Document · PDF

20221104RVSb22 01237 Begroting gemeente Laren 2023 BIJLAGE begroting

Gemeenteraad 4 november 2022, gemeente larenBij agendapunt: Begroting gemeente Laren 202332.337 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

GR Regio Gooi en Vechtstreek

2.500

Aanpassingen vanuit begroting 2023 GR Regio G&V

Collegeprogramma jaarlijkse organisatie Nazomerfeest

15.000 Vanuit het Collegeprogramma is er aangegeven tot het jaarlijkse organiseren van het Nazomerfeest Laren

Actualisatie investeringsplanning

2.700

Actualisatie investeringsplanning en herijking rente-omslag

Diverse kleine mutaties en bijstellingen begroting

8.500

Diverse kleine mutaties en bijstellingen op de begroting 2023

Bijstelling kapitaallasten o.b.v. nieuwe afschrijvingen

1.000

Bijstelling kapitaallasten o.b.v. nieuwe afschrijvingen en doorrekening daarvan

BEL zwembad De Biezem verhoging werkelijke bijdrage

N 22.600 BE Zwembad De Biezem verhoging werkelijke geïndexeerde bijdrage BEL totaal minus de bijdrage hierin, conform basisovereenkomsten, van de gemeente Blaricum en Eemnes

Indexeringen subsidies MO

3.600

Indexeringen subsidies MO

Programmabegroting 2023 20232023202320232019

Gemeente Laren

Totaal mutaties programma 6. Cultuur, sport en recreatie

Programmabegroting 2023 20232023202320232019

76.600

Gemeente Laren

Programma 7 - Sociaal Domein Het programma Sociaal Domein is, financieel gezien, met afstand het grootste programma van de begroting. Het omvat een aantal wettelijke voorzieningen, zoals huishoudelijke hulp, maatwerkvoorzieningen, bijstandsuitkeringen en jeugdzorg. Daarnaast is er lokale inzet, zoals voor het Brinkhuis en subsidies aan diverse verenigingen. Een klein, maar steeds groter, budget wordt ingezet voor preventieve maatregelen. Lokaal sturen we op het welzijnswerk en het Brinkhuis als sociale ontmoetingsplaats. In de HBEL samenwerking vindt de uitvoering van de Jeugdwet, de WMO, Participatiewet, leerlingenvervoer, inburgering en schuldhulpverlening plaats. In de regio Gooi en Vechtstreek is de inkoop en het contractbeheer van de individuele voorzieningen Wmo en Jeugdzorg georganiseerd. Ook voert de regio Veilig thuis uit en is Jeugd & Gezin hier ondergebracht. De GGD Gooi en Vechtstreek voert in het kader van de Wet Publieke Gezondheidszorg voor de gemeente de taken uit op het gebied van gezondheidszorg, ouderenzorg, epidemiologie en bestrijding infectieziekten, evenals bijkomende ondersteunende werkzaamheden inzake de gedecentraliseerde taken. Ook verzorgt de GGD de inspecties van de kinderopvang

Doelstellingen en activiteiten Doelstellingen zijn overkoepelend en slaan op de periode 2023-2026. Onder elke doelstelling is een aantal activiteiten voor 2023 opgenomen die daaraan bijdragen.

7.1

We bieden ondersteuning om inwoners zo zelfstandig mogelijk mee te laten doen in de samenleving 7.1.1 We zoeken samenwerking met eerstelijnszorg om passend aanbod te bieden In 2022 hebben de huisartsen van Laren en de HBEL uitvoeringsorganisatie een overeenkomst ondertekend om te starten met de inzet van een jeugdwerker GGZ in het gezondheidscentrum het Raadhuis. Dit draagt bij om de jeugdhulp meer passend, meer laagdrempelig en goedkoper te maken. In 2023 wordt deze pilot gemonitord en geëvalueerd. Aan de hand van resultaten hiervan worden eventueel andere interventies in het jeugdzorgbeleid bedacht. 7.1.2

7.2

We signaleren op tijd en zetten in op laagdrempelige dienstverlening Gezondheid betreft het fysieke, mentale en maatschappelijke welzijn van mensen en wordt voor een groot deel beïnvloed door de leefomgeving, leefstijl en de mate waarin iemand grip op zijn leven heeft. Een goede en positieve gezondheid vergroot de kwaliteit van leven en stelt mensen in staat om beter en langer inzetbaar te zijn in de samenleving. Een gezonde leefstijl draagt bij aan gezondheid in de breedste zin van het woord en kan bijdragen aan het voorkomen van gezondheidsklachten (preventie). Bij mensen met een bepaalde gezondheidsklacht, aandoening of ziekte (is zorg), kan een gezonde leefstijl ook een groot curatief potentieel hebben. Inzet op een gezonde en positieve leefstijl als (onderdeel van de ) behandeling is een vorm van passende zorg die de druk op de zorgprofessionals kan verminderen en de zorg betaalbaar houdt. Lokaal hebben we daar een preventie-akkoord voor opgesteld. Er wordt ingezet op het versterken en uitbreiden van interventies om een gezonde en positieve leefstijl te bevorderen. Als middel is er een schakelpunt voor inwoners en professionals gerealiseerd, waarbij vraag en aanbod op het gebied van leefstijl wordt beantwoord.

De 1 ste lijn heeft daardoor een gericht aanspreekpunt voor patiënten met een niet medische vraag, die ondersteuning en advies ontvangen van professionals uit de sport, welzijn en maatschappelijk werkveld en inwoners kunnen binnenlopen op spreekuren en/of een gerichte afspraak maken. Dit is een preventieve maatregel die we moeten blijven voortzetten om bij zorgprofessionals de druk te verminderen en de kosten voor de zorg betaalbaar te houden.

Het visitatierapport van de VNG is leidend voor vernieuwingen in de HBEL-samenwerking 7.2.1 In HBEL-verband formuleren we duidelijke bestuurlijke kaders

Programmabegroting 2023 20232023202320232019

Gemeente Laren

Het maatregelenpakket dat in 2021 is vastgesteld geeft, samen met het visitatierapport van de VNG duidelijke koers voor de HBEL-organisatie. Maatregelen als de inkomenstoets in de Huishoudelijke Hulp lijken vruchten af te werpen en krijgen navolging van andere gemeenten. In 2023 gaan we geen grote nieuwe veranderingen doorvoeren, maar proberen we met een bestendige koers de kwaliteit en financiën in balans te houden. Er is de afgelopen jaren in HBEL verband gewerkt aan een gedeeld kader van normen en waarden. Op basis hiervan formuleert de gemeente een heldere visie op het sociaal domein, die ons meer grip en sturing moet gaan bieden. Ook vertalen we het gedeelde waardenkader naar handvatten voor de uitvoerende medewerkers, zodat het een duidelijke richting geeft bij individuele besluiten. 7.2.3

7.3

7.4

We differentiëren om voor elke groep een passend aanbod te bieden Eind 2022 starten de BEL-gemeenten met een pilot gericht op het preventieve aanbod op het gebied van bewegen, leefstijl en welzijn. Er is al een groot preventief aanbod op het gebied van lichamelijke en mentale gezondheid alleen niet alle inwoners en professionals weten dit aanbod te vinden. In 2023 vindt de eerste evaluatie hiervan plaats.

Het welzijnswerk ondersteunt zelfredzaamheid en staat dichtbij de inwoners 7.3.1 We gaan nieuwe afspraken maken over herkenning en bereik van het welzijnswerk Het welzijnswerk is voor veel inwoners het eerste contactpunt met het gemeentelijk zorgaanbod. Daarvoor leggen wij de lat hoog. In 2023 willen we nieuwe, liefst meerjarige, afspraken maken over de inzet van het welzijnswerk. 7.3.2

Het jongerenwerk gaat samenwerken in BEL-verband en is vaker op straat De jongeren die (latente) behoefte hebben aan een steuntje in de rug naar zelfredzame volwassenen, komen nog beter in beeld met outreachend jongerenwerk dat BEL breed signaleert en benadert. In 2023 gaan we een JOP/playcourt realiseren Om jongeren betrokken te houden bij het dorp is er een Jongerenraad opgericht in Laren. Met de jongerenraad willen we jongeren betrekken bij de ontwikkeling van plekken en JOP’s voor de jeugd in het dorp. Op deze manier hebben zij inspraak en kunnen zij meedenken aan oplossingen.

7.3.3

We gaan mantelzorgers beter ondersteunen In 2023 starten we met de pilot Verbeteren toegang tot Mantelzorgregelingen. Door de juiste mantelzorg ondersteuning stel je mensen in staat zelfredzaam te blijven. De pilot heeft de volgende actiepunten: 1. Meer bewustwording bij mantelzorgers en bij professionals (intern en extern) 2. Duidelijke route naar mantelzorgondersteuning en ontsluiten van informatie 3. Een samenhangend en duurzame ondersteuningsstructuur 4. Heroriëntatie mantelzorgwaardering

Het Brinkhuis is de huiskamer van Laren, we voeren de Visie Brinkhuis uit 7.4.1 We maken afspraken met de stichting over vergroting van (bekendheid van) het aanbod Het Brinkhuis is verbonden met de Larense gemeenschap en heeft zich bewezen als onderdeel van de basisinfrastructuur van het dorp. In een meerjarige subsidieafspraak wordt vastgelegd hoe de begroting op orde wordt gebracht en welke prestaties de gemeente van het Brinkhuis verwacht. Op basis van de herijkte visie op de functie van Hart van Laren, en de wijze waarop het beheer en exploitatie kunnen worden verbeterd, zal het bestuur uitvoering geven aan het plan.

Programmabegroting 2023 20232023202320232019

Gemeente Laren

Wat mag het kosten

7. Sociaal Domein

Realisatie 2021

Begr. 2022 na wijzig.

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Baten

-2.197.461

-2.258.811

-2.030.599

-2.054.599

-2.217.599

-2.241.599

Lasten

9.005.469

9.629.852

9.738.432

9.561.019

9.562.756

9.435.637

Saldo

6.808.007

7.371.041

7.707.833

7.506.420

7.345.157

7.194.038

Begr. 2022 na wijziging

Begroting 2023

7.227.044

Verschil 2023 -/2022 7.227.044

7.371.041

-7.371.041

Kadernota 2023

191.657

Nieuwe mutaties 2023 - 2026

289.131

N V N N

7.371.041

7.707.833

336.792

Toelichting verschillen

7. Sociaal Domein Meerjarenbegroting 2022-2025 Begrotingswijzigingen 2022

Totaal saldo

V/N

Toelichting nieuwe mutaties 2023 – 2026 DVO 2022

32.000

Aanpassing op kosten vanuit ureninzet nieuwe DVO

Stijging apparaatskosten SoZa HBEL

4.900

Stijging apparaatskosten SoZa HBEL

Pilot mantelzorgondersteuning

25.000

Pilot mantelzorgondersteuning

Mutatie beheer vastgoed

56.000

Door stijgende verzekeringspremies en andere autonome toename kosten (bijv. energie) lopen de kosten van beheer vastgoed op, betreft ook achterstallige inflatieaanpassing voor gebruik van diverse ruimtes voor bijvoorbeeld welzijnswerk.

Aanpassing budgetten HBEL inzake bijstandsverlening e.d.

109.000

Budget-aanpassing HBEL werkzaamheden inzake bijstandsverlening e.d.

Aanpassing budgetten inzake arbeidsparticipatie

12.700

Budget-aanpassing inzake werkzaamheden t.b.v. arbeidsparticipatie

Mutatie budgetten inzake WMO en maatwerkvoorzieningen

11.000

Mutatie budgetten inzake WMO en maatwerkvoorzieningen

Mutaties budgetten Maatwerk 18+

Programmabegroting 2023 20232023202320232019

149.500

Gemeente Laren

Mutaties budgetten Maatwerk jongeren 18+

Mutaties budgetten Maatwerk 18-

115.900

Mutaties budgetten Maatwerk jongeren 18-

Gevraagde inzet op project buurtgezinnen

23.000

Er is meer inzet benodigd op het project begeleiding buurtgezinnen

Actualisatie investeringsplanning

600

Actualisatie investeringsplanning en herijking rente-omslag

Geëscaleerde zorg inzake jeugdbescherming

49.600

Andere inzet ter verlaging in de geëscaleerde zorg inzake jeugdbescherming

Gezondheidsbevordering zoals welzijn op recept

40.000

Meer inzet op gezondheidsbevordering zoals welzijn op recept, positieve leefstijlmiddelen e.d.

Doorzetting budget sport bewegen meedoen

10.000

Doorzetting van voorheen incidenteel budget sport, bewegen en meedoen

Diverse kleine mutaties en bijstellingen begroting

16.000

Diverse kleine mutaties en bijstellingen begroting

Verlaging huurlasten aan St Hart van Laren ivm renteverlaging PHS

V 27.800 Door afstemming met en het overeenkomen van een lager rentetarief in de aan de Pastor Hartman Stichting (PHS) te betalen vergoeding voor gebruik van haar gebouwen kan ook de doorbelasting via de huurlasten aan St Hart van Laren (St. HvL) i.v.m. de verleende renteverlaging PHS naar beneden worden bijgesteld.

Verhoging bijdrage St. Hart van Laren op aangeven BEL Combinatie

N 29.000 Met de Stichting Hart van Laren wordt een meerjarige subsidie afspraak gemaakt, die moet gaan passen in de beschikbare begrotingsruimte en tegelijkertijd de basis biedt voor het uitvoeren van de maatschappelijke taak van het Brinkhuis en de rest van het complex. In 2023 is een incidenteel hogere bijdrage voorzien terwijl naar een sluitende exploitatie wordt toegewerkt.

Totaal mutaties programma 7. Sociaal Domein

Programmabegroting 2023 20232023202320232019

289.100

Gemeente Laren

Programma 8 - Bouwen en wonen Onder dit programma vallen alle taken met betrekking tot bestemmingsplannen, grondzaken, (omgevings)vergunningen en welstand. In de regio Gooi en Vechtstreek werken we samen aan regionaal woonbeleid en woonruimteverdeling. De omgevingsdienst (OFGV) voert voor ons taken uit zoals de vergunningverlening en handhaving op grond van de Wet milieubeheer, Uitvoering Wet bodembescherming, Wet geluidshinder en externe veiligheid. Doelstellingen en activiteiten Doelstellingen zijn overkoepelend en slaan op de periode 2023-2026. Onder elke doelstelling is een aantal activiteiten voor 2023 opgenomen die daaraan bijdragen. 8.1

We voegen nieuwe woningen toe en sturen daarbij op een eerlijke verdeling over verschillende doelgroepen. 8.1.1 In 2023 stellen we een nieuwe woonvisie op, waarbij we inwoners betrekken én de uitgangspunten van het coalitieakkoord volgen In 2023 wordt gestart met het opstellen van nieuw woonbeleid. Hierbij worden de ambities en doelstellingen uit het coalitieakkoord van Laren meegenomen. In 2023 wordt dit beleid bovendien verwerkt in (het proces van) de Omgevingsvisie voor Laren. 8.1.2 We gaan actief op zoek naar nieuwe bouwlocaties De woningnood in het hele land vraagt om oplossingen. Ook in Laren moeten extra woningen worden toegevoegd. In 2023 brengen we in kaart welke locaties geschikt zijn voor verdichting of nieuwe ontwikkelingen.

8.2

De invoering van de omgevingswet verloopt succesvol 8.2.1 In 2023 wordt de omgevingswet van kracht, zonder gebreken in de dienstverlening We verwachten dat de Omgevingswet op 1 januari 2023 in werking treedt. We willen dat dit zonder uitvoeringsproblemen overgaat. Wel zal er nog langere tijd inzet gepleegd moeten worden om het beleid en de regelgeving van het fysieke domein aan te passen aan het nieuwe instrumentarium van de Omgevingswet (omgevingsvisie, omgevingsplan en programma's) . Gelijktijdig met de Omgevingswet treedt de Wet kwaliteitsborging in werking. Deze wet voorziet in het overhevelen van taken op het gebied van de toetsing van bouwaanvragen op het bouwbesluit en de toezicht daarop door private partijen. Dat betekent dat vanaf 2023 een deel van de werkzaamheden, die nu nog worden uitgevoerd door de gemeente, straks worden uitgevoerd door marktpartijen. In de loop van 2022 is in kaart gebracht wat dit betekent in termen van vermindering van gemeentelijke inzet en kosten maar ook wat dit betekent voor onze legesinkomsten, die daarmee ook deels komen te vervallen. 8.2.2 In 2023 stellen we de omgevingsvisie Laren op Met het maken van een omgevingsvisie is in 2022 gestart, dit proces loopt door in 2023.

Te gelijkertijd worden onder het regiem van de Omgevingswet prestatie afspraken, beheer- en gebiedsplannen en allerlei andere uitvoeringsplannen die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving omgevormd tot programma's .

8.3

Grote projecten worden conform planning uitgevoerd 8.3.1 De GR Gooiergracht en Vijzelgemaal Eemmeer wordt opgeheven In 2022 is een Intentieverklaring Integrale aanpak Gooiergracht ondertekend, die voor beter beheer moet zorgen. Het streven is om in 2023 de taken en eigendommen over te dragen en de GR per einde 2023 op te heffen. De partijen maken een visie en uitvoeringsprogramma voor de gewenste inrichting en landschappelijke inpassing van de watergang Gooiergracht, de diverse inliggende kunstwerken en de oevers.

Programmabegroting 2023 20232023202320232019

Gemeente Laren

8.3.2

De realisatie van Crailo wordt voortgezet In juli 2021 is het bestemmingsplan met MER en beeldkwaliteitsplan voor de ontwikkeling van 590 woningen en 5 hectare bedrijvigheid door de gemeenteraad vastgesteld. Tegen het bestemmingsplan is beroep ingesteld. De verwachting is dat in het eerste kwartaal van 2023 de Raad van State een uitspraak doet. Eind 2022 wordt de raad gevraagd een aanvullende garantstelling af te geven om de komende periode te overbruggen. 8.3.3 Bij projecten van derden zorgt de gemeente voor heldere ruimtelijke procedures In 2023 komen verschillende nieuwbouwontwikkelingen in de fase van vergunningverlening of omgevingsplannen. Het gaat daarbij om onder andere de Ligweide, Diaconieproject en Caliskamp. Wat willen we bereiken Servicenorm 'Vergunningen, Toezicht en Handhaving' Realisatie Begroting Begroting 2021 2022 2023 Omgevingsvergunningen: op aanvragen wordt binnen de 90% 95% 95% wettelijk gestelde termijn of sneller een beslissing genomen.

Van rechtswege verleende vergunningen 1 0 0 Minimaal 95% van de verleende vergunningen houden % 95% 95% stand in een eventuele bezwaar- of beroepsprocedure Maximaal aantal dossiers waarin een dwangsom is betaald 0 0 0 vanwege het niet tijdig nemen van een besluit: De doelstelling voor 2023 ten aanzien van het naleefgedrag 90% 90% 90% wordt gesteld op tenminste 90% na een eerste aanschrijving De doelstelling van het naleefgedrag wordt voor de periode n.b. 70% 70% 2023-2026 gesteld op tenminste 70% spontane naleving. Het behouden en verhogen van de klanttevredenheid in de n.b. n.b. n.t.b. periode 2023-2026. Wat mag het kosten 8. Bouwen en wonen

Realisatie 2021

Begr. 2022 na wijzig.

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Baten

-1.978.683

-855.663

-817.733

Lasten

1.064.725

1.549.971

1.161.987

1.163.576

1.163.593

1.163.591

Saldo

-913.958

694.308

344.254

345.843

345.860

345.858

Begr. 2022 na wijziging

Begroting 2023

556.007

Verschil 2023 -/2022 556.007

694.308

-694.308

Kadernota 2023

9.779

Nieuwe mutaties 2023 - 2026

-221.532

N V N V

694.308

344.254

-350.054

Toelichting verschillen

8. Bouwen en wonen Meerjarenbegroting 2022-2025 Begrotingswijzigingen 2022

Totaal saldo Toelichting nieuwe mutaties 2023 – 2026

223.200

DVO 2022

V/N

Aanpassing op kosten vanuit ureninzet nieuwe DVO

Programmabegroting 2023 20232023202320232019

Gemeente Laren

Mutatie beheer vastgoed

2.900

Door stijgende verzekeringspremies en andere autonome toename kosten (bijv. energie) lopen de kosten van beheer vastgoed op, betreft ook inflatie-aanpassing.

Diverse kleine mutaties en bijstellingen begroting

7.300

Diverse kleine mutaties en bijstellingen begroting

GR Regio Gooi en Vechtstreek

8.400

Aanpassingen vanuit begroting 2022 GR Regio G&V

GR OFGV aanpassing bijdrage vanuit haar programmabegr. 2023

2.400

Aanpassing bijdrage GR Omgevingsdienst Flevoland Gooi & Vechtstreek vanuit de door haar ingebrachte programmabegroting 2023 met meerjarenraming 2024-2026.

Totaal mutaties programma 8. Bouwen en wonen

Programmabegroting 2023 20232023202320232019

221.500

Gemeente Laren

Programma 9 - Milieu en duurzaamheid In het programma milieu en duurzaamheid zijn de ‘klassieke’ milieutaken, zoals riolering en vuilnisophaal opgenomen. Het overgrote deel van het budget wordt via de afvalstoffen- en rioolheffing opgehaald en is kostendekkend voor de activiteiten. De afvalstoffeninzameling wordt door de regio Gooi en Vecht (GAD) uitgevoerd. Het programma Laren Regenklaar werkt aan klimaatadaptatie: we zorgen dat meer regenwater in de bodem wordt opgevangen, zodat de rioleringen niet vollopen bij grote buien. Ook de inzet op klimaat- en duurzaamheidsbeleid vallen onder dit programma. In deze raadsperiode wordt daar extra op ingezet. Tot slot staan ook de kosten voor de begraafplaats.

Doelstellingen en activiteiten Doelstellingen zijn overkoepelend en slaan op de periode 2023-2026. Onder elke doelstelling is een aantal activiteiten voor 2023 opgenomen die daaraan bijdragen. 9.1

We vergroten de ambitie op het gebied van duurzaamheid 9.1.1 In 2023 wordt een nieuw duurzaamheidsbeleid door de raad vastgesteld In 2023 wordt het nieuwe duurzaamheidsprogramma aan de raad aangeboden. Daarin komt aandacht voor bijvoorbeeld aan de verduurzaming van het gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed. Op basis van de RES kijkt de gemeente vooral naar zonneenergie, bijvoorbeeld in een postcoderoosproject. Uitvoering van die plannen zal leiden tot extra investeringen voor de gemeente, waar naar verwachting ook een extra Rijksbijdrage tegenover staat. 9.1.2 We gaan inwoners actief benaderen en ondersteunen bij verduurzaming Door de stijgende energielasten is besparing extra actueel. Met behulp van vrijwilligers, zoals van de Hut van Mie, en het energieloket gaan we onze inwoners helpen met het treffen van extra maatregelen. In het duurzaamheidsprogramma maken we deze ambitie concreet. 9.1.3 We bestrijden energiearmoede De stijgende energielasten hebben veel impact op inwoners en bedrijven. Deels zullen Rijksmaatregelen de gevolgen moeten beperkten. In 2023 houden we de vinger aan de pols om te signaleren waar knelpunten zijn en welke goede voorbeelden er elders blijken te zijn. Dat leidt mogelijk tot maatregelen in zowel het sociaal domein (armoedebeleid) als in het duurzaamheidsprogramma (besparing).

9.2

In 2025 is Laren Regenklaar 9.2.1 In 2023 voeren we de voorgenomen plannen uit het Masterplan Laren Regenklaar uit Het gaat daarbij onder andere om waterberging op de Brink, waarvoor in 2022 extra gesprekken met inwoners worden gerealiseerd.

9.3

We voldoen aan de wettelijke vereisten voor milieutaken 9.3.1 In 2023 stellen we een actieplan geluid op In 2022 is een geluidkaart vastgesteld, het actieplan beschrijft op welke wijze maatregelen getroffen kunnen worden om overlast door wegverkeer te beperken. 9.3.2

In 2023 stellen we een nieuw gemeentelijk rioleringsplan vast Het gemeentelijk rioleringsplan loopt af eind 2022. Het GRP is een beleidsplan dat op hoofdlijnen de invulling weergeeft van de gemeentelijke water(zorg)taken voor de vastgestelde planperiode.

Programmabegroting 2023 20232023202320232019

Gemeente Laren

Wat mag het kosten 9. Milieu en duurzaamheid

Realisatie 2021

Begr. 2022 na wijzig.

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Baten

-2.869.846

-2.942.101

-3.076.009

-3.259.399

-3.306.704

-3.332.351

Lasten

2.377.729

3.015.479

2.524.526

2.699.236

2.740.294

2.799.148

Saldo

-492.117

73.378

-551.483

-560.163

-566.410

-533.203

Begr. 2022 na wijziging

Begroting 2023

Toelichting verschillen

-594.297

Verschil 2023 -/2022 -594.297

73.378

-73.378

Kadernota 2023

Nieuwe mutaties 2023 - 2026

42.814

V V V N

73.378

-551.483

-624.862

9. Milieu en duurzaamheid Meerjarenbegroting 2022-2025 Begrotingswijzigingen 2022

Totaal saldo

V/N

Toelichting nieuwe mutaties 2023 – 2026 DVO 2022

71.000

Aanpassing op kosten vanuit ureninzet nieuwe DVO

Mutatie beheer vastgoed

2.700

Door stijgende verzekeringspremies en andere autonome toename kosten (bijv. energie) lopen de kosten van beheer vastgoed op, betreft ook inflatie-aanpassing.

GR Regio Gooi en Vechtstreek inzake GAD

31.400

Aanpassingen vanuit begroting 2023 GR Regio G&V

Aanpassen integraal bestek o.b.v. indexatie en areaal

4.000

Aanpassen kosten onderhoud via integraal bestek (indexatie en areaaluitbreiding)

Onderhoudskosten en -maatregelen Laren Regenklaar

40.000

Toename onderhoudskosten door reeds uitgevoerde maatregelen Laren Regenklaar

Diverse werkzaamheden vanuit Collegeprogramma

60.000

Diverse werkzaamheden vanuit Collegeprogramma B&W Laren

Actualisatie investeringsplanning

136.100 Actualisatie investeringsplanning en herijking rente-omslag (onder andere door vertraging projecten Laren Regenklaar) Kostendekkendheid afvalstoffenheffing maximaal 100%

53.300

Door minder lasten inzake inzameling afval daalt ook opbrengst afvalstoffenheffing

Programmabegroting 2023 20232023202320232019

Gemeente Laren

Kostendekkendheid heffing riool maximaal 100%

97.300 Door minder lasten inzake inzameling rioolwerkzaamheden (ook vertraging Laren Regenklaar) daalt de opbrengst rioolheffing Bijstelling kapitaallasten o.b.v. nieuwe afschrijvingsberekeningen

Diverse kleine mutaties

9.400

14.700

Diverse kleine mutaties

Totaal mutaties programma 9. Milieu en duurzaamheid

Programmabegroting 2023 20232023202320232019

42.800

Gemeente Laren

Programma 10 - Grondexploitatie, dorpsvernieuwing en economie In dit programma staan de activiteiten met betrekking tot de economische ontwikkeling en promotie van Laren. We werken in regionaal verband samen in de Gooi en Vechtstreek en in de MRA, onder andere aan de toeristische promotie. Lokaal is Bijzonder Laren als ondernemersfonds en ondernemersvereniging een belangrijke partner. Via een opslag op de OZB ontvangt Bijzonder Laren een bijdrage van de gemeente voor economische ontwikkeling. Grondexploitaties (eigen bouwontwikkelingen) van de gemeente vallen ook onder dit programma. De grootste was afgelopen jaren de Ligweide, maar die wordt naar verwachting eind 2022 afgesloten. De grondexploitatie van Crailo is een samenwerking met Hilversum en Gooise Meren en wordt daarom in de paragraaf ‘verbonden partijen’ toegelicht. Doelstellingen en activiteiten Doelstellingen zijn overkoepelend en slaan op de periode 2023-2026. Onder elke doelstelling is een aantal activiteiten voor 2023 opgenomen die daaraan bijdragen.

10.1

We versterken het economisch profiel van Laren 10.1.1 We maken met Bijzonder Laren afspraken over bestendige inzet We ronden in 2023 de uitvoering van het Centrumplan, met incidentele maatregelen, af en maken met Bijzonder Laren nieuwe afspraken over prioriteiten en samenwerking. 10.1.2 We organiseren een thematafel over economische kansen Laren heeft veel economische kansen, we willen de kennis van inwoners benutten om die verder te ontwikkelen. De uitkomsten van de thematafel worden in 2023 of de jaren daarna ingebracht in het gemeentelijk beleid.

10.2

We brengen samenhang in het toeristisch aanbod 10.2.1 We gaan met ondernemers en culturele organisaties in gesprek om de samenhang in het aanbod te versterken Het college wil het toeristisch profiel en de aantrekkelijkheid van het dorp vergroten, door meer verbindingen tussen bijvoorbeeld Singer en de winkelstraten te maken. In 2022 is al begonnen door in het Brinkhuis een VVV-punt te realiseren. In 2023 moeten meer maatregelen gerealiseerd worden, zowel in onderlinge samenwerking als in fysieke maatregelen. 10.2.2 We staan open voor nieuwe trekkers en een kleinschalig hotel Wij staan open voor een kleinschalig hotel voor bezoekers aan ons dorp. In 2023 zullen wij dit nadrukkelijk uitdragen. We verwachten dat dit wellicht al eventuele geïnteresseerden in beweging brengt. Mocht dit niet het gewenste effect hebben kijken we hoe we daarna de markt actiever kunnen benaderen.

Wat mag het kosten 10. Grondexploitatie, dorpsvernieuwing, economie Baten

Realisatie 2021

Begr. 2022 na wijzig.

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

-89.722

-47.280

Lasten

244.302

214.586

200.883

200.906

200.929

Saldo

154.580

167.306

153.603

153.626

153.649

Programmabegroting 2023 20232023202320232019

Gemeente Laren

Toelichting verschillen Begr. 2022 na wijziging

Begroting 2023

167.334

Verschil 2023 -/2022 167.334

167.306

-167.306

Kadernota 2023

Nieuwe mutaties 2023 – 2026

-13.731

N V V V

167.306

153.603

-13.703

10. Grondexploitatie, dorpsvernieuwing, economie Meerjarenbegroting 2022-2025 Begrotingswijzigingen 2022

Totaal saldo

V/N

Toelichting nieuwe mutaties 2023 – 2026 DVO 2022

13.400

Aanpassing op kosten vanuit ureninzet nieuwe DVO

Saldo diverse kleine aanpassingen

300

Totaal mutaties progr. 10. GREX, dorpsvernieuwing en economie

Programmabegroting 2023 20232023202320232019

13.700

Gemeente Laren

Algemene dekkingsmiddelen In dit programma zijn de inkomsten van gemeente opgenomen, zoals de belastingopbrengsten en de algemene uitkering (AU) van het Rijk. Ook zijn hier de kosten opgenomen die te maken hebben met de inning van de inkomsten, zoals de belastingheffing. In 2023 gaat de uitvoering van de belastingheffing voor Laren (en Blaricum) over naar de gemeente Huizen. Wat mag het kosten (en wat brengt het op) Algemene dekkingsmiddelen

Realisatie 2021

Begr. 2022 na wijzig.

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

18.922.903 1.158.120 17.764.783

19.489.030 900.810 18.588.220

21.926.724 749.175 21.177.549

22.485.274 725.820 21.759.455

22.734.940 720.294 22.014.647

21.080.558 705.908 20.374.650

Algemene dekkingsmiddelen

Begr. 2022 na wijziging

Begroting 2023

Meerjarenbegroting 2022-2025

-18.235.418

Verschil 2023 -/2022 -18.235.418

-18.588.220

18.588.220

Kadernota 2023

-125.590

Nieuwe mutaties 2023 - 2026

-2.816.541

V N V V

-18.588.220

-21.177.549

-2.589.329

Baten Lasten Saldo

Toelichting verschillen

Begrotingswijzigingen 2022

Totaal saldo

V/N

Toelichting nieuwe mutaties 2023 – 2026 DVO 2022

251.700

Aanpassing op kosten vanuit ureninzet nieuwe DVO

Effect Algemene Uitkering vanuit meicirculaire 2022

2.580.900

Effect toename Algemene Uitkering vanuit verwerking meicirculaire 2022

Bijstelling kapitaallasten o.b.v. nieuwe afschrijvingen

9.000

Bijstelling kapitaallasten als gevolg va nieuwe doorrekening afschrijvingen

Uitbesteden belastingtaken aan Huizen structureel

357.300

Uitbesteden belastingtaken aan Huizen structureel budget naar opgave GR H-B-L

Herberekening financiering O/G en U/G

16.900

Herberekening opbrengsten vanuit financiering Ontvangen gelden en Uitgeleende gelden

Mutatie OZB-opbrengsten vanuit inflatiecorrectie

333.400

Mutatie OZB-opbrengsten vanuit inflatiecorrectie en berekening lokale heffingen

Programmabegroting 2023 20232023202320232019

Gemeente Laren

Totaal mutaties algemene dekkingsmiddelen

Programmabegroting 2023 20232023202320232019

2.816.500

Gemeente Laren

Overhead In het programma overhead zijn alle kosten opgenomen die de gemeente maakt om werkzaamheden uit te voeren, maar die niet direct aan individuele activiteiten toe te rekenen zijn. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om de kosten van de huisvesting van het gemeentebestuur, de eigen medewerkers en representatiekosten. Ook de overheadkosten van de BEL-organisatie worden in dit programma begroot. Meerjarenontwikkelnota ‘Samen op weg naar een robuuste BEL’ In de begroting is een stelpost opgenomen voor de BEL Combinatie om uitvoering te kunnen geven aan het Ontwikkelplan van de BEL Combinatie. Door het vaststellen van de 1e begrotingswijziging 2023 van de BEL Combinatie kan de BEL Combinatie verder bouwen aan een stabiele en toekomstbestendige organisatie. Hiermee kan worden ingespeeld op de ontwikkelingen en werkzaamheden die op de gemeenten afkomen. De investering wordt gebruikt om de basis te verstevigen. Daarnaast worden strategieën ontwikkeld om nieuwe thema’s, nieuwe wensen én calamiteiten op te pakken. De colleges verwachten dat het bereiken van de beoogde resultaten, zoals opgenomen in het Ontwikkelplan, leiden tot het kunnen realiseren van de gezamenlijke ambities. Een stabiele en toekomstbestendige BEL Combinatie kan naast het aanbod van reguliere producten en diensten, snel oppakken van nieuwe Wet- en regelgeving en ook de wensen van de colleges realiseren.

Daarbij is efficiency (met dezelfde middelen méér realiseren) een belangrijk doel. Het is belangrijk dat duidelijker gemaakt wordt op welke manieren gestuurd wordt op het bereiken van deze resultaten en hoe deze meetbaar zijn. De BEL Combinatie gaat hiervoor een monitor vullen waarop deze af te lezen zijn en waarop bijgestuurd kan worden. De BEL Combinatie informeert de gemeenteraden hierover periodiek. Wat mag het kosten

Overhead

Realisatie 2021

Begr. 2022 na wijzig.

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Baten

-282.637

-302.000

Lasten

4.891.204

4.858.211

5.966.306

5.928.182

5.782.634

5.740.220

Saldo

4.608.567

4.556.211

5.966.306

5.928.182

5.782.634

5.740.220

Begr. 2022 na wijziging

Begroting 2023

Toelichting verschillen

4.282.320

Verschil 2023 -/2022 4.282.320

4.556.211

-4.556.211

Kadernota 2023

467.789

Nieuwe mutaties 2023 - 2026

1.216.197

N V N N

4.556.211

5.966.306

1.410.096

Overhead Meerjarenbegroting 2022-2025 Begrotingswijzigingen 2022

Totaal saldo

V/N

Toelichting nieuwe mutaties 2023 – 2026 DVO 2022

263.800

Aanpassing op kosten vanuit ureninzet nieuwe DVO Kosten Laren in traject Meer-jaren Ontwikkelnota (MJON) BEL 780.700 Combinatie Kostenaandeel gemeente Laren voor de versterking van de BEL-organisatie (zie toelichting hierboven)

Programmabegroting 2023 20232023202320232019

Gemeente Laren

Actualisatie salarislasten

18.600

Gevolg van aanpassingen CAO en pensioenlasten

Mutatie beheer vastgoed

3.100

Door stijgende verzekeringspremies en andere autonome toename kosten (bijv. energie) lopen de kosten van beheer vastgoed op, betreft ook inflatie-aanpassing. Meerkosten Communicatie inzet middelen t.b.v. uitvoeren Collegeprogramma B&W Laren Meer kosten vanuit Communicatie verantwoord op operationele projecten in de programma’s en kostenverhoging DVO. Afstoting Raadhuis

145.000

Afstoting Raadhuis - terugboeking kosten 2023 en MJB opvoer huur en Dienstverlening St. Hart van Laren. 1e jaar leidt tot meerkosten vanwege bijvoorbeeld wegvallen huuropbrengsten derden in het Raadhuis. Dit is onderdeel van het project verhuizing gemeentebestuur en onderdeel van de businesscase, gericht op structureel positief effect, die daarvoor gepresenteerd is. Totaal mutaties overhead

Programmabegroting 2023 20232023202320232019

1.216.200

Gemeente Laren

Onvoorzien Het in dit onderdeel opgenomen budget onvoorzien is bedoeld om uitgaven in een jaar waarvoor géén budget voorzien was, maar wel noodzakelijk en niet te vermijden zijn alsnog te kunnen doen om de noodzakelijke activiteiten daarmee te kunnen uitvoeren. Kosten die hier geboekt worden moeten voldoen aan het principe va de drie “O”-s; Onvoorzienbaar, Onuitstelbaar en Onvermijdelijk.

Wat mag het kosten Realisatie 2021

Begr. 2022 na wijzig.

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Baten

Lasten

10.000

Saldo

10.000

Begr. 2022 na wijziging

Begroting 2023

10.000

Verschil 2023 -/2022 10.000

Onvoorzien

Toelichting verschillen

Onvoorzien

V/N

10.000

-10.000

Kadernota 2023

Nieuwe mutaties 2023 - 2026

N V V V

10.000

Meerjarenbegroting 2022-2025 Begrotingswijzigingen 2022

Totaal saldo Toelichting nieuwe mutaties 2023 – 2026 Geen verschillen te verklaren.

Programmabegroting 2023 20232023202320232019

Gemeente Laren

Vennootschapsbelasting Per 1 januari 2016 is de belastingplicht in de vennootschapsbelasting uitgebreid voor overheidslichamen en daarmee ook voor gemeenten. Deze belastingplicht geldt bij die activiteiten waarbij de gemeente deelneemt aan het economisch verkeer en in concurrentie treedt met private partijen. Het doel van de wijziging van de wet is om een gelijk speelveld te creëren tussen publieke en private partijen. Gemeenten zijn nu belastingplichtig indien en voor zover zij een onderneming drijven, zo luidt het wettelijk criterium. Praktisch gezien betekent dit dat alleen die activiteiten van de gemeente in de heffing worden betrokken die als ‘zelfstandig onderdeel’ kunnen worden beschouwd en die voldoen aan de voorwaarden om als –belaste- onderneming te worden aangemerkt.

De gemeente is in ieder geval voor de jaren 2016 tot en met 2019 niet belastingplichtig. Voor wat betreft de posities van de grondexploitaties hiertoe heeft afstemming plaatsgehad met de Belastingdienst. De gemeente dient wel jaarlijks te toetsen of inderdaad geen sprake is van belastingplicht. Vooralsnog wordt voor het jaar 2023 geen rekening gehouden met vennootschapsbelasting. De kosten inzake advisering Vpb kwesties zijn verantwoord onder programma overhead.

Wat mag het kosten? Vennootschapsbelasting

Realisatie 2021

Baten

Lasten

Saldo

Begr. 2022 na wijzig. -

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Toelichting verschillen Geen verschillen te verklaren.

Programmabegroting 2023 20232023202320232019

Gemeente Laren

Toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves Ten behoeve van het inzicht is een gespecificeerd overzicht opgenomen van de mutaties reserves per programma. Per toevoeging en/of onttrekking is de begrote mutatie gepresenteerd. In de toelichting op de geprognosticeerde balans is een totaaloverzicht opgenomen van het verloop van de reserves.

Wat mag het kosten? Toevoegingen en onttrek aan de reserves Baten

Realisatie 2021

Begr. 2022 na wijzig.

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

-1.688.897

-1.359.622

-55.656

-26.500

Lasten

100.000

756.890

Saldo

-1.588.897

-602.732

-55.656

-26.500

Begr. 2022 na wijziging

Begroting 2023

-29.156

Verschil 2023 -/2022 -29.156

-602.732

602.732

Toelichting verschillen

Toevoegingen en onttrek aan de reserves

V/N

Kadernota 2023

Nieuwe mutaties 2023 – 2026

-26.500

V N V V

-602.732

-55.656

547.076

Meerjarenbegroting 2022-2025 Begrotingswijzigingen 2022

Totaal saldo Toelichting nieuwe mutaties 2023 – 2026 Mutaties met reserves

V 26.500 Mutatie met reserve ontvangen degeneratievergoeding inzake graven van de kabels voor het snelle internet. Indien dit leidt late3r tot extra werkzaamheden inzake herstel straten, wegen en voetpaden kan dat (deels) betaald worden uit de door de eigenaar betaalde vergoeding inzake degeneratie van wegen en voetpaden. Totaal mutaties toevoegingen en onttrekkingen reserves

Programmabegroting 2023 20232023202320232019

26.500

Gemeente Laren

Omschrijving mutatie

Reserve

Begroting

2023

2024

2025

2026

-26.500

Programma 1. Bestuurszaken

Totaal programma 1. Bestuurszaken Programma 4. Wegen, groen, water en verkeer

Degeneratievergoeding

R.93041

Totaal programma 4. Wegen, groen, water en verkeer Programma 6. Cultuur, sport en recreatie

Totaal programma 6. Cultuur, sport en recreatie Programma 7. Sociaal Domein Preventief voorveld

R.93032

-25.977

Uitvoering "Werken aan Werk"

R.93028

-3.179

-55.656

-26.500

-29.156

Totaal programma 7. Sociaal Domein Programma 9. Milieu en duurzaamheid

Totaal programma 9. Milieu en duurzaamheid Algemene dekkingsmiddelen

Totaal algemene dekkingsmiddelen Totaal mutatie reserves

Programmabegroting 2023 20232023202320232019

Gemeente Laren

Paragrafen De voorgeschreven paragrafen geven een “dwarsdoorsnede” van de begroting. Het doel van de paragrafen is de raad in staat te stellen een aantal wezenlijke beleidslijnen vast te stellen en de uitvoering op hoofdlijnen te controleren. De paragrafen richten zich op de (beheers)onderwerpen die vooral belangrijk zijn voor de gemeentelijke bedrijfsvoering. Met de paragrafen heeft de raad een extra instrument (naast de programma´s) om de uitvoering te kunnen controleren. De volgende paragrafen zijn verplicht voorgeschreven: A. Paragraaf lokale heffingen; B. Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing; C. Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen; D. Paragraaf financiering; E. Paragraaf bedrijfsvoering; F. Paragraaf verbonden partijen; G. Paragraaf grondbeleid. Niet verplicht, maar wel opgenomen: H. Paragraaf reserves en voorzieningen Waar mogelijk zijn de paragrafen gebaseerd op het reeds vastgestelde beleid voor het betrokken terrein. In dat geval wordt dan ook verwezen naar de relevante beleidsnota´s.

Programmabegroting 2023 20232023202320232019

Gemeente Laren

Paragraaf A - Lokale heffingen Het overzicht lokale heffingen heeft betrekking op de belastingen en op de heffingen. De lokale lasten zijn een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid. Een overzicht van de lokale heffingen en daarmee meer inzicht is daarom van belang voor de raad.

Beleid Voor de hoogte van tarieven en leges gelden de volgende uitgangspunten: 1. Waar mogelijk kostendekkendheid van tarieven en leges; 2. De tarieven en leges waarbij niet wordt vastgehouden aan het principe van kostendekkendheid, mogen niet meer stijgen dan de aanpassing voor de inflatiecorrectie en/of aanpassing van wettelijke tarieven. Inflatiepercentage

Inflatiecorrectie 2023 Met ingang van de Kadernota 2023 hanteren wij een andere inflatiesystematiek, namelijk de systematiek cf. de Veiligheidsregio Utrecht (VRU). In deze nieuwe systematiek wordt de gewogen index van het komende jaar gebruikt incl. correcties van voorgaande jaren (5,4%). In de vorige systematiek werd enkel de gewogen index van het lopende jaar gebruikt (in onderstaande tabel is dat 4,9%). De kern hiervan is dat de index wordt berekent over meerdere jaren en dat de schattingen van vorige jaren worden gecorrigeerd a.d.h.v. de werkelijke cijfers. Prijsindex conform de Veiligheidsregio systematiek CEP 2022 inflatie Prijs overheidsconsumptie, beloning werknemers Nationale consumenten prijsindex (cpi) Prijsindex kadernota (2/3 x a + 1/3 x b)

2020 1,6 1,3 1,5

2021 0,9 2,7 1,5

2022 4,8 5,2 4,9

Gehanteerde index voorgaande jaren Correctie over voorgaande jaren (c - d)

2,0 -0,5

1,9 -0,4

1,6 3,3

Prijsindex kadernota 2023

2023 3,3 2,4 3,0

prijsindex 2023

totaal index 2023

2,4 3,0 5,4

Bron: MEV, 9 maart 2022

Deze prijsindex wordt toegepast op de stelpost voor subsidies en voor de berekening van de inkomsten uit OZB. Deze wordt ook meegenomen op kosten vanuit flexibele contracten op aangeven van effecten door de BEL Combinatie.

Overzicht van diverse heffingen op hoofdlijnen De lokale heffingen bestaan uit de OZB-belasting, precariobelasting, baatbelasting, rioolheffing, afvalstoffenheffing, graf- en begraafrechten, toeristenbelasting en verschillende leges. In onderstaande tabel zijn de begrote opbrengsten (baten) van de verschillende heffingen gepresenteerd.

Programmabegroting 2023 20232023202320232019

Gemeente Laren

Inkomsten lokale heffingen

Begr. 2022 na wijziging

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Baten

Leges paspoorten/rijbewijzen (0.2)

-102.000

Leges burgerlijke stand (0.2)

-42.500

-3.985.795

-4.306.508

-4.378.782

-4.455.756

-867.230

-996.830

-1.014.522

-1.032.567

Omschrijving inclusief taakveld

OZB woningen (0.61) OZB niet-woningen (0.62) Precariobelasting (0.64)

Hondenbelasting (0.64)

-74.000

Rioolheffing (7.2)

-1.085.189

-1.132.179

-1.301.785

-1.342.336

-1.353.065

Afvalstoffenheffing (7.3)

-1.556.524

-1.675.091

-1.682.875

-1.686.767

-1.701.685

Graf- en begraafrechten (7.5)

-150.000

Leges omgevingsvergunning (8.3)

-681.000

-646.000

Overige leges en heffingen

-128.360

-126.800

-8.672.598

-9.251.909

-9.519.264

-9.658.726

-9.684.373

Totaal inkomsten lokale heffingen

Leges Leges zijn de heffingen, die de gemeente in rekening brengt voor door haar verleende diensten. De burger betaalt alleen leges als de gemeente daarvoor een specifieke dienst heeft verleend. Omdat de gemeente geen onderneming is met een winstoogmerk mag de opbrengst van alle leges niet meer zijn dan de daarvoor gemaakte kosten. De legestarieven zijn conform het eerder genoemde inflatie-percentage verhoogd, waarbij op halve euro’s is afgerond en waarbij ook gekeken is naar de realisatie in 2021 / 2022. Dit met uitzondering van die tarieven die van rijkswege zijn gemaximaliseerd. De definitieve vaststelling van de legestarieven vindt eind 2022 plaats bij het vaststellen van de verordening leges.. Onroerendezaakbelastingen (ozb) De ozb is een belangrijke inkomstenbron voor de gemeente waarmee algemene uitgaven gefinancierd kunnen worden. In de berekening van het ozb-tarief voor 2022 is rekening gehouden met een compensatie voor de verwachte waardeontwikkeling van woningen (+7,7%) en niet-woningen (+1,16%), welke via tariefaanapssing geneutraliseerd wordt, en de inflatiecorrectie ad +5,4%. In onderstaand overzicht zijn de voorlopige tarieven ten opzichte van het voorgaande belastingjaar gepresenteerd. Begroting

Begroting

2022

2023

Verschil in percentage

Gebruikersbelasting niet-woningen

0,148228% 0,154441%

4,19%

Eigenarenbelasting woningen

0,095449% 0,093411%

-2,14%

Eigenarenbelasting niet-woningen

0,216647% 0,225727%

4,19%

Tarieven onroerendezaakbelasting

Op grond van de Wet Waardering Onroerende Zaken (WOZ) wordt elk jaar alle onroerende zaken binnen de gemeente gewaardeerd. De resultaten van die waardering komen eind 2022 beschikbaar. Zodra de nieuwe taxatiewaarden bekend zijn, zullen de OZB-tarieven definitief worden vastgesteld. Aan bovenstaande percentages kunnen derhalve geen rechten worden ontleend. Afvalstoffenheffing De geraamde inkomsten voor 2023 bedragen € 1.675.091. Bij de tariefberekening van de heffing wordt gestreefd naar een 100% kostendekkendheid. Bij een 100% kostendekkendheid zijn de inkomsten gelijk aan de kosten. De kosten bestaan uit onder andere het ophalen van huisvuil en klein chemisch afval, zwerfafval en de toerekening van de overhead en de btw. Tarief afvalstoffenheffing We zijn genoodzaakt om het tarief verder te laten stijgen dan de in de kosten verwerkte inflatiepercentage om een volledige kostendekkende afvalstoffenheffing te realiseren vanaf 2023. Deze ophoging bedraagt 1,7%. Enerzijds wordt dit veroorzaakt door een stijging van de lasten (met name GAD en de uren BEL Combinatie), anderzijds is de afvalstoffenheffing afgelopen jaren nooit volledig kostendekkend geweest (dekkingspercentage 2022: 99%). Waar het tekort voorheen grotendeels verrekend kon worden met de egalisatiereserve is dit vanaf 2020 niet meer mogelijk aangezien deze reserve leeg is.

Dit zal betekenen dat als Programmabegroting 2023 20232023202320232019

Gemeente Laren

het tarief niet verhoogd wordt het structurele tekort vanuit de exploitatie betaald moet gaan worden. Gezien de status van de gemeentelijke financiën is dit niet wenselijk. Het tarief is voor 2023 zodanig berekend dat de geraamde inkomsten op termijn (nagenoeg) gelijk zijn aan de kosten. Dit heeft onderstaand effect op het tarief voor de afvalstoffenheffing in 2023: Begroting

Begroting

2022

2023

Verschil in percentage

Eenpersoonshuishouden

€ 246,33

€ 250,52

1,70%

Meerpersoonshuishouden

€ 362,14

€ 368,30

1,70%

Tarieven afvalstoffenheffing

Kostendekkendheid afvalstoffenheffing In onderstaand overzicht is het dekkingsoverzicht meerjarig gepresenteerd. Hierbij is reeds rekening gehouden met de hiervoor genoemde tariefsverhoging. Kostendekkendheid afvalstoffenheffing (herrekend cf. ontwikkelingen)

Lasten zwerfafval (2.1) Lasten afval (7.3) BTW (21%)

Begr. 2022 voor wijziging

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Saldo

1.231.615

1.232.615

258.639

258.849

1.490.254

1.491.464

Uren BEL-combinatie (2.1)

Uren BEL-combinatie (7.3)

113.553

60.380

Kwijtscheldingen (6.3)

50.000

Toerekening overhead

44.832

73.260

Totale kosten (incl. uren en overhead)

1.698.639

1.675.104

Baten zwerfafval (2.1) Opbrengsten afvalstoffenheffing (7.3) Overige opbrengsten en leges (7.3)

-1.689.087

-1.675.091

-1.682.875

-1.686.767

-1.701.685

Totale inkomsten

-1.689.087

-1.675.091

-1.682.875

-1.686.767

-1.701.685

9.552

-7.771

-11.663

-26.581

Resultaat na mutatie voorziening

9.552

-7.771

-11.663

-26.581

Dekkingspercentage na mutatie

99,44%

100,00%

100,46%

100,70%

101,59%

Netto kosten (excl. uren en overhead)

Resultaat voor mutatie voorziening Mutaties voorziening (V.91208)

Programmabegroting 2023 20232023202320232019

Gemeente Laren

Rioolheffing De begrote inkomsten (heffingen en leges) voor 2023 bedragen € 1.2132.110. Bij de tariefberekening van de heffing wordt net als bij de afvalstoffenheffing gestreefd naar een 100% kostendekkendheid. De kosten bestaan uit straatreiniging (75%), onderhoud riolering, kapitaallasten (m.n. voortkomende uit project Laren Regenklaar) en de toerekening van de overhead en de btw. Tarief rioolheffing Het tarief voor de rioolheffing gaat in 2023 licht dalen ondanks het genoemde inflatiepercentage. Dit heeft met name te maken met het later gereedkomen van de grotere investeringen in Laren Regenklaar, hierdoor beginnen de kapitaallasten langzamer op te lopen met een klein dempende effect vanuit een lagere toerekening van rente aan de investeringen. De verwachting is dat de rioolheffing voor de inwoners de komende jaren wat kan gaan oplopen, zoals ook blijkt uit onderstaand overzichten: Begroting

Begroting

2022

2023

Verschil in percentage

Eenpersoonshuishouden

€ 142,40

€ 136,85

-3,90%

Meerpersoonshuishouden

€ 243,90

€ 234,39

-3,90%

Niet-woningen

€ 243,90

€ 234,39

-3,90%

Tarieven rioolheffing

Kostendekkendheid rioolheffing In onderstaand overzicht is het dekkingsoverzicht meerjarig gepresenteerd. Kostendekkendheid rioolheffing (herrekend cf. ontwikkelingen)

Begr. 2022 voor wijziging

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Saldo

Lasten straatreiniging (2.1)

113.355

118.605

Kapitaallasten riolering (7.2)

416.382

297.676

467.729

507.413

524.664

Overige lasten riolering (7.2)

208.010

261.764

BTW (21%)

63.162

73.098

39.889

Netto kosten (excl. uren en overhead)

800.909

751.144

921.196

960.881

944.922

Uren BEL-combinatie (2.1)

50.428

89.216

Uren BEL-combinatie (7.2)

124.039

107.468

Toerekening overhead

274.923

184.282

1.250.298

1.132.110

1.302.163

1.341.847

1.325.888

Totale kosten (incl. uren en overhead) Opbrengst leges en overige (7.2)

Opbrengsten heffingen (7.2)

-1.085.189

-1.132.179

-1.301.785

-1.342.336

-1.353.065

Totale inkomsten

-1.085.189

-1.132.179

-1.301.785

-1.342.336

-1.353.065

165.109

-69

377

-489

-27.177

Resultaat na egalisatie

165.109

-69

377

-489

-27.177

Dekkingspercentage na mutatie

86,79%

100,01%

99,97%

100,04%

102,05%

Resultaat voor egalisatie Mutatie voorziening (V.93202)

Kwijtscheldingsbeleid De gemeente Laren heeft in de Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen vastgelegd dat de 100% norm wordt toegepast. Bij de opmaak van de gemeentelijke leidraad is aansluiting gezocht bij de leidraad van de Rijksbelastingdienst. Het is echter geen kopie. Daar waar nodig hebben wij bepalingen toegevoegd of aangepast aan de gemeentelijke situatie. Op het moment van vaststellen van deze begroting is het verlenen van kwijtschelding voor de gemeentelijke belastingen alleen nog van toepassing voor particulieren. Het voornemen is om op termijn

Programmabegroting 2023 20232023202320232019

Gemeente Laren

kwijtschelding voor de privébelastingen ook mogelijk te maken voor zelfstandig ondernemers/zpp’ers die op het bestaansminimum rond komen en niet over vermogen beschikken. Het Inlichtingenbureau (samenwerkingsstichting VNG en SZW) helpt gemeenten bij het toetsen of iemand, aan wie het voorgaande jaar kwijtschelding is verleend, ook dit jaar geen gemeentelijke belastingen hoeft te betalen. Via het BSN vergelijkt het Inlichtingenbureau de gegevens over inkomen en vermogen om te toetsen of iemand voor kwijtschelding in aanmerking komt. Het Inlichtingenbureau doet dit met van de gegevens van het UWV, de RDW en de Belastingdienst. De gemeente maakt gebruik van de mogelijkheid geautomatiseerd kwijtschelding toe te kennen. Voorwaarde is dat aan de aanvrager in het voorgaande belastingjaar volledige kwijtschelding is toegekend en hij/zij toestemming heeft gegeven aan de gemeente (middels vraag op aanvraagformulier) voor toetsing van de gegevens bij het Inlichtingenbureau. Zolang de toets positief uitvalt, wordt aan belastingschuldige geautomatiseerd kwijtschelding verleend. Het cluster Invordering is verantwoordelijk voor de uitvoering van het kwijtscheldingsproces.

Lokale lastendruk Om de lokale lastendruk te berekenen is uitgegaan van de tarieven zoals opgenomen in de paragraaf lokale heffingen. De OZB is berekend op basis van de gemiddelde WOZ-waarde in de betreffende gemeente. De gemiddelde WOZ-waarde in de gemeente Laren bedraagt € 747.740 in 2021 (peildatum 1-1-2020). Door daarbovenop de geschatte waardestijging van 7,7% mee te nemen wordt de gemiddelde WOZwaarde geschat op € 800.082 voor belastingjaar 2023 (peildatum 1-1-2021). Met deze gegevens kan een reële vergelijking met vorig jaar worden gemaakt. Uit onderstaande grafieken blijkt dat de lokale woonlasten in Laren in 2022 hoger liggen dan het gemiddelde van Nederland, net iets lager dan de lasten in Blaricum maar hoger dan Eemnes.

Programmabegroting 2023 20232023202320232019

Gemeente Laren

Lokale lastendruk eenpersoonshuishouden

Lokale lastendruk meerpersoonshuishouden € 1.600 € 1.400 € 1.200 € 1.000

€ 234

€ 218

€ 368

€ 404

€ 202

€ 800

€ 205 € 393

€ 600 € 400

€ 321 € 774

€ 768 € 473

€ 200

€ 358

€Laren

Blaricum

OZB eigendom woning

Eemnes

Afvalstoffenheffing

Nederland* Rioolheffing

NB: Per individueel huishouden kan door verschillende factoren een afwijkend beeld ontstaan.

Programmabegroting 2023 20232023202320232019

Gemeente Laren

Kostendekkendheid leges De inkomsten van leges dienen in totaal niet hoger te zijn dan de kosten die daarvoor gemaakt worden. In totaliteit dekken de inkomsten uit leges 30% van de gemaakte kosten. Zie onderstaand de opstelling hiervan per titel. Titel 1 Burgerzaken leges Berekening kostendekkendheid van de leges

Begr. 2022

Begroting

na wijziging

2023

2024

2025

2026

Saldo

Lasten taakveld(en), incl. (omslag)rente

903.069

913.069

620.074

Overhead

409.268

1.021.752

BCF - BTW

1.312.337

1.934.821

1.641.826

Legesopbrengsten

155.500

Totaal baten (B)

155.500

Totaal lasten (A)

Titel 2 Bouwleges (wabo) Berekening kostendekkendheid van de leges

Begr. 2022

Begroting

na wijziging

2023

2024

2025

2026

Saldo

Lasten taakveld(en), incl. (omslag)rente

612.855

575.727

Overhead

414.169

371.499

BCF - BTW

Totaal lasten (A)

1.027.024

984.354

947.226

Legesopbrengsten

725.124

690.000

Totaal baten (B)

725.124

690.000

Begr. 2022

Begroting

Titel 3 Overige leges (evenementen en horeca)

na wijziging

2023

2024

2025

2026

Berekening kostendekkendheid van de leges

Saldo

Lasten taakveld(en), incl. (omslag)rente

33.376

31.179

Overhead

12.121

13.016

BCF - BTW

Totaal lasten (A)

45.497

46.392

44.195

Legesopbrengsten

2.000

Totaal baten (B)

2.000

Totaal lasten titel 1 t/m 3 (A)

2.384.858

2.965.567

2.633.247

Totaal baten titel 1 t/m 3 (B)

882.624

847.500

1.502.234

2.082.943

1.785.747

37%

30%

32%

Totaal saldo titel 1 t/m 3 (A - B) Totale kostendekkendheid titel 1 t/m 3 (B / A * 100%)

Programmabegroting 2023 20232023202320232019

Gemeente Laren

Paragraaf B - Weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen Door de Raad van Laren is een voorstel vastgesteld om te komen tot een verdere verdieping aan het risicomanagement van de gemeente Laren. De gemeente wil op een gestructureerde wijze risico’s beheersen en eventuele risico’s bewust nemen. Om die reden is het van belang om inzicht te hebben in eventuele grote financiële tegenvallers die bij de risico’s horen en het beschikbare weerstandsvermogen om deze risico’s op te vangen. In 2021 is een vernieuwde nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen vastgesteld door de Raad van Laren. De provincie Noord-Holland hanteert het Gemeenschappelijk Financieel toezichtkader. Dit toezichtkader geeft de provincie ruimte om maatwerk toe te passen. De provincie heeft aangegeven de beoordeling van de gemeentelijke begroting- en jaarstukken nadrukkelijker te richten op de meerjarenraming en de risico’s in relatie tot de financiële positie van de gemeente. Deze nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen vloeit voort uit meerdere aspecten. Enerzijds is dat de wettelijke regelgeving. Naast deze formele aanleiding vanuit het oogpunt van regelgeving en kaderstelling is er ook een directe relatie tussen de inhoud van deze nota en interne ambitie tot kwaliteitsverbetering van de interne bedrijfsvoering (transparantie, verantwoording en bedrijfsmatig werken).

Tenslotte heeft ook de accountant de achterliggende jaren geadviseerd het beleid rondom risicomanagement aan te scherpen. Gemeenten zijn overigens vrij om de wijze waarop weerstandsvermogen en risicomanagement wordt ingevuld te kiezen. Conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV, artikel 11) en indirect de Gemeentewet artikel 212. komt in deze paragraaf de volgende informatie aan de orde: - Beleid inzake weerstandscapaciteit en de risico’s; - Inventarisatie van de risico’s; - Inventarisatie van de weerstandscapaciteit; - Confrontatie risico’s met beschikbaar weerstandsvermogen.

Beleid inzake weerstandscapaciteit en de risico’s Het beleid is vastgelegd in de “Nota Risicomanagement en weerstandsvermogen Blaricum, Eemnes, Laren en BEL Combinatie”. Deze nota is door het college en de Raad in 2021 vastgesteld. Begrippen In de nota zijn de volgende begrippen gedefinieerd: Begrip Weerstandscapaciteit Risico’s Weerstandsvermogen Risicomanagement

Beheersmaatregelen

Toelichting Dit zijn de middelen en de mogelijkheden waarover een gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken. Een risico is een kans op het optreden van een positieve dan wel negatieve gebeurtenis van materieel belang die niet voorzien is in de begroting van enig jaar. Dit is de relatie tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s die zich binnen de gemeente kunnen manifesteren Het identificeren en kwantificeren van risico’s en het bepalen van activiteiten die de kans van optreden van de risico’s en/of de gevolgen van de risico’s beheersbaar houdt. Het stelsel van maatregelen en procedures die worden genomen om de onderkende risico’s te ondervangen dan wel om de opkomende risico’s te signaleren en het effect hiervan te beperken.

Cyclische aanpak Gekozen is voor een cyclische aanpak bij het risicomanagement. In de nota risicomanagement zijn de volgende fasen beschreven: Fase

Activiteiten

1. Kaderstelling en strategie

Het vastleggen van de kaders in de nota risicomanagement en weerstandsvermogen

Programmabegroting 2023 20232023202320232019

Gemeente Laren

Inventariseren van de potentiële risico’s en deze vastleggen in een risicokaart. Een samenvatting van het resultaat wordt in deze paragraaf weergegeven. Per 2. Risico-analyse risico wordt inzicht gegeven in de kans dat een risico zich voordoet (verdeeld in 5 klassen) en het inschatten van het financiële gevolg (verdeeld in 5 klassen). De kans vermenigvuldigt met het financieel gevolg bepaalt de risico-score. Om de risico’s af te dekken worden beheersmaatregelen gedefinieerd en wordt een risico-eigenaar benoemd. Voor het omgaan met risico’s zijn een aantal 3. Beheersmaatregelen basisstrategieën: Accepteren, reduceren, elimineren of overdragen/verzekeren In deze fase wordt informatie verstrekt, worden ontwikkelingen in beeld 4. Monitoren en toetsen gebracht en resultaten beoordeeld. Risico’s worden (mede in het kader van interne controle) in verband gebracht 5. Toezicht en toetsen met de beheersmaatregelen en het beschikbare weerstandsvermogen. Op basis van (tussentijdse) resultaten kan beleid en methodiek worden 6. Continue verbetering bijgesteld. Rolverdeling De volgende actoren hebben een rol bij risicomanagement: - De raad stelt het beleid vast en stelt de paragraaf weerstandsvermogen in de begroting en jaarrekening vast. Het college ziet toe op een juiste uitvoering van risicomanagement en de verantwoording daarover.

- Het management en het ambtelijk apparaat van de gemeente zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van het risicomanagement waarbij het identificeren van de risico’s en het uitvoeren van beheersmaatregelen de kern vormt. Ratio weerstandsvermogen Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, wordt een relatie gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico's en de daarbij benodigde weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. Deze relatie wordt in onderstaande figuur weergegeven. Benodigde weerstandscapaciteit (risico’s op basis van organisatie brede inventarisatie)

Beschikbare weerstandscapaciteit: - Algemene reserve (vrij aanwendbaar) - Reserve Grondexploitatie (vrij aanwendbaar) - Onbenutte belastingcapaciteit - Post onvoorzien

Weerstandsvermogen

De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit, kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt de ratio van het weerstandsvermogen: Beschikbare weerstandscapaciteit Ratio weerstandsvermogen = Benodigde weerstandcapaciteit Vanuit externe organen (Rijk en/of Provincie) zijn er geen normen voor het weerstandsvermogen. De enige norm in het kader van financieel toezicht is dat de algemene reserve niet negatief mag zijn en indien deze negatief is, in een periode van 4 begrotingsjaren aangezuiverd moet zijn. Onderstaande normen zijn algemeen aanvaard bij gemeentelijke overheden. Waarderingscijfer Ratio Betekenis A > 2,0 Uitstekend

Programmabegroting 2023 20232023202320232019

Gemeente Laren

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/12005421/1