A 5

Alternatieve verdienmodellen binnen de Gemeente Laren

Inhoudsopgave

A. Analyse huidige verdienmodellen B. Innovatieve verdienmodellen 1. Multi-dimensionaal optimalisatiemodel McKinsey 2. Bedrijveninvesteringszones (BIZ) 2.1 Wat is een BIZ? 2.2 Succesvolle BIZ-initiatieven in Nederlandse Gemeenten 2.3 Advies voor het oprichten van een BIZ voor in Laren 3. Vermakelijkheidsretributie 3.1 Wat is vermakelijkheidsretributie? 3.2 Best practices 3.3 Advies voor de gemeente Laren 4. Hybride evenementen voor Gemeenten 4.1 Verdienmodellen hybride evenementen 4.2 Best practices Nederland 4.3 Best practices Buitenland 4.4 Advies voor de gemeente Laren 5. Digitale innovaties 5.1 Best practices 5.2 Advies voor de gemeente Laren 6. Infrastructuur 6.1 Voordelen autoluw 6.2 Nadelen autoluw 6.3 Advies voor de gemeente Laren 7. Publieke financiering 7.1 Best practices 7.2 Advies voor de Gemeente Laren (1) 7.3 Advies voor de gemeente Laren (2) 7.4 Advies voor de Gemeente Laren (3) 8. Duurzaamheid 8.1 Subsidies en Fondsen voor Duurzaamheid en Mobiliteit 8.2 Best practices 8.3 Advies voor de Gemeente Laren

5 7 7 9 9 9 10 12 12 12 14 15 15 16 17 18 20 20 23 24 24 27 28 29 29 31 32 34 35 35 36 37

Inleiding Aanleiding De gemeente Laren staat voor de uitdaging om nieuwe verdienmodellen te ontwikkelen die verder reiken dan de traditionele opties zoals de onroerendezaakbelasting (OZB) en woningbouw. In het kader van deze uitdaging heeft het college van Burgemeester en Wethouders (B&W) van Laren de behoefte aan extra ondersteuning binnen de portefeuille Economische Zaken. Het project omvat een online en eventueel telefonisch bureauonderzoek naar manieren om extra verdienmodellen te organiseren. Daarnaast zullen er gesprekken worden gevoerd met ondernemers in Laren die specifieke kennis of expertise hebben. Dit moet bijdragen aan een beter begrip van de opgave en de mogelijke oplossingen. Het doel is om de investeringen in het centrum van Laren uiteindelijk voor een groter deel door de bezoekers te laten betalen, die daar nu niet direct aan bijdragen. Dit kan op twee manieren: direct, waarbij de inkomsten bij de gemeente binnenkomen, of indirect, waarbij een aparte organisatie zoals Bijzonder Laren de ontvanger en kostendrager is. Het is belangrijk om breed en creatief naar oplossingen te zoeken, zonder rekening te houden met praktische beperkingen. Hierbij zullen ten minste 10 steden of dorpen in binnenen buitenland worden beschreven met de instrumenten die zij inzetten.

Ook zal in kaart worden gebracht hoe de in Nederland bestaande BIZ-regeling zich verhoudt tot het Ondernemersfonds en op welke wijze dit zinvol kan zijn voor Laren. Vervolgens wordt onderzocht of en hoe kansrijke opties in Laren binnen regelgeving en praktische beperkingen kunnen worden toegepast. De bevindingen zullen worden opgeleverd in een rapport of presentatie, die ook geschikt is om aan de gemeenteraad te worden aangeboden. Overzicht van de uitdaging: Alternatieve verdienmodellen De uitdaging voor de gemeente Laren is het vinden van innovatieve manieren om inkomsten te genereren die verder gaan dan de conventionele methoden. De afhankelijkheid van de OZB en woningbouw als belangrijkste inkomstenbronnen biedt weinig ruimte voor groei en innovatie. Bovendien moeten deze nieuwe verdienmodellen passen binnen de lokale context van Laren, waarbij rekening wordt gehouden met de unieke karakteristieken van het dorp en de behoeften van zijn bewoners. Dit rapport richt zich op het onderzoeken van een breed scala aan verdienmodellen die elders succesvol zijn toegepast. Dit varieert van het invoeren van heffingen op evenementen en bezoekers, tot publiek-private samenwerkingen en het benutten van gemeentelijke activa. Daarnaast wordt gekeken naar hoe andere Nederlandse gemeenten, maar ook steden in het buitenland, creatieve oplossingen hebben gevonden om hun inkomsten te vergroten.

Het rapport biedt een overzicht van de meest kansrijke opties voor Laren en geeft inzicht in de mogelijke voor- en nadelen van elk model.

Het kader van het onderzoek Dit rapport is het resultaat van een bureauonderzoek waarin diverse verdienmodellen voor gemeenten zijn bestudeerd. De focus ligt op methoden die direct toepasbaar zijn in Laren, en die rekening houden met de huidige regelgeving en de praktische haalbaarheid van de voorgestelde opties. Voorbeelden van succesvolle modellen uit binnen- en buitenland worden uitgebreid geanalyseerd, waarbij ook wordt gekeken naar de economische, juridische en sociale gevolgen van de implementatie van deze modellen. De bevindingen worden gepresenteerd in de vorm van concrete aanbevelingen voor de gemeente Laren. Het rapport biedt een helder overzicht van mogelijke verdienmodellen die de gemeente kunnen helpen bij het vergroten van haar inkomstenbasis, zonder dat dit ten koste gaat van de leefbaarheid en het welzijn van de inwoners.

A. Analyse huidige verdienmodellen Nederlandse gemeenten hebben verschillende verdienmodellen, waarvan de meeste gebaseerd zijn op traditionele inkomstenbronnen. Hieronder worden de belangrijkste bronnen van inkomsten en hun relevante uitdagingen besproken. De OZB is een van de belangrijkste en meest stabiele inkomstenbronnen voor gemeenten1. Het is een belasting die wordt geheven op de waarde van onroerend goed, zowel woningen als bedrijfspanden. Gemeenten hebben enige flexibiliteit om de OZB-tarieven vast te stellen, maar de mogelijkheid om deze verder te verhogen is vaak politiek gevoelig. In de praktijk is de OZB een betrouwbare inkomstenbron, maar het biedt beperkte ruimte voor grote verhogingen zonder weerstand van inwoners​. Het gemeentefonds is de grootste bron van inkomsten voor gemeenten en zorgt ervoor dat gemeenten hun basisvoorzieningen kunnen bekostigen. Ongeveer 57% van de gemeentelijke inkomsten komt uit dit fonds​2. De hoogte van het gemeentefonds hangt af van de uitgaven van het Rijk, waardoor de inkomsten voor gemeenten deels buiten hun controle liggen. Gemeenten ontvangen uit het gemeentefonds zowel algemene uitkeringen als specifieke uitkeringen voor bepaalde taken, zoals zorg en infrastructuur3​. Gemeenten halen ook inkomsten uit leges en heffingen voor diensten zoals het afgeven van vergunningen, het ophalen van afval, en het gebruik van riolering.

Hoewel deze inkomsten niet de grootste bijdrage leveren aan de totale inkomsten van gemeenten, zijn ze stabiel en bieden ze een constante stroom van middelen​. Voor 2024 is een stijging van ongeveer 8,5% in deze heffingen en leges voorspeld​. Veel gemeenten verdienen aan de verkoop van grond of door actief deel te nemen in woningbouwprojecten. Dit model is echter sterk afhankelijk van de lokale omstandigheden, zoals beschikbare ruimte voor nieuwe ontwikkelingen. In kleinere gemeenten, zoals Laren, is de ruimte voor uitbreiding vaak beperkt, waardoor deze inkomstenbron niet structureel kan bijdragen aan de groeiende behoeften​. In toeristische gebieden is toeristenbelasting een manier om extra inkomsten te genereren. Daarnaast maken veel gemeenten gebruik van parkeertarieven, vooral in drukke gebieden, om inkomsten te halen uit bezoekers. Hoewel Laren geen grote toeristische gemeente is, zou een verhoging van parkeertarieven een manier kunnen zijn om extra inkomsten te genereren van bezoekers die het dorp aandoen​. Naast de algemene uitkering uit het gemeentefonds ontvangen gemeenten specifieke uitkeringen van het Rijk voor taken die door de overheid zijn gedecentraliseerd, zoals jeugdzorg en sociale zorg. Deze uitkeringen zijn strikt geoormerkt en moeten worden besteed aan de taken waarvoor ze bedoeld zijn.

Dit beperkt de flexibiliteit van gemeenten in het besteden van deze middelen. 1

https://www.gemeente.nu/bedrijfsvoering/financien/financiele-slagkracht-gemeenten-in-gevaar/ https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2024/12/gemeenten-begroten-ruim-9-procent-meer-lasten-voor-2024 3 https://vng.nl/nieuws/financiele-conditie-van-gemeenten-in-beeld-gebracht 2

De huidige verdienmodellen van gemeenten zoals Laren zijn robuust maar relatief beperkt in flexibiliteit. De OZB en het gemeentefonds blijven de belangrijkste pijlers van gemeentelijke inkomsten, aangevuld met leges, heffingen, en incidentele inkomsten uit grondverkoop. De toenemende verantwoordelijkheid voor taken als zorg en duurzaamheid, in combinatie met onzekerheden over toekomstige bijdragen van het Rijk, maken het noodzakelijk dat gemeenten nadenken over alternatieve verdienmodellen. Innovatieve vormen van inkomsten, zoals het belasten van evenementen of groene financieringsopties, kunnen in de toekomst een grotere rol spelen in de gemeentelijke financiering​.

B.Innovatieve verdienmodellen 1. Multi-dimensionaal optimalisatiemodel McKinsey Door de afnemende financiering van centrale overheden, ervaren gemeenten wereldwijd financiële druk. Dit dwingt gemeenten om creatief te zijn in het verhogen van hun inkomsten. Het McKinsey-rapport "Unlocking the Full Potential of City Revenues"4 biedt een raamwerk voor het optimaliseren van bestaande inkomstenbronnen en het creëren van nieuwe, innovatieve inkomstenmodellen voor gemeenten. Gemeenten halen hun inkomsten doorgaans uit vier hoofdcategorieën: servicekosten, boetes, belastingen en gemeentelijke activa. Deze bronnen zijn echter vaak suboptimaal gebruikt. Een belangrijk uitgangspunt van McKinsey is dat gemeenten hun bestaande inkomstenstromen eerst volledig moeten inventariseren en vergelijken met vergelijkbare steden om potentiële verbeteringen te identificeren​. McKinsey biedt vier interventies die gemeenten kunnen toepassen om hun inkomsten te maximaliseren: 1. Tariefverhoging: Het verhogen van tarieven voor diensten, belastingen en boetes is een eenvoudige manier om inkomsten te verhogen. Benchmarking kan hierbij helpen om tarieven binnen acceptabele grenzen te houden. Gemeenten kunnen ook hogere tarieven vragen voor snellere of betere dienstverlening​. 2.

Verhogen van het aantal transacties: Gemeenten kunnen hun inkomsten vergroten door de transactiefrequentie te verhogen, bijvoorbeeld door meer toezicht te houden of nieuwe diensten aan te bieden. Geavanceerde technologie, zoals camera’s die verkeersovertredingen registreren, kan hier een belangrijke rol spelen​. 3. Verbeterde inning: Een efficiënter inningproces, bijvoorbeeld door amnestieregelingen of betalingsplannen voor achterstallige boetes, kan leiden tot een verhoogde opbrengst. Dit kan tevens helpen om lekken in het systeem te voorkomen en de naleving van regels te verbeteren​. 4. Nieuwe inkomstenstromen: Gemeenten kunnen ook nieuwe inkomstenbronnen aanboren, zoals boetes voor milieuschade (bijv. plasticvervuiling) of het introduceren van innovatieve publiek-private samenwerkingen. Een voorbeeld is de congestieheffing in Londen, die jaarlijks meer dan $100 miljoen genereert​. Een belangrijk aspect van elke inkomstenstrategie is de mate van sociale acceptatie. McKinsey benadrukt dat gemeenten bij het invoeren van nieuwe of verhoogde tarieven rekening moeten houden met de zichtbaarheid van veranderingen en de potentiële voordelen voor de gemeenschap. Het verhogen van boetes kan bijvoorbeeld leiden tot verbeterde veiligheid of milieubescherming, wat de publieke steun kan vergroten​.

4

https://www.mckinsey.com/industries/public-sector/our-insights/unlocking-the-full-potential-of-city-reve nues#/

Economische impact is een andere cruciale factor. Gemeenten moeten evalueren hoe inkomstenstrategieën invloed hebben op de kosten van levensonderhoud, inflatie en de economische activiteit. Dit is belangrijk om te voorkomen dat maatregelen de concurrentiepositie te ondermijnen​ McKinsey wijst op de rol van technologische innovaties bij het verbeteren van gemeentelijke inkomstenstromen. Door geautomatiseerde systemen in te zetten, zoals camera’s voor verkeershandhaving, kunnen gemeenten zowel de naleving van regels verhogen als boete-inkomsten optimaliseren. Daarnaast kan het gebruik van geavanceerde data-analyse gemeenten helpen bij het identificeren van nieuwe mogelijkheden voor inkomstenoptimalisatie en het minimaliseren van inefficiënties in de inning​. Naast het verhogen van inkomsten, benadrukt McKinsey ook het belang van kostenoptimalisatie. Gemeenten kunnen besparingen realiseren door inefficiënties in hun dienstverlening te identificeren en aan te pakken, wat bijdraagt aan een gezonde financiële situatie zonder dat dit direct afhankelijk is van inkomstenverhogingen. Het optimaliseren van gemeentelijke inkomsten vereist een zorgvuldige afweging van verschillende strategieën, van tariefverhogingen en transactieverhoging tot het creëren van nieuwe inkomstenstromen.

Door deze strategieën te combineren met technologische innovatie en sociale acceptatie, kunnen gemeenten hun financiële duurzaamheid vergroten zonder de steun van burgers te verliezen. McKinsey biedt een praktisch en toepasbaar raamwerk voor gemeenten om hun volledige inkomstenpotentieel te benutten en zo een gezonde toekomst te waarborgen​.

2. Bedrijveninvesteringszones (BIZ)

2.1 Wat is een BIZ? Een Bedrijveninvesteringszone (BIZ) is een samenwerking tussen ondernemers in een specifiek gebied, zoals een winkelstraat of bedrijventerrein, waarbij ze gezamenlijk investeren in het verbeteren van de kwaliteit, leefbaarheid, veiligheid, en aantrekkelijkheid van dat gebied.5 Dit model is bedoeld om collectieve projecten mogelijk te maken, zoals het verbeteren van de buitenruimte, veiligheid (bijvoorbeeld door cameratoezicht), groenvoorziening, en evenementenorganisatie. De kosten voor deze verbeteringen worden door alle ondernemers in het gebied gezamenlijk gedragen via een verplichte financiële bijdrage, de zogenaamde BIZ-bijdrage, die door de gemeente wordt geïnd en vervolgens terug wordt uitgekeerd aan de stichting of vereniging die het BIZ-initiatief beheert. Het grote voordeel van een BIZ is dat het freeriders voorkomt - ondernemers die wel profiteren van de verbeteringen, maar niet willen meebetalen. Door het instellen van een BIZ zijn alle ondernemers verplicht bij te dragen, wat zorgt voor een eerlijke verdeling van de kosten en tegelijkertijd de mogelijkheid biedt om grotere en effectievere investeringen te doen.

Daarnaast werkt een BIZ vaak beter op lange termijn doordat het een vast budget creëert voor de afgesproken looptijd, meestal vijf jaar​ 2.2 Succesvolle BIZ-initiatieven in Nederlandse Gemeenten Maastricht is een goed voorbeeld van een stad waar een BIZ met succes is opgezet in het historische stadscentrum.6 De Vereniging van Eigenaren Binnenstad Maastricht (VEBM) nam het initiatief om een BIZ op te richten, gericht op het versterken van de positie van het centrum als topbestemming. Het BIZ-plan richt zich op meerdere terreinen, zoals het bevorderen van een gevarieerd aanbod, marketing en promotie, de overdracht van kennis, en het verbeteren van de groene en duurzame inrichting van de stad​. Dit plan zorgt ervoor dat vastgoedeigenaren direct invloed hebben op de ontwikkeling van hun omgeving, met als doel het behoud van de aantrekkelijkheid van Maastricht als zowel nationale als internationale bestemming. Het BIZ-tarief in Maastricht is gebaseerd op een percentage van de WOZ-waarde van vastgoedobjecten, variërend van €200 tot €900 per object​. Door de samenwerking tussen vastgoedeigenaren wordt in Maastricht geïnvesteerd in de toekomstbestendigheid van het centrum, wat belangrijk is om de stad aantrekkelijk te houden in een steeds veranderend economisch klimaat.

5 6

https://ondernemersplein.kvk.nl/bedrijven-investeringszone-biz-oprichten/ https://www.gemeentemaastricht.nl/ondernemen/bedrijven-investeringszone

​Den Haag heeft in maart 2024 zijn 25e BIZ opgericht in de Bankastraat. 7 Ondernemers in deze straat namen het initiatief om samen te werken aan de verbetering van hun winkelgebied. Met behulp van de BIZ zullen zij investeren in aankleding, zoals bloembakken en sfeerverlichting, en activiteiten organiseren om de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van het gebied te bevorderen. Wethouder Nur Icar prees de inzet van de ondernemers en benadrukte het belang van samenwerking voor de stad. Den Haag heeft een lange geschiedenis van BIZ-initiatieven, die de lokale economie ondersteunen en bijdragen aan de dynamiek van verschillende winkelgebieden​. Op 13 februari 2024 werd de verlenging van de Bedrijveninvesteringszone (BIZ) Dierenstein in Barendrecht goedgekeurd voor een nieuwe termijn van vijf jaar.8 Een meerderheid van de ondernemers en vastgoedeigenaren in het gebied stemde voor deze verlenging, wat aangeeft dat zij de waarde van de BIZ erkennen. De Bedrijveninvesteringszone speelt een belangrijke rol in het waarborgen van samenwerking tussen ondernemers en vastgoedeigenaren, waardoor zij gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor het onderhoud en de veiligheid van het bedrijventerrein.

Wethouder Lennart van der Linden benadrukt de positieve impact van de BIZ op het bedrijventerrein: "Het voortzetten van deze samenwerking toont aan dat de ondernemers de voordelen van een gestructureerd beheer van het terrein inzien. Deze verlenging stelt ons in staat om verdere verbeteringen door te voeren." Het succes van de BIZ Dierenstein kan dienen als voorbeeld voor andere initiatieven binnen Barendrecht, zoals de mogelijke heroprichting van BIZ Middenbaan in 2025. Dit toont aan dat het concept van een BIZ, met zijn focus op samenwerking en gedeelde verantwoordelijkheid, een krachtig instrument kan zijn voor gemeenten om de economische vitaliteit van bedrijventerreinen en winkelgebieden te bevorderen. 2.3 Advies voor het oprichten van een BIZ voor in Laren Een Bedrijveninvesteringszone (BIZ) kan voor de gemeente Laren een krachtig middel zijn om ondernemers te ondersteunen bij het gezamenlijk investeren in hun bedrijfsomgeving. Dit advies is gebaseerd op succesvolle BIZ-initiatieven in Nederlandse gemeenten, en is getoetst aan de tips van het informatieplatform9 voor BIZ-en. Het is belangrijk dat de gemeente Laren eerst de principiële bereidheid vastlegt om mee te werken aan de oprichting van een BIZ.

Dit kan worden besproken in de gemeenteraad, waarbij ook afspraken worden gemaakt over de voorwaarden, subsidies en beschikbaarheid van ondersteunende middelen, zoals kwartiermakers die kunnen helpen bij de opstart van het project. Voorbeelden uit andere gemeenten, zoals de nota van de Haagse gemeenteraad, kunnen hierbij als leidraad dienen.

7

https://dagblad070.nl/Den%20Haag%20&%20Regio/bankastraat-is-25ste-bedrijveninvesteringszonebiz-in-den-haag 8

https://www.deschakelbarendrecht.nl/nieuws/algemeen/71276/bedrijveninvesteringszone-dierensteinmet-vijf-jaar-verlengd 9 https://bedrijveninvesteringszone.biz/over-ons/

Voor een succesvolle oprichting is een gedegen planning essentieel. Er wordt geadviseerd om 5 tot 7 maanden in te plannen voor het hele proces, van het initiatief tot de draagvlakmeting. Een verordening moet altijd vóór 1 januari worden vastgesteld om de heffingen het daaropvolgende jaar te kunnen starten. Bij Laren is het van belang om rekening te houden met de specifieke kenmerken van de gemeente, zoals het compacte centrum en de hoge WOZ-waarden van onroerend goed​. Om het proces soepel te laten verlopen, is het aanbevelingswaardig dat de gemeente een projectleider aanstelt die de BIZ-coördinatie op zich neemt. Deze persoon kan samen met een projectgroep, bestaande uit afdelingen zoals belastingen, juridische zaken en communicatie, het proces begeleiden. Regelmatige vergaderingen met de initiatiefnemers en ondernemers zorgen voor een gestroomlijnde samenwerking​. De ondernemers en eigenaren die betrokken zijn bij de BIZ moeten een gedetailleerd BIZ-plan opstellen. Dit plan bevat de concrete doelen en activiteiten, zoals marketinginitiatieven, fysieke verbeteringen aan de omgeving, of andere investeringen in de leefbaarheid. De gemeente dient dit plan te toetsen aan de Wet BIZ en het eigen beleid, zonder zich te bemoeien met de operationele details. Het is belangrijk dat de uitvoeringsovereenkomst ook de rapportage en verantwoordingseisen vastlegt​.

Voordat de gemeente formeel een BIZ-verordening opstelt, wordt geadviseerd om een proefpeiling te houden onder de ondernemers. Een steunpunt binnen de gemeente kan initiatiefnemers van advies voorzien en begeleiden bij het opzetten van de BIZ. Dit zorgt ervoor dat de ondernemers voldoende draagvlak creëren en vertrouwd raken met het proces​. De heffing die binnen een BIZ wordt opgelegd, is gebaseerd op de WOZ-waarde van de betrokken panden. Dit vergt een zorgvuldige administratie en controle door de gemeentelijke belastingafdeling. In Laren is het belangrijk om fouten in de aanslagen te vermijden door tijdig de bijdrageplichtigenlijst op te stellen. Bij de draagvlakmeting moet ten minste de helft van de ondernemers stemmen, en tweederde daarvan moet vóór zijn voor de oprichting​ Een BIZ kan voor Laren een krachtig middel zijn om de lokale economie te stimuleren en de kwaliteit van winkelgebieden en bedrijventerreinen te verbeteren. Door de lessen van andere gemeenten toe te passen, zoals het belang van goede planning, duidelijk draagvlak, en effectieve samenwerking met ondernemers, kan de gemeente Laren een succesvol BIZ-initiatief opzetten dat de leefbaarheid en economische vitaliteit van de gemeente ten goede komt​.

3. Vermakelijkheidsretributie 3.1 Wat is vermakelijkheidsretributie? Onder de naam 'vermakelijkhedenretributie' wordt een recht geheven ter zake van het tegen betaling of vergoeding van welke aard dan ook bedrijfsmatig geven van vermakelijkheden waarbij gebruik wordt gemaakt van door of met medewerking van het gemeentebestuur tot stand gebrachte of in stand gehouden voorzieningen of waarbij een bijzondere voorziening in de vorm van toezicht of anderszins van de zijde van het gemeentebestuur getroffen wordt. Grootschalige vermakelijkheden die veel bezoekers op een dag trekken, brengen extra druk mee op de openbare ruimte. De gemeente maakt kosten om de drukte in goede banen te leiden. Zo worden bijvoorbeeld wegen afgesloten en is er sprake van geluidsoverlast en afval. Deze kosten hebben onder meer betrekking op de openbare ruimte, de veiligheid, en mobiliteit en vragen daarnaast tijd voor de nodige afstemming tussen betrokken partijen. Belastingplichtig is degene die de vermakelijkheden verschaft, organiseert of de gelegenheid daartoe biedt of op wiens naam of voor wiens verantwoordelijkheid de vermakelijkheden plaatsvinden. Indien een evenement meerdere achtereenvolgende kalenderdagen wordt gehouden, wordt voor de toepassing van dit artikel elke kalenderdag als afzonderlijke vermakelijkheid beschouwd.

De maatstaf voor de heffing is het aantal bezoekers per vermakelijkheid.Het aantal bezoekers wordt gesteld op het aantal verkochte of uitgegeven toegangsbewijzen voor de vermakelijkheid. Van het eerste X aantal bezoekers per vermakelijkheid wordt niet geheven. In samenspraak met de organisatie en afhankelijk van de grootte van het evenement. 3.2 Best practices Uit de vermakelijkheden verordening (2023) van de gemeente Zandvoort blijkt dat de gemeenteraad van Zandvoort is akkoord gegaan met de invoering van een zogenoemde vermakelijkheidsbelasting, waardoor de organisatie van de Dutch Grand Prix voor iedere bezoeker 3 euro moet afdragen.10 De belasting is van kracht sinds 1 januari 2024. Van de eerste 10.000 bezoekers per vermakelijkheid wordt niet geheven. In 2024 moeten musea en molens op de Zaanse Schans 55 cent in plaats van 25 cent bovenop de normale prijs van een kaartje vragen.11 Die belasting wordt door de gemeente Zaanstad opgelegd. Die belasting geldt alleen als je een museum of molen wil bezoeken op de Schans of daar een kaartje voor een rondvaart koopt. Horecabedrijven en souvenirwinkels betalen geen ‘vermakelijkheidsretributie’ zoals de belasting officieel heet.

10

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR699012/1

11

https://www.deorkaan.nl/zaanstad-hoopt-op-een-miljoen-verkochte-kaartjes-op-zaanse-schans-in-202 4/

De gemeente Amsterdam heft Vermakelijkhedenretributie (VMR) van ondernemers die tegen betaling vermaak aanbieden in de openbare ruimte12. Dit systeem draagt bij aan de gemeentelijke inkomsten en geldt zowel voor evenementen als voor betaalde activiteiten op het water, zoals rondvaarten en verhuur van boten. De VMR is een voorbeeld van een verdienmodel waarbij de gemeente direct profiteert van commerciële activiteiten die gebruik maken van de openbare ruimte. 1. VMR voor Evenementen Voor evenementen in de openbare ruimte van Amsterdam geldt een vrijstelling van de VMR voor de eerste 500 bezoekers. Evenementen met meer dan 500 betalende bezoekers worden belast op basis van het aantal verkochte tickets, met een tarief van €1,50 per gescande kaart. Het systeem zorgt ervoor dat grotere, commercieel succesvolle evenementen bijdragen aan de gemeente-inkomsten, terwijl kleinere evenementen onder de 500 betalende bezoekers geen VMR hoeven af te dragen. Hierdoor stimuleert de gemeente zowel de organisatie van evenementen als de controle op het aantal deelnemers​( 2. VMR voor Activiteiten op het Water Voor commerciële wateractiviteiten, zoals rondvaarten en verhuur van kano’s en waterfietsen, wordt VMR geheven per passagier of deelnemer.

De tarieven variëren: voor gemotoriseerde boten is het tarief €2,50 per passagier, terwijl voor niet-gemotoriseerde vaartuigen zoals waterfietsen €0,75 per deelnemer wordt gerekend. Dit model zorgt voor een eerlijke bijdrage van de toeristische sector, waarbij bedrijven die gebruik maken van de Amsterdamse grachten bijdragen aan het onderhoud en de infrastructuur van de stad​( 3. Boetes en Aangifteplicht Ondernemers zijn verplicht om periodiek aangifte te doen van het aantal bezoekers of deelnemers aan hun activiteiten. Indien zij geen aangifte doen, riskeren ze een boete van maximaal €5.514. Dit zorgt voor naleving van de regels en waarborgt dat de gemeente alle verschuldigde bedragen ontvangt. Er is geen mogelijkheid voor kwijtschelding of bezwaar tegen de tarieven, wat het systeem eenvoudig en rechtlijnig houdt​( De VMR is een effectief verdienmodel voor de gemeente Amsterdam, dat gericht is op het genereren van inkomsten uit commerciële evenementen en activiteiten in de openbare ruimte en op het water. Het systeem is strak geregeld, met duidelijke aangifteverplichtingen en boetes om naleving te stimuleren. Door de brede toepasbaarheid op verschillende soorten activiteiten, blijft dit model relevant en goed toepasbaar in een toeristische stad als Amsterdam.

12

https://www.amsterdam.nl/veelgevraagd/vermakelijkhedenretributie-vmr-3aa8a#

3.3 Advies voor de gemeente Laren De gemeente Laren kan overwegen een vermakelijkheidsretributie (VMR) in te voeren voor grootschalige evenementen die veel bezoekers aantrekken. Dit zou een effectieve manier kunnen zijn om de extra kosten te dekken die de gemeente maakt voor het waarborgen van veiligheid, mobiliteit en de openbare orde tijdens dergelijke evenementen. Door deze heffing dragen organisatoren bij aan de kosten die de gemeente maakt, zoals het inzetten van extra BOA’s, verkeersregelaars en het schoonmaken van de openbare ruimte. Een mogelijke aanpak zou zijn om, net als in Zandvoort, een drempel in te stellen waarbij het eerste aantal bezoekers per dag zijn vrijgesteld van de heffing. Gezien het feit dat Laren aanzienlijk kleiner is dan Zandvoort, zou het vrijstellen van de eerste 10.000 bezoekers zinloos zijn voor de invoering van een vermakelijkheidsretributie. In plaats daarvan zou Laren een lagere drempel kunnen hanteren, bijvoorbeeld het vrijstellen van de eerste 500 of 1.000 bezoekers. Dit voorkomt dat kleinere evenementen onevenredig worden belast en biedt ruimte voor groeiende evenementen. Een tarief van bijvoorbeeld €2,50 per bezoeker boven deze drempel zou gehanteerd kunnen worden, vergelijkbaar met de tarieven die in Amsterdam worden toegepast voor rondvaartboten en andere attracties.

Afhankelijk van het soort evenement kan de gemeente ervoor kiezen om verschillende tarieven in te voeren, waarbij festivals, kermissen en grootschalige concerten hogere tarieven hebben dan kleinere, culturele evenementen. Daarnaast zou Laren ervoor kunnen kiezen om culturele evenementen en non-profit organisaties vrij te stellen van de vermakelijkheidsretributie of een verlaagd tarief te hanteren. Dit geldt ook voor kleine lokale evenementen die een beperkte impact hebben op de openbare ruimte en geen commerciële inslag hebben. Het is belangrijk dat de gemeente duidelijk communiceert met organisatoren over de invoering van deze belasting, bijvoorbeeld via voorlichtingsbijeenkomsten, informatiebrieven en consultatierondes, zodat zij de tijd hebben om zich aan te passen. De invoering van de vermakelijkheidsretributie kan geleidelijk plaatsvinden, zodat organisatoren niet ineens met onverwachte kosten worden geconfronteerd. Tegelijkertijd moet de gemeente de nodige juridische stappen ondernemen om de heffing in te voeren, waaronder het opstellen van een verordening die de vermakelijkheidsretributie regelt. Ook is het belangrijk een systeem op te zetten voor de administratie en inning van deze belasting, mogelijk in samenwerking met ticketverkoopplatforms.

Al met al kan de invoering van een vermakelijkheidsretributie in Laren een effectieve manier zijn om de kosten die gepaard gaan met grootschalige evenementen te dekken. Dit zorgt ervoor dat de lasten eerlijker worden verdeeld en dat de gemeente in staat blijft om dergelijke evenementen te faciliteren zonder negatieve impact op de gemeentelijke financiën.

4. Hybride evenementen voor Gemeenten

4.1 Verdienmodellen hybride evenementen Hybride evenementen, een mix van fysieke en online componenten, bieden gemeenten nieuwe economische mogelijkheden. De unieke structuur van deze evenementen biedt een breder bereik en meer sponsormogelijkheden, wat resulteert in diverse bronnen van inkomsten. Dit artikel van DeFabrique13 biedt inzicht in hoe deze verdienmodellen werken en welke voordelen ze bieden. Een belangrijk aspect van hybride evenementen is het grotere bereik. Online deelnemers kunnen zich van over de hele wereld aansluiten, wat de zichtbaarheid voor sponsors vergroot. Dit grotere bereik maakt het mogelijk om meer sponsors aan te trekken, die geïnteresseerd zijn in de verhoogde merkbekendheid die hybride evenementen bieden. Voor gemeenten betekent dit meer inkomsten uit sponsorcontracten en advertenties, zowel online als offline. Een ander verdienmodel is gebaseerd op de data die tijdens hybride evenementen wordt verzameld. Online platforms registreren automatisch deelnemers gedrag, wat waardevolle inzichten oplevert. Gemeenten kunnen deze gegevens gebruiken om sponsors gedetailleerde rapporten te bieden over de impact en het bereik van hun bijdragen. Dit maakt het makkelijker om de Return on Investment (ROI) te berekenen en toekomstige sponsors te overtuigen van de waarde van hun investering.

Hybride evenementen hebben het voordeel dat de content, zoals opgenomen sessies, beschikbaar blijft na afloop van het evenement. Dit biedt sponsors langdurige zichtbaarheid, omdat hun logo’s en boodschappen blijvend gekoppeld worden aan de online content. Gemeenten kunnen hiervan profiteren door langdurige sponsorcontracten af te sluiten en aanvullende inkomsten te genereren uit het opnieuw aanbieden van de content. Hybride evenementen bieden ook mogelijkheden voor voortdurende interactie met de doelgroep, zowel voor als na het evenement. Dit langere communicatietraject maakt het mogelijk voor sponsors om langdurig betrokken te blijven bij het publiek, wat de waarde van hun sponsoring verhoogt. Gemeenten kunnen hierop inspelen door uitgebreide sponsoringspakketten aan te bieden die meerdere contactmomenten omvatten. Hybride evenementen bieden diverse verdienmodellen voor gemeenten, van verhoogde sponsoring en datagestuurde inzichten tot langdurige zichtbaarheid en continue engagement. Door deze mogelijkheden te benutten, kunnen gemeenten hun economische groei stimuleren en hun evenementen aantrekkelijker maken voor sponsors. Dit leidt niet alleen tot directe financiële voordelen, maar ook tot een sterker en meer verbonden gemeenschapsgevoel.

13

https://defabrique.nl/blog/het-verdienmodel-voor-hybride-evenementen/

4.2 Best practices Nederland Hybride evenementen, waarbij fysieke en online elementen gecombineerd worden, hebben de potentie om aanzienlijke economische voordelen te bieden voor gemeenten. Deze evenementen trekken niet alleen een breder publiek, maar bieden ook verschillende verdienmodellen die aantrekkelijk zijn voor gemeentelijke overheden. In Nederland hebben steden zoals Rotterdam en andere gemeenten al stappen gezet om hybride evenementen te integreren als een vast onderdeel van hun economische en toeristische strategieën​14. In Rotterdam wordt er actief gewerkt aan het terughalen van zakelijke evenementen naar de stad door het implementeren van hybride modellen. Dit komt doordat hybride evenementen in staat zijn om meer bezoekers te trekken, zowel fysiek als virtueel, wat resulteert in een hogere economische activiteit en zichtbaarheid van de stad​. Een voorbeeld van een innovatieve toepassing is te vinden bij NBC Congrescentrum, waar geavanceerde technologieën zoals 3D- en 4K-projecties worden gebruikt om hybride vergaderingen en conferenties te hosten. Deze technologieën maken het mogelijk om grootschalige online interactie te faciliteren, wat aantrekkelijk is voor zowel lokale als internationale deelnemers​. Gemeenten kunnen directe inkomsten genereren door het verhuren van evenementenlocaties die zijn uitgerust voor hybride evenementen.

De investering in technologie zoals live streaming apparatuur en interactieve platformen zorgt ervoor dat deze locaties aantrekkelijk blijven voor een breed scala aan evenementen, van zakelijke conferenties tot culturele festivals​. De hybride aanpak trekt niet alleen deelnemers naar de fysieke locatie, maar zorgt ook voor een grotere online aanwezigheid. Dit vergroot de aantrekkelijkheid van de stad als bestemming, wat leidt tot een toename in het toerisme. Restaurants en andere lokale bedrijven profiteren direct van de influx van bezoekers. Gemeenten kunnen hierop inspelen door samenwerkingsverbanden te creëren met lokale ondernemers en door marketingstrategieën te ontwikkelen die zowel de fysieke als de online bezoekers targeten​. Gemeenten kunnen ook profiteren van nationale en Europese subsidies die gericht zijn op de digitale transformatie en innovatie binnen de evenementensector. Door het aanbieden van hybride evenementen kunnen gemeenten zich positioneren als innovatieve en vooruitstrevende locaties, wat kan leiden tot extra financieringsmogelijkheden​. Hybride evenementen bieden gemeenten een veelzijdig en potentieel lucratief verdienmodel.

Door te investeren in de benodigde technologie en samen te werken met lokale bedrijven, kunnen gemeenten niet alleen hun economische activiteit stimuleren maar ook hun imago versterken als moderne en toegankelijke bestemmingen voor een breed scala aan evenementen. Gemeenten zoals Rotterdam lopen hierin voorop en laten zien hoe de

14

https://www.nritmedia.nl/kennisbank/43618/rotterdam-wil-weer-zakelijke-evenementen-naar-de-stad-h alen/ https://www.yellenge.nl/hybride-events/ https://www.evenementorganiseren.nl/artikel/tips-en-stappen-voor-het-organiseren-van-een-succesvol -hybride-event-235.html

integratie van fysieke en digitale werelden niet alleen de evenementensector, maar de gehele lokale economie kan transformeren​. 4.3 Best practices Buitenland Het artikel "MICE 2.0: A Singaporean Approach to Innovative Business Events" op BBC StoryWorks15 schetst hoe Singapore zijn zakelijke evenementen revolutioneert door het inzetten van geavanceerde technologie en duurzaamheid. Deze strategische vernieuwingen hebben aanzienlijke voordelen voor de stad, met directe implicaties voor de gemeentelijke kas. Singapore heeft zijn aanpak van zakelijke evenementen sterk verbeterd door te investeren in technologie. Hybride evenementen, waarbij deelnemers zowel fysiek als virtueel kunnen deelnemen, breiden het bereik en de aantrekkingskracht van de evenementen uit. Dit verhoogt de inkomsten uit registratie- en deelnamekosten, wat direct ten goede komt aan de gemeentelijke kas. Bovendien worden augmented reality (AR) en virtual reality (VR) ingezet om meeslepende ervaringen te creëren die hogere ticketprijzen en sponsorbijdragen rechtvaardigen. Dit leidt eveneens tot een toename van de gemeentelijke inkomsten. Door data-analyse te gebruiken, kunnen evenementen beter gepersonaliseerd en geoptimaliseerd worden, wat resulteert in een hogere klanttevredenheid en de mogelijkheid om in de toekomst nog meer inkomsten te genereren.

Duurzaamheid speelt ook een belangrijke rol in Singapore’s aanpak. De stad investeert in het verminderen van afval en het bevorderen van energie-efficiëntie bij evenementen. Deze duurzame benaderingen kunnen gemeentelijke kosten verlagen en zelfs subsidies en belastingvoordelen opleveren, die rechtstreeks in de gemeentelijke kas terechtkomen. Het gebruik van duurzame materialen draagt bij aan de financiering van groene initiatieven en kan extra middelen aan de gemeentelijke begroting toevoegen. De impact op de lokale economie is eveneens aanzienlijk. Innovatieve evenementen trekken internationale bezoekers aan, die geld uitgeven aan lokale diensten zoals hotels en restaurants. Dit verhoogt de toeristenbelasting, wat een directe bron van inkomsten voor de gemeente is. Daarnaast profiteren lokale bedrijven van de verhoogde vraag door evenementen, wat leidt tot hogere belastinginkomsten uit bedrijfsbelastingen. Deze inkomsten worden in de gemeentelijke kas gestort, waardoor de financiële positie van de stad versterkt wordt.

15

https://www.bbc.com/storyworks/future/mice-20-a-singaporean-approach-to-innovative-business-even ts/how-singapore-is-reimagining-the-future-of-business-events

4.4 Advies voor de gemeente Laren Hybride evenementen, die een combinatie van fysieke en online componenten bieden, kunnen Laren aanzienlijke economische voordelen opleveren. Door het integreren van hybride evenementen in de gemeentelijke strategie, kan Laren profiteren van een breed scala aan nieuwe verdienmodellen en kansen. Een belangrijk voordeel van hybride evenementen is het uitgebreide bereik dat ze mogelijk maken. Met online deelnemers die vanuit de hele wereld kunnen deelnemen, wordt de zichtbaarheid voor sponsors aanzienlijk vergroot. Dit biedt de gemeente de mogelijkheid om meer sponsors aan te trekken, die geïnteresseerd zijn in de verhoogde merkbekendheid die deze evenementen bieden. Voor Laren betekent dit een potentiële toename in sponsorinkomsten en advertentiecontracten, zowel online als offline. Specifiek voor Laren kan het livestreamen van evenementen zoals de Sint Jansprocessie, de atelierroute, optredens van Sonny’s Inc, en Le Bocque een belangrijke rol spelen. Gezien de vergrijzing in Laren en de mensen die verder weg wonen, biedt dit een mogelijkheid om verbonden te blijven met de evenementen in Laren. Dit vergroot niet alleen de sociale inclusie, maar biedt ook extra mogelijkheden om verdienmodellen te koppelen aan de livestreams, zoals sponsoring, advertenties en betaalde toegang tot de online evenementen.

Daarnaast kunnen hybride evenementen waardevolle data verzamelen over deelnemersgedrag via online platforms. Deze gegevens kunnen worden gebruikt om sponsors gedetailleerde rapporten te bieden over de impact en het bereik van hun bijdragen. Dit maakt het makkelijker om de Return on Investment (ROI) te berekenen en toekomstige sponsors te overtuigen van de waarde van hun investering. Het bieden van gedetailleerde inzichten kan de aantrekkelijkheid van Laren als gastheer van evenementen verder versterken. Hybride evenementen hebben ook het voordeel dat de content, zoals opgenomen sessies, beschikbaar blijft na afloop van het evenement. Dit betekent dat sponsors langdurige zichtbaarheid krijgen, omdat hun logo’s en boodschappen blijvend gekoppeld worden aan de online content. Laren kan hiervan profiteren door langdurige sponsorcontracten af te sluiten en extra inkomsten te genereren door het opnieuw aanbieden van de content. Bovendien bieden hybride evenementen mogelijkheden voor voortdurende interactie met de doelgroep, zowel voor als na het evenement. Dit langere communicatietraject maakt het mogelijk voor sponsors om langdurig betrokken te blijven bij het publiek, wat de waarde van hun sponsoring verhoogt.

Laren kan hierop inspelen door uitgebreide sponsoringspakketten aan te bieden die meerdere contactmomenten omvatten, wat bijdraagt aan de aantrekkelijkheid van het evenement en de sponsormogelijkheden. Andere steden in Nederland, zoals Rotterdam, hebben al stappen gezet om hybride evenementen te integreren als onderdeel van hun economische en toeristische strategieën. In Rotterdam worden hybride modellen gebruikt om meer bezoekers te trekken, zowel fysiek als virtueel, wat leidt tot een hogere economische activiteit en zichtbaarheid van de stad. Dit biedt Laren de kans om te investeren in technologie en evenementenlocaties die zijn uitgerust voor hybride evenementen, zoals live streaming apparatuur en interactieve

platforms. Hierdoor kan Laren evenementen aantrekkelijker maken en profiteren van de grotere online aanwezigheid. Op internationaal niveau heeft Singapore zijn zakelijke evenementen geoptimaliseerd door geavanceerde technologieën zoals augmented reality (AR) en virtual reality (VR) in te zetten. Deze technologieën creëren meeslepende ervaringen die hogere ticketprijzen en sponsorbijdragen rechtvaardigen. Singapore’s focus op duurzaamheid heeft ook geleid tot lagere gemeentelijke kosten en extra subsidies en belastingvoordelen. Laren kan vergelijkbare strategieën overwegen door te investeren in technologie en duurzaamheid, wat niet alleen de lokale economie stimuleert maar ook bijdraagt aan een sterker financieel beleid. Hybride evenementen bieden dus een veelzijdig en potentieel lucratief verdienmodel voor Laren. Door te investeren in de benodigde technologie en samen te werken met lokale bedrijven, kan de gemeente haar economische activiteit stimuleren en haar imago versterken als een moderne en toegankelijke bestemming voor een breed scala aan evenementen. Dit kan leiden tot directe financiële voordelen, een versterkt gemeenschapsgevoel, en een verhoogde aantrekkingskracht voor zowel sponsors als bezoekers.

5. Digitale innovaties 5.1 Best practices In de gemeente Grey Highlands, gelegen in Canada, is in 2019 een innovatieve app geïntroduceerd16 17 die een significante verbetering belooft in de manier waarop inwoners communiceren met hun lokale overheid. Deze app is een uitstekende illustratie van hoe lokale innovaties kunnen bijdragen aan een effectievere en efficiëntere gemeentelijke dienstverlening. De ontwikkeling van deze app weerspiegelt de inzet van Grey Highlands om technologische oplossingen te integreren in hun dagelijkse processen en diensten. De app van Grey Highlands biedt een uitgebreid scala aan functies die zijn ontworpen om de interactie tussen de gemeente en de inwoners te verbeteren. Een van de belangrijkste kenmerken van de app is de mogelijkheid om gemakkelijk toegang te krijgen tot informatie over wegomstandigheden en wegwerkzaamheden. Dit stelt inwoners in staat om beter voorbereid te zijn op hun reizen en vermindert de kans op vertragingen door onverwachte wegomstandigheden. Daarnaast kunnen gebruikers van de app evenementen indienen en bekijken, wat de planning en deelname aan lokale activiteiten vergemakkelijkt. De app biedt ook informatie over de beschikbaarheid en reservering van gemeentelijke faciliteiten.

Dit is bijzonder handig voor inwoners die actief betrokken willen zijn bij lokale evenementen of die gemeentelijke ruimtes willen reserveren voor persoonlijke of zakelijke doeleinden. De app bevat ook een handige tool genaamd “My Pickup”, waarmee inwoners het schema voor afvalinzameling en recycling kunnen raadplegen. Deze functie helpt gebruikers bij het plannen van hun afvalbeheer en vermindert de kans op gemiste ophaaldata. Bovendien kunnen gebruikers informatie vinden over de openingstijden en locaties van stortplaatsen, wat de toegankelijkheid en transparantie van afvalbeheer verbetert. Een ander praktisch aspect van de app is de gedetailleerde kaart met alle locaties binnen Grey Highlands, zoals begraafplaatsen, stortplaatsen, kantoren, en sportfaciliteiten. Deze kaart maakt het eenvoudiger voor inwoners om de juiste locaties te vinden en de route te plannen, wat bijdraagt aan een verbeterde toegankelijkheid van gemeentelijke diensten. De app biedt ook ondersteuning voor eServices, waardoor inwoners online taken kunnen uitvoeren zoals het betalen van belastingen en waterrekeningen. Dit vermindert de noodzaak voor fysieke bezoeken aan gemeentelijke kantoren en versnelt de verwerking van betalingen. Naarmate er meer functies beschikbaar komen, zullen ook andere online diensten zoals het aanvragen van hondenpenningen en verbrandingsvergunningen via de app beschikbaar zijn.

16

https://www.greyhighlands.ca/Modules/News/index.aspx?newsId=a923d77e-97ee-4e46-8be3-8acb51 934576 17

https://www.municipalworld.com/articles/local-innovation-inspires-app-for-grey-highlands/

De lancering van de app heeft aanzienlijke financiële voordelen voor de gemeente opgeleverd. Volgens het artikel op de website van Grey Highlands18 heeft de app geleid tot een significante besparing op administratieve kosten door de digitalisering van verschillende gemeentelijke processen. Door het verminderen van de noodzaak voor papieren documenten en handmatige verwerking heeft de gemeente kosten bespaard en de efficiëntie van administratieve taken verbeterd. Dit laat zien hoe technologische innovaties niet alleen de dienstverlening aan inwoners verbeteren, maar ook financieel voordelig kunnen zijn voor gemeentelijke organisaties. Het succes van de app onderstreept de noodzaak voor een cultuur van innovatie binnen gemeentelijke organisaties. Zoals besproken in het artikel over het creëren van een cultuur voor innovatieve gemeentelijke oplossingen, is het cruciaal voor gemeenten om een open houding aan te nemen ten opzichte van nieuwe technologieën en een cultuur van innovatie te bevorderen. Dit is essentieel om succesvolle implementaties van technologische oplossingen te waarborgen. De app van Grey Highlands is een voorbeeld van hoe een innovatieve cultuur kan leiden tot verbeterde gemeentelijke diensten. Het bevordert een omgeving waarin technologische oplossingen worden gezien als middelen om de communicatie en effectiviteit van gemeentelijke processen te verbeteren.

Het artikel benadrukt dat een cultuur van innovatie kan bijdragen aan het realiseren van efficiëntere gemeentelijke diensten en een betere betrokkenheid van de gemeenschap. De app speelt een cruciale rol in het verbeteren van de relatie tussen de gemeente en haar inwoners door het aanbieden van verschillende functies die de communicatie vergemakkelijken. Gebruikers kunnen raadsagenda’s en -documenten inzien, sociale media-updates volgen en deelnemen aan belangrijke peilingen via Connect Grey Highlands. Deze functies stellen inwoners in staat om actiever betrokken te zijn bij gemeentelijke besluiten en activiteiten, en bevorderen een grotere transparantie en interactie tussen de gemeente en haar burgers. De mogelijkheid om serviceproblemen te melden met foto’s en om belangrijke informatie te ontvangen over noodsituaties en sluitingen via notificaties draagt bij aan een meer responsieve en betrokken gemeenschap. Dit is een belangrijke stap in de richting van een meer verbonden gemeente, waar inwoners gemakkelijk toegang hebben tot de informatie en diensten die ze nodig hebben. Het artikel op de website van Grey Highlands benadrukt hoe deze app een belangrijke stap voorwaarts is in de richting van een meer verbonden en efficiënte gemeente.

Door technologie te omarmen en een cultuur van innovatie te bevorderen, zet Grey Highlands een stap vooruit in het verbeteren van de betrokkenheid en efficiëntie binnen hun gemeenschap. De app heeft de potentie om niet alleen de gebruiksvriendelijkheid van gemeentelijke diensten te verhogen, maar ook de financiële efficiëntie van de gemeentelijke administratie te verbeteren. 18

https://www.greyhighlands.ca/Modules/News/index.aspx?newsId=acbbcc01-481f-4971-9650-da0550d 09408

De introductie van de app in Grey Highlands is een belangrijke ontwikkeling die laat zien hoe lokale innovaties kunnen bijdragen aan de verbetering van gemeentelijke diensten en de communicatie met burgers. Door technologische vooruitgang te omarmen en een cultuur van innovatie te bevorderen, zet Grey Highlands een stap voorwaarts in het verbeteren van de betrokkenheid en efficiëntie binnen hun gemeenschap. De app is een concreet voorbeeld van hoe technologie kan worden ingezet om een positieve impact te maken op het dagelijks leven van inwoners, met zowel gebruiksvriendelijke functies als financiële voordelen voor de gemeente.

5.2 Advies voor de gemeente Laren De communicatie tussen de gemeente Laren en haar inwoners kan op verschillende punten worden verbeterd, met name als het gaat om betrokkenheid bij lokale beslissingen en transparantie over gemeentelijke plannen. Een goed voorbeeld is de onrust in de Naarderstraat die is ontstaan over het plaatsen van bankjes, zonder weten van de straat. Een goed voorbeeld van hoe technologie hierbij kan helpen, is de innovatieve aanpak van de gemeente Grey Highlands in Canada, waar in 2019 een app werd geïntroduceerd om de communicatie tussen de lokale overheid en de inwoners te versterken. Een vergelijkbare app in Laren zou een effectieve oplossing kunnen zijn om inwoners beter te informeren over gemeentelijke plannen en projecten in hun buurt. Stel je voor dat bewoners via een app eenvoudig toegang hebben tot informatie over geplande werkzaamheden, veranderingen in de openbare ruimte of andere gemeentelijke beslissingen. Dit zou ervoor zorgen dat inwoners zich tijdig kunnen voorbereiden en inspraak kunnen hebben in het besluitvormingsproces. Daarnaast kan een dergelijke app functies bevatten waarmee bewoners direct feedback kunnen geven of problemen kunnen melden, zoals de plaatsing van nieuwe bankjes in hun straat. Dit zou niet alleen de communicatie verbeteren, maar ook zorgen voor een snellere reactie van de gemeente op de zorgen van de bewoners.

Door deze directe communicatielijn kunnen misverstanden en ontevredenheid worden voorkomen, en voelen inwoners zich meer betrokken bij de beslissingen die hun leefomgeving beïnvloeden. De app kan ook administratieve processen vereenvoudigen, zoals het aanvragen van vergunningen of het betalen van gemeentelijke diensten, wat zowel de efficiëntie voor de gemeente als het gemak voor de bewoners verhoogt. Bovendien zou de digitalisering van deze processen kunnen leiden tot aanzienlijke kostenbesparingen voor de gemeente, zoals ook het geval was in Grey Highlands. Door in te zetten op moderne digitale communicatie-oplossingen kan de gemeente Laren niet alleen de relatie met haar inwoners verbeteren, maar ook zorgen voor een grotere betrokkenheid en tevredenheid binnen de gemeenschap. De ervaringen in Grey Highlands laten zien hoe technologie kan bijdragen aan een meer transparante en efficiënte gemeentelijke dienstverlening, wat essentieel is voor het opbouwen van vertrouwen en samenwerking tussen een gemeente en haar inwoners.

6. Infrastructuur 6.1 Voordelen autoluw Het omvormen van centra tot autovrije zones kan aanzienlijke economische voordelen opleveren voor gemeenten. Uit recente analyses blijkt dat gebieden die prioriteit geven aan fietsers en voetgangers vaak een grotere economische vitaliteit ervaren dan gebieden die afhankelijk blijven van autoverkeer. Ten eerste laat het artikel van Euronews19 zien hoe autovrije steden een directe economische impuls kunnen geven aan lokale bedrijven. Door de toename van voetgangers en fietsers stijgt de zichtbaarheid en toegankelijkheid van winkels en horeca, wat resulteert in hogere omzetten. In steden zoals Parijs en Milaan, waar autovrije zones zijn ingevoerd, hebben lokale ondernemers een toename in het aantal klanten en omzet opgemerkt. Dit komt doordat voetgangers en fietsers meer geneigd zijn om spontaan winkels en cafés binnen te stappen dan automobilisten​. Een ander belangrijk aspect is de bijdrage van deze autovrije zones aan de aantrekkelijkheid van de stad als geheel. Zoals aangegeven in een artikel van News2420, kunnen steden die investeren in fietsvriendelijke infrastructuur en voetgangersgebieden een boost geven aan hun toeristische sector. Toeristen waarderen de rust en veiligheid van autovrije zones, wat steden aantrekkelijker maakt als bestemming.

Dit verhoogt niet alleen de toeristenstromen, maar ook de inkomsten voor de lokale economie via bestedingen in winkels en restaurants. Uit het onderzoek over Kopenhagen blijkt bovendien dat de economische voordelen van investeren in fietsinfrastructuur op lange termijn aanzienlijk kunnen zijn. De stad heeft aangetoond dat de baten van hun fietsbeleid de kosten ruimschoots overtreffen. Zo hebben de economische voordelen van de fietsstrategie van Kopenhagen, zoals lagere gezondheidskosten en verbeterde luchtkwaliteit, geleid tot een netto contante waarde van 4,5 miljard Deense kronen tussen 1996 en 2017. Het idee dat autovrije zones de waarde van onroerend goed kunnen verhogen, is goed onderbouwd. Steden die investeren in autovrije zones en verbeterde openbare ruimten zien vaak een stijging in vastgoedprijzen. Dit kan bijdragen aan een hogere opbrengst uit onroerendzaakbelasting. In steden zoals Parijs en Milaan is gebleken dat autovrije zones de aantrekkelijkheid van vastgoed verhogen, wat kan resulteren in een hogere belastingopbrengst voor gemeenten.

19

https://www.euronews.com/next/2023/09/21/what-are-the-economic-benefits-of-car-free-cities

20

https://www.news24.com/life/motoring/opinions/columnists/opinion-what-if-cars-were-banned-from-city -centres-20230918

Voorbeeld van Slimme Mobiliteit Het artikel op Mckinsey & Company21 geeft een toonaangevend voorbeeld van hoe steden slimme technologieën kunnen gebruiken om de mobiliteit te verbeteren en duurzaamheid te bevorderen. De stad heeft geïnvesteerd in Intelligente Transport Systemen (ITS) door nieuwe verkeerscontrollers te installeren bij kruispunten. Deze technologie stelt Kopenhagen in staat om het verkeer in real-time te beheren en verkeerslichten te optimaliseren, wat leidt tot efficiëntere doorstroming voor fietsen en bussen. Deze aanpassingen hebben al geleid tot een aanzienlijke vermindering van verkeersongevallen en een verbetering van de verkeersstromen. Een opvallend aspect van Kopenhagen’s mobiliteitsstrategie is de nadruk op fietsgebruik. De stad streeft ernaar dat tegen 2025 75 procent van alle verplaatsingen per fiets, openbaar vervoer of te voet plaatsvinden. Door ITS-technologieën te implementeren, hoopt Kopenhagen deze ambitie te realiseren en tegelijkertijd de veiligheid en efficiëntie van het vervoer te verbeteren. Dit sluit aan bij de bredere visie van Kopenhagen om een duurzame en fietsvriendelijke stad te zijn, waarbij de infrastructuur en technologie worden benut om een veilige en aantrekkelijke omgeving voor fietsers te creëren.

MaaS-Platforms: Integratie van Mobiliteitsdiensten Mobility-as-a-Service (MaaS) platforms vormen een belangrijke innovatie in stedelijke mobiliteit door verschillende vervoersdiensten te integreren in één enkele applicatie. MaaS-platformen maken het mogelijk voor gebruikers om via een enkele app toegang te krijgen tot een breed scala aan vervoersopties, zoals openbaar vervoer, gedeelde mobiliteit (bijvoorbeeld deelauto’s, e-scooters), en parkeerfaciliteiten. Deze platforms verbeteren de transparantie over reisopties en prijzen en vereenvoudigen het boekings- en betalingsproces voor reizigers. De werking van MaaS-platformen is gebaseerd op het verzamelen en integreren van gegevens van verschillende mobiliteitsdiensten. Dit maakt een naadloze gebruikerservaring mogelijk door het plannen, boeken en betalen van reizen te centraliseren. Voorbeelden van MaaS-platformen zijn de Jelbi-app in Berlijn en de Whim-app in Finland en andere Europese landen. Beide apps bieden gebruikers de mogelijkheid om hun reisplannen te optimaliseren door verschillende vervoersmodi te combineren en zo efficiënt mogelijke routes te vinden. Door MaaS-platformen te gebruiken, kunnen steden de verkeersstromen verbeteren en de toegang tot duurzame vervoersalternatieven bevorderen.

Dit is vooral waardevol in stedelijke gebieden waar de integratie van verschillende vervoersopties kan bijdragen aan een vermindering van het gebruik van privéauto’s en een toename van het gebruik van milieuvriendelijke alternatieven. MaaS-platformen ondersteunen niet alleen de consumenten door hun mobiliteitsopties te vereenvoudigen, maar helpen ook steden om de efficiëntie van hun transportnetwerken te verbeteren en de milieueffecten van mobiliteit te verminderen.

21

https://www.mckinsey.com/industries/travel-logistics-and-infrastructure/our-insights/infrastructure-tech nologies-challenges-and-solutions-for-smart-mobility-in-urban-areas#/

Een studie uit 2016 van meer dan 100 steden toonde aan dat het bezoekersaantal op voetgangersstraten toenam, wat resulteerde in een stijging van de detailhandelsomzet met ongeveer 49 procent. Voor winkelstraten en stadscentra die worden geconfronteerd met afnemende klanten en sterke concurrentie van online retailers, kan voetgangersgebied nieuwe kansen bieden om economieën te revitaliseren. Een studie uit 2019 over de "Madrid Central" lage-emissiezone ontdekte dat de omzet tijdens de kerstperiode was gestegen vergeleken met het voorgaande jaar. Evenzo in Oslo, waar het autoverkeer in het stadscentrum sinds 2016 aanzienlijk is verminderd, werd geen afname van klanten of omzet ervaren. Data uit Kopenhagen over de relatie tussen de omzet in winkels en het gebruikte vervoermiddel voor het winkelen toont aan dat fietsende klanten vaker winkelen en meer besteden dan automobilisten. Een studie uit 2018 door Living Streets Scotland bekeek gegevens uit verschillende steden en concludeerde dat wanneer voetgangers verbeteringen ervaren, het bezoekersaantal met 20 tot 35 procent kan toenemen. Best Practices samengevat: 1. Barcelona: Barcelona heeft het concept van "superblokken" geïntroduceerd, waarbij buurten van negen blokken worden beperkt tot verkeer op hoofdwegen, waarbij alleen bewoners en bezorgvoertuigen worden toegelaten.

Dit heeft de snelheid beperkt tot 10 km/u en de straten vrijgemaakt voor voetgangers en fietsers. Deze aanpak beoogt een aanzienlijke verbetering van de leefomgeving en de verkeersveiligheid. 2. Berlijn: In Berlijn zijn er plannen om een gebied van 88 vierkante kilometer, omgeven door het S-Bahn-netwerk, autovrij te maken. Dit zou de grootste autovrije stedelijke zone ter wereld zijn en heeft als doel de luchtkwaliteit en leefbaarheid in de stad te verbeteren. 3. Madrid: De "Madrid Central" lage-emissiezone heeft aangetoond dat omzet tijdens de kerstperiode is gestegen na de invoering van deze zone. Dit toont aan dat autovrije zones zelfs tijdens drukke periodes een positieve invloed kunnen hebben op de detailhandel. 4. Oslo: Oslo heeft sinds 2016 het autoverkeer in het stadscentrum aanzienlijk verminderd zonder een afname van klanten of omzet te ervaren. Dit suggereert dat dergelijke maatregelen niet noodzakelijkerwijs negatieve economische effecten hebben. 5. Kopenhagen: Data uit Kopenhagen tonen aan dat klanten die fietsen meer besteden en frequenter winkelen dan automobilisten. Dit onderstreept het economische voordeel van het bevorderen van fietsgedrag. 6. Wenen: Wenen, als een van de hoogst gerangschikte steden op de Global Liveability Index, laat zien hoe autovrije initiatieven kunnen bijdragen aan een hogere levenskwaliteit en hogere vastgoedwaarden.

6.2 Nadelen autoluw In zijn artikel uit 2024 stelt Hans van Tellingen dat het autoluw maken van binnensteden ernstige negatieve gevolgen heeft voor de retailomzet en de algehele vitaliteit van de binnenstad. Van Tellingen baseert zijn conclusie op Strabo-onderzoek, uitgevoerd in 72 winkelcentra en binnensteden tussen 2018 en 2023. Uit dit onderzoek blijkt dat 61% van de totale retailomzet afkomstig is van autobezoekers. In binnensteden komt 38% van de bezoekers met de auto, en deze groep is verantwoordelijk voor 55% van de omzet. Autobezoekers besteden meer dan mensen die te voet, met de fiets of met het openbaar vervoer komen. Van Tellingen waarschuwt dat een afname van autobezoekers, veroorzaakt door autoluw beleid, kan leiden tot dramatische omzetdalingen. Zo kan een reductie van 20% in het aantal autobezoekers resulteren in een daling van 30% van de retailomzet uit deze groep. Extreem autoluwe plannen, zoals voorgesteld in sommige Nederlandse steden, zouden zelfs kunnen leiden tot een omzetdaling van 60% van autobezoekers, wat volgens Van Tellingen ontwrichtend zou zijn voor de retail en de samenleving als geheel. Dit zou niet alleen gevolgen hebben voor de winkels, maar ook voor de sociale samenhang en de culturele functies van de binnenstad, die afhankelijk zijn van een goed functionerende retailsector.