A.3.1 BIJLAGE - Verkenning Bouwkringloop Gooi en Vecht 2024 (

51

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________ opnieuw in de keten te terug te komen. Indien goed met de sloopsector samengewerkt kan worden om aan een bouwkringloop te leveren is er anderzijds dus wel potentieel een grote stroom te redden, bijvoorbeeld ook in het kader van sociale impact en duurzame slooptenders. Recent zijn de sloopbedrijven ook zichtbaar steeds actiever in hoogwaardig hergebruik en vragen slooptenders meer en meer uitdagingen rond hergebruik. Zo is bijvoorbeeld ook een collectief van sloopbedrijven inmiddels steeds actiever in circulaire oplossingen, onder andere via hun digitaal platform Insert – dat inmiddels zelfstandig verder gaat. Dit biedt wel in toenemende mate kansen om hier invulling aan te geven. Plaats

Sloop woningen

Blaricum Eemnes Laren Gooise Meren Wijde Meren Hilversum

8 3 6 11 18 6

Sloop overige gebouwen 1 1 2 11 20 21

kg per jaar ambitieniveau 27.900 12.400 24.800 68.300 111.800 83.800

2. Renovatie en onderhoud Particulier sloop-en klus afval In de regio zijn ca. 100.000 woningen. Elke woning heeft onderhoud nodig, dat is een oneindig doorlopend proces waar elke bewoner mee te maken heeft, zelfs huurders. De woningvoorraad in de regio levert hieruit een constante stroom rest-bouwmaterialen. Het grootste deel van deze materialen wordt via de milieustraat afgevoerd, want dat is gratis voor de particuliere opdrachtgever, alleen bij grotere klussen wordt dat via de containerbedrijven afgevoerd (want dat kost de opdrachtgever geld). Een inwoner van de gemeente produceert per jaar het volgende aan afval:

Gemeente Blaricum Eemnes Laren Gooise Meren Wijde Meren Hilversum

kg per jaar 463 405 468 471 515 468 (volgens StatLine - Huishoudelijk afval per gemeente per inwoner (cbs.nl)).

52

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________

Onderhoud van woningen kost circa € 250 per maand volgens de VEH (https://www.eigenhuis.nl/wonen/onderhoud/wat-kost-onderhoud#/) Dat is voor deze regio de volgende omzet op basis van het aantal woningen (Voorraad woningen; gemiddeld oppervlak; woningtype, bouwjaarklasse, regio (cbs.nl)

Plaats Blaricum Eemnes Laren Gooise Meren Wijde Meren Hilversum

Huishoudens 5.230 4.093 5.256 27.100 10.880 44.337

Omzet €1.307.000 €1.023.000 €1.314.000 €1.433.000 €2.770.000 €11.092.000

Bij de milieustraat is niet goed vast te stellen hoeveel hiervan als bouw-gerelateerd afval wordt ingebracht is: het assortiment bouwmaterialen is zeer veelvormig, zoals ook blijkt bij de KLUS in Amersfoort, wat betekent dat producten in de milieustraat in een groot aantal verschillende containers / sub-stromen terechtkomen. Landelijk is grofweg 40% van het afval bouw-gerelateerd. Op basis van het aantal inwoners, 213.000 zou dit kunnen betekenen dat er in de regio het volgende aan afval vrijkomt via particulieren. Het gemiddelde bouwafval per persoon per jaar in Nederland is niet eenvoudig te bepalen, omdat bouwafval sporadisch en projectafhankelijk is, in tegenstelling tot regulier huishoudelijk afval dat regelmatiger wordt gegenereerd. De hoeveelheid bouwafval die een individu per jaar produceert, kan sterk variëren afhankelijk van of ze betrokken zijn bij renovatie- of bouwprojecten. Hiervan is een groot deel zwaar afval dat voorlopig niet anders herbruikbaar is als gerecycled granulaat. De beoogde bouwkringloop zal hiervan in gewicht slechts een klein deel hoogwaardiger kunnen hergebruiken. In werkelijkheid komt er dus slechts een klein deel hiervan in aanmerking voor hergebruik.

Overigens vallen de producten die bij de Bouwkringloop terechtkomen onder alle soorten afval, van grof tot chemisch en elektronisch, en zijn vaak samengesteld uit meerdere materialen, waardoor zij lastig te scheiden zijn, maar wel groot voordeel opleveren voor het milieu en ook voor de gemeentekas als zij worden gered van het huishoudelijk afval. Een andere hele globale eerste referentie is te trekken vanuit de ervaringen van de Amersfoortse Klus. Daar is met 150.000 inwoners bij aanvang direct een stroom van 130.000 kg per jaar ingezameld. Kanttekening is wel dat die winkel binnen een relatief beperkt kader werkt (zeer strenge selectie vooraf, alleen onbetaalde inbreng, laag gewicht, klein, niet te technisch) waarmee lang niet alles ‘redbaar’ is. Vertaald naar deze regio, met in totaal 213.000 inwoners zou dit bij aanvang naar rato vanuit particulieren ca 180.000 kg verkoopbaar bouwmateriaal per jaar moeten kunnen worden ingezameld in de regio. De potentie ligt zeker hoger indien diverse aspecten beter worden 53

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________ ingevuld die inzameling van meer goederen mogelijk maken dan in Amersfoort, gezien wat geweigerd is kan dat zomaar ruim tweemaal zo hoog zijn, ca. 360.000 kg (1,2% van het bouwafval, 6 kg per huishouden per jaar). Plaats Blaricum Eemnes Laren Gooise Meren Wijde Meren Hilversum

Inwoners 12.490 9.598 11.732 60.341 25.659 93.345

kg bouwafval herbruikbaar 11.000 8.300 10.100 51.900 22.100 80.300

In aantallen goederen is er een referentie te trekken naar de Klus als volgt: er zijn ca. 60.000 producten binnengekomen op jaarbasis, vertaald naar deze regio zou dat de volgende statistiek betekenen: Met bovengenoemde kanttekening kan bij een ‘3.0 versie’ van de Amersfoortse pilot realistisch verwacht worden dat er ruim 300.000 producten (3 per huishouden per jaar) gered kunnen worden vanuit particulieren.

Renovatie en onderhoud: overige gebouwen De gebouwvoorraad in de regio bevat volgens CBS het volgende aantal niet woongebouwen: Plaats Blaricum Eemnes Laren Gooise Meren Wijde Meren Hilversum

Niet woongebouwen 751 595 749 5.190 2.929 5.799

kg herbruikbaar 26.000 21.800 26.100 180.800 102.600 203.000

De inschatting hoeveel hiervan herbruikbaar is in een bouwkringloop is een hypothese, zo lang exacte cijfers ontbreken. Als uitgangspunt is hier genomen dat een gebouw (gemiddeld ca. 500 m2) inclusief kleine en grote onderhoudsrondes 35 kg materiaal / m2 dat hergebruikt kan worden kan bieden per jaar, ongeveer de helft per m2 van wat bij woningen is berekend. De oppervlaktes zijn veel groter en dus efficiënter dan woningen, er zijn relatief minder onderhoudsgevoelige onderdelen, zoals keukens en badkamers, ze zijn vaak onderhoudsarmer gebouwd, maar deze gebouwen kennen wel weer een kortere gebruikscyclus en levensduur en worden veel vaker functioneel getransformeerd, dus verbouwd en aangepast. Totaal is de aanname dat daarmee een stroom gemoeid is van circa 217.000 per jaar in de regio.

54

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________

Renovatie bij woningcorporaties Naast de particulieren als eigenaar en bewoner van woningen zijn 26% van de woningen in de regio corporatiewoningen: ca. 24.000 zijn in het bezit en dus voor groter onderhoud in beheer van een corporatie. StatLine – Voorraad woningen; gemiddeld oppervlak; woningtype, bouwjaarklasse, regio (cbs.nl).

Plaats

Woningen corporatie

kg herbruikbaar Groot onderhoud klein onderhoud Blaricum 1.146 4.500 11.500 Eemnes 868 3.400 8.700 Laren 919 3.700 9.200 Gooise Meren 5.808 23.200 58.100 Wijde Meren 2.110 8.400 21.100 Hilversum 13.038 52.100 130.400 Corporatiewoningen leveren dus een aanvullende stroom naast de stroom die bewoners particulier opleveren. Data over deze stroom is niet openbaar beschikbaar, om deze te kwantificeren kan de volgende redenering worden gevolgd. Een eerste referentie is dat instandhoudingskosten volgens Aedes gemiddeld ca. € 2.500 per wooneenheid voor de hele sector zijn. Dat is vertaald naar deze regio € 60 miljoen aan onderhoud en renovatie. Stel dat er (heel voorzichtig geschat uit een paar proefprojecten) 1% waarde zit in producten die daarbij overblijven, dan is dat al ruim € 600.000 per jaar. Een tweede referentie is grofweg op te bouwen als volgt: als er gemiddeld eenmaal per 5 jaar een normale onderhoudsronde is per woning, en gemiddeld 20 kg materiaal per onderhoudsronde van een woning beschikbaar komt van deze woningen, is dat ca. 95.600 per jaar, 4 kilo per woning. Als er daarnaast gemiddeld eenmaal per 20 jaar een groot-onderhoudsronde is per woning, en gemiddeld 200 kg materiaal per groot-onderhoudsronde van deze woningen bij de Bouwkringloop kan terechtkomen, is dat ca. 240.000 kg per jaar, dus 10 kg per woning per jaar.

Vrije sector renovaties Beleggers beheren de vrije sector huurwoningen, in de regio zijn dat ca. 14.000. Omdat deze woningen vergelijkbare handelingen vragen bij onderhoud en renovatie kan deze op dezelfde manier geraamd worden als bij de corporaties hierboven. Zo is te ramen samen circa 200.000 kg per jaar, met een hergebruikwaarde van € 90.000 per jaar. Plaats Blaricum Eemnes Laren Gooise Meren Wijde Meren Hilversum

Vrije sector woningen 463 263 831 4.060 1.174 7.146

kg herbruikbaar klein onderhoud 1.800 1000 3.300 16.200 4.700 28.584

kg bruikbaar groot onderhoud 4.600 2.600 8.300 40.600 11.700 71.460

55

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________

3. Nieuwbouwprojecten en bouwlocaties Woningbouw Volgens de woonvisie van de regio en statline ligt er een nieuwbouwopgave liggen in de komende jaren. De komende jaren worden per jaar ca. 700 woningen gebouwd in de gehele regio. Hierbij is vanuit eerder projecten de aanname gedaan dat er 300 kilo per woning aan bruikbare (nieuwe) restmaterialen over kan blijven, 208.000 kg totaal. Als in deze context voor 10% van de nieuwe woningen met goede afspraken 100 kg aan nieuwe verkoopbare restpartijen bouwkringloop-materiaal kan worden gered van het afval zou dit goed zijn voor ca. 20.800 kg materiaal per jaar. Deze stroom materiaal van professionele partijen is zeer wisselend en komt met ‘horten en stoten’’ vanaf de bouwplaatsen, waardoor het lastig is haalbare oplossingen te creëren om deze goederen her te gebruiken. In de Amersfoortse pilot bleek dat deze in combinatie met de veel constantere stroom particuliere goederen in een bouwkringloop wel goed te redden is. Onderstaand zijn ter illustratie een aantal nieuwbouwprojecten weergegeven, in sommige gevallen kan wellicht contact worden gezocht met de betrokken aannemers om te bepalen of er een toestroom van restmaterialen van de bouwplaats mogelijk is. Crailo Op het vlak van nieuwbouw is een gebied dat midden in op het kruispunt tussen Hilversum, Laren en Blaricum gesitueerd is. Het gaat hier om Crailo.

In Buurtschap Crailo komen totaal 590 woningen en circa 5 hectare bedrijvigheid. De woningen en appartementen worden verdeeld over de drie deelgebieden: het kazernekwartier, op de hei en op zuid. De eerste oplevering staat gepland voor begin 2025. Monnikenpark Hilversum Het terrein van ziekenhuis Tergooi blijft in ontwikkeling. De gemeente Hilversum en Van Wanrooij Projectontwikkeling zijn tot overeenstemming gekomen over het woonprogramma van 300 tot 330 woningen en de voorwaarden voor overname van toekomstige openbare ruimte. De nieuwe woonwijk met projectnaam Monnikenpark komt op de plek van het huidige parkeerterrein en het oude ziekenhuis. Ontwikkelgebied Laren Op de plek van de voormalige verfwinkel van Van den Brink kan straks een van de meest gewilde plekjes van Laren ontstaan om te wonen, werken en winkelen. Het is nog niet bepaald

56

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________ wat er gaat komen. Het is goed om dit ontwikkelgebied in het achterhoofd te houden voor mogelijke toevoer van reststromen. Oostereng Bussum Nieuwbouwplan Oostereng ligt aan de Amerfoortsestraatweg in Bussum, gemeente Gooise Meren. Dit plan betreft de transformatie van het voormalige datacentrum van KPN, oorspronkelijk opgeleverd in 1973 als telexcentrale voor de PTT. In een samenwerking tussen Van Wanrooij Projectontwikkeling en Boelens de Gruyter wordt deze locatie getransformeerd tot een nieuwbouwplan: Het plan Oostereng omvat een woongebouw met 46 (huur)appartementen en 2 woonblokken met in totaal 12 grondgebonden woningen, die bovenop de bestaande kelders worden gerealiseerd. Lindetuin Eemnes Een belangrijk ontwikkelgebied in Eemnes betreft de Lindetuin. Hier zijn in de afgelopen jaren al in verschillende fases woningen gerealiseerd. Op dit moment is fase 3 in aanbouw. Mogelijk komen hier in de komende periode nog restmaterialen vrij die van betekenis kunnen zijn voor een Bouwkringloop.

Nieuwbouw bedrijfsgebouwen Jaarlijks wordt in deze regio ca. 120.000 m2 bedrijfsgebouwen gebouwd. Het gaat hierbij om kantoor, logistieke gebouwen winkels en overige gebouwen. Per m2 die gebouwd wordt komt er 1kg restmateriaal vrij. Dit betekent een totaal van 120.000 kg. Naar verwachting kan 10% daarvan ingezet worden bij een bouwkringloop. Totaal gaat het dan om ca 12.000 kg in deze regio.

4. Restpartijen bij materiaalhandel en productie Professionele bouwmateriaalhandel Er komen regelmatig goede professionele restmaterialen vrij bij de grote professionele bouwmateriaalhandels en producenten, die een groot deel van de nieuwe bouwmaterialen toeleveren aan de professionele bouwers. Zoals bij het opruimen van het magazijn met overtollige voorraad, opruimen van incourante materialen etc. Vaak kleinere partijen, opgespaard tot een aantal pallets, of soms ook grotere partijen incourante producten voor de professionele bouw. Deze partijen zijn dus incidenteel van karakter, het vinden van een hergebruiker is een (te) tijdrovend proces, deze spullen worden daarom nu nog vaak afgevoerd als afval. Inschatten van hoeveelheden is lastig, maar er is wel een interessante synergie mogelijk zodra er een bouwkringloop oplossing is die die incidentele partijen kan opvangen en terugbrengen in de keten. Een uitdaging hier is soms de kennis: professionele producten zijn soms hoogwaardiger maar ook complexer toe te passen, daarbij is deskundige uitleg soms nodig. De totale omzet van de bouwmateriaalhandels in de regio is niet publiek beschikbare data. Op basis van landelijke cijfers kan globaal worden benaderd dat de waarde van de bouwmaterialen

57

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________ in de totale Nederlandse bouwsector 35 miljard Euro bedraagt; naar rato van inwoners (0,12%) zou dit in de regio € 420.000.000 miljoen zijn. Bij de bouwmaterialenhandels komen er vier keer per jaar twee pallets van 1000 kg, ca. 40.000 kg per jaar als retour terug (6 bouwmaterialenhandels) of beland om andere redenen weer in het magazijn. Op basis van de ervaring dat deze partijen open staan om mee te werken ligt er een potentie om 50%, ofwel 20.000 kg her te gebruiken in een bouwkringloopsysteem.

Particuliere bouwmarkten De bouwmarkten verhandelen grote aantallen klusproducten aan particulieren en lijken in de basis veel op de bouwkringloop, maar dan voor de nieuwe materialen: zij kopen die professioneel in en verkopen aan groot publiek. Maar dan met het grote verschil dat zij enorme eenvormige en voorspelbare series aanvoer hebben, waardoor hype efficiënte handling en standaardisatie en productgarantie mogelijk is. Er komen bij hen grote aantallen retour, en er is regelmatig incourant overschot. De specifieke uitdaging is dat de grote bouwmarkten veelal te maken hebben met landelijk beleid, waarbij ‘kannibalisering’ van hun markt met eigen retourproducten vermeden wordt door heel veel te vernietigen. Ook worden veel producten geretourneerd, en die zijn vaak niet rendabel terug te plaatsen in het strak digitaal beheerde voorraadbeheerssysteem. Kleinere en zelfstandige winkels kunnen hier soms creatiever mee omgaan en zijn potentieel geschikter om als bron van gebruikt materiaal (en/of als verkoper, zie het hoofdstuk over de ‘hubs’) te acteren. Een landelijke omzet van de bouwmarkten van ca. 4 miljard per jaar betekent in deze regio naar rato van inwoners € 48 miljoen per jaar. (https://www.retailinsiders.nl/branches/huis-tuin/bouwmarkten-en-winkels-metalgemeen-assortiment/). Hoe groot de reststroom is is (uiteraard) niet publiek bekend.

‘2 winkelwagentjes per dag per winkel’ vertelde een filiaalmanager ons. Als daar steeds samen 100 kg in zit, is dat in de regio ca. 365.000 kg per jaar. Bij 1% van de omzet is het ca. € 3.650 per jaar, € 1 per kg, heel weinig t.o.v. bijv. kringloopwaarde (€ 1,6 per kg). Een bouwkringloop heeft de potentie om 5% van het totaal te redden. Dit betekent ca. 14.400 kg per jaar in deze regio. Het is lastig om bij grote ketens spullen te redden omdat de verbinding over het algemeen lastig te leggen is. De potentie is daardoor beperkter dan bij de professionele bouwmaterialenhandels.

58

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________

Totaaloverzicht materiaalstromen

Gebruikte materialen Blaricum

I Materiaal dat vrijkomt uit sloop II Particulier sloop- en klusafval III Renovatie en onderhoud overige gebouwen IV Woningcorporaties V Beleggers

Maximaal vrijkomend 1.863.000 2.313.100

Ambitieniveau voor Bouwkringloop 27.900 kg 11.000 kg 31.000 kg 16.000 kg 6.500 Kg

Nieuwe materialen

VII Professionele restpartijen nieuw bouwmateriaal

3300 kg

VIII Retourmateriaal en restpartijen bouwmarkten

1800

Retourmateriaal en restpartijen

IX bouwmateriaalhandel

0

X Nieuwbouw bedrijfsgebouwen

700 kg

Totaal

Gebruikte materialen Eemnes

I Materiaal dat vrijkomt uit sloop II Particulier sloop- en klusafval III Renovatie en onderhoud overige gebouwen IV Woningcorporaties V Beleggers

kg

98.300 kg

Maximaal vrijkomend 828.000 1.554.900

Ambitieniveau voor Bouwkringloop 12.400 kg 8300 kg 21.800 kg 12.100 kg 3.600 kg

Nieuwe materialen

VII Professionele restpartijen nieuw bouwmateriaal VIII Retourmateriaal en restpartijen bouwmarkten Retourmateriaal en restpartijen

IX bouwmateriaalhandel

X Nieuwbouw bedrijfsgebouwen Totaal

2.700 kg 0 kg 4.000

kg

500 kg 65.400 kg

59

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________

Gebruikte materialen Laren

I Materiaal dat vrijkomt uit sloop II Particulier sloop- en klusafval III Renovatie en onderhoud overige gebouwen IV Woningcorporaties V Beleggers

Maximaal vrijkomend 1.656.000 2.195.000

Nieuwe materialen VII Professionele restpartijen nieuw bouwmateriaal

1000 kg

VIII Retourmateriaal en restpartijen bouwmarkten

0 kg

Retourmateriaal en restpartijen

IX bouwmateriaalhandel

0

X Nieuwbouw bedrijfsgebouwen

700 kg

Totaal

Gebruikte materialen Hilversum

I Materiaal dat vrijkomt uit sloop II Particulier sloop- en klusafval III Renovatie en onderhoud overige gebouwen IV Woningcorporaties V Beleggers

Ambitieniveau voor Bouwkringloop 24.900 kg 10.100 kg 26.100 kg 12.900 kg 11.600 kg

89.000 kg

Maximaal vrijkomend 5.589.000 17.184.200

Ambitieniveau voor Bouwkringloop 83.800 kg 80.300 kg 203.000 kg 182.500 kg 100.000 kg

Nieuwe materialen VII Professionele restpartijen nieuw bouwmateriaal

5.700 kg

VIII Retourmateriaal en restpartijen bouwmarkten

9.000 kg

Retourmateriaal en restpartijen

IX bouwmateriaalhandel

16.000

X Nieuwbouw bedrijfsgebouwen

5.200 kg

Totaal

685.500 kg

60

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________

Gebruikte materialen Gooise Meren

I Materiaal dat vrijkomt uit sloop II Particulier sloop- en klusafval III Renovatie en onderhoud overige gebouwen IV Woningcorporaties V Beleggers

Maximaal vrijkomend 4.554.000 11.368.200

Ambitieniveau voor Bouwkringloop 68.300 kg 51.900 kg 180.800 kg 81.300 kg 56.800 kg

Nieuwe materialen VII Professionele restpartijen nieuw bouwmateriaal

6.800 kg

VIII Retourmateriaal en restpartijen bouwmarkten

3.600 kg

Retourmateriaal en restpartijen IX bouwmateriaalhandel X Nieuwbouw bedrijfsgebouwen

0 kg 3.400 kg

Totaal

Gebruikte materialen Wijde Meren

I Materiaal dat vrijkomt uit sloop II Particulier sloop- en klusafval III Renovatie en onderhoud overige gebouwen IV Woningcorporaties V Beleggers

452.900 kg

Maximaal vrijkomend 7.452.000 5.285.700

Ambitieniveau voor Bouwkringloop 111.800 kg 22.100 kg 102.600 kg 29.500 kg 16.400 kg

Nieuwe materialen VII Professionele restpartijen nieuw bouwmateriaal

1.300 kg

VIII Retourmateriaal en restpartijen bouwmarkten

1.800 kg

Retourmateriaal en restpartijen

IX bouwmateriaalhandel

X Nieuwbouw bedrijfsgebouwen Totaal

0 1.500 kg 287.000 kg

61

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________ Gebruikte materialen Gehele regio

I Materiaal dat vrijkomt uit sloop II Particulier sloop- en klusafval III Renovatie en onderhoud overige gebouwen IV Woningcorporaties V Beleggers

Maximaal vrijkomend 21.942.000 40.191.900

Ambitieniveau voor Bouwkringloop

329.100 kg 183.300 kg 217.400 kg 541.500 kg 316.300 kg

Nieuwe materialen VII Professionele restpartijen nieuw bouwmateriaal

20.800 kg

VIII Retourmateriaal en restpartijen bouwmarkten

14.400 kg

Retourmateriaal en restpartijen

IX bouwmateriaalhandel

X Nieuwbouw bedrijfsgebouwen Totaal

20.000 kg 12.000 kg 1.655.000 kg

62