A.3.1 BIJLAGE - Verkenning Bouwkringloop Gooi en Vecht 2024 (

Verkenning potentieel

BOUWKRINGLOOP Gooi en Vecht

29 februari 2024

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________

Onderzoek en rapportage

Uitgevoerd door:

De Bouwkringloop is de handelsnaam van IMIX projecten BV in samenwerking met CircuBouw IMIX projecten bv - Gijsbert Jansen Prins Willem-Alexanderlaan 65 3818 ZL Amersfoort T + 31 (0)6 53 14 95 06 gj@bouwkringloop.nl

CircuBouw – Joran Straatman Postbus 60055 6800 JB Arnhem T +31 (0)26 355 13 55 js@bouwkringloop.nl

© Bouwkringloop Het auteursrecht voor de inhoud berust geheel bij De Bouwkringloop. Overname van de inhoud (of delen daarvan) is uitsluitend toegestaan met schriftelijke toestemming van de onderzoeker. Het is geoorloofd gegevens uit dit rapport te gebruiken in artikelen en dergelijke, mits daarbij de bron duidelijk en nauwkeurig wordt vermeld.

2

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________

INHOUD 1.

INLEIDING ............................................................................................................................. 4

2.

SAMENVATTING ................................................................................................................... 4

3.

DE BOUWKRINGLOOP organisatie ...................................................................................... 6

4.

BOUWKRINGLOOP samenwerking ...................................................................................... 7 4.1 Wat is een bouwkringloop? ............................................................................................. 7 4.2 Het Bouwkringloop samenwerkingssysteem................................................................... 8 4.3 Stakeholders ................................................................................................................. 11 4.4 Bestaande bouwkringloop initiatieven ........................................................................... 12

5.

ANALYSE............................................................................................................................. 14 5.1 Materiaalstromen............................................................................................................ 15 5.2 Actoren ........................................................................................................................... 17 5.2.1 Bronnen....................................................................................................................... 17 5.2.2 Inzameling ................................................................................................................... 29 5.2.3 Hub(s) en winkel(s) ..................................................................................................... 31 5.2.4 Distributie .................................................................................................................... 37 5.2.5 Hergebruikers.............................................................................................................. 38 5.2.6 Relevante overige partners en initiatieven .................................................................. 39

6.

Scenariovorming Bouwkringloop.......................................................................................... 42 6.1 Systeemcomponenten .................................................................................................. 42 6.2 Systeemontwerp ........................................................................................................... 42 6.3 Logistieke verbindingen ................................................................................................ 43 6.4 Keuze en vormgeving hubs........................................................................................... 45 6.5 Communicatie ............................................................................................................... 46 6.6 Continuïteit kartrekkersrol ............................................................................................. 46

7.

Conclusies en vervolgstappen ............................................................................................. 47 Bijlage 1 Analyse productstromen........................................................................................ 51

3

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________

1.

INLEIDING Deze verkenning is uitgevoerd in opdracht van de gemeente, Blaricum, Eemnes, Laren, Gooise meren, Hilversum en Wijde Meren en betreft een eerste inventarisatie van de meest kansrijke aanpak om in deze gemeente de kringloop te sluiten voor de reststroom van bouwmaterialen en deze te redden van het afval en opnieuw in een gebruiksfase te nemen. Deze verkenning is met de grootst mogelijke zorgvuldigheid opgesteld en dient als vertrekpunt voor het starten van het opzetten van een bouwkringloop-systeem met stakeholders en partners in de regio. De hier gevolgde methode is gebaseerd op de aanpak die sinds 2017 na een eerste pilot bij Kringloopcentrum Amersfoort Leusden in meerdere gemeenten is doorontwikkeld tot de huidige aanpak. De systematische aanpak werkt toe naar maatwerk oplossingen in elke regio, die steeds recht doet aan de in elke gemeente totaal verschillende context.

Deze aanpak wordt door De Bouwkringloop als samenwerkingsverband tussen IMIX projecten (Gijsbert Jansen) en CircuBouw (Joran Straatman) landelijk toegepast om zoveel mogelijk gesloten bouwkringlopen te helpen realiseren zodat waardevolle bouwmaterialen en -producten niet meer verloren gaan, de bouwsector veel meer bouwproducten kan hergebruiken, klussers hun duurzame hart kunnen ophalen door goedkope bouwmaterialen en -producten te kopen uit de bouwkringloop, onnodig afval vermeden wordt en tevens sociale werkplekken kunnen worden gerealiseerd.

2.

SAMENVATTING Het sluiten van de kringloop van de enorme aantallen kleine partijtjes bouwmaterialen die vrijkomen bij klussen, nieuwbouw, verbouw en sloop vereist een systematische opzet van een nieuw ‘ecosysteem’ met een groot aantal partijen rond een nieuw circulair businessmodel. Als eerste aanzet daartoe is in de regio door De Bouwkringloop in opdracht van de zes gemeenten onderzocht welke bouwmaterialen in welke hoeveelheden bij welke organisaties vrijkomen, en welke partijen daarbij potentieel betrokken kunnen worden om het systeem te kunnen realiseren. Het bouwkringloopsysteem kent 7 elementen: de materiaalbronnen (waar het vrijkomt), de partijen bij wie het vrijkomt, de communicatie over de producten binnen de kringloop, de logistiek waarmee het ingezameld wordt, de hub(s) waarlangs het verhandeld wordt, de distributie naar hergebruikers en de hergebruikers. Op basis van de lokale context worden in de gemeente de belangrijkste actoren geïdentificeerd en kan vervolgens worden bepaald waar de energie en ambitie aanwezig is om de oplossingen in het systeem daadwerkelijk te realiseren. Het is zaak om alle scenario's te onderzoeken om in de breedte tot de meest kansrijke juiste keuze te komen.

4

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________ Verantwoording Dit is een verkenning die is uitgevoerd met het oog op het vinden van een praktische werkende oplossing voor het sluiten van de kringloop van een specifieke stroom bouwmaterialen. De basis is de kennis die in de praktijk is opgedaan in de afgelopen jaren door de onderzoekers, door te experimenteren op vele manieren gericht op de beste oplossing om die ambitie te behalen. Uit alle experimenten is een groeiende hoeveelheid inzicht opgedaan. Daaruit is steeds het meest actuele model een stap verder gebracht tot een verbeterde versie. De basis is het inzicht dat in een nieuw gevormd breed ecosysteem tussen vele partijen rond een specifiek lokaal ontwikkeld businessmodel deze stroom producten hoogwaardig gered kan worden. Om dat te kunnen vormen in de regio is eerst de nodige data verzameld die publiek bekend is en als ‘feit’ kan worden beschouwd, met grote mate van zekerheid. Maar om het nieuwe concept van een Bouwkringloop in deze specifieke context te kunnen ontwikkelen is meer nodig dan bekende feiten. Die slag is cruciaal, en is per definitie enigszins hypothetisch: op basis van de opgedane ervaringen en experimenten worden een aantal verwachtingen geformuleerd voor de regio.

Met name de kwantificering van de materiaalstromen is een globale ‘best estimated guess’. Het verkennen en organiseren van een Bouwkringloop in de regio is een innovatief en deels experimenteel project, waarbij fundamentele kennis wordt opgedaan om die vervolgens vanuit een werkende oplossing gericht op de lange termijn verder te kunnen ontwikkelen en verder optimaliseren.

5

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________

3.

DE BOUWKRINGLOOP organisatie De Bouwkringloop is de handelsnaam van IMIX projecten BV voor de samenwerking tussen de twee zelfstandig werkende deskundigen in het vakgebied van circulair bouwmateriaal hergebruik. Onafhankelijkheid is cruciaal om tussen alle partijen in de noodzakelijke innovatieve activiteiten te kunnen ondernemen om dit nieuwe vakgebied grondig te kunnen exploreren en nieuwe kennis ontwikkelen, zodat die steeds actueel kan worden toegepast in de volgende verkenningen, studies en werkzaamheden voor opdrachtgevers. Gijsbert Jansen (IMIX projecten BV) Vanuit IMIX projecten BV werkt Gijsbert Jansen sinds 2012 aan onderzoeken, pilotprojecten en ontwikkeling van nieuwe tools en werkende oplossingen gericht op de transitie naar een circulaire economie in de bouwsector. Vanuit de kennis van de bouwsector in diverse rollen in de architectuur en projectontwikkeling wordt steeds de volgende stap in de transitie ingezet, door in samenwerking met vele partners projecten op te zetten waar nieuwe kennis kan worden ontwikkeld die leidt naar concrete oplossingen met grote impact op milieu en samenleving. Zoals de Ombouw-villa van sloopmateriaal, online marktplaats bouwmarktplaats.nl (nu de Insert marktplaats), de Klus in Amersfoort en een reeks verkenningen en onderzoeken met een reeks concrete projecten tot resultaat.

De Bouwkringloop is zo opgestart in 2017 met Bas Slager (Repurpose). In samenwerking met KplusV en Joran Straatman vanuit eigen onderneming wordt de steeds verder groeiende kennis inmiddels in een groot aantal gemeenten ingezet om volgende Bouwkringloop-oplossingen te helpen realiseren. Joran Straatman (CircuBouw) Joran Straatman heeft ruime ervaring opgebouwd in projecten die de transitie naar een circulaire bouweconomie bevorderen. Joran heeft voor diverse gemeenten ondersteund bij het opstellen van circulair bouwbeleid. Daarbij werkt hij ruim drie jaar aan het realiseren van de Bouwkringloop multi-stakeholder systemen in Nederland vanuit adviesbureau KplusV en recent zelfstandig om zo zelf nog verder in De Bouwkringloop te kunnen investeren. Als echte samenwerker staat het vormen van een (veerkrachtig) consortium voor het bouwkringloop systeem centraal. Tevens richt hij zich op het organiseren van de reststromen zodat deze daadwerkelijk bij de hergebruiker terecht komen.

6

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________

4.

BOUWKRINGLOOP samenwerking

4.1 Wat is een bouwkringloop? De Bouwkringloop zoekt de beste route naar een werkende oplossing voor een uiterst complexe problematiek. Hoe krijg je al die losse bouwproducten die in veel gevallen snel als afval worden gekwalificeerd, die overal in Nederland op elk willekeurig moment bij zoveel verschillende partijen vrijkomen, vaak maar kort beschikbaar zijn, precies op het juiste moment bij die ene gebruiker die precies met dat ene specifieke product nog iets kan? Die materialen zijn te laag renderend en komen in te kleine partijtjes vrij om deze digitaal te kunnen verhandelen: verwerkingskosten zijn veel te hoog van al die ‘one-offs’, Dat kan daarom alleen door een totaal systeem in te richten rond een fysieke locatie, een 'hub'. Maar hoe krijg je dat rendabel? Het totale ecosysteem, als resultaat van een hele nieuwe meervoudige zakelijke samenwerking tussen een groot aantal lokale partijen maakt daartussen zo’n nieuwe effectieve simpele oplossing mogelijk. De Bouwkringloop bouwt vanuit achtergrond, ervaring en intensieve activiteiten juist in dat ‘epicentrum‘ van deze bouw-afvalstroom expertise op om dat complexe ecosysteem als eenvoudige duurzaam werkende oplossing te realiseren en stelt de inzichten ter beschikking aan iedereen die ook een dergelijk ecosysteem wil opzetten.

Een bouwkringloop gaat verder dan een fysieke winkel Een bouwkringloop is een totaalsysteem, met als belangrijk onderdeel een of meerdere ‘hubs’ of ‘winkels’. Het totaalsysteem is het ‘voedende netwerk’, waar de producten uit vrijkomen voor hergebruik. Ook is een netwerk (deels overlappend) aangesloten van organisaties die producten afnemen. In dit systeem is een of meer fysieke locaties nodig, waar producten tijdelijk worden opgeslagen en aangeboden aan klanten. Dat is geen normale winkel en ook geen tweedehands bouwmarkt. Voor Figuur 2: Bouwkringloop systeem de klanten is het soms schakelen, als zij verwachten een goed gesorteerde bouwmarkt te vinden, maar dat is het dus niet: het is een doorstroommodel. Het circulaire assortiment is aanbod-gedreven, en dat varieert enorm, dus is het assortiment geen dag hetzelfde, de winkel kan niet een netjes gesorteerde complete voorraad bieden, het is geen hippe showroom van modieuze artikelen, er zijn geen dingen die je kunt bestellen, er is geen online-presentatie van materiaal of een webshop gekoppeld. Het is wél een

7

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________ specifieke vorm van kringloopwinkel (wat een grote specifieke groep klanten aanspreekt), dus met alle kenmerken daarvan – en heel anders dan ‘gewone winkels’: vooraf onbekend maar zeer gevarieerd, onverwacht en vaak goedkoop assortiment, waar gelegenheidsshoppen en de verrassing de boventoon voeren. Maar dan ingebed in een (complex) systeem dat het mogelijk maakt de zeer laaggeprijsde laatste stroom kleinschalig bouwmateriaal van het afval te redden, in grote volumes ‘one-offs’, met substantiële grondstofbesparing, milieu-impact en sociale banen als resultaat.

4.2 Het Bouwkringloop samenwerkingssysteem Om de keten te sluiten moet er primair een verbinding tot stand gebracht worden tussen de mensen die op het punt staan iets weg te gooien en de mensen die in staat zijn om die producten weer te gebruiken.

Tussen die posities in de keten is een aantal stappen nodig, die in een werkend businessmodel samen de hele transactie mogelijk maken. In de basis zijn dat 7 groepen handelingen, waarvoor (in allerlei verschillende vormen) partners kunnen worden gezocht: § § § § § § §

Aanbod Aanbieders Verkooppunt(en)/ hubs Logistiek inzamelen Logistiek distribueren Communicatie Hergebruikers

Soms: Circulair ambacht

Schema van het Bouwkringloop systeem

Aanbod Het aanbod van gebruikte bouwmaterialen en -producten: op vele locaties, verschillende momenten, in verschillende hoeveelheden. Een enorm scala aan producten: van kitspuiten tot raamboompjes, scharnieren, rubber strips, ventilatieroosters, tot ramen en deuren. Van vele

8

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________ verschillende merken, met verschillende – vaak onbekende – specificaties en maatvoering, van hele verschillende leeftijd en kwaliteit.

Aanbieders Te onderscheiden typen aanbieders hierbij zijn: particulieren, bouwmarkten, handelsbedrijven, bouwaannemers, woningcorporaties, sloopaannemers en klus-onderhoudsbedrijven.

Verkooppunten / hubs Bouwmateriaal komt het meest vrij in de vorm van heel veel, maar vooral kleine partijtjes producten met beperkte waarde. Dit aanbod is via een online marktplaats vanwege de hoeveelheid werk die daarmee gemoeid is meestal niet rendabel te verhandelen. Daarom is een fysieke locatie om de bouwmaterialen te verzamelen en aan te bieden aan volgende gebruikers essentieel. Als winkellocatie cruciaal om hergebruik te stimuleren en de producten bij kopers onder de aandacht te brengen. Als tussenopslag cruciaal om de beste hergebruikkans af te wachten of partijen producten te bundelen tot groter aanbod. De grotere partijen professionele materialen (zoals 24 kozijnen uit een kantoorpand) zijn vaak wel beter digitaal verhandelbaar, omdat er meer waarde per partij in zit kan er ook meer tijd besteed worden aan handling.

Hergebruikers Het aantal en type producten dat kan worden hergebruikt wordt bepaald door de hergebruikers, die de producten afnemen. Inzicht in deze groepen en organisaties zijn belangrijke factoren bij de organisatie van een duurzaam werkende oplossing. Hoe meer afnemers, hoe meer producten gered kunnen worden. Dit is een hele cruciale factor in het hele proces van hergebruik. Veel goede producten zouden bruikbaar kunnen zijn maar als er niemand is die dit ook daadwerkelijk kan hergebruiken verdwijnt het alsnog in het afval. Bouwkringloop besteed daarom veel aandacht aan dit aspect van het totale systeem. Elke potentiële hergebruiker is daarbij belangrijk, hoe meer hoe beter.

Communicatie In een werkend bouwkringloopsysteem is intensieve communicatie nodig: afstemming over producten, bruikbaarheid, onderhandeling, organisatie inzameling en levering etc. voor de kortst mogelijke lijnen zijn alle reguliere kanalen inzetbaar als telefoon, email, internet etc. Ondersteunend hieraan kan een regelmatige bijeenkomst van de diverse actoren stimulerend werken voor de goede samenwerking en continuïteit van het systeem. Zo is in Zwolle de Waardering opgezet als actief samenwerkingssysteem tussen kringlooporganisatie, afvalverwerkers, ambachtsbedrijven, recyclers, upcyclers overheden en onderwijs. Ook kan aanvullend actief communicatie worden verzorgd als nieuwsbrieven en andere uitingen in media, om alle actoren actief bij het systeem betrokken te houden. De afstemming tussen de aanbieder en de volgende gebruiker moet snel en efficiënt, ook weer omdat er vaak lage waarde zit in de producten en materialen. Digitalisering zou hierin kunnen

9

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________ bijdragen, diverse startups werken aan mogelijke oplossingen, er zijn al ruim 100 online bouwmarktplaatsen en diverse apps, met allen net iets andere werking. De keuze van de meest optimale in een bepaalde context wordt gemaakt met de lokale deelnemers in hun specifieke processen.

Logistiek Bij een gesloten bouwkringloop-keten staat centraal dat bouwmaterialen fysiek getransporteerd worden van de locatie waar het materiaal vrijkomt naar de locatie van het volgende gebruik. Ideaal is dat dit in één transportbeweging gebeurt – en vice versa. Daardoor zijn per transactie slechts eenmaal handlingskosten nodig. Dat is alleen mogelijk als de transactie goed is voorbereid. In de praktijk zijn dit echter vaak twee bewegingen, waarbij een ‘hub’ of winkelruimte als opslag/aanbod/doorvoerlocatie dient. Ook hier is het een ware uitdaging om de transportkosten van deze kleine partijtjes zeer beperkt te houden, omdat die anders de prijs van de producten nodeloos verhogen en dus minder materiaal herbruikbaar maakt. Een deel van de goederen kan door de aanbieders zelf gebracht worden, en dat kan gestimuleerd worden op verschillende manieren. Maar dat geldt lang niet voor alle spullen en partijen. Een hyperefficiënt inzamelsysteem in een regio is daarvoor een ideale oplossing, maar vraagt een professionele aanpak, waarbij planning en communicatie rond de voorbereiding en planning van de levering een belangrijke rol spelen. Dat kan pas werken als er voldoende omzet is om dit systeem te voeden.

Circulair ambacht Soms zit er nog een schakel tussen inzameling en verkoop, waarbij producten worden bewerkt, zoals in een circulair ambachtscentrum, repair café of upcycle-werkplaats. Landelijk is vanuit Rijkswaterstaat een groot programma opgezet om gemeenten te stimuleren circulaire ambachtscentra te ontwikkelen. Dat kan een fysiek gebouw zijn waarin allerlei functies rond circulair ambacht bij elkaar onder een dak worden gebracht, of meer een netwerksamenwerking waarin allerlei lokale partijen samenwerken om circulair ambacht mogelijk te maken. De bouwkringloop is vergelijkbaar met de tweede versie met focus op bouwmateriaal. Een circulair ambachtsbedrijf, waar producten worden geproduceerd, bewerkt of opgeknapt voor hergebruik, kan zelfstandig functioneren als tussenschakel in het totale systeem, of in combinatie met een verkooppunt.

Samenwerking en coördinatie Belangrijk aandachtspunt in het nieuwe circulaire systeem is de bereidheid van partijen om op een nieuwe manier samen te werken. Van iedereen wordt een specifieke inspanning verwacht, vaak tussen partijen die nu nog niet samenwerken, en vaak net iets anders dan het lopende huidige businessmodel vraagt, en dat ook nog zonder direct financieel rendement. In de praktijk wordt dit vooral door intrinsiek gemotiveerde en meer vooruitziende partners opgestart. Deze samenwerking tussen partijen vraagt ook om continu ‘onderhoud’: de onderlinge verbindingen actief houden door regelmatige communicatie, activiteiten en acties vanuit het systeem.

10

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________ Ook vraagt het nieuwe onderlinge zakelijke afspraken tussen alle deelnemende partijen, en ook nog eens in goede onderlinge samenhang. Dat is maatwerk en vraagt zeker bij de opzet van het systeem een goed gecoördineerde inspanning. Om dit bij het opzetten van het systeem maar ook daarna nog lange tijd effectief te laten verlopen is een centrale organisator onontbeerlijk. Bouwkringloop speelt die rol bij het opzetten van het systeem. Via de Bouwkringloop werkwijze wordt de samenwerking op gang gebracht tussen de belangrijkste lokale partijen binnen het voorheen meest passende samenwerkingsmodel (businessmodel). Een belangrijk onderdeel is hierin ook het informeren en enthousiasmeren van partners, en het concretiseren van de samenwerking in de praktijk. Na de start van het systeem kan een lokale partij het systeem blijven beheren. In andere gevallen kan een toegewijde ’systeem-manager’ nodig zijn, die onafhankelijk de samenwerking tussen de lokale partijen ondersteunt op allerlei manieren. Als contactpersoon, kenniscentrum, ondersteuning in logistiek, prijsvorming, digitalisering, etc. De spin in het web, die zorgt dat alles soepel verloopt en maximale uitwisseling van bouwproducten mogelijk blijft.

Systeemtaken De diverse taken die binnen de samenwerking worden uitgevoerd komen per locatie in wisselende verhouding en samenstelling voor. Vaak moeten aanvullende onderdelen door andere partners worden ingevuld, om het totaalsysteem te completeren. Voor deze verkenning wordt daartoe eerst een inventarisatie op de bovengenoemde dimensies uitgevoerd, gericht op mogelijke partners die lokaal een belangrijke positie in die sector innemen en mogelijk een rol zouden kunnen spelen bij het opzetten van het nieuwe systeem.

4.3 Stakeholders Een belangrijke uitdaging bij het tot stand brengen van een goede langdurig werkende oplossing is de veelvormigheid van de betrokken partijen. Hier komen totaal verschillende organisaties met elkaar in aanraking, en dat op een nieuwe manier van samenwerken. Dat gaat niet vanzelf, en vraagt de nodige aandacht. De combinatie van sterk ontwikkelend overheidsbeleid op het gebied van afval, milieu en sociaal domein, de verkoop aan particulieren, de belangen van grote bouwbedrijven, de weer heel andere positie van ontwikkelaars, woningeigenaren, kleine klusbedrijven, projectontwikkelaars, slopers, milieustraten en de klussers thuis. Ieder met een eigen belang en motivatie, factoren die onderling zeer uiteen kunnen lopen. Een systeem daartussen dat al die belangen moet verbinden vergt een zorgvuldige organisatie die recht doet aan al die verschillen.

11

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________

4.4 Bestaande bouwkringloop initiatieven Amersfoort In 2017 is door De Bouwkringloop het initiatief genomen voor de eerste pilot van een bouwkringloop bij Stichting Kringloopcentrum Amersfoort Leusden. Deze bouwkringloopwinkel werd als extra afdeling van de brede kringlooporganisatie opgezet en na 6 maanden voorbereiding geopend. Het eerste jaar werden al direct 70.000 bouwproducten verkocht met een omzetstijging van 10% voor deze grote winkel. Er bleken veel nieuwe (mannelijke) klanten bij te komen. Een belangrijke rol was weggelegd voor de coördinator in de winkel, waar omheen het lokale netwerk was georganiseerd. Vanwege andere focus van de kringlooporganisatie is die rol niet op die wijze gecontinueerd, het netwerk minder aangesloten en is de bouwmateriaalafdeling meer opgegaan in het totale assortiment. De pilot maakte wel duidelijk dat er grote potentie is als het systeem als totaal goed wordt opgezet en gecontinueerd. Vanuit deze eerste lessen is als vervolg hierop sindsdien de werkmethode ontwikkeld die De Bouwkringloop nu volgt.

Vianen In Vianen is door Kringloop Vianen een compacte en complete bouwkringloop afdeling opgezet als zelfstandige afdeling en sinds 2020 actief. Deze heeft een breed assortiment dat met veel zorg continu wordt bijgehouden door een groep vrijwilligers die ook in de winkel aanwezig is met advies. .

Buurman Een in de loop der jaren ontwikkelde formule waarmee met specifieke expertise voornamelijk Ahout en plaatmateriaal hergebruikt wordt, die volgens hun eigen specifieke methode ‘gemined’ wordt. Het businessmodel rust deels op de klus-cursussen in combinatie met materiaalverkoop. Na de vestiging in Rotterdam is ook in Utrecht en recent in Antwerpen een vestiging geopend.

Stadsmijn Achterhoek Een initiatief van een bouwbedrijf Wam en Van Duren, afvalverwerker Rouwmaat en kringloopwinkel Aktief in Groenlo, waar gericht gewerkt wordt aan een hergebruik van bouwmateriaal in de regio, met het accent op professionele bouw.

Ecopark Groot Ammers In deze regio is een samenwerking opgezet tussen de milieustraat van Waardlanden, bouwmateriaalhandel ‘2e kans Bouwmaterialen’ en circulair ambachtsbedrijf De Gezel in Gorinchem, aangevuld met allerlei activiteiten rond circulair ambacht, waarmee een brede stroom restproducten een hoogwaardige volgende gebruiksfase krijgt.

Diverse winkels Bij veel kringloopwinkels is een klus- of bouwhoek te vinden, waar de toevallig binnengekomen bouwmaterialen meer of minder onder een noemer worden verkocht. Dit kan soms ook een mooie

12

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________ start zijn voor opschaling om aanvullende stromen bouwmaterialen te koppelen, bijvoorbeeld vanuit de professionele bouwsector.

Professionele hubs Afgelopen jaren zijn diverse bouwmaterialen hubs geïnitieerd door professionele organisaties, zoals sloop- en afvalbedrijven. Deze richten zich op de grote aantallen courante bouwmaterialen die in de professionele bouwsector en infrastructuursector vrijkomen als bedrijfsafval en daar ook worden hergebruikt. Soms is ook hier een bron te vinden voor het type bouwmateriaal waar de Bouwkringloop op is gericht, zoals de laatste resten enkelstuks of kleine partijtjes; samenwerking tussen deze twee systemen kan interessante kansen bieden. Voorbeelden zijn de bouwhub Clevero in Rijssen van het grote sloopbedrijf RGS, of de Circulaire Bouwhub van GP Groot in Alkmaar. Sommige grote bouwbedrijven werken ook met een eigen bouwhub, zoals de Dura Vermeer Urban Miner bouwhub.

13

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________

5.

ANALYSE Een systeem waarmee gebruikte bouwmaterialen een volgende gebruiksfase kunnen krijgen omvat de volgende basiscomponenten, die ieder in een hoofdstuk hierna worden uitgewerkt: 5.1 Materiaalstromen 5.2 Actoren

Binnen dit hoofdstuk is een duidelijk onderscheid aangehouden tussen 'harde' data, waar bronnen genoemd zijn en de daaruit afgeleide hypotheses die zijn opgesteld voor de verwachtte materiaalstroom. N.B: deze stromen betreffen een (soms zeer) grove schatting, omdat er nog weinig gedetailleerde data is van de nog maar net op gang komende circulaire materiaalstromen .

Materiaalstromen en actoren Gebruikte bouwmaterialen komen op veel verschillende locaties en tijdstippen vrij, bij veel verschillende particulieren en organisaties. Een bouwkringloop kent daarmee in potentie veel verschillende aanvoerbronnen. Per regio is het verschillend waar de meeste potentie ligt voor de aanvoer van materialen, afhankelijk van de betrokken stakeholders, locaties en de werkzaamheden waar zij bij betrokken zijn. Het kan voorkomen dat aannemers vanwege de bouwopgave een grote stroom opleveren. Het kan ook blijken dat er juist meer potentie bij particulier bouwafval ligt. In dit hoofdstuk worden de verschillende bronnen uitgelicht, waarna ook in kaart wordt gebracht welke potentie er ligt. Omdat er geen nauwkeuriger eenheid is wordt dit uitgedrukt in de enige grote gemene deler die bij deze samengestelde groep producten geldt: het gewicht, in kilogrammen. Dat is in dit geval wel hanteerbaar, omdat de steenachtige stromen zware bouwmaterialen als beton en metselwerk buiten de scope van de Bouwkringloop vallen. Restmaterialen komen vrij bij (ver)bouw- en sloopwerkzaamheden of blijven over bij de handel. Soms worden deze vanaf de werklocatie afgevoerd, soms via de vestiging van een onderneming. De bedrijven die daaraan werken kunnen gevestigd zijn in de gemeente, of van buiten voor een project komen.

Voor deze analyse bieden de locaties van de werkzaamheden en de vestigingen van de handelsbedrijven de meest eenduidig meetbare basis voor kwantitatieve analyse en kwalificatie van de materiaalstromen. Door de actoren separaat kwalitatief te behandelen wordt de dubbeltelling van stromen zoveel mogelijk vermeden.

14

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________

5.1 Materiaalstromen Samenvattend zijn de volgende hoeveelheden materiaal mogelijk te hergebruiken via een optimaal Bouwkringloop ecosysteem:

Gebruikte materialen Gehele regio

I Materiaal dat vrijkomt uit sloop II Particulier sloop- en klusafval III Renovatie en onderhoud overige gebouwen IV Woningcorporaties V Beleggers Nieuwe materialen Professionele restpartijen nieuw VII bouwmateriaal

VIII Retourmateriaal en restpartijen bouwmarkten Retourmateriaal en restpartijen

IX bouwmateriaalhandel

X Nieuwbouw bedrijfsgebouwen Totaal

Maximaal vrijkomend 21.942.000 100.479.900

Ambitieniveau voor Bouwkringloop

329.100 kg 183.300 kg 217.400 kg 541.500 kg 316.300 kg

20.800 kg 14.400 kg 20.000 kg 12.000 kg 1.655.000 kg

NB: in de tabel zijn de cijfers ingevoerd zoals die naar voren zijn gekomen uit de achterliggende analyses (Bijlage 1). Sommige getallen zijn niet als totaal in beeld te brengen, maar opgebouwd op een manier waarbij geen totalen in beeld komen, en andersom. De getallen zijn zeer bruikbaar als indicatie maar derhalve (nog) niet compleet te maken. Zie ook de verantwoording hiervoor, inzake de gelimiteerde beschikbaarheid van data.

Uitwerking in detail De uitgebreide achterliggende verkenning van de materiaalstromen (per gemeente) is in bijlage 1 te vinden.

15

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________ Typen materiaal Er zijn twee zeer verschillende typen bronnen te 2 typen bouwmateriaalstromen naar bron onderscheiden, die ieder een Bron: Professioneel Particulier verschillend type bouwSeriegrootte Groot Klein materiaal-stroom opleveren: Specificaties 20% bekend Onbekend de stroom bouwproducten die Omvang partij materiaal Groot Klein Incidenteel Continu vrijkomt uit de professionele Continuiteit Waarde € Hoog Laag bouwsector en de stroom Geschikt voor DHZ-ers 80% nee Ja bouwproducten die vrijkomt bij Pro kan hergebruiken >80% 0% particulieren. De verschillen Particulier kan hergebruiken <20% 100% Kennis nodig Geen kennis nodig zijn in het schema hiernaast Kennis nodig verwerken? aangegeven. Uit deze verschillen volgen specifieke eisen aan de manier waarop elke stroom gered kan worden: de optimale ‘ecosystemen’ voor hergebruik zijn bij elke stroom anders. Wel zijn er overlappen, en is er synergie en combinatie mogelijk. Type producten De materiaalstromen bestaan bijvoorbeeld uit de volgende producten, zoals in de bouwkringlooppilot KLUS in Amersfoort binnenkwamen; ter indicatie zijn hier alle producten weergegeven die in een keer van een professionele bouwplaats aangeleverd werden.

Assortiment inbreng bedrijven: Deuren (buiten) Ramen zonder glas Ramen met dubbele beglazing kozijnen zonder ramen Kozijn met raampje Dubbele beglazing Velux dakramen (gebruikt) Pui Aluminium met ramen en dubbele beglazing Glas divers: draadglas, helder glas Zonnewering RVS wastrog met 5 kranen Tegels Dakpannen Flyso trappen Aanrechtbladen Plafondplaten Deurbeslag Scharnieren RVS Vensterbanken ca 150cm. MDF geschilderd Vensterbanken ca 100 cm. Composiet lockers deuren draadkooi rolcontainer met diversen stelling massagetafel

Mortel zakken van 25 kg Verf Kit/ kokers Gipsplaatvuller Kit navulling Sika mortel sili kil/ aquablock/sika , snelcement/ repox waterdichtings hulpstof

polystyreen platen 1x2m Kozijn Pallet met houtwolcementplaten/isolatie Divers PVC buis Isolatieplaten diverse soorten Ballustrade. 2x 2m / 4x1m / 4x0,3m Tegels pakken van 1m2 Deurroosters

Coba tegelreininger bison lijm Voegmortel Chemisch ankers Spuitbus verf Sealgard afdichtingsmiddel Bostik primer Eurocol reinigersmiddel Sika versneller Pvc lijm Bleugel glijmiddel

doosjes panhaken TL armaturen Pallet steenstrips Stalenkast Ladenblok Whiteboard Schuifdeuren Vlaggenstok Fietsenrek Drankautomaat Verwarming

Shonox KH Keukenblok, keukenkast Kantoorkast Bureau Deurenpashokjes Bankjes Trespaplaten

Hangkast Wcpot Kunsstofplanten Koelkast Koffieapparaat Wasbak stortbak

16

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________

5.2 Actoren In dit hoofdstuk worden de diverse partijen beschreven in de gemeenten in de regio die actief kunnen zijn in een werkend Bouwkringloop-systeem.

5.2.1 Bronnen De plekken en organisaties waar gebruikte bouwmaterialen en -producten vrijkomen kun je zien als de ‘bronnen’ van het materiaal. Dat is een breeds scala aan partijen in de stad.

Particulieren/ huishoudens In de gemeenten gezamenlijk wonen 213.000 inwoners in bijna 97.000 huishoudens. Onderstaande tabel geeft per gemeente aan hoe de woonverdeling in elkaar steekt. Plaats

Koopwoningen

Blaricum Eemnes Laren Gooise Meren Wijde Meren Hilversum

68% 72% 67% 64% 70% 54%

Woningcorporatie huurwoningen 22% 21% 17% 14% 19% 30%

Particulier huur 10% 7% 16% 22% 11% 16%

Binnen deze huishoudens worden regelmatig onderhoud en verbouwingen uitgevoerd door de particulieren zelf, kleinere klusbedrijven of aannemers. Omdat het storten van afval in de regio grotendeels gratis is, komt een groot deel van het bouwafval bij het (grof) huishoudelijk afval terecht. De milieustraat en inzameling van grof afval wordt door de gemeenten uit de afvalkostenheffing gefinancierd. Een klein deel wordt door inwoners als bedrijfsafval afgevoerd via de commerciële afvalbedrijven tegen betaling.

Milieustraten Milieustraten zijn niet de oorspronkelijke bronnen van bouwmateriaal, maar wel belangrijke schakels in het bouwkringloop systeem. Enerzijds omdat er een continue mix binnenkomt van diverse bouwmaterialen, de milieustraten deze scheiden en gericht afvoeren voor de hoogs mogelijke vorm van recycling en anderzijds omdat deze stroom relatief constant plaatsvindt over de dagen, weken en maanden. De milieustraten zijn volop in ontwikkeling, al dan niet met het oog op de toekomstige functie in een afvalvrije samenleving als ‘recyclecentrum’, retourboulevard of circulair ambachtscentrum. 17

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________ Hier liggen ook grote kansen om een rol te spelen in de inzameling en herverdeling van bouwmateriaal als hoogwaardige stroom richting hergebruikers. Binnen de gemeente is één milieustraat aanwezig.

In de regio zijn in totaal 4 milieustraten vanuit de GAD. Deze zijn gevestigd in Bussum, Huizen, Weesp en aan de noordzijde van Hilversum. Vanuit Eemnes is er de mogelijkheid om het afval te brengen naar het recyclingstation in Baarn. De GAD is onderdeel van de Regio Gooi en Vechtstreek, het samenwerkingsverband van gemeenten – Blaricum, Eemnes, Gooise Meren, Hilversum, Huizen, Laren, en Wijdemeren. Wij zijn de uitvoeringsorganisatie voor het gescheiden inzamelen van huishoudelijk afval voor de gemeenten binnen de regio, met uitzondering van Eemnes. Voor Weesp (nu gemeente Amsterdam) verzorgen deze organisatie deze taak nog tot 2025. GAD doet meer dan het inzamelen van afval. Zo proberen ze oplossingen te bedenken om de regio te ondersteunen zo circulair mogelijk te worden. Ze geven advies over afvalscheiding, initiërend en doen mee in circulaire projecten, werken samen met Stichting Omgevingseducatie om de jongere generatie te bereiken. Ook geven ze advies over het verminderen van restafval, beantwoorden vragen van inwoners en nodigen schoolklassen uit om een kijkje te nemen op de scheidingsstations. 18

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________

Onderscheid in afvalstromen op website GAD: • Verpakkingen van plastic, blik en drinkpakken • Gfe + t = groente, fruit, etensresten plus tuinafval • Papier en karton • Glas • Textiel – afspraak maken • Restafval De Gooise Waardetas Met De Gooise Waardetas konden inwoners boeken, kleine elektrische apparaten, speelgoed en gereedschappen een tweede leven geven. Het ophalen, repareren en verkopen van deze gebruikte spullen beoogde te zorgen voor extra werkgelegenheid. Dit initiatief staat nu op pauze en er wordt gekeken naar een vervolg. Oud Hout, Nieuw leven Veel hout dat binnenkomt op de scheidingsstations is geschikt voor hergebruik. In samenwerking met Tomingroep en AltijdWerkplaats is gekeken hoe dit hout een nieuw leven kan worden geven. Zo wordt er meer hout weer hergebruikt en belandt het niet in de verbrandingsoven. Daarbij levert het verwerken en verkopen van het hout werkervaringsplekken op. Win, win dus. De stand van zaken rond dit project vraagt een nadere toelichting.

Afvalbedrijven Bedrijfsafval is een geheel andere categorie dan particulier afval: bedrijven mogen afval niet via de Milieustraten afvoeren, maar moeten dit doen via de commerciële afvalverwerkende bedrijven, die daarvoor kosten in rekening brengen. Deze bedrijven zamelen veel bouwmateriaal in via containers die zij op bouwlocaties en bij bouwklussen (ook bij particulieren) plaatsen en gevuld weer ophalen. Ook bouwbedrijven laten via deze bedrijven betaald afval en restmateriaal afvoeren. Overigens moeten kringloopwinkels hun onverkochte producten en afvalstromen ook betaald via deze bedrijven afvoeren: zo wordt onverkocht particulier afval alsnog bedrijfsafval. Bedrijfsafval gaat om grote aantallen en hoeveelheden, ca. 3 tot 4 keer zoveel als particulier afval. De bedrijven zijn dan ook ingericht op de verwerking van grote stromen materiaal. Onderstaand staan een aantal afvalbedrijven die vooral actief zijn in de regio. De bedrijven voeren vaak ook weer de afvalstromen in die de gemeentelijke milieustraat inzamelt. Deze bedrijven zijn geen ware bron voor een bouwkringloopsysteem, eerder de logistieke partij, maar meestal minder geïnteresseerd vanwege de commerciële doelstellingen en kleinschaligheid van de met een bouwkringloop beoogde stromen. Afvalbedrijven die voor deze regio met betrekking tot afvalverwerking een rol kunnen spelen zijn:

19

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________

MGM Afvalmanagement is een afvalbedrijf gespecialiseerd in het inzamelen, sorteren, en bewerken van bedrijfsafval. Ze bieden maatwerkoplossingen voor verschillende afvalstromen zoals papier/karton, metalen, kunststoffen, chemisch afval, en restafval. Herman van der Heiden Puinrecycling B.V. in Huizen is een professioneel en toonaangevend familiebedrijf gespecialiseerd in puinrecycling. Ze bieden op maat gemaakte oplossingen, kwaliteit, vakmanschap en service. Met meer dan 40 jaar ervaring in de regio 't Gooi & omstreken en Flevoland, verwerken ze bouw- en sloopafval milieukundig verantwoord tot menggranulaten voor wegenbouw.

GP Groot biedt inzameloplossingen voor alle soorten bedrijfsafval en biedt branchespecifieke oplossingen. Ze ontzorgen klanten door dienstverlening die naadloos aansluit op bedrijfsprocessen en helpen bij het verduurzamen en besparen op afvalinzamelingskosten. Zij zijn gevestigd in Alkmaar, Noord-Holland maar bedienen ook buiten de eigen regio. Milieugroep Midden Nederland ook bekend als MGM Services, biedt een uitgebreide reeks diensten gericht op afvalmanagement, waaronder het inzamelen van metaalafval, oud papier, en het vernietigen van vertrouwelijke documenten. MGM is het resultaat van een fusie tussen gespecialiseerde afvalbewerkers in Midden Nederland, met meer dan 100 jaar ervaring in afvalverwerking en archiefvernietiging. Ze staan bekend om hun hoge kwaliteitsnormen en integrale afvalzorg, waarbij ze één aanspreekpunt bieden voor verschillende soorten bedrijfsafvalstromen. Renewi Renewi streeft ernaar om een waste-to-productbedrijf te zijn. Dat betekent dat wij ons volledig focussen op het waarde geven aan afval, door te recyclen en hergebruiken, in plaats van het verbranden of storten van dit afval. Renewi zet op allerlei bouwplaatsen in Nederland afvalcontainers in. In deze regio zijn geen verwerkingslocaties. Wel in Amersfoort, Soesterberg en Utrecht.

20

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________ Prezero Is landelijk actief en maakt van puin bijvoorbeeld puingranulaat dat weer gebruikt kan worden bij de aanleg van wegen, bouw van civiele werken of als grondstof voor nieuwe betonproducten. Zij hebben locaties net buiten deze regio zoals, Utrecht Soesterberg, Amersfoort, Almere. Desalniettemin zijn ze wel actief in de regio.

Bouwmaterialenhandel en professionele bouwmarkten Er komen regelmatig goede professionele restmaterialen vrij bij de grote professionele bouwmateriaalhandels en producenten, die een groot deel van de nieuwe bouwmaterialen toeleveren aan de professionele bouwers. Zoals bij het opruimen van het magazijn met overtollige voorraad, opruimen van incourante materialen etc. Vaak kleinere partijen, opgespaard tot een aantal pallets, of soms ook grotere partijen incourante producten voor de professionele bouw. Deze partijen zijn dus incidenteel van karakter, het vinden van een hergebruiker is een (te) tijdrovend proces, deze spullen worden daarom nu nog vaak afgevoerd als afval. Inschatten van hoeveelheden is lastig, maar er is wel een interessante synergie mogelijk zodra er een bouwkringloop oplossing is die die incidentele partijen kan opvangen en terugbrengen in de keten. In de tabel zijn de aanwezige professionele bouwmarkten weergegeven. Door hun volledig bedrijfsgerichte organisatie is deze niet per definitie geschikt voor een rol in de totale bouwkringloop voor de producten waar hier deze studie op is gericht, die vooral ook bij particulieren worden hergebruikt. Hun bijdrage ligt meer in de professionele bouwsector, door reductie van overschotten en retourstormen vanuit de bouwplaatsen die zij zelf ook bevoorraden.

Wel kunnen zij interessante leverancier zijn van minder courante professionele bouwproducten en restpartijen aan een bouwkringloopsysteem, zie bijlage 1: ‘Materiaalstromen’. In deze regio zijn verschillende bouwmaterialenhandels, die met name gevestigd zijn rond een bedrijventerrein in Hilversum: BMN is een toonaangevende leverancier van bouwmaterialen, gericht op professionals in de bouw. Ze bieden een uitgebreid assortiment producten en diensten aan om bouwprojecten efficiënt te ondersteunen. Zij zijn gevestigd in Hilversum Pontmeyer heeft een uitgebreid assortiment aan hout, plaatmaterialen, en bouwproducten. Deze handel richt zich op zowel professionals als doe-het-zelvers, met een sterke nadruk op kwaliteit en service. Zij zijn gevestigd in Hilversum Stiho is al sinds 1926 dé groothandel in bouwmaterialen, hout en plaat en levert aan bouwend Nederland. Met meer dan 20 vestigingen door heel Nederland is Stiho altijd dichtbij. Op het Stiho-bouwplein vind je Stiho en Giebels – groothandel in ijzerwaren en gereedschappen – samen onder één dak.

21

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________ Bouwmaat biedt een breed scala aan bouwmaterialen, gereedschappen, en accessoires, speciaal ontworpen voor vakmensen in de bouw. Ze staan bekend om hun gemak, service, en het bieden van kwaliteitsproducten voor elk bouwproject. Zij zijn gevestigd in Hilversum Praxis in Hilversum is een grote bouwmarkt waar je terecht kunt voor een breed assortiment aan doe-het-zelf producten, gereedschappen en bouwmaterialen. Deze winkel biedt alles wat je nodig hebt voor klussen in en rond het huis, van verf en behang tot elektrisch gereedschap en tuinartikelen. Praxis is gevestigd in Hilversum. Karwei in Hilversum is een doe-het-zelf winkel en bouwmarkt die zich richt op zowel de ervaren klusser als de beginner, met een breed assortiment aan klusmaterialen, interieurdecoratie, gereedschappen en tuinartikelen. Karwei heeft vestigingen in Hilversum, Bussum, Huizen, Soest, Utrecht en Weesp. De GAMMA bouwmarkt in Hilversum bevindt zich aan de Verlengde Zuiderloswal 30, 1216 BX Hilversum en is een populaire bestemming voor doe-het-zelvers en professionals die op zoek zijn naar bouwmaterialen, gereedschappen en tuinartikelen.

De RAB Groep, een familiebedrijf opgericht in 1921, is gevestigd op Texel en heeft zich ontwikkeld tot een toonaangevende handelaar in bouwmaterialen voor zowel professionals als particuliere klanten. Met vestigingen in onder meer Oudeschild, Alkmaar, Amsterdam, Eemnes, Sassenheim, Zwaag, Utrecht, en Wassenaar, biedt de RAB Groep een uitgebreid assortiment aan bouwmaterialen, beschikkend over grote magazijnen en faciliteiten voor overslag en transport. Toolstation is een multi-channel retailer van gereedschappen en bouwmaterialen met meer dan 500 vestigingen in het VK, 90 in Nederland, 23 in Frankrijk en 19 in België, en werd in 2014 overgenomen door Travis Perkins. Het bedrijf staat bekend als een van de snelst groeiende leveranciers in Groot-Brittannië voor de bouwsector, doe-het-zelvers en zelfbouwers, en biedt een breed scala aan gereedschappen, elektrische en loodgietersbenodigdheden, schroeven en bevestigingsmateriaal. De Blaricumsche IJzerhandel gevestigd in het dorpscentrum van Blaricum sinds 1925, biedt een breed assortiment aan ijzerwaren, sleutelservice, lampen, en tuinbenodigdheden, inclusief onderhoud voor tuinmachines. Deze ijzerhandel is een vertrouwd adres voor hang- en sluitwerk en een uitgebreide selectie aan gereedschappen en materialen voor diverse projecten

22

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________ Professionele bouwmateriaalhandel BMN bouwmaterialen Pontmeyer Bouwmaat RAB groep bouwmaterialen Stiho

Grootte XL XL XL XL XL

Gemeente Hilversum Hilversum Hilversum Eemnes Hilversum

Bouwmarkten particulier en klein zakelijk Toolstation Gamma Praxis Blaricumse ijzerhandel Gamma Karwei Karwei De lange doe het zelf verf en wonen Karwei

Grootte M M M S M M M S M

Gemeente Hilversum Hilversum Hilversum Blaricum Bussum Bussum Hilversum Wijde Meren Huizen

Agglomeratie van bouwmarkten en bouwmaterialenhandels in Hilversum.

Bouwbedrijven Met name de grotere bouwbedrijven kunnen een belangrijke factor zijn als betrokkene in het bouwkringloopsysteem, op het gebied van kennis, en incidenteel hoogwaardige restpartijen goede materialen, die vaak via hun vestigingslocatie lopen. Voor hen staan ook andere methoden open, die zij door hun schaal soms structureel kunnen inzetten, zoals het reduceren van bestel-

23

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________ overschotten, retourafspraken met materiaal-leveranciers of het zelf opnieuw toepassen in volgende projecten. In de regio zijn slechts een paar grote bouwbedrijven gevestigd. Er zijn wel veel kleinere bouwbedrijven actief. Dit is geen uitputtende lijst, aangezien het totaal aantal zzp-ers lastig te meten is. De omvang is geschat op basis van online informatie, kan in werkelijkheid anders liggen omdat niet altijd omzet of personeelsbestand beschikbaar zijn.

Aannemers

Omvang Werk

Ron en Rutger van 't Klooster Aalberts Bouw (Loosdrecht) Van Emden Albertoni Bouw Naarden

S L S

Barneveld Bouw & Onderhoud Bouwbedrif De Jonge BV Koomen Muiden Gooi’s Bouwbedrijf G.B.B. b.v. GBBBV Tap Bouw Wijdemeren Stalenhoef Huizen Bouwbedrijf Mitchell Post Kos Bouw BV MK Renovatie Heimensen Bouwbedrijf Bout & Zonen Behrens Bouw JWD Bouw Koopmans Bouwgroep B.V. Blaricum Behrens Bouw Aannemersbedrijf Snel Bouwbedrijf Ed de Gooijer De Kuyper Bouw JJN de Gooijer Eemnes Gebr. De Rooij Westerveld Bouw Chris Benschop RVG schuttingen Voreno Totaalrenovatie en onderhoud

S M S M

Renovatie /onderhoud Renovatie/onderhoud Renovatie/onderhoud Renovatie/onderhoud

M M S S S M M S S L M S S S S M S S M M

Renovatie/onderhoud Nieuwbouw/renovatie Renovatie/onderhoud Renovatie/onderhoud Renovatie/onderhoud Nieuwbouw/renovatie Nieuwbouw/renovatie Nieuwbouw/renovatie Nieuwbouw/renovatie Nieuwbouw/renovatie Nieuwbouw/Renovatie Renovatie /onderhoud Renovatie /onderhoud Renovatie /onderhoud Renovatie /onderhoud Nieuwbouw/renovatie/installatie Renovatie/onderhoud Nieuwbouw/renovatie Hout/beton schuttingen Renovatie

Hilversum

Gooise Meren

Nieuwbouw/Renovatie Nieuwbouw/Renovatie Renovatie /onderhoud

Renovatie /onderhoud

24

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________ Bussum

Weesp Baarn

Bouwbedrijf Ed de Gooijer Bouwbedrijf JJN de Gooijer Bouw- en onderh bedr Splinter De bouwbaron Stefan Bout Yasin Totaalbouw B& Colijn Jongejans Van Wijnen hoofdkantoor Van der Wardt (bouwer in Laren e.o.)

S S S S S S S S L M

Nieuwbouw/renovatie Nieuwbouw/renovatie Renovatie/onderhoud Renovatie Renovatie/onderhoud Nieuwbouw/renovatie Renovatie/onderhoud Renovatie/onderhoud Nieuwbouw/Renovatie/Onderhoud Nieuwbouw/Renovatie/Onderhoud

In dit onderzoek zijn de materiaalstromen aan projecten gerelateerd, niet aan de bedrijven, om dubbeltelling te voorkomen. Soms nemen bedrijven ook producten als retourstromen mee terug naar hun vestiging, of geven medewerkers de kans om deze mee te nemen. Die zijn in dit onderzoek niet meegenomen.

Klusbedrijven en ZZP-ers In de regio zijn er een aantal kleinere bouw- en klusbedrijven en een nog groter aantal zzp-ers in de bouw, zoals ook in de tabel hiervoor blijkt. Een groot deel van de kleinere (particuliere en zakelijke) verbouwingen en klussen wordt uitgevoerd door universele 1-mans klusbedrijven en zelfstandige specialisten (installateurs, schilders, etc.), vaak werkzaam in losse teams als ZZPer. In totaal zijn er in deze regio 3.265 bedrijven in de sector bouwnijverheid geregistreerd. Plaats Blaricum Eemnes Laren Gooise Meren Wijde Meren Hilversum

Bedrijven in bouwnijverheid 145 215 120 715 530 1540

Bron: https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/81575NED/table

Hoeveel van hen daadwerkelijk als bouwbedrijf operationeel zijn is lastig verder uit te detailleren. Via google zijn de bedrijven te vinden die zijn opgenomen in de tabel hierboven. Ervaring leert dat het lastig is om die grote groep te verbinden aan de bouwkringloop: krappe budgetten, te veel moeite, te kleine aantallen producten, geen direct voordeel voor hen zelf. Inkoop, transport en bewerking mogen vrijwel geen tijd kosten, omdat ze die niet kunnen

25

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________ terugverdienen, bij hergebruik is dat voor professionals een grote uitdaging. Particulieren kunnen dat als enige wel, omdat die niet in uurtarieven denken en zelf de volledige voordeel halen. De beste plek om klussers wel de kans te bieden hergebruikmateriaal te gebruiken is bij de bouwmateriaalhandel waar de klusser materiaal voor nieuwe projecten meestal in een grote bestelling inkoopt. Door dit aan te bieden als alternatief voor nieuw kan het wel effectief worden meegenomen. Uit een praktijktest in Amersfoort bleek hoe het handelen van de klusser juist door die opdrachtgevers wordt gedreven: als die wil dat hergebruik van vrijkomende spullen mogelijk is, krijgt de klusser een reden om daarnaar te handelen. Een opdrachtgever bespaart ook afvoerkosten indien die deze zelf naar de particuliere milieustraat wegbrengt, vaak gratis of goedkoper dan een containerbedrijf.

Sloopbedrijven Bij sloop komen uiteraard veel bouwmaterialen vrij. De meeste slopers zijn vooral gericht op zo hoog mogelijke opbrengst, wat zij vooral bereiken door de vrijkomende materialen er efficiënt uit te slopen, vaak met groot materieel, en te verkopen aan recyclebedrijven. Het zorgvuldig verwijderen van her te gebruiken bouwproducten is bewerkelijk en kostbaar, en kan alleen indien al bekend is dat de producten ook een hoge eindwaarde zullen opbrengen. Als er geen afnemers zijn of zekerheid dat de markt de producten opneemt worden de meeste materialen snel en efficiënt verwijderd, meestal met vernietiging tot gevolg. Hierbij helpt het enorm als er goed geanticipeerd kan worden op sloop. Dan kan er in het nog intacte gebouw geïnventariseerd worden welke producten er in het gebouw zitten, zodat ver van tevoren producten al kunnen worden (voor)verkocht. In dat geval kan de sloper ook echt de producten zorgvuldig demonteren. In deze regio zijn een aantal sloopbedrijven gevestigd Klus&Sloop in Bussum is gespecialiseerd in sloop- en bouwwerkzaamheden met precisie. Ze bieden diverse diensten aan, van het verwijderen van badkamers tot het demonteren van systeemplafonds in bedrijfspanden en het volledig strippen van woningen Sloopcombinatie Laren B.V. is een bedrijf gespecialiseerd in sloopwerken en asbestsanering gevestigd in Laren.

Sloop Concurrent is een sloopbedrijf te zijn dat gevestigd is in Hilversum, bekend om het aanbieden van professionele en betaalbare sloopdiensten.

26

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________

Woningcorporaties in de regio Woningcorporaties spelen een brede rol in het proces van een bouwkringloop. Interessante kans bij woningcorporaties is dat zij de hele cyclus beheren: van ontwerp naar gebruiksfase t/m sloop. Daardoor zijn zij in staat om zowel hun eigen vrijkomende producten ook zelf weer opnieuw in te zetten, als gesloten cyclus. Soms leidt dit ertoe dat corporaties de materialen ook geheel binnen eigen organisatie houden. Intern aanbod en vraag sluit soms wel, maar vaak ook niet op elkaar aan. Er ligt ook een grote kans om het lokale netwerk te helpen opbouwen en ondersteunen, door open deel te nemen en materialen ook met andere partijen uit te wisselen, die op dat moment kunnen gebruiken of juist over hebben waar de corporatie iets mee kan. Er is groot verschil tussen corporaties wat betreft de datering van het woningbestand. Elke periode heeft een eigen karakteristiek en mate van herbruikbaarheid. Sommige corporaties met nieuw bestand hoeven nauwelijks onderhoud te plegen, andere met jaren zestig bestand juist veel. In de tabel staan de aantallen zoals die in jaarverslagen terug te vinden zijn (iets afwijkend t.o.v. CBS cijfers). Tot slot kan een bouwkringloop systeem de reden zijn om in beleid en uitvragen standpunten over hergebruik op te nemen. Hierdoor activeren zij hun bouwpartners om oplossingen rond hergebruik te realiseren.

Dit is het totale bezit van de woningcorporaties. Onderstaand is eveneens een tabel weergegeven van het aantal corporatiewoningen dat in een specifieke gemeente staat. De Alliantie heeft bijvoorbeeld bezit buiten deze regio.

De Alliantie Dudok Wonen G&O Vecht en omstreken Woonstichting Naarden totaal

13.500 9.000 9.835 3.100 800 36.235

Bij groot onderhoud van woning- en bedrijfscomplexen komt vaak een groot aantal goed bruikbare materialen vrij. Deze opdrachtgevers kunnen ook structureel invloed uitoefenen op wat ermee gebeurt. Indien goede procesafspraken tussen corporaties en aannemers gemaakt kunnen worden kan hier een interessante duurzame synergie ontstaan met een Bouwkringloop voor restproducten. De kwantitatieve inbreng is sterk afhankelijk van de projecten en onderhoudsplanning. Aandachtspunt is wel dat bij grootschalig onderhoud en renovatie soms grote series gelijke producten vrijkomen, wat niet allemaal via één Bouwkringloop te verkopen is. Hoewel getallen niet beschikbaar zijn op dit detailniveau en per corporatie verschillend, kan een hele grove schatting een idee geven van een orde van grootte van deze potentie. Anderzijds is het kopende publiek bij een (bouw)kringloopwinkel en zijn de medewerkers met afstand tot de arbeidsmarkt vaak ook bewoner van sociale huurwoningen van de corporatie, waarmee mogelijk interessante wisselwerking kan ontstaan. De werkzaamheden worden altijd uitgevoerd door bouw- en onderhoudsbedrijven in opdracht van corporaties, dus dat kan ook een interessant kanaal zijn waarlangs de kringloop gesloten wordt, in plaats van de corporatie zelf.

Een uitdagende opdracht en waardering voor circulaire prestaties van de uitvoerende bedrijven door de opdracht gevende corporaties zijn daarbij wel behulpzaam dan wel noodzakelijk.

27

Verkenning potentieel bouwkringloop Gooi en Vecht ____________________________________________________________________________

Over de woningcorporaties De Alliantie is landelijk een van de grootste woningcorporaties. In de regio Gooi- en Vechtstreek zijn er 13.500 woningen in eigendom. Totaal verhuurt De Alliantie 65.000 woningen in west/midden Nederland (van Haarlem, Amsterdam en Almere tot Amersfoort). Dudok Wonen is een private maatschappelijke organisatie op het gebied van wonen. Zij helpen jaarlijks honderden mensen in ’t Gooi aan een huur- of koopwoning. In totaal huisvesten zij ruim 8000 huishoudens in het Gooi waarvan 16% met een sociaal kooparrangement. Daarnaast onderhouden en renoveren zij meer dan 7000 woningen, garages, zorgcentra, scholen en kantoren. G&O is werkzaam in het Gooi, de Vechtstreek en Eemland. In de gemeenten Blaricum, Bunschoten, Gooise Meren, Hilversum, Laren en Wijdemeren biedt G&O huisvesting aan zo’n 9.000 huishoudens. Woningstichting Vecht en Omstreken. De website beschrijft: ‘We bieden huurders en woningzoekenden een thuis in het dorp. We zetten ons in voor voldoende betaalbare en duurzame huurwoningen met tevreden huurders.

Dat doen we vanuit onze kernwaarden: verbindend, betrokken en sterk.’ Vecht en Omstreken biedt nu een kleine 3.000 huishoudens een thuis in deze dorpen: • Breukelen • Nieuwer Ter Aa • Loenersloot • Loenen aan de Vecht • Nieuwersluis • Nigtevecht • Vreeland • Kockengen • Oud-Loosdrecht • Nieuw-Loosdrecht Woningstichting Naarden is als kleine zelfstandige corporatie met een eigen werkorganisatie uniek in de regio Gooi en Vechtstreek. ‘Ons woningaanbod bestaat uit ruim 800 woningen, allemaal gelegen in de voormalige gemeente Naarden (sinds 2016 Gemeente Gooise Meren). Omdat wij al ruim 100 jaar actief zijn in Naarden, zijn wij nauw verbonden met de inwoners, en in het bijzonder met onze huurders.’