[T25.07273] Bijlage A Evaluatie Horti Science 2022 - 2025
Tekst van het document
O
INHOUDSOPGAVE (1/2) INNOVATIEF ECOSYSTEEM ACTIE 1 | ACTIE 2 | ACTIE 3 | ACTIE 4 | ACTIE 5 | ACTIE 6 | ACTIE 7 | ACTIE 8 | ACTIE 9 | ACTIE 10 ACTIE 11 ACTIE 12 ACTIE 13 ACTIE 14 ACTIE 15 ACTIE 16 ACTIE 17 ACTIE 18 ACTIE 19
Onderzoek dóórontwikkeling Horti Science Park Ondersteuning en versterking ecosysteem start-ups en scale-ups Aanbieden innovatieprogramma’s Horti Science District Wereldwijd scouten van start-ups en scale-ups Horti Science District Faciliteren gedeelde onderzoeksfaciliteiten Opstellen actieplan realisatie doorontwikkeling Horti Science Park Coördinatie realisatie bouwsteen Innovatief Ecosysteem Ondersteuning realisatie bouwsteen Innovatief Ecosysteem Aansluiten op regionale innovatieagenda’s | Aanwenden regionale subsidies Z onderzoeksgelden | Verkennen samenwerking met regionale campussen | Ondersteuning bij onderzoek, promotie en valorisatie van Autonomous Greenhouses, Aardgasvrije kas, Plantgezondheid en Vertical Farming | Versterken van aansluiting bij Innovatiepact Greenport West-Holland | Ontwikkelen en uitvoeren internationaliseringsstrategie | Faciliteren samenwerking AgTech Institute Delft en WUR | Verkennen samenwerking Dutch Innovation Park | Verbinding op innovatie creëren met Food Distributiecentra A12-Corridor en Dutch Fresh Port | Uitvoeren van Europees FoodE-project in samenwerking met WUR | Aanbieden cursussen en trainingen over digitalisering in de glastuinbouw (FoodE)
6 7 7 7 8 8 8 9 9 9 10 10
Û3
3
C/3
03
3 Q.
12 12 13 14 14 15 15
HORTI SCIENCE VERWEVEN IN BREDE GEBIEDSONTWIKKELING ACTIE 20 ACTIE 21 ACTIE 22 ACTIE 23 ACTIE 24 ACTIE 25 ACTIE 26 ACTIE 27 ACTIE 28 ACTIE 29 ACTIE 30 ACTIE 31 ACTIE 32 ACTIE 33 ACTIE 34 ACTIE 35
| Fysieke doorontwikkeling Horti Science Park | Ontwikkelen beleid om innovatiezones in bestemmingsplannen mogelijk te maken | Realiseren fietsverbinding tussen station en Horti Science Park | Realiseren bushalte Horti Science Park | Toekomstbestendig houden glastuinbouwgebieden | Verkennen mogelijkheden autonoom personenvoertuig tussen station, Horti Science Park en Dutch Innovation Park | Realiseren bewegwijzering Horti Science Park (A12 ŭ N209) | Plaatsen Nederlands- en Engelstalige informatieborden | Behoefteraming Horti-gerelateerde activiteiten in Bleizo-West | Creëren van kwalitatief woningaanbod voor kennis- en Arbeidsmigranten | Verkennen van een standaardpercentage voor Horti Scienceuitingen in grondexploitaties | Regionale ontwikkeling van de Ruimtelijk-Economische Strategie Greenport West-Holland | Ontwikkelen van beleid voor uitplaatsing van woningen bij schaalvergroting | Inbedden van Horti Science in de Omgevingswet en het Omgevingsplan | Uitvoeren van een scan bedrijventerreinen in context van Horti Science | Moderniseren, herstructureren of transformeren van Glastuinbouwgebieden
16 17 17 18 18 19 20 20 21 22 23 24 24 25 25 26
VITALE ARBEIDSMARKT ACTIE 36 ACTIE 37 ACTIE 38 ACTIE 39 ACTIE 40 ACTIE 41 ACTIE 42
| Ontwikkelen van hybride lesvormen voor MBO, HBO en WO | Ondersteunen bij aanbod van praktijkopdrachten voor scholieren en studenten | Versterken samenwerking Horti Science District en primair onderwijs | Versterken samenwerking tuinbouwcluster en voortgezet onderwijs | Verbeteren van het aanbod van stages voor studenten | Faciliteren uitbreiding MBO Lentiz Oostland | Samenwerking versterken met koepelorganisaties rond de instroom van ICT’ers en technisch opgeleiden
27 28 29 30 31 32 33
ACTIE 43 ACTIE 44 ACTIE 45 ACTIE 46 ACTIE 47
| Ondersteunen bij organisatie Mini Mastercourse Horti Science voor professionals | Verkennen van mogelijkheden voor zij-instromers naar de sector | Verbeteren van mogelijkheden binnen ‘Leven Lang Ontwikkelen’ | Begeleiden en opleiden statushouders naar en bij werk in de sector | Aansluiting versterken met Human Capital Agenda Greenport West-Holland
33 34 34 35 35
2
INHOUDSOPGAVE (2/2) DUURZAME GLASTUINBOUW
ACTIE 53 ACTIE 54 ACTIE 55 ACTIE 56 ACTIE 57 ACTIE 58 ACTIE 59 ACTIE 60 ACTIE 61 ACTIE 62
Stimuleren warmtenetten en warmtecoöperaties in alle Glastuinbouwgebieden Stimuleren van de ontwikkeling van het Regionaal Warmtenet Oostland Actief voorkomen en oplossen van knelpunten warmte, elektra en CO2 Faciliteren maximaal gebruik geothermie Inventariseren routekaart Smart Grids Experimenteren met proefopstelling voor het afvangen van CO2 uit de buitenlucht Versterken aansluiting bij EnergieAkkoord Greenport West-Holland Lobby op stabiele CO2-levering Stimuleren zonnepanelen op waterbassins Aansluiten bij Plasticpact Greenport West-Holland Versterken aansluiting Biobased en Circulaire projecten Greenport West-Holland Ondersteunen bij het project ‘Emissieloze Kas’ Onderzoeken mogelijkheden dubbelgebruik water Ontwikkelen regionaal beleid voor waterzuivering met omgekeerde osmose Inzet waterbassins voor piekbuien door aansluiten bij project Rainlevelr
36 37 37 38 39 39 40 40 40 41 41 42 43 43 44
Lansingerland
ACTIE 48 ACTIE 49 ACTIE 50 ACTIE 51 ACTIE 52
VITALE SAMENLEVING ACTIE 63 ACTIE 64 ACTIE 65 ACTIE 66 ACTIE 67 ACTIE 68
Organiseren van exposities, erfgoedroutes en kunstprojecten Versterken van Horti Science-identiteit in recreatiegebieden Versterken van maatschappelijke binding via gezondheid, voeding en leefstijl Integreren van Horti Science-elementen in het nieuwe Cultuurhuis Vergroten van participatie van mensen met afstand tot de Arbeidsmarkt Zichtbaar maken van Horti Science in het Huis van de Samenleving
44 45 45 46 47 47
POSITIONERING HOME OF HORTI SCIENCE ACTIE 69 ŭ 70 | Versterken van de identiteit en zichtbaarheid van Home of Horti Science ACTIE 71 Z 72 | Ontwikkelen van logo’s ‘Lansingerland Home of Horti Science’ en ‘Horti Science Park’ ACTIE 73 | Ontwikkelen van Skyline Lansingerland, Home of Horti Science ACTIE 74 | Jaarlijks organiseren van vernieuwd concept ‘Kom in de Kas’ ACTIE 75 | Periodiek organiseren van het Horti Science Café ACTIE 76 ŭ 77 | Ontwikkelen kernboodschap en lobby Home of Horti Science ACTIE 78 | Inzichtelijk maken van facts & figures Horti Science District ACTIE 79 | Vergroting van de bewustwording rond de sustainable development goals (SDG’S)
48 49 49 49 50 50 51 51
3
Deze bijlage vormt het inhoudelijke overzicht van alle 79 acties uit de Horti Science Uitvoeringsagenda 2022-2025. Per actie wordt beschreven wat de doelstelling was, wie
Cl PI
S
betrokken waren, wat de stand van uitvoering is, welke resultaten zijn bereikt en wat de vervolgstappen zijn. Deze bijlage biedt daarmee de feitelijke onderbouwing van de hoofd lijnen zoals gepresenteerd in hoofdstuk 3 van de evaluatie.
Het doel van deze bijlage is om inzicht te geven in de uitvoering en voortgang van alle afzonderlijke acties binnen de Horti Science Visie. De beschrijvingen zijn gebaseerd op beleidsstukken, raadsbesluiten, collegebesluiten, voortgangsrapportages, projectdossiers en
Lansingerland
DOEL VAN DE BIJLAGE
gesprekken en bijeenkomsten met betrokken partners. Zo stond het ophalen van feedback over de evaluatie centraal tijdens het Horti Science Café (1 oktober 2025) en Koplopersdiner (17 september 2025). Het café werd bezocht door tientallen ondernemers en de Koplopersgroep bestaat uit de volgende instellingen: Glastuinbouw Nederland, Tuinbouw Jongeren Oostland, Wageningen University & Research, Koppert, Anthura, Bayer Crop Science, MR Seeds, Ovata, Royal Lemkes, Delphy, Oostland Company, Lentiz MBO Oostland, Stolk Bro thers, Klugt Quality Plants, Gemeente Lansingerland, Havecon, Deruned, Horticoop, Green05 en Hoogeveen Plants.
FINANCIËLE VERWERKING De financiële gegevens in deze bijlage zijn weergegeven op het niveau van de bouwsteen. Deze werkwijze is gekozen vanwege de sterke verwevenheid tussen acties. Zo overlappen de ‘bouwstenen Innovatief ecosysteem’ en ‘Horti Science in brede gebiedsontwikkeling’ elkaar inhoudelijk sterk, evenals ‘Vitale samenleving’ en ‘Positionering Home of Horti Science’. Bovendien zijn verschillende acties gezamenlijk gerealiseerd dankzij de inzet van een projectmanager en een assistent-projectmanager, beiden gefinancierd uit het incidente le Horti Science-budget. De financiële verwerking weerspiegelt daarom de integrale aard van de uitvoering.
OPZET PER ACTIE Elke actie wordt volgens een vaste structuur beschreven: 1. Actie: de naam van de activiteit zoals opgenomen in de Uitvoeringsagenda. 2. Type actie: de aard van de activiteit: Beleid, Project of Samenwerking, eventueel aangevuld met een specifieke kwalificatie (bijvoorbeeld faciliterend, programma, financiering of communicatie). 3. Omschrijving: een korte toelichting op de achtergrond en doelstelling van de actie, met nadruk op de inhoudelijke relevantie binnen de Horti Science Visie. 4. Betrokkenen: de belangrijkste samenwerkingspartners, organisaties en instellingen die een rol hebben gespeeld bij de uitvoering of realisatie. 5. Voortgang: de status van de actie (afgerond, deels afgerond, lopend, structureel actief of afgevallen). Indien relevant is het jaar vermeld. 6. Kernresultaat Z effect: de belangrijkste uitkomst van de actie, gericht op het concrete resultaat of effect op beleid, samenwerking, innovatie of ruimtelijke ontwikkeling. 7. Vervolg Z Opmerking: eventuele voortzetting, doorontwikkeling of overdracht naar andere programma’s, inclusief aandachtspunten voor toekomstige uitvoering.
4
STATUSDEFINITIES »
Afgerond: De actie is volledig gerealiseerd; doelstelling bereikt.
»
Deels afgerond: Een fase is afgerond; verdere uitvoering of borging loopt. Lopend: De uitvoering is actief in 2025.
»
Structureel actief: De actie heeft een doorlopend karakter, bijvoorbeeld via een net werk, convenant of organisatie.
»
Afgevallen: De actie is niet voortgezet of vervangen door een ander traject.
TOTAALOVERZICHT VOORTGANG UITVOERINGSACTIES
Lansingerland
»
Van de 79 acties uit de Horti Science Uitvoeringsagenda 2022-2025 is het merendeel gereali seerd of in uitvoering. De actuele verdeling per status is als volgt: »
Afgerond: 18 acties
»
Deels afgerond: 12 acties
»
Lopend: 41 acties
»
Structureel actief: 7 acties
»
Afgevallen: 1 actie
In totaal zijn 60 acties (deels afgerond, lopend of structureel actief) nog in ontwikkeling of structureel ingebed binnen beleid en samenwerking. Dit laat zien dat de uitvoering breed in beweging is en dat veel initiatieven inmiddels duurzaam zijn verankerd in programma’s en partnerschappen. Daarmee is een stevige basis gelegd voor de volgende fase van het programma Horti Science.
RELATIE MET HOOFDDOCUMENT De bijlage is bedoeld als naslagwerk voor bestuurders, beleidsmakers en partners die inzicht willen in de inhoudelijke voortgang per afzonderlijke actie. Waar hoofdstuk 3 de resultaten samenvat per bouwsteen, biedt deze bijlage de onderbouwing en verdieping per project, beleidslijn of samenwerkingsverband.
5
O
m
INNOVATIEF ECOSYSTEEM
S
Strategische doelen Doorontwikkelen Horti Science District Lansingerland
^
Versterken regionale samenwerking
ACTIE 1 | ONDERZOEK DÓÓRONTWIKKELING HORTI SCIENCE PARK Type actie:
Beleid
Omschrijving:
In 2021 voerden TwynstraGudde en KuiperCompagnons in opdracht van Lansingerland onderzoek uit naar de economische en maatschappelijke kansen voor doorontwikkeling van het Horti Science Park. Het onderzoek bracht de randvoorwaarden in kaart voor positionering, onderwijs en ruimtelijke behoefte.
Betrokkenen:
Gemeente Lansingerland, WUR, TU Delft (AgTech Institute), YESIDelft, StartLife, Koplopersgroep (20 Captains of Industry)
Voortgang:
Afgerond (2022)
Kernresultaat Z effect: Het onderzoek leverde concrete aanbevelingen op voor zowel de fysieke als programmatische doorontwikkeling van het Horti Science Park. Deze aanbevelingen vormden de inhoudelijke basis voor de oprichting van het Horti Science Innovation Center (HIC). Vervolg / Opmerking:
De opvolging van de aanbevelingen is geborgd via de stichting HIC, waar Lansingerland zelf bestuurlijk zitting in heeft.
Cluster HIC-gerelateerde acties (2 t/m 10) De hiernavolgende negen acties staan in direct verband met de oprichting van de Stichting Horti Science Innovation Center (HIC) in 2025. Het HIC fungeert als motor voor innovatie, ondernemerschap en kennisdeling in de glastuinbouw. De gemeente stuurt als bestuurslid op inhoud, uitvoering en samenwerking.
Lansingerland
^
ACTIE 2 | ONDERSTEUNING EN VERSTERKING ECOSYSTEEM START-UPS EN SCALE-UPS Type actie:
Beleid I samenwerking
Omschrijving:
Versterken van het innovatieve ecosysteem door betere
O
randvoorwaarden voor start-ups en scale-ups binnen het Horti ondernemerschap te stimuleren en structurele samenwerking tussen kennisinstellingen en bedrijven te organiseren. Betrokkenen:
WUR, TU Delft (AgTech Institute), YESIDelft, StartLife, Delphy, Gemeente Lansingerland, Koplopersgroep (20 Captains of Industry)
Voortgang:
Lansingerland
Science District. YESIDelft en StartLife werden aangetrokken om
Deels afgerond (2025), doorlopend.
Kernresultaat Z effect: De actie leidde tot de oprichting van de stichting HIC. De MRDH kende C 625.000 toe voor de Venture Studio. Het HIC ondersteunt nu start-ups en bouwt aan eigen verdienmodellen. Vervolg / Opmerking:
HIC zet actie voort.
ACTIE 3 | AANBIEDEN INNOVATIEPROGRAMMA’S HORTI SCIENCE DISTRICT Type actie:
Programma I beleid
Omschrijving:
Opzetten van innovatieprogramma’s voor ondernemers en kennisinstellingen binnen het Horti Science District, gericht op praktijktoepassingen en kennisdeling.
Betrokkenen:
HIC, Gemeente Lansingerland, YESIDelft, StartLife, WUR, Delphy
Voortgang:
Lopend (2025-2026)
Kernresultaat Z effect: Het HIC biedt via een voucherprogramma praktijkgerichte innovatieprogramma’s aan. Glastuinbouwbedrijven uit Lansingerland hebben hier toegang toe. Vervolg / Opmerking:
Resultaten worden vanaf 2026 verwacht. Prestatieafspraken zijn vastgelegd in de subsidieovereenkomst met het HIC.
ACTIE 4 | WERELDWIJD SCOUTEN VAN START-UPS EN SCALE-UPS HORTI SCIENCE DISTRICT Type actie:
Programma I samenwerking
Omschrijving:
Internationale start-ups scouten die kunnen bijdragen aan digitalisering en robotisering in de glastuinbouw.
Betrokkenen:
HIC, YESIDelft, StartLife, Gemeente Lansingerland, WUR, Delphy
Voortgang:
Lopend (2025-2026)
Kernresultaat Z effect: Via de Venture Studio worden zowel nationale als internationale start-ups aangetrokken en gekoppeld aan lokale bedrijven en kennisinstellingen. De internationaliseringsstrategie Lansingerland (2025) ondersteunt dit doel. Vervolg Z Opmerking:
De eerste internationale deelnemers worden in 2026 verwacht.
7
ACTIE 5 | FACILITEREN GEDEELDE ONDERZOEKSFACILITEITEN Type actie:
Faciliterend
Omschrijving:
Stimuleren van gedeelde onderzoeks- en testfaciliteiten voor
o m
S
bedrijven en kennisinstellingen binnen het Horti Science Park. HIC, WUR, Delphy, Gemeente Lansingerland
Voortgang:
Lopend (2025-2026)
Kernresultaat Z effect: De HIC Venture Studio functioneert als gedeelde ontwikkelomgeving voor onderzoek en innovatie. Vervolg / Opmerking:
Verdere uitbreiding van gedeelde faciliteiten wordt onderzocht
Lansingerland
Betrokkenen:
binnen Bleizo-West.
ACTIE 6 | OPSTELLEN ACTIEPLAN REALISATIE DÓÓRONTWIKKELING HORTI SCIENCE PARK Type actie:
Beleid I organisatieontwikkeling
Omschrijving:
Ontwikkelen van een actieplan voor de verdere groei van het Horti Science Park, met een duidelijke uitvoeringsstructuur.
Betrokkenen:
Gemeente Lansingerland, YESIDelft, StartLife, WUR, Delphy
Voortgang:
Afgerond (2025)
Kernresultaat Z effect: Het actieplan heeft geleid tot de oprichting van de stichting HIC. Vervolg / Opmerking:
Voortzetting via HIC en via gemeentelijke cluster Horti Science.
ACTIE 7 | COÖRDINATIE REALISATIE BOUWSTEEN INNOVATIEF ECOSYSTEEM Type actie:
Programmaregie I organisatieontwikkeling
Omschrijving:
Deze actie richtte zich op het coördineren en aanjagen van de bouwsteen Innovatief Ecosysteem. Doel was het verbinden van initiatieven en partners binnen het Horti Science District en het versnellen van de uitvoering.Vanuit deze actie is de kwartiermaker Horti Science aangesteld om de koers te bepalen en samenwerking tussen gemeente, kennisinstellingen en bedrijfsleven te versterken.
Betrokkenen:
Gemeente Lansingerland, WUR, YESIDelft, StartLife, Delphy, Koplopersgroep (20 captains of industry), Horti Science Innovation Center (HIC)
Voortgang:
Lopend
Kernresultaat Z effect: Coördinatie door kwartiermakerschap leidde tot meer samenhang binnen het Horti Science-ecosysteem en vormde de basis voor de oprichting van het Horti Science Innovation Center (HIC). Via consultaties, interviews en bijeenkomsten zoals het Horti Science Café en het Koplopersdiner is een gezamenlijke koers ontwikkeld voor de verdere ontwikkeling van het District. Vervolg Z Opmerking:
Voortzetting via HIC en via gemeentelijke cluster Horti Science.
8
ACTIE 8 | ONDERSTEUNING REALISATIE BOUWSTEEN INNOVATIEF ECOSYSTEEM Type actie:
Organisatieontwikkeling I ondersteuning uitvoering
Omschrijving:
Deze actie richt zich op ondersteuning van de uitvoering van de
O
bouwsteen Innovatief Ecosysteem. Vanuit deze actie is de functie bijdraagt aan de dagelijkse uitvoering, afstemming en monitoring van de voortgang. Betrokkenen:
Gemeente Lansingerland, WUR, YESIDelft, StartLife, Delphy, Koplopersgroep (20 captains of industry), HIC.
Voortgang:
Lansingerland
van assistent-projectmanager Horti Science gefinancierd, die
Lopend
Kernresultaat Z effect: Ondersteuning leidt tot meer samenhang en continuïteit in de uitvoering. Vervolg / Opmerking:
Aan de gemeenteraad wordt voorgesteld (december 2025) een bestemmingsreserve aan te maken van het reeds toegekende Horti Science budget, waarmee continuïteit voor 2026 is geborgd.
ACTIE 9 | AANSLUITEN OP REGIONALE INNOVATIEAGENDA’S Type actie:
Samenwerking I beleidsafstemming
Omschrijving:
Versterken van de positie van Horti Science binnen regionale agenda’s zoals de Groeiagenda Zuid-Holland en de Strategische Agenda MRDH.
Betrokkenen:
Gemeente Lansingerland, Provincie Zuid-Holland, MRDH, Greenport West-Holland
Voortgang:
Structureel actief
Kernresultaat Z effect: Lansingerland profileerde Horti Science als kernonderdeel van de regionale innovatieagenda’s, wat o.a. leidde tot een MRDH-bijdrage van C 625.000 voor het HIC. Vervolg / Opmerking:
Na bezuiniging op gemeentelijk lobbybudget (2023) wordt de inzet gericht voortgezet via de provincie en MRDH. De samenwerking blijft structureel.
ACTIE 10 | AANWENDEN REGIONALE SUBSIDIES I ONDERZOEKSGELDEN Type actie:
Financiering I ondersteuning
Omschrijving:
Actief aanwenden van publieke en private middelen om de Horti Science-doelen te realiseren.
Betrokkenen:
Gemeente Lansingerland, MRDH, Rijk, EU, WUR, HIC
Voortgang:
Structureel actief
Kernresultaat Z effect: Succesvolle toekenning van C 10,8 mln (Rijk), C 970.000 (Groeifonds), C 625.000 (MRDH) en C 233.000 (EU MyLocalFoodE). Nieuwe aanvragen in voorbereiding voor Experimenteerlocatie (C 2,5 mln) en RISE (C 1,5 mln). Vervolg Z Opmerking:
Lansingerland ondersteunt bij de subsidieaanvragen.
9
ACTIE 11 | VERKENNEN SAMENWERKING MET REGIONALE CAMPUSSEN Type actie:
Samenwerking I netwerkontwikkeling
Omschrijving:
Stimuleren van kennisuitwisseling tussen de drie Horti campussen
o m
S
(Lansingerland, Westland, BarendrechtIRidderkerk) en regionale Betrokkenen:
Gemeente Lansingerland, Greenport West-Holland, TU Delft, Erasmus Universiteit, Universiteit Leiden, WUR
Voortgang:
Lopend
Kernresultaat Z effect: Lansingerland is actieve partner in het One Campus-verband met
Lansingerland
universiteiten.
Flora Campus Westland en Dutch Fresh Port. De focus ligt op deze samenwerking; via Greenport West-Holland wordt aanvullend bijgedragen aan de LDE-hub (Leiden-Delft-Erasmus). Vervolg / Opmerking:
Prioriteit ligt bij versterking van de drie horti campussen om gezamenlijk invloed uit te oefenen in het provinciale en nationale krachtenveld.
ACTIE 12 | ONDERSTEUNING BIJ ONDERZOEK, PROMOTIE EN VALORISATIE VAN AUTONOMOUS GREENHOUSES, AARDGASVRIJE KAS, PLANTGEZONDHEID EN VERTICAL FARMING Type actie: Omschrijving:
Samenwerking I innovatiebevordering Vanaf 2022 intensiveerde Lansingerland de ondersteuning van onderzoeksprojecten binnen vier sleutelthema’s van de Horti Science Visie: plantgezondheid, fossielvrij telen, digitalisering (autonoom telen) en vertical farming. De gemeente stimuleerde publiek-private samenwerking tussen kennisinstellingen en bedrijven en zorgt voor verbinding tussen onderzoek, toepassing en praktijk (valorisatie). Deze projecten versterken de positie van Lansingerland als kennis- en innovatiecluster in de glastuinbouw.
Betrokkenen:
Gemeente Lansingerland, Wageningen University ŭ Research (WUR Bleiswijk), Greenport West-Holland, Club van 100, Anthura, Yes!Delft, Delphy, Koplopersgroep, diverse glastuinbouwondernemers.
Voortgang:
Lopend
Kernresultaat Z effect: Lansingerland droeg actief bij aan meerdere innovatieprojecten die direct aansluiten op de vier inhoudelijke speerpunten van de Horti Science Visie: 1. Autonomous Greenhouses I Project AGROS II - De gemeente ondersteunt het onderzoek naar autonoom telen met slimme data, camera’s en algoritmes. Lansingerland faciliteert ook de Autonomous Greenhouse Challenge op de WUR-locatie Bleiswijk, waarmee het Horti Science District internationaal wordt gepositioneerd als koploper in robotica en AI.
10
Kernresultaat I effect:
2. Fossielvrije en weerbare paprikateelt - In samenwerking met ondernemers en kennisinstellingen is een meerjarig onderzoek afgerond naar fossielvrije en weerbare teelt van paprika’s, het grootste gewas in Lansingerland. De resultaten bieden praktische handvatten voor energiebesparing, weerbaarheid en innovatieve
3. Waterstof in de glastuinbouw - Lansingerland werkt met Greenport West-Holland, Anthura en partners aan onderzoek naar de rol van groene waterstof binnen de toekomstige energiemix. De
Lansingerland
teelttechnieken.
ligging nabij de beoogde nationale waterstofbackbone biedt perspectief voor verdere aansluiting op duurzame energieinfrastructuur. 4. Club van 100 (WUR) - Collectieve innovatieprojecten - Als actief lid draagt Lansingerland bij aan drie nieuwe PPS-projecten: ^
Achilles - Chemievrij en autonoom telen (ontwikkeling van integrale teeltsystemen zonder chemische middelen);
^
Circulaire glastuinbouw (in kaart brengen en hergebruiken van
^
Waterkwaliteit onder controle (data-gedreven optimalisatie
materiaalstromen); van giet- en drainwater). De kennis uit deze trajecten wordt actief gedeeld binnen de regio, zodat innovaties ook toepasbaar worden voor traditionele tuinders. Hiermee draagt Lansingerland concreet bij aan een glastuinbouw die innoveert en toegankelijk blijft. Vervolg I Opmerking: De onderzoeksprojecten lopen door in samenwerking met WUR en partners binnen het Horti Science Innovation Center. Nieuwe PPS-projecten worden voorbereid richting 2026, waarbij Lansingerland inzet op versterking van de koppeling tussen onderzoek, ondernemerschap en toepassing in de kaspraktijk.
11
ACTIE 13 | VERSTERKEN VAN AANSLUITING BIJ INNOVATIEPACT GREENPORT WEST-HOLLAND Type actie:
Samenwerking Z beleid
Omschrijving:
Vanaf 2022 intensiveerde Lansingerland haar inzet binnen het samenwerkingsverband stimuleert innovatie en kennisdeling binnen de tuinbouwketen en voorkomt versnippering tussen overheden, bedrijven en kennisinstellingen. De gemeente levert als actief lid een bijdrage aan de ontwikkeling van projecten die aansluiten bij de
Lansingerland
Innovatiepact Greenport West-Holland (GPWH). Dit regionale
koers van de Horti Science Visie. Betrokkenen:
Gemeente Lansingerland, Greenport West-Holland, Provincie Zuid-Holland, Wageningen WUR, Erasmus Universiteit, bedrijfsleven (Stolk Flora e.a.)
Voortgang:
Structureel actief
Kernresultaat Z effect: Lansingerland brengt structureel ideeën en kansen vanuit het lokale bedrijfsleven in bij het Innovatiepact. Een zichtbaar voorbeeld is de bijdrage van Stolk Flora aan de ontwikkeling van de Beslisboom Duurzaam Verpakken, een tool die inmiddels breed in de sector wordt toegepast.Het Innovatiepact telt inmiddels meer dan 180 lopende projecten, met een gezamenlijke waarde van circa C 140 miljoen. Vervolg / Opmerking:
In 2025 bereiden de partners de volgende fase van het Innovatiepact voor. Lansingerland richt zich daarbij op drie thema’s die direct voortkomen uit de Horti Science Visie: circulariteit, gezondheid en digitalisering.
ACTIE 14 | ONTWIKKELEN EN UITVOEREN INTERNATIONALISERINGSSTRATEGIE Type actie:
Beleid / samenwerking
Omschrijving:
Om de positie van Lansingerland als Home of Horti Science nationaal en internationaal te versterken, is in 2023 gestart met de ontwikkeling van een internationaliseringsstrategie. De strategie richt zich op vier hoofddoelen: 1. Versterken van regionale samenwerking rond internationalisering; 2. Aantrekken van internationale bedrijvigheid; 3. Vergroten van gezamenlijke slagkracht bij Europese regelgeving en subsidieprogramma’s; 4. Verbeteren van afweging, voorbereiding en opvolging van internationale missies en delegaties.
De strategie is in 2024 afgerond en wordt in het vierde kwartaal van 2025 ter vaststelling aan het college van B&W voorgelegd. Parallel daaraan gaf Lansingerland al op pragmatische wijze invulling aan internationalisering, in samenwerking met regionale en internationale partners.
12
o m
S
Betrokkenen:
Gemeente Lansingerland, MRDH, Provincie Zuid-Holland, Greenport West-Holland, WUR, HIC, Innovation Quarter, Gemeente Westland, ondernemers uit de Koplopersgroep, internationale kennisinstellingen en overheden. Lopend
Kernresultaat 7 effect: De internationaliseringsstrategie vormt het beleidsmatige fundament voor internationale profilering van Lansingerland als toonaangevend kennis- en innovatiecluster in de glastuinbouw. Ondanks beperkte capaciteit is de gemeente pragmatisch actief op
Lansingerland
Voortgang:
het internationale toneel: * FoodE-congres “Feeding and Greening Cities in 2050” (2023): Lansingerland organiseerde samen met Europese partners een internationaal congres dat ondernemers en onderzoekers uit o.a. Italië, Spanje, Duitsland en de VS samenbracht rond thema’s als vertical farming, voedselveiligheid, plukrobots en autonome kassen. Het congres droeg bij aan de internationale zichtbaarheid van Lansingerland als Home of Horti Science. * Ontvangst internationale delegaties: In 2024 en 2025 ontving de gemeente meerdere buitenlandse handelsdelegaties ter ondersteuning van het lokale bedrijfsleven en de regionale samenwerking. * Complementariteit met HIC: De internationale ambities van de gemeente sluiten direct aan bij de internationale positionering van het HIC. Via het HIC worden internationale start-ups, kennisinstellingen en investeerders verbonden aan het Lansingerlandse ecosysteem. Vervolg 7 Opmerking:
In 2026 wordt verwacht de eerste uitvoeringsacties uit de strategie te realiseren.
ACTIE 15 | FACILITEREN SAMENWERKING AGTECH INSTITUTE DELFT EN WUR Type actie:
Samenwerking I faciliterend
Omschrijving:
De WUR en het AgTech Institute Delft verkenden in 2022 mogelijkheden voor samenwerking om kruisbestuiving tussen technologische innovatie en glastuinbouw te stimuleren. Lansingerland vervulde daarbij een faciliterende rol.
Betrokkenen:
Gemeente Lansingerland, WUR, TU Delft
Voortgang:
Afgerond (2024)
Kernresultaat 7 effect:
De samenwerking tussen WUR en het AgTech Institute is gerealiseerd
(AgTech Institute).
en wordt structureel voortgezet via het HIC. Vervolg 7 Opmerking:
De samenwerking is geborgd via het HIC.
13
ACTIE 16 | VERKENNEN VAN SAMENWERKING MET DUTCH INNOVATION PARK ZOETERMEER Type actie:
Samenwerking I verkenning
Omschrijving:
Het Dutch Innovation Park (DIP) in Zoetermeer, gelegen nabij station gebied van ICT en digitalisering. Omdat deze thema’s steeds belangrijker worden voor de glastuinbouw, verkent Lansingerland de samenwerking met het DIP om digitale innovatie en Horti Science met elkaar te verbinden.
Betrokkenen:
Lansingerland
Lansingerland-Zoetermeer, is een kennis- en innovatiecluster op het
Gemeente Lansingerland, Gemeente Zoetermeer, Dutch Innovation Park, De Haagse Hogeschool, BUCK Consultants
Voortgang:
Lopend
Kernresultaat Z effect:
In 2025 is via een gezamenlijke onderzoeksopdracht aan BUCK Consultants gevraagd onderzoek te doen naar de economische positionering van Bleizo-West, met specifieke aandacht voor de koppeling tussen het Horti Science District en het Dutch Innovation Park.
Vervolg / Opmerking:
De uitkomsten van het BUCK-onderzoek worden benut voor het verder vormgeven van de samenwerking tussen Horti Science en het Dutch Innovation Park binnen het ontwikkelperspectief van Bleizo-West.
ACTIE 17 | VERBINDING OP INNOVATIE CREËREN MET FOOD DISTRIBUTIECENTRA A12-CORRIDOR EN DUTCH FRESH PORT Type actie:
Samenwerking I netwerkvorming
Omschrijving:
Er wordt -via One Campus- gewerkt aan een regionale samenwerking met Dutch Fresh Port (Barendrecht) om de agglomeratiekracht van de regio te vergroten en cross-sectorale innovaties te stimuleren.
Betrokkenen:
Gemeente Lansingerland, Dutch Fresh Port, Greenport WestHolland, MRDH, Provincie Zuid-Holland, Gemeente Westland
Voortgang:
Lopend
Kernresultaat Z effect:
De samenwerking tussen de glastuinbouw, de logistieke sector en de kennisinstellingen is versterkt. Via Greenport West-Holland wordt op strategisch niveau gewerkt aan verbindingen tussen de A12-Corridor, Dutch Fresh Port en het Horti Science District. Binnen de One Campus-samenwerking wordt deze kruisbestuiving verder geconcretiseerd.
Vervolg / Opmerking:
De verbinding tussen de logistieke foodhubs en de kennisintensieve glastuinbouw blijft een thema richting het Omgevingsprogramma Horti Science 2026. De One Campus-samenwerking vormt hiervoor de inhoudelijke en bestuurlijke basis.
14
ACTIE 18 | UITVOEREN VAN EUROPEES FOODE-PROJECT IN SAMENWERKING MET WUR Type actie:
Project I Europees programma
Omschrijving:
De gemeente Lansingerland participeerde samen met Wageningen in European Cities (FoodE), gefinancierd via het Horizon 2020-programma. Doel van het project is bewustwording vergroten over duurzaam en gezond voedsel en innovatieve voedselsystemen in stedelijke omgevingen. Lansingerland richtte zich op het thema
Lansingerland
University ŭ Research (WUR) in het Europese project Food Systems
Vertical Farming en de koppeling tussen kennisontwikkeling, innovatie en burgerparticipatie. Betrokkenen:
Gemeente Lansingerland, Wageningen University ŭ Research (WUR), Europese Commissie, Greenport West-Holland, gemeenten Bologna, Parijs, Dresden en Oslo
Voortgang:
Afgerond (2023)
Kernresultaat ! effect:
Door de gevolgen van de coronapandemie is de oorspronkelijke opzet van trainingen en workshops aangepast. De beschikbare middelen zijn benut voor twee grote publieksevenementen: 1. Het internationale FoodE-congres ‘Feeding and Greening Cities in 2050’ (2023). Dit congres dit congres positioneerde Lansingerland internationaal als Home of Horti Science en bracht ondernemers, onderzoekers en studenten uit binnen- en buitenland samen. 2. Het educatieve evenement MyLocalFoodE Kids was gericht op bewustwording bij kinderen over gezond eten, duurzaamheid en de rol van glastuinbouw. Beide activiteiten droegen bij aan het vergroten van kennis, bewustwording en internationale zichtbaarheid van Lansingerland.
Vervolg I Opmerking:
De opgedane ervaring en het opgebouwde netwerk vormen de basis voor toekomstige internationale samenwerkingen binnen het Horti Science-ecosysteem.
ACTIE 19 | AANBIEDEN CURSUSSEN EN TRAININGEN OVER DIGITALISERING IN DE GLASTUINBOUW (FOODE) Type actie:
Kennisontwikkeling I training
Omschrijving:
Binnen het Europese FoodE-project ontwikkelden WUR en Delphy trainingen over digitalisering en datatoepassingen in de glastuinbouw.
Betrokkenen:
Wageningen University ŭ Research (WUR), Delphy, Gemeente Lansingerland, Europese Commissie
Voortgang:
Afgerond (2023)
Kernresultaat ! effect: Vanwege de coronapandemie is het trainingsprogramma niet in volledige vorm uitgevoerd. De beschikbare middelen zijn herbestemd voor het FoodE-congres en het MyLocalFoodE Kidsevent, die gezamenlijk een groter bereik hadden onder inwoners, ondernemers en onderwijsinstellingen.
15
O
Vervolg I Opmerking:
De opgedane kennis en internationale contacten worden benut binnen het Horti Science Innovation Center (HIC), dat de samenwerking tussen WUR, Delphy en andere kennispartners structureel voortzet.
Lansingerland
HORTI SCIENCE VERWEVEN IN BREDE GEBIEDSONTWIKKELING Strategische doelen ^
Het Horti Science Park is doorontwikkeld
^
Horti Science is ingebed in de brede gebiedsontwikkeling
^
Glastuinbouwgebieden zijn ruimtelijk toekomstbestendig
Financieel benut:
e 227.982
e 401.000
ACTIE 20 | Fysieke doorontwíkkeling Horti Science Park Type actie:
Proces met project
Omschrijving:
In 2022 startte een verkenning naar de fysieke doorontwikkeling van het Horti Science Park. Doel was inzicht krijgen in de ruimtelijke potentie van het gebied en de voorwaarden voor een incubatorlocatie. Deze verkenning bouwde voort op het onderzoek van TwynstraGudde en KuiperCompagnons. De gemeente werkte met partners aan plannen voor zowel renovatie en uitbreiding van de WUR-locatie als aan nieuwe initiatieven zoals het Horti Science House.
Betrokkenen:
Gemeente Lansingerland, Wageningen University & Research (WUR), Houweling Architecten, Yeald, Delphy, YES!Delft, StartLife, TU Delft, Horti Science Innovation Center (HIC)
Voortgang:
Lopend
Kernresultaat I effect:
^ De WUR investeert C24 miljoen in renovatie en uitbreiding van haar locatie op het Horti Science Park. ^ De plannen voor het Horti Science House zijn in procedure gebracht. ^ De gemeente heeft haar positie als aanjager en regisseur van de ruimtelijke en programmatische ontwikkeling van het park versterkt.
Vervolg I Opmerking:
De uitvoering loopt door in 2026. De gemeente blijft via het Omgevingsprogramma Horti Science 2026 sturen op de integrale ontwikkeling van het park en de koppeling met het HIC, onderwijs en kennisintensieve bedrijvigheid. 16
ACTIE 21 | Ontwikkelen beleid om innovatiezones in bestemmingsplannen mogelijk te maken Type actie:
Procesmatig
Omschrijving:
Om innovatie in de glastuinbouw te stimuleren, werkt de gemeente Nederland en de Oostlandse gemeenten (Pijnacker-Nootdorp, Zuidplas en Waddinxveen) aan beleid voor innovatiezones. Doel is te voorkomen dat ruimtelijke regels vernieuwing belemmeren en te onderzoeken hoe het omgevingsplan meer experimenteerruimte kan
Lansingerland
Lansingerland samen met de provincie Zuid-Holland, Glastuinbouw
bieden aan ondernemers. Betrokkenen:
Gemeenten Pijnacker-Nootdorp, Zuidplas en Waddinxveen, Provincie Zuid-Holland, Glastuinbouw Nederland, Greenport West-Holland, Greenport Nederland
Voortgang:
Lopend
Kernresultaat Z effect:
^ Sinds 2025 werken de partners via maandelijkse werksessies aan de Leidraad Beleidsruimte Glastuinbouw Oostland, waarin uitgangspunten voor het omgevingsplan worden voorbereid. ^ De leidraad beoogt het ruimtelijke beleid binnen Oostland te harmoniseren, met ruimte voor lokaal maatwerk op basis van omgevingsvisies. ^ De gemeente Lansingerland vervult een actieve trekkersrol binnen de werkgroep en zorgt voor afstemming met het Horti Science District en ondernemers in de regio.
Vervolg / Opmerking:
De Leidraad wordt medio 2026 opgeleverd en vormt de basis voor een toekomstig omgevingsplan. In Q2 2026 volgt besluitvorming hierover. De gemeente blijft via het Omgevingsprogramma Horti Science 2026 sturen op uitvoering en toepassing binnen de ruimtelijke kaders van de glastuinbouwgebieden.
ACTIE 22 | Realiseren fietsverbinding tussen station en Horti Science Park Type actie:
Project
Omschrijving:
Om de bereikbaarheid van het Horti Science Park te verbeteren, is een directe fietsverbinding aangelegd tussen station LansingerlandZoetermeer en het Horti Science Park.
Betrokkenen:
Gemeente Lansingerland, MRDH, WUR en Delphy
Voortgang:
Afgerond (2022)
Kernresultaat Z effect: Het fietspad is in 2022 gerealiseerd en wordt dagelijks gebruikt door medewerkers en bezoekers van het Horti Science Park. Vervolg / Opmerking:
Afgerond.
17
ACTIE 23 | Realiseren bushalte Horti Science Park Type actie:
Projectmatig
Omschrijving:
Om de bereikbaarheid van het Horti Science Park verder te
o m
S
verbeteren, is gewerkt aan de realisatie van twee bushaltes nabij Lansingerland-Zoetermeer en dragen bij aan een duurzaam mobiliteitsnetwerk in het Horti Science District. Betrokkenen:
Gemeente Lansingerland, MRDH, WUR en Delphy.
Voortgang:
Deels afgerond (oplevering verwacht in 2026)
Kernresultaat Z effect:
^ De haalbaarheid van de bushalte is positief beoordeeld.
Lansingerland
het Park. De haltes versterken de verbinding met station
^ De MRDH heeft een subsidie toegekend en uitgekeerd voor de realisatie. ^ De aanleg van de bushalte verbetert de bereikbaarheid van het Horti Science Park voor werknemers, studenten en bezoekers en ondersteunt de verdere ontwikkeling van het gebied als goed ontsloten innovatiecampus. Vervolg / Opmerking:
De uitvoering start zodra binnen het gemeentelijke portfoliooverleg capaciteit voor een projectleider beschikbaar is.
ACTIE 24 | Toekomstbestendig houden glastuinbouwgebieden Type actie:
Procesmatig
Omschrijving:
De toekomstbestendigheid van de glastuinbouw in Lansingerland vraagt om een gebiedsgerichte aanpak waarin modernisering, herstructurering en transformatie mogelijk wordt gemaakt. In samenwerking met buurgemeenten en de provincie Zuid-Holland heeft de gemeente in 2020 de glastuinbouwgebieden geanalyseerd op hun vitaliteit en ontwikkelpotentie. De uitvoering vraagt een kritische massa aan ondernemers met een gedeelde ambitie.
Betrokkenen:
Provincie Zuid-Holland, MRDH, Gemeente Pijnacker-Nootdorp, Greenport West-Holland, Glastuinbouw Nederland, Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur.
Voortgang:
Lopend
Kernresultaat Z effect:
^ Lansingerland introduceerde in 2024 de Poldermaand: een structureel overleg met ondernemers in elk van de acht polders. Dit instrument versterkt de dialoog, versnelt het signaleren van knelpunten en bevordert gezamenlijke oplossingen. ^ De gesprekken met ondernemers brachten drie prioriteiten naar voren: 1. Energievoorziening: door hoge kosten en belastingdruk blijft dit het belangrijkste thema. 2. Handhaving: functievervuiling belemmert modernisering en vraagt om een consequente aanpak. 3. Arbeidsmigrantenhuisvesting: ondernemers ervaren de huidige termijn van 15 jaar als te kort voor rendabele investeringen.
Kernresultaat Z effect:
^ In 2025 hebben de provincie Zuid-Holland, Greenport West18
O
Holland en Glastuinbouw Nederland toegezegd om de gebiedsgerichte aanpak te ondersteunen. ^ De Poldermaand wordt in 2026 verder opgeschaald tot een structurele vorm van gebiedsgerichte samenwerking voor glastuinbouwontwikkeling. De gemeente blijft een faciliterende en activerende rol vervullen, met ruimte voor wederkerigheid maar binnen haar wettelijke kaders. De ervaringen uit de Poldermaand vormen de basis voor een integrale gebiedsgerichte aanpak binnen het Omgevingsprogramma Horti Science 2026. Daarbij wordt
Lansingerland
Vervolg I Opmerking:
nadrukkelijk ingezet op samenwerking met de sector en andere overheden om tot uitvoerbare oplossingen te komen voor herstructurering en modernisering van de polders.
ACTIE 25 | Verkennen mogelijkheden autonoom personenvoertuig tussen station, Horti Science Park en Dutch Innovation Park Type actie:
Projectmatig
Omschrijving:
Om de verbinding tussen station Lansingerland-Zoetermeer, het Horti Science Park en het Dutch Innovation Park te versterken, is in 2022 een verkenning uitgevoerd naar de inzet van een autonoom personenvoertuig.
Betrokkenen:
Gemeente Lansingerland, MRDH, Rivium Capelle
Voortgang:
Afgevallen (2024)
Kernresultaat ! effect: De verkenning wees uit dat de kosten voor aanleg, onderhoud en exploitatie van een autonome verbinding aanzienlijk hoger waren dan de verwachte baten. De gemeente heeft daarop, in overleg met de MRDH, besloten het initiatief niet verder uit te werken. Vervolg I Opmerking:
Actie beëindigd.
19
ACTIE 26 | Realiseren bewegwijzering Horti Science Park (A12 ft N209) Type actie:
Project
Omschrijving:
De herkenbaarheid en bereikbaarheid van het Horti Science Park zijn
o m
S
randvoorwaarden voor de verdere ontwikkeling van het gebied als bewegwijzering te realiseren. De naamgeving van het gebied vormt de basis voor deze uitvoering. Betrokkenen:
Afdeling Beheer - Bewegwijzering, Cluster Mobiliteit, Provincie Zuid-Holland, MRDH, NBD (Nationale Bewegwijzeringsdienst), HIC,
Lansingerland
innovatiecampus. Daarom is besloten om langs de A12 en N209
WUR, Delphy Voortgang:
Lopend
Kernresultaat Z effect:
^ In november 2024 adviseerde de naamgevingscommissie positief over de officiële benaming Horti Science Park. Het College van B&W heeft dit begin 2025 bekrachtigd. ^ De bewegwijzering vergroot de zichtbaarheid en herkenbaarheid van het gebied en versterkt de uitstraling als innovatiecampus. ^ De uitvoering wordt afgestemd met het project bewegwijzering station Lansingerland-Zoetermeer om kosten te beperken en uniformiteit in uitstraling te waarborgen. ^ Voor de realisatie wordt samengewerkt met de Provincie ZuidHolland, de MRDH en de NBD.
Vervolg / Opmerking:
De uitvoering is gepland in samenhang met de voltooiing van het Horti Science House, dat naar verwachting de bezoekersaantallen van het gebied sterk zal vergroten. Daarmee ontstaat een goed moment om de bewegwijzering te realiseren.
ACTIE 27 | Plaatsen Nederlands- en Engelstalige informatieborden Type actie:
Project
Omschrijving:
Het Horti Science Park heeft een sterk internationaal karakter. Naast Nederlandse bedrijven en kennisinstellingen ontvangt het park regelmatig buitenlandse delegaties, onderzoekers en studenten. Ook de groei van hightech start-ups, vaak afkomstig uit internationale netwerken van TU Delft, WUR en andere kennispartners, vraagt om een toegankelijke en tweetalige omgeving. Daarom wordt gewerkt aan het plaatsen van Nederlands- en Engelstalige informatieborden op het terrein.
Betrokkenen:
HIC, WUR, Delphy, MBO Lentiz, Glastuinbouw Nederland
Voortgang:
Voorbereiding (uitvoering na realisatie Horti Science House)
Kernresultaat Z effect:
^ De voorbereiding voor tweetalige informatieborden is afgerond. ^ De uitvoering wordt gekoppeld aan de realisatie van het Horti Science House om inrichting en uitstraling van het gebied in samenhang te realiseren. ^ De borden dragen bij aan een gastvrije, herkenbare en internationaal toegankelijke omgeving. 20
O
Kernresultaat I effect:
^ Het initiatief ondersteunt de ambitie van Lansingerland als Home of Horti Science en versterkt het imago van het gebied als internationale innovatiecampus.
Vervolg I Opmerking:
De uitvoering volgt na afronding van het Horti Science House (verwacht in 2027).
Type actie:
Project
Omschrijving:
Bleizo-West is een strategisch gelegen ontwikkelgebied op de grens
Lansingerland
ACTIE 28 | Behoefteraming Horti-gerelateerde activiteiten in Bleizo-West
van Lansingerland en Zoetermeer, nabij het station LansingerlandZoetermeer en de A12-corridor. Het gebied heeft de potentie om uit te groeien tot een innovatieve schakel tussen het Horti Science District en het Dutch Innovation Park. De kracht van deze locatie ligt in de unieke combinatie van kennis, technologie en ondernemerschap; waar plant en digitalisering elkaar ontmoeten. Om die potentie beter te onderbouwen, is in 2025 een onderzoek uitgezet naar de behoefte aan ruimte voor Horti-gerelateerde activiteiten in Bleizo-West. De analyse richt zich op de ruimtelijke, economische en programmatische kansen voor de ontwikkeling van een Horti Science-identiteit binnen dit gebied. Betrokkenen:
Ambtelijk cluster Economie, Werkgroep Bleizo, BUCK Consultants, Provincie Zuid-Holland, Gemeente Zoetermeer en Dutch Innovation Park
Voortgang:
Lopend (resultaten verwacht eind 2025)
Kernresultaat ! effect:
^ De behoefte aan ruimte voor Horti-gerelateerde activiteiten in Bleizo-West wordt kwantitatief en kwalitatief in kaart gebracht. ^ Het onderzoek bouwt voort op eerdere studies, waaronder Bijzonder Bleizo (KuiperCompagnons, 2018), Ontwikkelperspectief Bleizo (2021) en Bedrijventerreinen Scan (2022). ^ BUCK Consultants onderzoekt het economisch profiel van BleizoWest, met specifieke aandacht voor de verweving van Horti Science, ICT en digitalisering. ^ De resultaten vormen input voor de herijking van het ontwikkelperspectief Bleizo-West en het opstellen van het ruimtelijk-programmatische profiel. ^ De verkenning versterkt de bestuurlijke koers om Bleizo-West te positioneren als uitbreidingslocatie van het Horti Science District, waar de koppeling tussen kennis, technologie en ondernemerschap centraal staat.
Vervolg I Opmerking:
In 2026 worden de resultaten van de behoefteraming en het economische profiel geïntegreerd in één samenhangend programma Bleizo-West. De herijking biedt het bestuur handvatten om keuzes te maken over grondreservering, positionering en samenwerking met regionale en provinciale partners.
21
ACTIE 29 | Creëren van kwalitatief woningaanbod voor kennis- en arbeidsmigranten Type actie: Omschrijving:
Beleidsmatig met projectmatige uitvoering De glastuinbouwsector in Lansingerland kampt met een tekort aan belangrijke voorwaarde om deze groepen aan te trekken en te behouden. De gemeente ondersteunt initiatieven vanuit de markt met maatwerkoplossingen die passen binnen wet- en regelgeving, met oog voor ruimtelijke kwaliteit en leefbaarheid. De ambitie uit
Lansingerland
zowel kennis- als arbeidsmigranten. Kwalitatieve huisvesting is een
de uitvoeringsagenda was om tot en met 2024 twee grootschalige huisvestingslocaties te realiseren. Deze doelstelling is grotendeels behaald, terwijl meerdere projecten nog in ontwikkeling zijn. De aanpak kenmerkt zich door samenwerking met ondernemers en architecten binnen het Horti Science District, waarbij wordt ingezet op duurzaam, klimaatadaptief en integraal ruimtegebruik. Betrokkenen:
Projectontwikkelaars (Kafra, WorkINN, Houweling Architecten, Seven Orchids), Glastuinbouw Nederland, Provincie Zuid-Holland, Cluster Wonen, Afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling
Voortgang:
Deels gerealiseerd, deels in procedure
Kernresultaat ! effect:
^ Kafra, Violierenweg (256 slaapplaatsen) is volledig gerealiseerd. ^ Greenhouse Campus (voorheen Horti Science Campus, 72 woonunits) aan de rand van het Horti Science Park kreeg in 2023 goedgekeuring van de gemeenteraad. -
De aanvraag is ingediend door Houweling Architecten namens een consortium van bedrijven, waaronder Bunnik Plants.
-
De woonunits zijn bedoeld voor flexwerkers binnen het Horti Science District.
-
Het plan sluit aan bij de gemeentelijke Omgevingsvisie en zet in op duurzaam en groen bouwen.
-
De voorbereiding is in afronding; start bouw wordt verwacht begin 2026.
De gemeente hanteert een gefaseerde benadering, met nadruk op draagvlak, ruimtelijke inpassing en balans tussen economische noodzaak en leefomgeving. Naast onderstaande initiatieven zitten initiatieven met in totaal ca. 700 slaapplaatsen in vooroverlegprocedure. Vervolg I Opmerking:
De aanpak laat zien dat met samenwerking en maatwerk substantiële voortgang is geboekt. Tegelijkertijd vraagt verdere uitbreiding om zorgvuldigheid. De ervaringen onderstrepen de noodzaak van balans tussen het versterken van de glastuinbouwcluster en het waarborgen van leefkwaliteit in de omgeving. Nieuwe initiatieven worden pas na evaluatie van het huidige beleid opgepakt. De uitkomsten daarvan, samen met de herziening van het Omgevingsplan Glastuinbouw (2027), zullen richting geven aan toekomstige besluiten over arbeidswoonlocaties. 22
o
Naam
Aantal slaapplaatsen Z woonunits
Locatie
Status
Kafra
256
Violierenweg
Gerealiseerd
Greenhouse Campus
72
Violierenweg / rand
Vergunning verleend -
TVA Growers
uitvoering in voorbereiding
Science Campus) 32
Groendalseweg
In omgevingsvergunningprocedure
Lansingerland
Horti Science Park
(voorheen Horti
ACTIE 30 | Verkennen van een standaardpercentage voor Horti Scienceuitingen in grondexploitaties Type actie:
Beleidsmatig
Omschrijving:
Om de zichtbaarheid van Horti Science te versterken en de verbinding met de identiteit van Lansingerland ook in nieuwe gebiedsontwikkelingen voelbaar te maken, is in 2023 onderzocht of in grondexploitaties een standaardpercentage kan worden opgenomen voor Horti Science-uitingen in de openbare ruimte.
Betrokkenen:
Projectgroep Bleizo, Cluster Gebiedsontwikkeling, Cluster
Voortgang:
Verkenning afgerond, actie beëindigd.
Kernresultaat Z effect:
^ Uit de verkenning blijkt dat het juridisch en financieel niet
Economie, Team Horti Science
haalbaar is om een vast percentage in grondexploitaties op te nemen voor Horti Science-uitingen. ^ Binnen het huidige instrumentarium ontbreekt een afdwingbare grondslag om dit verplicht op te nemen in anterieure overeenkomsten. Vervolg / Opmerking:
Hoewel de oorspronkelijke ambitie om een vast percentage in grondexploitaties op te nemen niet uitvoerbaar bleek, heeft de actie geleid tot meer bewustwording en inhoudelijke borging van Horti Science-uitingen in andere beleidsdocumenten. De nadruk verschuift van normering naar inspiratie: het zichtbaar maken van Horti Science in de leefomgeving blijft een vitaal onderdeel van het ruimtelijke en culturele DNA van Lansingerland.
Situatie vanaf 2026:
Afgeschaald voortzetten
23
o m
S
ACTIE 31 | Regionale ontwikkeling van de Ruimtelijk-Economische Strategie Greenport West-Holland Beleidsmatig
Omschrijving:
In 2022 is binnen Greenport West-Holland gewerkt aan een gezamenlijke Ruimtelijk-Economische Strategie (RES-GPWH). Deze strategie heeft tot doel de ruimtelijke en economische ontwikkelrichting van het tuinbouwcluster te versterken en af te stemmen tussen overheden, kennisinstellingen en bedrijfsleven.
Lansingerland
Type actie:
De gemeente Lansingerland droeg actief bij door de uitgangspunten van de Horti Science-visie te verankeren. Betrokkenen:
Greenport West-Holland, Greenport Nederland, Provincie ZuidHolland, Glastuinbouwgemeenten Zuid-Holland, Adviesbureaus BCI, VINU en MUST
Voortgang:
Afgerond (2023)
Kernresultaat Z effect:
^ De strategie biedt een gezamenlijk ruimtelijk-economisch kader voor de toekomst van het tuinbouwcluster in Zuid-Holland. ^ De Lansingerlandse componenten - Horti Science District, kennisontwikkeling, energie, water en mobiliteit - zijn opgenomen als speerpunten binnen het regionale ontwikkelperspectief. • De strategie dient als input voor toekomstige gebiedsgerichte samenwerking, onder andere richting Bleizo-West.
Vervolg Z Opmerking:
Met de oplevering van de Ruimtelijk-Economische Strategie is de actie inhoudelijk afgerond.
Situatie vanaf 2026:
Afgerond
ACTIE 32 | Ontwikkelen van beleid voor uitplaatsing van woningen bij schaalvergroting Type actie:
Beleidsmatig
Omschrijving:
Om herstructurering en schaalvergroting van glastuinbouwbedrijven mogelijk te maken, is beleid nodig voor de uitplaatsing van woningen die ontwikkelingen belemmeren. Dit is essentieel om ruimtelijke knelpunten, zoals functievervuiling en versnippering, te kunnen aanpakken.
Betrokkenen:
Ambtelijk Cluster Wonen, Glastuinbouw Nederland, Provincie Zuid-Holland, Gemeenten Westland en Pijnacker-Nootdorp, DCMR, Team Omgevingsrecht
Voortgang:
Lopend
Kernresultaat Z effect: De beleidsontwikkeling is uitgesteld vanwege beperkte capaciteit en juridische beperkingen binnen de huidige regelgeving. De beleidsmatige uitwerking wordt in samenhang opgepakt met de vernieuwing van de algemene regels binnen het Omgevingsplan - bouwsteen 3 Glastuinbouw. Vervolg Z opmerking:
Herpakken binnen bouwsteen 3 Glastuinbouw van het Omgevingsplan (2027). 24
ACTIE 33 | I nbedden van Horti Science in de Omgevingswet en het Omgevingsplan Type actie:
Beleidsmatig
Omschrijving:
De Horti Science-visie vormt samen met de Omgevingsvisie en het koers van Lansingerland. Met de komst van de Omgevingswet wordt het bestaande beleid geïntegreerd in drie sporen: Omgevingsvisie, het Omgevingsprogramma Horti Science 2026 en de algemene regels binnen bouwsteen 3 Glastuinbouw van het Omgevingsplan.
Betrokkenen:
Lansingerland
Omgevingsplan het fundament van de toekomstige ruimtelijke
Koplopers Horti Science, Glastuinbouw Nederland, Provincie Zuid-Holland, Greenport West-Holland, Hoogheemraadschap van Delfland en Schieland en de Krimpenerwaard, DCMR, Gemeenten Westland, Voorne-Putten, Waddinxveen, Zuidplas en PijnackerNootdorp, warmtecoöperaties en nutsbedrijven (TenneT, Stedin, Dunea)
Voortgang:
Lopend
Kernresultaat Z effect:
^ De actualisatie van de Horti Science-visie en de evaluatie van de Uitvoeringsagenda Horti Science vormen de basis voor het Omgevingsprogramma Horti Science (2026). ^ In 2027 worden de algemene regels binnen bouwsteen 3 Glastuinbouw herzien, waarin ook de beleidsopgaven rond uitplaatsing (actie 32) en functievervuiling worden meegenomen. ^ De integratie van Horti Science in andere omgevingsprogramma’s versterkt de samenhang tussen economische ontwikkeling, duurzaamheid en leefomgeving.
Vervolg / opmerking:
Via Omgevingsvisie 2.0, Omgevingsprogramma Horti Science 2026 en de algemene regels binnen Bouwsteen 3 Glastuinbouw van het Omgevingsplan verder oppakken.
ACTIE 34 | Uitvoeren van een scan bedrijventerreinen in context van Horti Science Type actie:
Projectmatig
Omschrijving:
De 14 bedrijventerreinen in Lansingerland kennen een verschillend profiel, waarbij het ene terrein sterker verbonden is met de glastuinbouw dan het andere. In 2022 is in samenwerking met het cluster Economie een toekomstscan uitgevoerd om o.a. te bepalen welke profielen toekomstbestendig zijn en hoe voldoende ruimte behouden kan blijven voor Horti Science-gerelateerde bedrijvigheid.
Betrokkenen:
MRDH, Provincie Zuid-Holland, Cluster Economie, VNG
Voortgang:
Afgerond
Kernresultaat Z effect: De scan laat zien dat meerdere bedrijventerreinen een duidelijke
25
O
functie vervullen binnen de verslogistiek, waar eindproducten uit het Horti Science-cluster worden verwerkt en geëxporteerd. Dit bevestigt de economische verwevenheid tussen de bedrijventerreinen en de glastuinbouwketen. Vervolg I opmerking:
Resultaten zijn o.a. benut als input voor project Bleizo-West.
Type actie: Omschrijving:
Lansingerland
ACTIE 35 | Moderniseren, herstructureren of transformeren van glastuinbouwgebieden Procesmatig In 2020 is samen met buurgemeenten en de provincie Zuid-Holland een analyse uitgevoerd naar de toekomstbestendigheid van de glastuinbouwgebieden in Lansingerland. Daaruit bleek dat sommige gebieden kansrijk zijn voor modernisering of herstructurering, terwijl andere beter geschikt zijn voor transformatie. De uitvoering vraagt om initiatief en draagvlak vanuit ondernemers, waarna de gemeente een faciliterende rol vervult. Betrokkenen:
Warmtecoöperaties, tuinders Lansingerland, VNO-NCW (vertrouwenspersoon), Glastuinbouw Nederland, cluster Ondermijning, cluster Handhaving
Voortgang:
Gedeeltelijk gerealiseerd
Kernresultaat I effect:
^ Modernisering: De gemeente ondersteunt initiatieven gericht op verduurzaming en energievoorziening binnen glastuinbouwgebieden. Via kennisdeling, subsidieondersteuning en samenwerking met warmtecoöperaties wordt gewerkt aan een toekomstbestendige energie-infrastructuur. ^ Herstructurering: Ondernemers worden ondersteund bij vraaggestuurde initiatieven. • Transformatie: De gemeente ondersteunt transformatieinitiatieven die passen binnen het vastgestelde beleid en bijdragen aan de duurzame ontwikkeling van het glastuinbouwareaal. Hierbij is aandacht voor landschappelijke kwaliteit, economische samenhang en een zorgvuldige ruimtelijke inpassing. • Handhaving en ondermijning: De samenwerking met de gemeentelijke clusters Handhaving en Ondermijning is versterkt. Door risicogestuurd te werken en signalen sneller te delen, wordt strijdig gebruik effectiever aangepakt en het ondernemersklimaat verbeterd.
Vervolg I opmerking:
De gemeente blijft faciliterend optreden en richt zich op verdere afstemming tussen modernisering en de energietransitie.
26
O
m
VITALE ARBEIDSMARKT
S
Strategische doelen Grotere instroom in het Horti Science District
^
Ontwikkelen en aanbieden van (om)scholing en opleidingen
^
Betere doorstroming van werkloosheid naar werk
Lansingerland
^
ACTIE 36 | Ontwikkelen van hybride lesvormen voor MBO, HBO en WO Type actie: Omschrijving:
Projectmatig / beleid Om studenten in het MBO, HBO en WO beter te laten aansluiten op de behoefte van de arbeidsmarkt, zet Lansingerland samen met onderwijsinstellingen en bedrijven in op de ontwikkeling van hybride lesvormen. Dit gebeurt binnen het programma Greenport Horti Campus, dat wordt ondersteund door het Nationaal Groeifonds Katapult.
Betrokkenen:
Lentiz MBO Oostland, Hogeschool Inholland, Wageningen University & Research (WUR), TU Delft, Delphy, Greenport West-Holland, Katapult, Gemeente Lansingerland, Ovata, Anthura, Hoogeveen Plants, Vreugdenhil Young Plants, Klugt Quality Plants, Van der Salm, S-BB, bedrijven op het Horti Science Park, studenten MBO/HBO/WO
Voortgang:
Deels afgerond
Kernresultaat Z effect:
^ Nationaal Groeifonds Katapult Z Greenport Horti Campus: Binnen het Nationaal Groeifondsprogramma Greenport Horti Campus wordt gewerkt aan hybride leeromgevingen waarin onderwijs en praktijk samenkomen. Hiervoor is bijna C970.000 toegekend aan twee initiatieven op het Horti Science Park, waaraan Lansingerland inhoudelijk en uitvoerend bijdraagt. - Horti Experience Center 2.0: Studenten van Lentiz en Inholland werken hier samen met docenten en bedrijven aan praktijkgerichte onderzoeksopdrachten. In 2025 zijn vijf projecten afgerond rond digitalisering, teeltoptimalisatie en vertical farming. - Keuzedeel ‘Vertical Farming’ (MBO): Dit nieuwe keuzedeel is ontwikkeld, erkend door S-BB en wordt vanaf het schooljaar 2026-2027 structureel aangeboden. ^ Samenwerking met TU Delft: De samenwerking is verdiept via gezamenlijke ontwerpopgaven rond de Omgevingsvisie en de toekomst van de glastuinbouw tot 2070. De gemeente verzorgde gastcolleges en excursies, waarmee ruim 350 studenten kennismaakten met de sector. In 2026 volgt een vervolgopdracht gekoppeld aan de Omgevingsvisie 2.0. 27
O
^ Samenwerking met Wageningen Universiteit: De samenwerking met WUR is versterkt via gastcolleges en werkbezoeken over de relatie tussen glastuinbouw, kennisontwikkeling en stedelijke ontwikkeling. Zo wordt kennisuitwisseling gestimuleerd en de rol van glastuinbouw in ^ Verbinding onderwijs en arbeidsmarkt: De gezamenlijke inzet van onderwijsinstellingen, bedrijven en overheid versterkt de kennisinstroom en arbeidsmarktrelevantie van opleidingen. Studenten leren direct in de praktijk en ondernemers profiteren
Lansingerland
duurzame leefomgevingen verder verkend.
van frisse inzichten en innovatief talent. Vervolg I opmerking:
In de periode 2026-2030 ligt de focus op opschaling en structurele verankering van hybride lesvormen binnen de onderwijsprogramma’s. Ook wordt gewerkt aan uitbreiding van de samenwerking tussen kennisinstellingen, bedrijven en overheid binnen het Horti Science District.
ACTIE 37 | Ondersteunen bij aanbod van praktijkopdrachten voor scholieren en studenten Type actie: Omschrijving:
Projectmatig I beleid Om jongeren al vroeg kennis te laten maken met de glastuinbouwsector, stimuleert Lansingerland de verbinding tussen onderwijs en praktijk. Via SOB Oostland en samen met onderwijsinstellingen en bedrijven worden praktijkgerichte opdrachten ontwikkeld voor scholieren en studenten.
Betrokkenen:
SOB Oostland, Melanchthon Business School, Lentiz MBO Oostland, Hogeschool Inholland Delft, Technasium Bergschenhoek, Greenport West-Holland, Horti Science-bedrijven (Anthura, Ovata, Royal Lemkes, Houweling, Horticoop, Bayer), Gemeente Lansingerland, leerlingen VOIMBOIHBO
Voortgang:
Deels afgerond
Kernresultaat ! effect:
^ In 2025 organiseerde de gemeente het Koplopersdiner met als thema onderwijs, waar groene scholen en bedrijven nieuwe praktijkopdrachten ontwikkelden. Hierdoor ontstonden meerdere samenwerkingen tussen het onderwijs en lokale ondernemers. ^ Studenten van Melanchthon Business School, Lentiz MBO Oostland en Inholland Delft werken inmiddels aan actuele vraagstukken uit de glastuinbouwpraktijk. ^ Met het Technasium Bergschenhoek wordt verkend hoe leerlingen aan opdrachten binnen Horti Science kunnen werken. Diverse bedrijven zijn hierbij al actief betrokken. ^ Door praktijkopdrachten toegankelijk te maken en direct te koppelen aan het bedrijfsleven, groeit de betrokkenheid van jongeren bij de glastuinbouw. 28
O
Vervolg I opmerking:
De gemeente blijft praktijkopdrachten stimuleren via SOB Oostland en het Horti Science-netwerk. In 2026 worden de bestaande initiatieven geëvalueerd en verder uitgebreid richting de vmbo- en hbo-niveaus om de doorlopende leerlijn te versterken.
primair onderwijs Type actie:
Projectmatig / beleid
Omschrijving:
Om kinderen al op jonge leeftijd kennis te laten maken met de