZ, TenneT, Liander, Gasunie, Waterschappen, EZK. Wat 380KV hoogspanningstracé Diemen-Ens. Trekker Provincie, gemeenten Gooise Meren en Huizen (Regio GV aangehaakt ivm (boven)regionale afstemming). Wanneer Doorlopend Wat doen we Bij het geven van zienswijzen op de NRD en de vervolgstappen wordt gezamenlijk opgetrokken door Provincie Noord-Holland gemeenten Gooise Meren en Huizen en Regio GV met o.m. Waterschap AGV, gemeenten Diemen en gemeente Amsterdam. Daarbij staat centraal het goed ruimtelijk inpassen van het tracé door het grondgebied van de Gooi en Vechtstreek. Partners TenneT, Ministerie EZK, Waterschap AGV, Diemen en Amsterdam. Andere gemeenten waar de 380KV hoogspanningstracé door (kan) gaan lopen.