[T25.07273] Bijlage A Evaluatie Horti Science 2022 - 2025

Lansingerland

ACTIE 38 | Versterken samenwerking Horti Science District en

glastuinbouw en de innovatieve kracht van Horti Science, investeert Lansingerland in een duurzame samenwerking tussen het Horti Science District en het primair onderwijs. Via lesprogramma’s, bedrijfsbezoeken en evenementen ontdekken leerlingen hoe voedsel en planten worden geproduceerd en hoe techniek, duurzaamheid en natuur samenkomen in de moderne glastuinbouw. Betrokkenen:

Basisscholen in Lansingerland (groepen 6-8), SOB Oostland, koplopersbedrijven (Anthura, Ovata, Royal Lemkes, Houweling, Bunnik Plants, Horticoop, Bayer), Greenport West-Holland, organisatie Kids at the Park Festival I Ronde Tafel 136, Gemeente Lansingerland

Voortgang:

Deels afgerond

Kernresultaat ! effect:

^ Lespakket primair onderwijs: In 2023 is het interactieve lespakket Horti Science gelanceerd voor groep 6, 7 en 8. Leerlingen leren via filmpjes, verhalen en proefjes hoe planten groeien van zaadje tot eindproduct, en welke technologieën daarbij komen kijken. In 2024 en 2025 zijn tientallen basisscholen actief benaderd, waardoor het pakket een vaste plek krijgt binnen het lokale onderwijsaanbod. Steeds meer scholen nemen deel, wat de kennis en waardering voor de glastuinbouw vergroot. • Lessenreeksen bij koplopersbedrijven: Koplopers openden in 2024 hun deuren voor leerlingen uit groep 7. Scholieren kregen een kijkje achter de schermen bij innovatieve bedrijven zoals Anthura en Royal Lemkes, waar zij kennismaakten met de combinatie van technologie, biologie en duurzaamheid. De lessenreeks bleek inspirerend voor zowel leerlingen als leerkrachten en wordt in 2025 herhaald. ^ Kids at the Park Festival: In 2024 was Horti Science partner van het eerste Kids at the Park Festival, dat ruim 9.000 bezoekers trok. Kinderen en ouders maakten op speelse wijze kennis met de glastuinbouw via interactieve stands, workshops en proeverijen. Het succes van dit evenement leidt tot een vervolg in 2026 onder de naam Horti Science Kids at the Park Festival. ^ Langjarige samenwerking met onderwijs: Door de combinatie 29

van educatieve programma’s en publieksactiviteiten is een structurele samenwerking ontstaan tussen basisscholen, ondernemers en het Horti Science District. Dit vergroot de betrokkenheid van jongeren bij de sector en stimuleert nieuwsgierigheid naar techniek, natuur en duurzaamheid. In 2026 wordt de samenwerking met basisscholen verder uitgebreid. De focus ligt op het doorontwikkelen van het lesmateriaal, het vergroten van het aantal deelnemende scholen en het structureel inbedden van Horti Science-onderwijs binnen het regionale primair onderwijs. Ook wordt bekeken hoe lokale

Lansingerland

Vervolg I opmerking:

bedrijven jaarlijks lesactiviteiten kunnen blijven aanbieden.

ACTIE 39 | Versterken samenwerking tuinbouwcluster en voortgezet onderwijs Type actie:

Projectmatig / beleid

Omschrijving:

Om jongeren op een aansprekende manier kennis te laten maken met de glastuinbouw en de innovaties binnen het Horti Science District, versterkt Lansingerland de samenwerking tussen het glastuinbouwcluster en het voortgezet onderwijs. Via SOB Oostland stimuleren we excursies, gastcolleges en digitale leermiddelen die laten zien hoe de sector bijdraagt aan duurzaamheid, voedselzekerheid en technologische vooruitgang.

Betrokkenen:

SOB Oostland, Melanchthon Business School Bleiswijk, Lentiz MBO Oostland, Hogeschool Inholland, Haagse Hogeschool, Greenport West-Holland, Gemeente Lansingerland, koplopersbedrijven (Anthura, Ovata, Royal Lemkes, Houweling, Horticoop, Bayer), docenten en leerlingen van vmbo-, havo- en vwo-scholen in Lansingerland en omliggende gemeenten

Voortgang:

Deels afgerond

Kernresultaat ! effect:

^ Lespakket voortgezet onderwijs: In 2025 is een digitaal lespakket glastuinbouw en innovatie gelanceerd voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs (vmbo, havo, vwo). Leerlingen maken via korte video’s, opdrachten en quizzen kennis met thema’s als duurzaamheid, watergebruik, hightech teelt en werken in de glastuinbouw. De lancering vond plaats op de Melanchthon Business School in Bleiswijk. Het lesmateriaal werd door 154 docenten geopend en ingezet op scholen in Lansingerland en omliggende gemeenten, met een bereik van naar schatting 10.000 leerlingen. • Excursies en gastcolleges: Via SOB Oostland zijn verschillende excursies georganiseerd naar bedrijven binnen het Horti Science District. Ondernemers uit de sector verzorgden gastcolleges op scholen om jongeren inzicht te geven in de mogelijkheden van de moderne tuinbouw. ^ Koplopersdiner Onderwijs (2025): Tijdens het Koplopersdiner met het thema onderwijs deelden scholen hun visie op de aansluiting tussen lessen en de toekomstige arbeidsmarkt. Dit leidde tot nieuwe samenwerkingen tussen scholen en bedrijven. ^ Structurele verbinding tussen onderwijs en bedrijfsleven: Door 30

O

de combinatie van digitaal lesmateriaal, bedrijfsbezoeken en netwerksamenwerking ontstaat een structurele verbinding tussen het voortgezet onderwijs en de glastuinbouwsector. Vervolg I opmerking:

In 2026 wordt ingezet op verdere verspreiding van het digitale lespakket naar scholen buiten de gemeente en op uitbreiding van lesinhoud kan worden gekoppeld aan toekomstige beroepsprofielen in de glastuinbouw en de energietransitie, zodat jongeren vroegtijdig richting kunnen geven aan hun loopbaan binnen Horti Science.

Lansingerland

de samenwerking met bedrijven. Ook verkennen we hoe de

ACTIE 40 | Verbeteren van het aanbod van stages voor studenten Type actie:

Projectmatig / beleid

Omschrijving:

Om jongeren beter voor te bereiden op een loopbaan in de glastuinbouw en aanverwante sectoren, zet Lansingerland zich in om het aantal stageplaatsen en de kwaliteit van stagebegeleiding te vergroten. Via SOB Oostland werken onderwijsinstellingen, bedrijven en overheid samen aan een duurzaam systeem voor stagebemiddeling, praktijkervaring en beroepsoriëntatie binnen het Horti Science District.

Betrokkenen:

SOB Oostland, vmbo-scholen, MBO Lentiz Oostland, bedrijven in het Horti Science District (Anthura, Ovata, Royal Lemkes, Houweling, Horticoop, Bayer), WSP Zoetermeer, Flexmates, ouders en begeleiders, leerlingen uit Lansingerland en Pijnacker-Nootdorp

Voortgang:

Lopend

Kernresultaat ! effect:

^ Online stageplatform: In 2024 is het digitale stageplatform van SOB Oostland gelanceerd. Dit platform maakt het voor leerlingen eenvoudiger om een passende stage te vinden bij bedrijven in Lansingerland en omliggende gemeenten. Zo wordt de verbinding tussen onderwijs en praktijk structureel versterkt. ^ Oostland On Stage (2025): In februari 2025 vond de eerste editie van Oostland On Stage plaats. Dit beroepenfeest bracht 700 vmbo-leerlingen in contact met 130 beroepsbeoefenaars uit het Oostland, waaronder vele glastuinbouwondernemers. Bedrijven presenteerden zich als stageplek of werkgever, en er werden concrete matches gemaakt voor zogeheten ‘doedagen’. Horti Science trad hierbij op als coördinerend partner. De positieve reacties van bedrijven en scholen hebben geleid tot het besluit om het evenement jaarlijks te herhalen; de tweede editie staat gepland voor 2026. ^ Verkenning banenmarkt: In 2025 is een verkenning gestart voor een banenmarkt gericht op zij-instromers, werkzoekenden en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Het doel is om deze groepen in contact te brengen met werkgevers in de glastuinbouw, logistiek en techniek. Er wordt onderzocht of de

31

O

banenmarkt gecombineerd kan worden met Oostland On Stage, om de inzet van bedrijven te bundelen en het bereik te vergroten. WSP Zoetermeer is hierbij vaste partner en denkt mee over de organisatie. Bij positieve uitkomst wordt de eerste gecombineerde editie voorzien in het eerste kwartaal van 2026. spelen een cruciale rol in de studiekeuze van jongeren. Binnen Horti Science is daarom in 2024 de wens uitgesproken om deze doelgroep beter te betrekken bij de sector. In samenwerking met Flexmates worden voorlichtingsmomenten en korte videoverhalen

Lansingerland

Betrekken van ouders en begeleiders: Ouders en begeleiders

ontwikkeld die tijdens open dagen van de groene scholen vanaf november 2025 worden ingezet. Doel is om ouders bewuster te maken van de carrièremogelijkheden in de glastuinbouw en hen te helpen jongeren richting een toekomst in de sector te begeleiden. Vervolg I opmerking:

Vanaf 2026 wordt ingezet op het opschalen van stagebemiddeling en beroepsoriëntatie, onder meer door uitbreiding van het stageplatform en de structurele organisatie van Oostland On Stage. De samenwerking met scholen, bedrijven en ouders wordt verdiept, met als doel om de glastuinbouw stevig te positioneren als aantrekkelijke leer- en werksector voor de nieuwe generatie.

ACTIE 41 | Faciliteren uitbreiding MBO Lentiz Oostland Type actie:

Projectmatig / beleid

Omschrijving:

De gemeente verkende met MBO Lentiz Oostland de mogelijkheden voor uitbreiding van opleidingen die aansluiten bij het Horti Science District. Daarbij begeleiden we Lentiz proactief bij de verkenning van een fysieke en programmatische versterking op en rond het Horti Science Park, waar kennis, onderwijs en bedrijfsleven samenkomen. De samenwerking met Albeda en ROC Mondriaan wordt hierbij waar passend betrokken.

Betrokkenen I samenwerkingspartners: Lentiz | MBO Oostland, Greenport West-Holland, bedrijven binnen het Horti Science District, Provincie Zuid-Holland Voortgang:

Lopend

Kernresultaat I effect:

Operationele werkafspraken tussen Lentiz en gemeente; behoeftebeeld en randvoorwaarden voor uitbreiding in kaart; koppeling gelegd met Horti Science Park voor hybride leeromgevingen.

Vervolg I opmerking:

In 2026 uitwerken van voorkeurscenario (programmering, huisvesting, partnerschap met bedrijven) en besluitvorming voorbereiden.

32

Actie 42 | SAMENWERKING VERSTERKEN MET KOEPELORGANISATIES ROND DE INSTROOM VAN ICT’ERS EN TECHNISCH OPGELEIDEN Type actie:

Projectmatig I beleid

Omschrijving:

Versterken van samenwerking binnen de Human Capital Agenda technisch opgeleiden te vergroten. In samenwerking met het Dutch Innovation Park wordt gewerkt aan de koppeling tussen studenten en bedrijven binnen het Horti Science District.

Betrokkenen Z

Lansingerland

van Greenport West-Holland om de instroom van ICT’ers en

samenwerkingspartners: Greenport West-Holland, Dutch Innovation Park, BUCK Consultants International, Lentiz | MBO Oostland, Inholland, TU Delft, bedrijven binnen het Horti Science District, Provincie Zuid-Holland. Voortgang:

Lopend. Afspraken gemaakt over gezamenlijke programmering van talent- en ICT-trajecten. Pilot voor studentprojecten in voorbereiding.

Kernresultaat Z effect:

Structurele samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven versterkt; bewustwording en eerste doorstroomprojecten voor jong talent binnen de digitaliseringsagenda van de glastuinbouwsector.

Vervolg Z opmerking:

In 2026 verdere concretisering van de samenwerking binnen Bleizo-West en verkenning van een gezamenlijke talenthub ICT ŭ Techniek.

ACTIE 43 | ONDERSTEUNEN BIJ ORGANISATIE MINI MASTERCOURSE HORTI SCIENCE VOOR PROFESSIONALS Type actie: Omschrijving:

Projectmatig I beleid In 2025 is samen met WUR, Delphy en HIC gewerkt aan de opzet van een jaarlijkse Mini Mastercourse Horti Science voor professionals. Doel is ondernemers te versterken met actuele kennis en praktijkgerichte inzichten. Het project AGROS vormt een kansrijk fundament voor deze ontwikkeling.

Betrokkenen Z samenwerkingspartners: WUR; Delphy; Horti Science Innovation Center (HIC); Glastuinbouw Nederland; Greenport West-Holland; bedrijven binnen het Horti Science District. Voortgang:

Lopend

Kernresultaat Z effect:

Eerste blauwdruk voor kennisprogramma ontwikkeld dat onderwijs, onderzoek en praktijk verbindt; versterking van kennisdeling binnen het Horti Science District.

Vervolg Z opmerking:

Verdere uitwerking en implementatie van de Mini Mastercourse volgt in 2026 binnen het project AGROS.

33

ACTIE 44 | VERKENNEN VAN MOGELIJKHEDEN VOOR ZIJ-INSTROMERS NAAR DE SECTOR Type actie:

O

Projectmatig I beleid

Omschrijving:

In 2025 is binnen de Human Capital Agenda van Greenport worden verbonden aan de glastuinbouwsector. Samen met de gemeentelijke participatie-afdeling, WSP Zoetermeer en SOB Oostland zijn kansen verkend om werkzoekenden en carrièreswitchers via banenmarkten te laten instromen in het

Lansingerland

West-Holland onderzocht hoe zij-instromers beter kunnen

Horti Science District. Voortgang:

Deels afgerond (2025); eerste conceptaanpak en pilotmatchingstraject voorbereid; samenwerking tussen onderwijs, werkgevers en gemeentelijke partners versterkt.

Kernresultaat Z effect:

Nieuwe instroomroutes voor werkzoekenden in beeld gebracht; basis gelegd voor duurzame verbinding tussen arbeidsmarktbeleid en glastuinbouwbedrijven.

Vervolg / opmerking:

In 2026 wordt gewerkt aan structurele verankering van matching en behoud van talent in de sector.

ACTIE 45 | VERBETEREN VAN MOGELIJKHEDEN BINNEN ‘LEVEN LANG ONTWIKKELEN’ Type actie:

Projectmatig I beleid

Omschrijving:

In 2022 en 2023 heeft Lansingerland via de Human Capital Agenda en MRDH-programma’s bijgedragen aan het versterken van opleidingskansen voor werknemers binnen het Horti Science District. De focus lag op scholing, bij- en omscholing en de verbinding tussen onderwijs en bedrijfsleven. De actie is inmiddels geïntegreerd in lopende trajecten zoals HEC 2.0 en de programma’s voor zij-instromers.

Voortgang:

Afgerond (2024)

Betrokkenen Z samenwerkingspartners: Greenport West-Holland; MRDH; Lentiz | MBO Oostland; Hogeschool Inholland; bedrijven binnen het Horti Science District. Kernresultaat Z effect:

Structurele borging van Leven Lang Ontwikkelen binnen

Vervolg Z opmerking:

Geen afzonderlijke vervolgactie; voortzetting via HEC 2.0 en

regionale programma’s. Human Capital Agenda.

34

ACTIE 46 | BEGELEIDEN EN OPLEIDEN STATUSHOUDERS NAAR EN BIJ WERK IN SECTOR Type actie:

Projectmatig I beleid

Omschrijving:

In samenwerking met het WerkgeversServicepunt, MBO Lentiz statushouders via werk-leertrajecten kunnen instromen in het Horti Science District. De aansluiting met het bedrijfsleven is versterkt via het netwerk van De Binnenbaan en de gemeentelijke matchmaker.

Lansingerland

Oostland en Cursus ŭ Consult onderzocht Lansingerland hoe

O

Betrokkenen Z samenwerkingspartners: WerkgeversServicepunt (WSP); Lentiz | MBO Oostland; Cursus ŭ Consult; De Binnenbaan; Greenport West-Holland; bedrijven binnen het Horti Science District. Voortgang:

Lopend (2025); verkenning afgerond, eerste trajecten voorbereid in samenwerking met lokale werkgevers.

Kernresultaat Z effect:

Kansen en belemmeringen voor instroom van statushouders in kaart gebracht; basis gelegd voor leer-werktrajecten.

Vervolg Z opmerking:

In 2026 volgt herijking van de aanpak, met focus op duurzame plaatsing en begeleiding op de werkvloer.

ACTIE 47 | AANSLUITING VERSTERKEN MET HUMAN CAPITAL AGENDA GREENPORT WEST-HOLLAND Type actie:

Projectmatig I beleid

Omschrijving:

In 2022 en 2023 heeft Lansingerland haar betrokkenheid bij de Human Capital Agenda van Greenport West-Holland vergroot om beter aan te sluiten op regionale initiatieven voor onderwijs en arbeidsmarkt. De prioriteit binnen dit programma is inmiddels afgenomen, waardoor de gemeente de focus verlegt naar samenwerking met WSP Zoetermeer voor de periode vanaf 2026.

Betrokkenen Z samenwerkingspartners:

Greenport West-Holland; Provincie Zuid-Holland; MRDH; Lentiz | MBO Oostland; Hogeschool Inholland; bedrijven binnen het Horti Science District; WSP Zoetermeer.

Voortgang:

Afgerond (2024); resultaten geborgd binnen regionale overlegstructuren.

Kernresultaat Z effect:

Betere afstemming tussen lokale en regionale arbeidsmarktinitiatieven; versterking van de positionering van Lansingerland binnen de Human Capital Agenda.

Vervolg Z opmerking:

Focus verschuift in 2026 naar samenwerking met WSP Zoetermeer voor uitvoering van nieuwe arbeidsmarktprojecten.

35

Om

DUURZAME GLASTUINBOUW

S

Strategische doelen Stimuleren energietransitie voor de sector

^

Duurzaam gebruik van grondstoffen

^

Toekomstbestendige waterhuishouding voor de glastuinbouw

Bouwsteen:

Lansingerland

^

Duurzame glastuinbouw De gemeente Lansingerland werkt via het gemeentelijke cluster Horti Science intensief aan de verduurzaming van de glastuinbouw. Deze inzet gebeurt in nauwe samenwerking met het cluster Duurzaamheid en sluit aan bij de Duurzaamheidsvisie Lansingerland (2019). De uitvoering richt zich op thema’s als energie en warmte. De voortgang en resultaten worden periodiek gedeeld met de gemeenteraad via het Actualiteitenoverzicht Duurzaamheid, dat twee keer per jaar verschijnt. De meest recente stand van zaken is vastgelegd in het overzicht “Actualiteiten Duurzaamheid juni 2025” (U25.03096). De volgende acties geven inzicht in de gemeentelijke inzet op de bouwsteen Duurzame Glastuinbouw in de periode 2022-2025.

ACTIE 48 | STIMULEREN VAN WARMTENETTEN EN WARMTECOOPERATIES IN GLASTUINBOUWGEBIEDEN Type actie: Omschrijving:

Procesmatig Via de Warmtesamenwerking Oostland (WSO) heeft de gemeente ingezet op de aanleg en uitbreiding van warmtenetten in alle glastuinbouwgebieden van Lansingerland. De ondersteuning van warmtecoöperaties vond plaats binnen de gebiedsaanpak van Greenport West-Holland. De gemeente leverde bestuurlijke steun en ondersteuningsbrieven voor subsidieaanvragen, waaronder de SWiG-aanvragen voor het transportnet Noordpolder-Zuidplaspolder en de Petuniaweg.

Betrokkenen Z samenwerkingspartners:

Warmtesamenwerking Oostland (WSO); Greenport West-Holland;

36

O

Provincie Zuid-Holland; Glastuinbouw Nederland; 85 Degrees; Yaeger Energy; NetVerder; Eneco Z AgroEnergy; Uniper; Rabobank; EBN; warmtecoöperaties Centraal Oostland, EBOP, Noordpolder en Wilgenlei. Voortgang:

Structureel actief; warmtenetten in meerdere

Kernresultaat I effect:

Versterking van de lokale warmtestructuur en toename van duurzame energievoorziening voor de glastuinbouw.

Vervolg I opmerking:

Wordt vanaf 2026 voortgezet via het Omgevingsprogramma Energietransitie en Circulaire Economie.

ACTIE 49 | STIMULEREN VAN DE ONTWIKKELING VAN HET REGIONAAL WARMTENET OOSTLAND Type actie:

Procesmatig

Omschrijving:

Lansingerland vervult een actieve rol in de ontwikkeling van het Regionaal Warmtenet Oostland, dat beoogd lokale warmtenetten en duurzame bronnen met elkaar te verbinden. In mei 2025 is hiervoor een intentieovereenkomst ondertekend door de vijf Oostlandgemeenten, de provincie Zuid-Holland, NetVerder en de glastuinbouwsector. De gemeente ondersteunt daarnaast diverse SWiG-aanvragen, waaronder voor de deelprojecten NoordpolderZuidplaspolder en Petuniaweg. De realisatie van het T-stuk in WarmtelinQ vormt een belangrijke stap richting een toekomstige koppeling met het landelijke warmtenet.

Betrokkenen I samenwerkingspartners:

Warmtesamenwerking Oostland (WSO); Provincie Zuid-Holland; Greenport West-Holland; NetVerder; 85 Degrees; Yaeger Energy; Eneco Z AgroEnergy; Uniper; Rabobank; EBN; warmtecoöperaties in Lansingerland.

Voortgang:

Lopend (2025); intentieovereenkomst ondertekend, deelprojecten in voorbereiding.

Kernresultaat ! effect:

Structurele samenwerking tussen overheden en sector; basis gelegd voor regionale koppeling van warmtenetten.

Vervolg I opmerking:

In 2026 voortgezet via het Omgevingsprogramma Energietransitie en Circulaire Economie.

ACTIE 50 | ACTIEF VOORKOMEN EN OPLOSSEN VAN KNELPUNTEN WARMTE, ELEKTRA EN CO2 Type actie: Omschrijving:

Procesmatig De gemeente vervult een actieve rol bij het voorkomen en oplossen van knelpunten rond warmte, elektriciteit en CO2 in de glastuinbouwgebieden. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met netbeheerders, warmtecoöperaties, Greenport West-Holland en andere overheden. Tijdens de poldermaandbijeenkomsten worden

Lansingerland

glastuinbouwgebieden gerealiseerd of in voorbereiding.

O

actuele problemen en toekomstige knelpunten gesignaleerd en gezamenlijk opgepakt. Betrokkenen:

Greenport West-Holland, Provincie Zuid-Holland, Glastuinbouw Nederland, Warmtesamenwerking Oostland, Stedin, warmtecoöperaties. Lopend

Kernresultaat 7 effect: De gemeente heeft structureel overleg ingericht met ondernemers en partners via de Poldermaand Horti Science. Thema’s als netcongestie, transportcapaciteit en warmtevoorziening worden periodiek besproken. Deze werkwijze vergroot de vroegsignalering

Lansingerland

Voortgang:

van knelpunten en versterkt de gezamenlijke oplossingskracht. Vervolg 7 opmerking:

Voortzetten en verder uitbouwen via het Omgevingsprogramma Energietransitie en Circulaire Economie, met nadruk op structurele samenwerking met netbeheerders en warmtecoöperaties.

ACTIE 51 | FACILITEREN MAXIMAAL GEBRUIK GEOTHERMIE Type actie:

Projectmatig

Omschrijving:

De gemeente ondersteunt de ontwikkeling van geothermie als belangrijke duurzame energiebron binnen de toekomstige energiemix van Lansingerland. De rol is primair adviserend: bij vergunningaanvragen geeft de gemeente haar zienswijze en advies aan het Ministerie van Klimaat en Groene Groei, dat bevoegd gezag is. Daarnaast wordt waar mogelijk aangesloten bij regionale initiatieven en bij de koppeling van geothermie aan het Regionaal Warmtenet Oostland.

Betrokkenen:

Ministerie van Klimaat en Groene Groei, 85 Degrees, Yaeger Energy, EBN, Warmtesamenwerking Oostland, Provincie Zuid-Holland.

Voortgang:

Lopend

Kernresultaat 7 effect: In 2024 zijn drie geothermiebronnen gerealiseerd: één aan de Petuniaweg in Bleiswijk en twee aan de A.H. Verweijweg in Berkel en Rodenrijs. De gemeente bracht positieve adviezen uit op meerdere vergunningaanvragen, waaronder voor Zoetermeer I. Deze projecten dragen bij aan de verduurzaming van het glastuinbouwcluster en versterken de koppeling met het regionale warmtenet. Vervolg 7 opmerking:

De gemeente behoudt een beperkte, maar wezenlijke adviesrol.

38

ACTIE 52 | INVENTARISEREN ROUTEKAART SMART GRIDS Type actie:

Projectmatig

Omschrijving:

De gemeente beoogt samen te werken met

o m

S

Warmtesamenwerking Oostland aan de verkenning van Smart beter op elkaar afstemmen. Het doel is een routekaart te ontwikkelen die richting geeft aan de elektrificatie van de sector en de integratie van lokale opwek, opslag en verbruik Warmtecoöperaties, Stedin, TenneT, Greenport West-Holland,

Betrokkenen:

Lansingerland

Grids die duurzame energiebronnen en glastuinbouwbedrijven

Provincie Zuid-Holland, Glastuinbouw Nederland. Voortgang:

Lopend

Kernresultaat Z effect:

De voorbereidingen voor de routekaart zijn gestart. De inhoudelijke uitwerking vindt plaats binnen het nieuwe Omgevingsprogramma Energietransitie en Circulaire Economie.

Vervolg / opmerking:

Opnemen in het Omgevingsprogramma Energietransitie en Circulaire Economie vanaf 2026, gericht op het realiseren van slimme, robuuste energie-infrastructuren voor de glastuinbouw.

ACTIE 53 | EXPERIMENTEREN MET PROEFOPSTELLING VOOR HET AFVANGEN VAN CO2 UIT DE BUITENLUCHT Type actie:

Projectmatig

Omschrijving:

In 2024 ondersteunde de gemeente samen met Wageningen University & Research (WUR) en het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) de ontwikkeling van een proefopstelling voor het afvangen van CO2 uit de buitenlucht. Het project vond plaats binnen het Innovatie- en Demonstratiecentrum (IDC) CO2 van WUR, dat in april 2024 werd geopend door minister Piet Adema. In dit centrum werden meerdere technologieën getest die CO2 uit buitenlucht winnen en toepasbaar maken voor gebruik in de glastuinbouw.

Betrokkenen / samenwerkingspartners:

WUR, Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV).

Voortgang:

Afgerond (2024)

Kernresultaat Z effect:

Met de realisatie van het IDC CO2 uit Buitenlucht kwam een concrete onderzoeks- en testomgeving tot stand waarin technologieën voor directe CO2-afvang werden beproefd binnen de context van de glastuinbouw.

Vervolg / opmerking:

Vanaf 2026 ligt de voortzetting bij het rijk en kennispartners. De gemeente blijft betrokken via de regionale samenwerking rond duurzame energie en CO2-voorziening.

39

ACTIE 54 | VERSTERKEN AANSLUITING BIJ ENERGIEAKKOORD GREENPORT WEST-HOLLAND Type actie:

Procesmatig

Omschrijving:

anaf 2023 versterkte de gemeente haar aansluiting bij het gemeentelijke deelname te borgen. Dit maakte onderdeel uit van de gemeentelijke strategie gericht op versnelling van de energietransitie in de glastuinbouw.

Betrokkenen Z samenwerkingspartners:

Greenport West-Holland, partners van het EnergieAkkoord.

Voortgang:

Deels afgerond (2023-2025)

Kernresultaat Z effect:

De gemeente was structureel vertegenwoordigd binnen het

Lansingerland

EnergieAkkoord Greenport West-Holland door actieve

O

netwerk van het EnergieAkkoord. Hierdoor werden signalen uit Lansingerland ingebracht in regionale besluitvorming over duurzame warmte, elektriciteit en innovatie in de glastuinbouw. Vervolg Z opmerking:

In december 2025 besluit het college over de voortzetting van de deelname aan het EnergieAkkoord binnen de nieuwe bestuurlijke periode.

ACTIE 55 | LOBBY OP STABIELE CO2-LEVERING Type actie:

Procesmatig

Omschrijving:

In 2022 zette de gemeente via Greenport West-Holland en Glastuinbouw Nederland in op lobby voor een stabiele en betrouwbare CO2-voorziening voor de glastuinbouw. Vanwege aanhoudende onzekerheid over de aanvoer vanuit de Rotterdamse haven bleef deze inzet de afgelopen jaren actueel.

Betrokkenen Z samenwerkingspartners:

Greenport West-Holland, Glastuinbouw Nederland.

Voortgang:

Lopend

Kernresultaat Z effect:

De gemeente bracht het belang van leveringszekerheid van CO2 nadrukkelijk onder de aandacht bij rijk en sectorpartijen via de Greenport.

Vervolg Z opmerking:

Voortzetten via Greenport West-Holland.

ACTIE 56 | Stimuleren zonnepanelen op waterbassins Type actie: Omschrijving:

Beleidsmatig De gemeente nam deel aan de pilot van Greenport West-Holland voor zonne-energie op waterbassins. In maart 2023 stelde de gemeenteraad het Beleidskader Zonne-energie vast, waarin

40

o

waterbassins in glastuinbouwgebieden zijn aangewezen als

m

S

focusgebied met een opwekpotentieel van 2,1 GWh. Daarnaast installeerde een lokaal bedrijf (Brazander) zelfstandig zonnepanelen op een bassin. Betrokkenen I Greenport West-Holland.

Voortgang:

Afgerond (2023)

Kernresultaat I effect:

Zonne-energie op waterbassins is beleidsmatig verankerd en

Vervolg ! opmerking:

Afgerond.

praktisch toegepast binnen de glastuinbouw.

Lansingerland

samenwerkingspartners:

ACTIE 57 | AANSLUITEN BIJ PLASTICPACT GREENPORT WEST-HOLLAND Type actie: Omschrijving:

Procesmatig De gemeente ondersteunde via Greenport West-Holland het Plasticpact, gericht op het verminderen en verduurzamen van het gebruik van plastics in de glastuinbouw. Binnen het pact wordt ketensamenwerking gestimuleerd en gezocht naar circulaire alternatieven voor teeltmaterialen en verpakkingen.

Betrokkenen I samenwerkingspartners:

Greenport West-Holland.

Voortgang:

Afgerond (2022-2023)

Kernresultaat ! effect:

Bijgedragen aan bewustwording en kennisdeling over circulaire teeltmaterialen en duurzame verpakkingen binnen het glastuinbouwcluster.

Vervolg I opmerking:

Onderdeel van de bredere circulaire aanpak binnen Greenport West-Holland.

ACTIE 58 | VERSTERKEN AANSLUITING BIOBASED EN CIRCULAIRE PROJECTEN GREENPORT WEST-HOLLAND Type actie:

Projectmatig

Omschrijving:

De gemeente versterkte haar aansluiting bij de Biobased en Circulaire projecten van Greenport West-Holland. Binnen deze samenwerking worden ondernemers ondersteund om plantenresten te verwaarden en nieuwe teelten te ontwikkelen voor hoogwaardige plantenstoffen, onder meer voor farmaceutische toepassingen. Daarnaast participeerde de gemeente in bredere initiatieven gericht op biodiversiteit en circulaire verwaarding. Een belangrijk onderdeel hiervan is de subsidieaanvraag RISE (Research Infrastructure for Sustainable Ecosystems), die samen met universiteiten, MBO Lentiz en tuinders is ingediend bij NWO. Dit project onderzoekt hoe biodiversiteit kan worden geïntegreerd in agrarische 41

O

bedrijfsbeslissingen. Daarnaast zijn in samenwerking met MBO Lentiz, Inholland, Ovata en Glastuinbouw Nederland ecologische vlotten aangelegd om biodiversiteit en waterkwaliteit te verbeteren. De eerste resultaten zijn positief, wat heeft geleid tot uitbreiding met extra vlotten in samenwerking met HHSK. inwoners, gericht op bewustwording en praktische bijdragen aan vergroening. Betrokkenen I samenwerkingspartners:

Lansingerland

Tot slot werd een biodiversiteitsavond georganiseerd voor

Greenport West-Holland, Provincie Zuid-Holland, Greenhub Zuid-Holland, MBO Lentiz, Inholland, Ovata, Glastuinbouw Nederland, HHSK, universiteiten (RISE-consortium).

Voortgang:

Lopend

Kernresultaat I effect:

Versterkte koppeling tussen circulaire economie en biodiversiteit binnen de glastuinbouw. Concrete realisatie van ecologische vlotten en kennisontwikkeling via het RISE-project versterken de duurzame positionering van Lansingerland.

Vervolg ! opmerking:

Voortzetten via Greenport West-Holland en opschaling van biodiversiteitsprojecten binnen het Horti Science-gebied.

ACTIE 59 | ONDERSTEUNEN BIJ HET PROJECT ‘EMISSIELOZE KAS’ Type actie:

Procesmatig

Omschrijving:

De gemeente ondersteunde het project ‘Emissieloze Kas’, waarin een consortium van bedrijven samen met WUR onderzoekt hoe kassen volledig zonder emissie van meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen kunnen functioneren. Dit sluit aan op de landelijke doelstelling om de glastuinbouw uiterlijk in 2027 (nagenoeg) emissieloos te laten werken.Lansingerland droeg bij via de regionale samenwerking en binnen Greenport West-Holland. De opgedane inzichten worden benut voor de verduurzaming van de glastuinbouw in het Horti Science District.

Betrokkenen I samenwerkingspartners:

Glastuinbouw Nederland, gemeenten Westland, Waddinxveen, Zuidplas en Pijnacker-Nootdorp, Hoogheemraadschappen Delfland en Schieland & de Krimpenerwaard, DCMR, Provincie Zuid-Holland, WUR.

Voortgang:

Lopend

Kernresultaat ! effect:

Bijgedragen aan kennisontwikkeling en toepassing van emissievrije teeltconcepten via deelname aan het project Emissieloze Kas.

Vervolg I opmerking:

Voortzetten via regionale samenwerking en binnen Greenport West-Holland.

42

ACTIE 60 - ONDERZOEKEN MOGELIJKHEDEN DUBBELGEBRUIK WATER Type actie:

Procesmatig

Omschrijving:

De gemeente onderzocht in 2023 samen met de

o m

S

hoogheemraadschappen de mogelijkheden voor dubbelgebruik Hierbij wordt hemelwater in een kelder opgeslagen voor gebruik als gietwater en bij hevige neerslag benut als waterberging.In het werkingsgebied van het Hoogheemraadschap van Delfland sloten vier glastuinbouwbedrijven aan op dit systeem. De

Lansingerland

van water, naar voorbeeld van initiatieven in het Westland.

aansluitingskosten werden volledig vergoed door het hoogheemraadschap. Betrokkenen Z samenwerkingspartners:

Hoogheemraadschap van Delfland, Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard.

Voortgang:

Lopend

Kernresultaat Z effect:

Concrete toepassing van dubbelwatergebruik bij vier glastuinbouwbedrijven en versterkte samenwerking tussen gemeente en waterschappen.

Vervolg Z opmerking:

Vanaf 2026 in samenwerking met ‘Omgevingsprogramma Leefomgeving’ verder uitvoeren.

ACTIE 61 | Ontwikkelen regionaal beleid voor waterzuivering met omgekeerde osmose Type actie:

Procesmatig

Omschrijving:

De gemeente verkende samen met Greenport West-Holland en de hoogheemraadschappen de mogelijkheden van waterzuivering via omgekeerde osmose. Deze techniek maakt het mogelijk om ook in droge perioden voldoende schoon water te garanderen voor de glastuinbouw, waardoor de afhankelijkheid van regenwater afneemt. In 2022 en 2023 is onderzocht hoe de inzet van omgekeerde osmose kan bijdragen aan het behalen van de doelen van de Kaderrichtlijn Water (KRW) 2027. Daarbij is gekeken naar de kwaliteit van het grondwater en de balans tussen zuivering, hergebruik en milieubelasting.

Betrokkenen Z samenwerkingspartners:

Provincie Zuid-Holland, Hoogheemraadschap van Delfland, Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard, Greenport West-Holland, Glastuinbouw Nederland.

Voortgang:

Lopend

Kernresultaat Z effect:

Versterkte regionale samenwerking en kennisontwikkeling over de inzet van omgekeerde osmose als duurzame waterzuiveringsoplossing voor de glastuinbouw.

Vervolg Z opmerking:

Voortzetten binnen regionale waterprojecten en afstemming op de KRW-doelen 2027.

43

ACTIE 62 | I NZET WATERBASSINS VOOR PIEKBUIEN DOOR AANSLUITEN BIJ PROJECT RAINLEVELR Type actie:

Procesmatig

Omschrijving:

Binnen het project Rainlevelr hebben tuinders in Lansingerland regenval, om zo wateroverlast te voorkomen. De gemeente stimuleerde deelname en ondersteunde de communicatie richting ondernemers.In het werkingsgebied van het Hoogheemraadschap van Delfland sloten vier

Lansingerland

ruimte gemaakt in hun hemelwaterbassins of silo’s vóór zware

glastuinbouwbedrijven aan. De kosten voor extra voorzieningen werden volledig door het hoogheemraadschap vergoed. Daarnaast is verkend hoe het project kan worden uitgebreid naar het gebied van het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard om droge voeten in de woonkernen verder te borgen. Betrokkenen Z samenwerkingspartners:

Hoogheemraadschap van Delfland, Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard.

Voortgang: Kernresultaat Z effect:

Lopend Bijgedragen aan vermindering van wateroverlast via actieve deelname van glastuinbouwbedrijven aan Rainlevelr.

Vervolg Z opmerking:

Vanaf 2026 verder oppakken in samenwerking met ‘Omgevingsprogramma Leefomgeving’.

VITALE SAMENLEVING Strategische doelen ^

Groter bewustzijn en beschikbaarheid gezonde producten (voeding, bloemen ŭ planten)

^

Participatie vergroten

Financieel benut:

e 63.639

e 156.000

ACTIE 63 | ORGANISEREN VAN EXPOSITIES, ERFGOEDROUTES EN KUNSTPROJECTEN Type actie:

Projectmatig I beleid

Omschrijving:

Sinds 2023 stimuleert Lansingerland via subsidies en samenwerking met lokale culturele instellingen de organisatie van exposities, erfgoedroutes en kunstprojecten die aansluiten bij het profiel Home of Horti Science. In 2025 is de inzet versterkt door samenwerking met Casa Cadanza en de 44

O

historische verenigingen en door deelname aan culturele evenementen in de drie kernen. Betrokkenen I samenwerkingspartners:

Casa Cadanza; Historische Verenigingen Berkel en Rodenrijs, Bleiswijk en Bergschenhoek; lokale kunstenaars en ontwerpers; Lansingerland.

Kernresultaat I effect:

Versterking van de culturele identiteit en zichtbaarheid van

Vervolg ! opmerking:

Voortzetten in 2026.

Home of Horti Science binnen de lokale gemeenschap.

Lansingerland

culturele instellingen; evenementenorganisaties binnen

ACTIE 64 | VERSTERKEN VAN HORTI SCIENCE-IDENTITEIT IN RECREATIEGEBIEDEN Type actie:

Projectmatig / beleid

Omschrijving:

Om de identiteit van Lansingerland als Home of Horti Science zichtbaar te versterken, is in 2024 de Horti Science Skyline geplaatst op de rotonde Boterdorpseweg-Tobias Asserlaan. Het bouwwerk maakt het glastuinbouwkarakter van de gemeente herkenbaar voor inwoners en bezoekers. Samen met het Recreatieschap Rottemeren wordt eveneens gewerkt aan een recreatieve fietsroute door het Horti Science District, waarbij via QR-codes en informatiepunten de glastuinbouw digitaal en beleefbaar wordt gepresenteerd. De realisatie van deze route is gepland in 2026.

Betrokkenen I samenwerkingspartners:

Recreatieschap Rottemeren; lokale bedrijven; ontwerpbureau; toeristische partners; Greenport West-Holland.

Voortgang:

Deels afgerond, fietsroute in voorbereiding.

Kernresultaat ! effect:

Vergroting van de zichtbaarheid en belevingswaarde van de glastuinbouw in de publieke ruimte.

Vervolg I opmerking:

Voortzetten in 2026.

ACTIE 65| VERSTERKEN VAN MAATSCHAPPELIJKE BINDING VIA GEZONDHEID, VOEDING EN LEEFSTIJL Type actie:

Projectmatig I beleid

Omschrijving:

In 2025 is ingezet op het versterken van de verbinding tussen Horti Science en de samenleving, met focus op gezondheid, voeding en leefstijl. Horti Science was zichtbaar aanwezig bij lokale evenementen zoals de Avond4daagse, Jaarmarkt, Cultuurdag en de voorstelling In de Kas, waar inwoners op laagdrempelige wijze kennismaakten met Horti Science. Daarnaast bezochten basisscholen uit alle drie de kernen diverse glastuinbouwbedrijven, waar leerlingen leerden over groei,

45

o

techniek en voedselproductie. In samenwerking met JOGG

m

S

Lansingerland en lokale telers is de pilot ‘Gezonde voeding bij sportclubs’ gestart bij drie verenigingen (HVB, HBR en De Weidevogels), waar jeugdleden verse snackgroenten, fruit en water krijgen aangeboden. samenwerkingspartners:

JOGG Lansingerland; lokale sportverenigingen HVB, HBR en De Weidevogels; bedrijven uit het Horti Science District (Ovata, Royal Lemkes, Anthura, Bunnik Plants); basisscholen in Lansingerland; maatschappelijke organisaties; Casa Cadanza;

Lansingerland

Betrokkenen I

Greenport West-Holland. Voortgang:

Lopend; meerdere evenementen en educatieve activiteiten

Kernresultaat I effect:

Vergroting van de maatschappelijke zichtbaarheid en

uitgevoerd, pilot sportclubs gestart. betrokkenheid bij het Horti Science District; versterking van de koppeling tussen gezondheid, voeding en lokale teelt. Vervolg ! opmerking:

Voortzetten in 2026.

ACTIE 66 | INTEGREREN VAN HORTI SCIENCE-ELEMENTEN IN HET NIEUWE CULTUURHUIS Type actie:

Project

Omschrijving:

In 2024 opende Casa Cadanza de landmark met een Horti Science-gerelateerde paprika als symbool voor groei, innovatie en verbinding. Deze “wensencapsule” markeert de eerste tastbare koppeling tussen cultuur en glastuinbouw. In 2025 startten gesprekken met het team Cultuur en Casa Cadanza over het aanbrengen van Horti Science-accenten in de programmering en inrichting van het nieuwe Cultuurhuis. Door glastuinbouwelementen te verweven in kunst en ontwerp, ontstaat een verbinding tussen natuur, innovatie en creativiteit die de identiteit van Home of Horti Science versterkt.

Betrokkenen I samenwerkingspartners:

Casa Cadanza; gemeentelijk team Cultuur Lansingerland; culturele en maatschappelijke organisaties in Lansingerland.

Voortgang:

Lopend; conceptontwikkeling en afstemming met betrokken partners gestart.

Kernresultaat ! effect:

Eerste structurele koppeling tussen cultuur en glastuinbouw.

Vervolg ! opmerking:

Vervolgstappen voor inhoudelijke samenwerking volgen begin 2026.

46

ACTIE 67 | VERGROTEN VAN PARTICIPATIE VAN MENSEN MET AFSTAND TOT DE ARBEIDSMARKT Type actie: Omschrijving:

Projectmatig I beleid In 2025 is samen met maatschappelijke partners en tot de arbeidsmarkt via dagbesteding of deeltijdbanen kunnen deelnemen aan het werkveld. De voortgang verloopt nog beperkt, maar de eerste samenwerkingen zijn gestart en vormen een basis voor verdere ontwikkeling.

Lansingerland

glastuinbouwondernemers verkend hoe mensen met een afstand

Betrokkenen Z samenwerkingspartners:

WerkgeversServicepunt (WSP); glastuinbouwondernemers; Welzijn Lansingerland; Lentiz MBO Oostland; jobcoaches en leerwerkbegeleiders.

Voortgang:

Lopend (2025); verkenning uitgevoerd, eerste contacten gelegd.

Kernresultaat Z effect:

Verbeterd inzicht in mogelijkheden voor inclusieve arbeid binnen de glastuinbouw.

Vervolg Z opmerking:

In 2026 wordt de samenwerking met WSP en Welzijn Lansingerland voortgezet, met focus op kleinschalige, haalbare matches binnen het Horti Science District.

ACTIE 68 | ZICHTBAAR MAKEN VAN HORTI SCIENCE IN HET HUIS VAN DE SAMENLEVING Type actie:

Project

Omschrijving:

I n 2025 is het vernieuwde Huis van de Samenleving geopend in de centrale hal van het gemeentehuis. Deze publiekslocatie biedt ruimte voor ontmoeting, participatie en informatie, met een prominente rol voor Horti Science. In het hart van de hal staat een vergaderkas met bijdragen van lokale bedrijven: Havecon (bouw), Royal Lemkes (groeninrichting) en Klugtl Vreugdenhil (eetbare gewassen). De circulaire tafel, gemaakt van restmateriaal uit de fresiateelt, en stoelen van hennep en zeegras onderstrepen de duurzame identiteit.Ter gelegenheid van de opening werden gedurende acht maandagen snackgroenten en fruit aangeboden aan bezoekers, waarmee de glastuinbouw op een toegankelijke en positieve manier onder de aandacht is gebracht.

Betrokkenen Z samenwerkingspartners:

Havecon; Royal Lemkes; KlugtIVreugdenhil; Oriental Group; lokale glastuinbouwbedrijven; gemeentelijk team Duurzaamheid; inwoners van Lansingerland.

Voortgang:

Afgerond (2025); Huis van de Samenleving geopend en in

Kernresultaat Z effect:

Versterkte zichtbaarheid van Horti Science in de publieke ruimte

gebruik.

47

Om

en grotere betrokkenheid van inwoners. Vervolg I opmerking:

S

Dóórontwikkeling in 2026 gericht op programmering en gebruik van de vergaderkas als ontmoetingsplek.

Strategische doel ^

Vergroten zichtbaarheid Lansingerland Home of Horti Science

Financieel benut:

e 448.117

Lansingerland

POSITIONERING HOME OF HORTI SCIENCE

e 902.400

ACTIE 69 ft 70| VERSTERKEN VAN DE IDENTITEIT EN ZICHTBAARHEID VAN HOME OF HORTI SCIENCE Type actie:

Project

Omschrijving:

Tussen 2022 en 2024 is een communitymanager aangesteld om de identiteit van Lansingerland als Home of Horti Science te versterken. Deze vervulde een aanjagende, verbindende en communicatieve rol binnen het Horti Science District. Sinds 2025 zijn deze werkzaamheden geïntegreerd in het gemeentelijke cluster Horti Science, in samenwerking met het team Communicatie. De gezamenlijke marketing- en communicatieagenda vormt de basis voor een consistente profilering van Lansingerland als kennis- en innovatieregio. Hieronder vallen onder meer de werkbezoeken van de wethouder Horti Science, de Koplopersdiners, de interne Roadshow en de website Home of Horti Science. Deze activiteiten versterken samen de herkenbaarheid, samenhang en internationale uitstraling van het Horti Science-verhaal.

Betrokkenen I samenwerkingspartners:

Horti Science Innovation Center (HIC); Greenport West-Holland; Glastuinbouw Nederland; Wageningen University & Research (WUR); Delphy; Lentiz; Inholland; TU Delft; bedrijven binnen het Horti Science District; team Communicatie; medewerkers gemeente Lansingerland.

Voortgang:

Lopend (2025); werkzaamheden structureel ingebed in gemeentelijke organisatie.

Kernresultaat I effect:

Versterkte en samenhangende positionering van Lansingerland als internationale Horti Science-regio.

Vervolg I opmerking:

Voortzetten in 2026 met focus op impactvolle communicatie, samenwerking en internationale profilering binnen het Horti Science-ecosysteem.

48

ACTIE 71 ft 72 | ONTWIKKELEN VAN LOGO’S ‘LANSINGERLAND HOME OF HORTI SCIENCE’ EN ‘HORTI SCIENCE PARK’ Type actie:

Project

Omschrijving:

De logo’s Lansingerland Home of Horti Science en Horti Science onderwijs ontwikkeld en vastgesteld. Beide logo’s dragen bij aan de herkenbaarheid en eenduidige positionering van Lansingerland als centrum van innovatieve glastuinbouw..

Betrokkenen Z samenwerkingspartners:

Lansingerland

Park zijn in samenwerking met bedrijven, kennisinstellingen en

O

Bedrijven binnen het Horti Science District; Horti Science Park; Greenport West-Holland; Lentiz; Inholland; WUR; TU Delft; team Communicatie; inwoners van Lansingerland.

Voortgang:

Afgerond.

Kernresultaat Z effect:

Versterkte visuele identiteit Horti Science.

Vervolg Z opmerking:

Afgerond.

ACTIE 73: ONTWIKKELEN VAN SKYLINE ILLUSTRATIE LANSINGERLAND Type actie:

Project

Omschrijving:

In samenwerking met bedrijfsleven, kennisinstellingen en onderwijs is in 2024 de Horti Science Skyline ontwikkeld. De skyline symboliseert de kracht van de glastuinbouw als motor van de economie en maakt de identiteit van Lansingerland als Home of Horti Science zichtbaar voor inwoners en bezoekers.

Betrokkenen Z samenwerkingspartners:

Bedrijven binnen het Horti Science District; Greenport WestHolland; Lentiz; Inholland; WUR; TU Delft; team Communicatie.

Voortgang:

Afgerond

Kernresultaat Z effect:

Iconische verankering van de Horti Science-identiteit.

Vervolg Z opmerking:

Afgerond.

ACTIE 74 | JAARLIJKS ORGANISEREN VAN VERNIEUWD CONCEPT ‘KOM IN DE KAS’ Type actie:

Project

Omschrijving:

Door fytosanitaire beperkingen is het organiseren van Kom in de Kas steeds lastiger geworden. Daarom ontwikkelde de gemeente samen met het bedrijfsleven alternatieve publieksconcepten die inwoners laagdrempelig verbinden met de glastuinbouw. In 2023 vond het My Local Food-E Kids Event plaats bij de WUR en in 2024 het Horti Science Kids at the Park Festival met ruim 9.000 bezoekers. Deze succesvolle formule brengt innovatie, voedselproductie en educatie samen.

49

O

Betrokkenen I samenwerkingspartners:

Koppert; Bayer; Anthura; TU Delft; WUR; Lentiz MBO Oostland; Greenport West-Holland; Glastuinbouw Nederland; My Local Food-E; organisatie Kids at the Park; lokale basisscholen; Ronde Tafel 136. Deels afgerond.

Kernresultaat I effect:

Nieuwe structurele vorm van publieksbetrokkenheid rond innovatie en voeding.

Vervolg ! opmerking:

Voortzetten in 2026 als Horti Science Kids at the Park Festival.

Lansingerland

Voortgang:

ACTIE 75 | PERIODIEK ORGANISEREN VAN HET HORTI SCIENCE CAFÉ Type actie:

Projectmatig / beleid

Omschrijving:

Sinds 2022 organiseert Lansingerland, samen met Tuinbouw Jongeren Oostland, het Horti Science Café: een laagdrempelig kennisevenement voor ondernemers. Edities in 2024 en 2025 behandelden thema’s als robotisering, water, waterstof, warmtenetten en toekomstgerichte gebiedsontwikkeling. De cafés bevorderen kennisdeling en verbinden ondernemers met innovatiepartners.

Voortgang:

Structureel actief

Betrokkenen I samenwerkingspartners:

Tuinbouw Jongeren Oostland; Horti Science Innovation Center (HIC); bedrijven binnen het Horti Science District; Greenport West-Holland; gemeente Lansingerland.Voortgang: Structureel actief.

Kernresultaat ! effect:

Versterkte kennisdeling en samenwerking tussen ondernemers, overheid en kennisinstellingen.

Vervolg I opmerking:

Voortzetten in 2026, met focus op actuele thema’s en bredere betrokkenheid.

ACTIE 76 & 77 | ONTWIKKELEN VAN KERNBOODSCHAP EN LOBBYSTRATEGIE ‘HOME OF HORTI SCIENCE’ Type actie:

Projectmatig I beleid

Omschrijving:

Met de introductie van het Home of Horti Science-logo en de skyline is de kernboodschap van Lansingerland zichtbaar gemaakt. De voorgenomen uitbreiding naar een bestuurlijke en politieke lobbystrategie is uitgesteld door bezuinigingen op lobby, maar wordt -specifiek voor Horti Science- in 2026

50

O

opgepakt binnen het cluster Horti Science. De inzet richt zich op een breed gedragen, consistente boodschap in de regio en richting rijksoverheid. Betrokkenen I samenwerkingspartners:

Gemeente Lansingerland (cluster Horti Science, team Innovation Center (HIC); bedrijven en kennisinstellingen binnen het Horti Science District.

Voortgang:

Lopend.

Kernresultaat I effect:

Consistente profilering.

Vervolg ! opmerking:

Herijken en actualiseren in 2026.

Lansingerland

Communicatie, bestuur); Greenport West-Holland; Horti Science

ACTIE 78 | INZICHTELIJK MAKEN VAN FACTS & FIGURES HORTI SCIENCE DISTRICT Type actie:

Projectmatig / beleid

Omschrijving:

De gemeente onderzocht de economische en ruimtelijke betekenis van de glastuinbouw in Lansingerland via een enquête onder 148 bedrijven (respons 60%). De resultaten geven een beeld van de sector. Van de deelnemende bedrijven heeft 31 uitbreidingsplannen, terwijl 28 bedrijven aangaven geen opvolging te hebben. De grootste uitdagingen liggen bij de energietransitie, vergunningverlening en huisvesting van arbeidsmigranten. Parallel aan dit onderzoek is samen met de provincie Zuid-Holland en de gemeentelijke geodata-afdeling de Glasmonitor Oostland ontwikkeld. Deze monitor bundelt ruimtelijke, economische en duurzaamheidsdata en maakt trends voor de glastuinbouwgebieden inzichtelijk.

Betrokkenen I samenwerkingspartners:

Glastuinbouwbedrijven in Lansingerland; Greenport WestHolland; Wageningen Economic Research; Provincie ZuidHolland; geodata-afdeling gemeente Lansingerland.

Voortgang:

Structureel actief.

Kernresultaat I effect:

Betere beleidssturing door actuele en integrale data over de glastuinbouwsector.

Vervolg I opmerking:

I n 2026 volgt actualisatie van de enquête en uitbreiding van de Glasmonitor, zodat trends en ontwikkelingen in de sector structureel kunnen worden gevolgd.

ACTIE 79 | VERGROTEN VAN BEWUSTWORDING ROND DE SUSTAINABLE DEVELOPMENT GOALS (SDG’S) Type actie:

Projectmatig Z beleid

Omschrijving:

Sinds 2022 wordt actief gewerkt aan het zichtbaar maken van de bijdrage van de glastuinbouw aan de Sustainable Development Goals (SDG’s). Tijdens de SDG Action Days 2025 is dit thema met 51

triple helix-partners verder uitgediept en gecommuniceerd. Deze inzet versterkt het duurzame imago van Lansingerland als Home of Horti Science. Betrokkenen I samenwerkingspartners:

Greenport West-Holland; WUR; Lentiz MBO Oostland; Inholland cluster Duurzaamheid.

Voortgang: Kernresultaat I effect:

Structureel actief. Grotere bewustwording van de bijdrage van glastuinbouw aan duurzame ontwikkeling.

Vervolg ! opmerking:

Lansingerland

Delft; bedrijven binnen het Horti Science District; gemeentelijk

In 2026 verder integreren van SDG’s in communicatie en beleidsontwikkeling.

52