[T25.06873] Slotwijziging 2025
Tekst van het document
Slotwijziging 2025
Lansingerland
Inhoudsopgave Inhoudsopgave.............................................................................................................2 Inleiding................................................................................................................... 3 Resultaat Slotwijziging 2025............................................................................................4 Uitkomsten Slotwijziging 2025......................................................................................... 8 Programma 1 Bestuur en dienstverlening......................................................................... 8 Programma 2 Openbare orde en veiligheid....................................................................... 9 Programma 3 Sport, cultuur en onderwijs.......................................................................10 Programma 4 Sociaal Domein.......................................................................................12 Programma 5 Kwaliteit openbare ruimte.........................................................................15 Programma 6 Lansingerland ontwikkelt..........................................................................17 Programma 7 Grondzaken..........................................................................................
22 Overzicht Algemene Dekkingsmiddelen...........................................................................23 Overzicht Overhead................................................................................................. 26 Overzicht investeringen............................................................................................... 28 Overzicht (uitputting) reserves....................................................................................... 55 Overzicht mutaties (vanuit primitieve begroting).................................................................56
2
Gemeente Lansingerland
Inleiding Voor u ligt de Slotwijziging 2025, een tussentijdse afwijkingenrapportage op de lopende begroting. Met dit document geven wij inzicht in de uitvoering van de begroting over het boekjaar 2025 en actualiseren wij de Begroting 2025. Hierbij is geen sprake van nieuw beleid; het betreft uitsluitend beleidsarme aanpassingen. In deze slotwijziging verwerken wij de (administratieve) begrotingswijzigingen en budgetoverhevelingen. Afwijkingen waarvan het totaalbedrag per beleidsveld groter is dan C 200.000 worden per programma toegelicht. Door deze mutaties nu te verwerken, voorkomen wij dat de jaarrekening onnodig wordt belast met technische aanpassingen. Zo beperken wij de verschillen tussen de vastgestelde begroting (na slotwijziging) en de uiteindelijke realisatie in de jaarrekening. Daarmee wordt, conform de financiële verordening, de begrotingsrechtmatigheid geborgd. De Slotwijziging 2025 wordt in de laatste raadsvergadering van het jaar ter besluitvorming aan de Raad voorgelegd. In deze slotwijziging zijn de aanpassingen verwerkt die zijn opgenomen in de Mei- en Septembercirculaire Gemeentefonds 2025, voor zover deze betrekking hebben op het jaar 2025. De Raad is over beide circulaires recent separaat per brief geïnformeerd (kenmerk U25.02727 en U25.04601).
De uitkomsten van deze circulaires leiden voor Lansingerland in 2025 tot een totaal financieel voordeel van C 5,9 miljoen. Dit komt voor een belangrijk deel door de eenmalige compensatie van 50% van de tekorten op Jeugd voor 2023 en 2024 (circa C 1,6 miljoen). Naast een verschillenanalyse per programma bevat deze slotwijziging tevens een totaaloverzicht van het door de Raad vastgestelde en gevoteerde Meerjaren Investeringsprogramma (MIP). Hierin zijn de mutaties ten opzichte van de Zomerrapportage 2025 opgenomen voor de kredieten van het lopende jaar. Ook wordt inzicht gegeven in de mutaties van het totale krediet. De wijzigingen in de kredieten worden afzonderlijk toegelicht. Nieuwe investeringen en bijbehorende kredieten maken geen deel uit van deze slotwijziging en worden via de begroting aan de Raad voorgelegd. Tot slot is er een overzicht van de mutaties van de reserves opgenomen.
3
Gemeente Lansingerland
Resultaat Slotwijziging 2025 Actuele begroting 2025 In november 2024 heeft de Raad de Begroting 2025-2028 vastgesteld die voor 2025 structureel sloot (C 92.000). Door tussentijdse mutaties uit de Zomerrapportage 2025, het MPG en overige mutaties als gevolg van aangenomen moties en amendementen en de structurele doorwerking van de Slotwijziging 2024 is het vastgestelde begrotingssaldo voor 2025 C 1.858.000 structureel negatief, voorafgaand aan de Slotwijziging 2025. De aanpassingen in de Slotwijziging 2025 wijzigen dit beeld. Het structurele saldo verbetert naar C 1.853.000 positief. Ten opzichte van de Zomerrapportage 2025 is het totale begrotingssaldo verbeterd van C 1.885.000 negatief naar C 403.000 negatief. De mutaties in deze slotwijziging zijn zowel incidenteel als structureel van aard. In de toelichtingen per mutatie wordt aangegeven of het om een incidentele of structurele wijziging gaat. Structurele mutaties kunnen doorwerken in latere jaren en worden verwerkt in de Zomerrapportage 2026 en Kaderbrief 2027. Bedragen x C 1.000 Incidenteel 2025
Structureel 2025
Totaal 2025
Saldo begroting 2025 Zomerrapportage
516
-1.858
-1.341
Actualisatie MPG 2025
561
766
1.327
Tussentijdse mutaties
-1.105
-766
-1.871
-27
-1.858
-1.885
Mutaties slotwijziging 2025
Saldo begroting 2025 voor slotwijziging
-2.229
3.711
1.482
Saldo begroting 2025 na slotwijziging
-2.256
1.853
-403
Saldo na Slotwijziging (resultaat op hoofdlijnen) Onderstaand is een overzicht opgenomen van het begrotingssaldo vóór (A) en na (C) de mutaties van de Slotwijziging 2025, inclusief het saldo van de mutaties per programma. Daarbij worden tevens de budgetoverhevelingen per programma weergegeven. De totale mutatie uit de Slotwijziging 2025 is C 1.482.000 voordelig (B). Een deel van dit saldo, waaronder de effecten van de Septembercirculaire 2025, werkt structureel door naar 2026 en verder. Deze meerjarige effecten worden verwerkt in de Zomerrapportage 2026 en in de baseline van de Kaderbrief 2027. Met het vaststellen van de Slotwijziging 2025 wordt de Meerjarenbegroting 2026 aangepast voor de incidentele mutaties die vanuit het begrotingsjaar 2025 worden overgeheveld naar 2026.
4
Gemeente Lansingerland
Bedragen x C 1.000 2025 Saldo begroting 2025 voor Slotwijziging (incl. reservemutaties)
Waarvan budget-overhevelingen
(A)
-1.885
Mutaties Slotwijziging inclusief reservemutaties Mutaties baten en lasten
-69
-
Mutaties Reserves
-
Programma 1 Bestuur en dienstverlening
-69
Mutaties baten en lasten
176
-
-
-
Mutaties Reserves
-
Programma 2 Openbare orde en veiligheid
176
-
Mutaties baten en lasten
-103
-
Mutaties Reserves
-100
-
Programma 3 Sport, cultuur en onderwijs
-203
-
Mutaties baten en lasten
-790
-
Mutaties Reserves
-152
-
Programma 4 Sociaal Domein
-942
-
Mutaties baten en lasten
-974
-
Mutaties Reserves
-59
-
Programma 5 Kwaliteit openbare ruimte
-1.033
Mutaties baten en lasten
2.227
1.801
Mutaties Reserves
-2.903
-1.801
Programma 6 Lansingerland ontwikkelt
-676
-
Mutaties baten en lasten
-85
-
Mutaties Reserves
-66
-
Programma 7 Grondzaken
-151
-
Mutaties baten en lasten
5.860
-
Mutaties Reserves
-1.215
-
Algemene dekkingsmiddelen
4.646 479
645
Mutaties Reserves
-745
-645
Overzicht Overhead
-266
-
Mutaties baten en lasten
Totale mutatie Slotwijziging 2025
(B)
1.482
Begroting 2025 na verwerking slotwijziging en afwikkeling reserves
(C)
-403
İ+ = voordeel I - = nadeel)
Het positieve saldo van de totaal mutaties in de Slotwijziging wordt primair veroorzaakt door de gunstige effecten op de Algemene Uitkering, als gevolg van de recent gepubliceerde Mei- en Septembercirculaire 2025 van het Gemeentefonds. Deze effecten hebben vooral betrekking op het taakveld Jeugdzorg. De Raad is over de effecten en achtergrond van de Mei- en Septembercirculaire 2025 geïnformeerd via raadsinformatiebrieven (U25.02727 en U25.04601). Dit positieve effect wordt gedeeltelijk gedempt door extra kosten binnen het taakveld Jeugd voor de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdzorg Rijnmond (GRJR).
5
Gemeente Lansingerland
Toelichting in afzonderlijke programma's Verderop in deze slotwijziging volgt per programma een overzicht van de afwijkingen op tijd en financiën. Conform onze financiële verordening worden afwijkingen (inkomsten of uitgaven, niet gesaldeerd) per beleidsveld groter dan C 200.000 en afwijkingen kleiner dan C 200.000, maar groter dan 10% van de begrote lasten op het betreffende beleidsveld, toegelicht (zie artikel 6 van de financiële verordening 2024). Voor het beleidsveld grondexploitaties geldt een afwijkende grens van C 1.000.000 (zie artikel 6 - lid g van de financiële verordening 2024) in plaats van het bovenstaande. In de tabellen zijn ook de mutaties onder deze bedragen aangegeven, maar deze worden niet allemaal toegelicht. Zaken die conform de begroting lopen worden niet vermeld. Investeringen In het boekwerk van deze slotwijziging is een totaaloverzicht van het Meerjaren Investeringsprogramma (MIP) opgenomen. Hierin worden de afwijkingen in het huidige begrotingsjaar en de mutaties op het totale krediet van de door de Raad gevoteerde investeringen inzichtelijk gemaakt. Het overzicht bevat tevens de toelichtingen op deze afwijkingen. Per saldo leidt dit tot een verlaging van de reeds gevoteerde totale investeringskredieten met C 3.729.396, terwijl de mutatie voor het huidige begrotingsjaar C 27.074.369 negatief bedraagt.
De mutaties in het huidige begrotingsjaar betreffen voornamelijk het doorschuiven van kredieten naar volgende jaren. De vijf investeringen met het hoogste doorschuifsaldo bedragen samen ruim 17 miljoen. Dit betreft de realisatie van semipermanente onderwijshuisvesting en de sporthal Wilderszijde, het bouw- en woonrijp maken van de Noordpolder voor tijdelijke flexwoningen, de ontwikkeling van Wiekslag IKC en de verbetering van het riool tussen de Hoeksekade en de Julianalaan. De reden van het doorschuiven is omdat aanbestedingstrajecten en planvorming langer duren en door onvoorziene omstandigheden. Reserves Tevens is er in deze slotwijziging een overzicht van de verwachte mutaties van de reserves opgenomen. Overzicht mutaties (vanuit primitieve begroting) Ten slotte is er een overzicht van alle mutaties in het begrotingsjaar 2025 opgenomen. Dit overzicht is opgebouwd vanuit de primitieve begroting naar de laatste wijzigingen in deze slotwijziging.
Bestemming saldo Slotwijziging 2025 In de Programmabegroting 2025 zijn, naast een groot aantal structurele jaarlijks terugkerende budgetten, ook budgetten opgenomen voor specifiek benoemde incidentele projecten naar aanleiding van opgelegd rijksbeleid en gemeentelijke politieke besluitvorming. Niet in alle gevallen kunnen deze incidentele budgetten geheel worden aangewend in het betreffende jaar. Bijvoorbeeld omdat de geplande activiteiten nog niet, of slechts gedeeltelijk, zijn gerealiseerd. Het niet-bestede deel van deze incidentele budgetten wordt overgeheveld naar het volgende begrotingsjaar, zodat de middelen beschikbaar blijven voor de uitvoering van noodzakelijke en urgente activiteiten. Onderstaand zijn de budgetten weergegeven die bij vaststelling van deze slotwijziging worden overgeheveld naar begrotingsjaar 2026. In totaal bedraagt het saldo van de budgetoverhevelingen C 2.446.000. Bedragen x C 1.000 Saldo mutaties Slotwijziging 2025 vóór voortijdige resultaatbestemming
3.928
Budgetoverhevelingen (met als gevolg een storting in de algemene reserve)
2.446
Saldo mutaties Slotwijziging 2025
1.482
6
Gemeente Lansingerland
Budgetoverhevelingen Slotwijziging 2025 Onderstaand is een detailoverzicht opgenomen van de budgetoverhevelingen naar 2026. Het betreft budgetten die in 2025 worden afgeraamd en in 2026 opnieuw worden geraamd. Deze bedragen worden niet gedekt door subsidies of rijksbijdragen, en ook niet door reeds door de gemeenteraad gevoteerde onttrekkingen aan de algemene reserve of bestemmingsreserves. Ter dekking van de budgetoverhevelingen in 2025 wordt voor een gelijk bedrag een toevoeging aan de algemene reserve gedaan. Voor één budgetoverheveling ter waarde van C 550.000 wordt, in afwijking van de kaders in de Nota Planning en Control 2017 (T17.13117), voor de tweede keer een overheveling voorgesteld. Aan de raad zal worden voorgesteld deze opnieuw over te hevelen naar 2026. Structurele budgetten die gedurende het jaar niet volledig worden benut (onderuitputting) vallen vrij in het resultaat. Bij het vaststellen van de jaarstukken kan worden voorgesteld dit resultaat via een bestemmingsreserve of de algemene reserve toe te voegen aan budgetten in latere jaren. De gemeenteraad besluit hierover. De budgetoverhevelingen worden per programma nader toegelicht in de volgende hoofdstukken. Bedragen x C 1,Budgetoverhevelingen 2025 Nr Onderwerp
Programma
1 BO Openbaar Vervoer fietsenstalling
6. Lansingerland ontwikkelt
67.000
0
0
67.000 Ja
A
2 BO Verkeerskundig onderzoek 6. Lansingerland Klappolder ontwikkelt
85.000
0
0
85.000 Ja
A
3 BO Verkeerskundig onderzoek 6. N209 Lansingerland ontwikkelt
301.000
0
0
301.000 Ja
A
Baten (Bijdragen derden)
Reserve Totaal
Ten laste van Categorie Eerder Saldo overgeheveld Slotwijziging
4 BO Sanering Bosland
6. Lansingerland ontwikkelt
1.100.000
0
0 1.100.000 Ja
A
5 BO Bouwsteen II
6. Lansingerland ontwikkelt
247.813
0
0
247.813 Ja
A
6 BO Basis op orde WPG, AVG en alogoritmes
Overhead
200.000
0
0
200.000 Ja
A
7 BO implementatie NIS2
Overhead
95.000
0
0
95.000 Ja
A
8 BO Contractenbank en verplichtingenadministratie
Overhead
300.000
0
0
300.000 Ja
A
9 BO Kluisarchivering
Overhead
50.000
0
50.000 Ja
A
2.445.813 0
0
Totaal voorstel budgetoverhevelingen Slotwijziging 2025 Toelichting categorieën: A Ten laste van het resultaat/ toevoeging aan algemene reserve B Dekking d.m.v. Subsidies/Bijdragen Rijk C Ten laste van een reserve
7
Lasten
Gemeente Lansingerland
2.445.813 0
0 0
550.000
550.000
Uitkomsten Slotwijziging 2025 Programma 1 Bestuur en dienstverlening Bedragen x C 1.000
B1.1 Gemeenteraad, college en griffier
Begroting 2025 na ZR
Tussentijdse mutaties na ZR 2025
Actuele begroting 2025
Mutaties Slotwijziging 2025
Budgetoverhevelingen Slotwijziging 2025
Begroting 2025 na Slotwijziging 2025
Lasten
3.632
1
3.633
14
0
3.647
Baten
0
0
0
0
0
0
Toevoeging reserves
0
0
0
0
0
0
Onttrekking reserves
0
0
0
0
0
0
Totaal B1.1
-3.632
-1
-3.633
-14
0
-3.647 1
B1.2 Samenwerking Lasten
338
0
338
80
0
418
Baten
0
0
0
0
0
0
Toevoeging reserves
0
0
0
0
0
0
Onttrekking reserves
0
0
0
0
0
0
Totaal B1.2
-338
0
-338
-80
0
-418 1
Lasten
3.359
-1
3.357
-25
0
3.332
Baten
B1.3 Dienstverlening
PG1 Bestuur en dienstverlening
1.373
0
1.373
0
0
1.373
Toevoeging reserves
0
0
0
0
0
0
Onttrekking reserves
0
0
0
0
0
0
Totaal B1.3
-1.986
1
-1.985
25
0
-1.9601
Lasten
7.328
0
7.328
69
0
7.397
Baten
1.373
0
1.373
0
0
1.373
Toevoeging reserves
0
0
0
0
0
0
Onttrekking reserves
0
0
0
0
0
0
Totaal PG1
-5.956
0
-5.956
-69
0
-6.025 |
De afwijkingen binnen dit programma worden door diverse kleine verschillen veroorzaakt. Er is derhalve geen toelichting per beleidsveld opgenomen.
8
Gemeente Lansingerland
Programma 2 Openbare orde en veiligheid Bedragenx C 1.000 Begroting 2025 na ZR
Tussentijdse mutaties na ZR 2025
Actuele begroting 2025
Mutaties Slotwijziging 2025
Budgetoverhevelingen Slotwijziging 2025
Begroting 2025 na Slotwijziging 2025
B2.1 Openbare Lasten orde en veiligheid
8.584
0
8.584
-206
0
8.378
PG2 Openbare orde en veiligheid
Baten
52
0
52
-30
0
22
Toevoeging reserves
0
0
0
0
0
0
Onttrekking reserves
0
0
0
0
0
0
Totaal B2.1
-8.532
0
-8.532
176
0
-8.356
Lasten
8.584
0
8.584
-206
0
8.378
Baten
52
0
52
-30
0
22
Toevoeging reserves
0
0
0
0
0
0
Onttrekking reserves
0
0
0
0
0
0
Totaal PG2
-8.532
0
-8.532
176
0
-8.356
Mutaties Slotwijziging 2025 Lasten (ť 206.000 voordeel) Lagere doorbelasting van teamkosten (C200.000 voordeel) Als gevolg van een lagere doorbelasting vanuit het team, ontstaat in dit beleidsveld een voordeel van C 200.000. Overige verschillen (C 6.000 voordeel) Het verschil van C 6.000 voordelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht. Baten (ť 30.000 nadeel) Het verschil van C 30.000 nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht.
9
Gemeente Lansingerland
Programma 3 Sport, cultuur en onderwijs Bedragenx C 1.000
B3.1 Sport
B3.2 Cultuur
Begroting 2025 na ZR
Tussentijdse mutaties na ZR 2025
Actuele begroting 2025
Mutaties Slotwijziging 2025
Budgetoverhevelingen Slotwijziging 2025
Begroting 2025 na Slotwijziging 2025
Lasten
2.737
0
2.737
145
0
2.882
Baten
795
0
795
24
0
819
Toevoeging reserves
0
0
0
0
0
0
Onttrekking reserves
20
0
20
0
0
20
Totaal B3.1
-1.922
0
-1.922
-121
0
-2.043
Lasten
2.583
0
2.583
-7
0
2.576
Baten
198
0
198
0
0
198
Toevoeging reserves
186
0
186
800
0
986
Onttrekking reserves
38
0
38
700
0
738
Totaal B3.2
-2.532
0
-2.532
-93
0
-2.626
12.429
250
12.679
74
0
12.754
B3.3 Onderwijs Lasten en kinderopvang
PG3 Sport, cultuur en onderwijs
Baten
1.599
0
1.599
85
0
1.684
Toevoeging reserves
25.000
491
25.491
0
0
25.491
Onttrekking reserves
26.692
741
27.433
0
0
27.433
Totaal B3.3
-9.138
0
-9.138
11
0
-9.128
Lasten
17.749
250
17.999
212
0
18.211
Baten
2.592
0
2.592
109
0
2.701
Toevoeging reserves
25.186
491
25.677
800
0
26.477
Onttrekking reserves
26.750
741
27.491
700
0
28.191
Totaal PG3
-13.593
0
-13.593
-203
0
-13.796
Beleidsveld 3.1 Sport Mutaties Slotwijziging 2025 Lasten (ť 145.000 nadeel) Het verschil van C 145.000 nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht. Baten (ť 24.000 voordeel) Het verschil van C 24.000 voordelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht.
10
Gemeente Lansingerland
Beleidsveld 3.2 Cultuur Mutaties Slotwijziging 2025 Lasten (ť 7.000 voordeel) Het verschil van C 7.000 voordelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht. Toevoeging reserves (ť 800.000 nadeel) Toevoeging reserve kapitaallasten (E 800.000 nadeel) Om de hogere kapitaallasten van de ophoging van het krediet Casa Cadanza te kunnen dekken voegen we, conform de raadsinformatiebrief (U25.02526), C 800.000 toe aan de bestemmingsreserve Kapitaallasten. Onttrekking reserves (ť 700.000 voordeel) Onttrekking bestemmingsreserve Aanloopfase Cultuurhuis (E 300.000 voordeel) Om het ontstane tekort op het investeringskrediet te kunnen dekken is er in de raadsinformatiebrief (U25.02526) een prioritering voorgesteld. Stap 2 in de prioritering passen we toe door middel van het onttrekken van C 300.000 aan de bestemmingsreserve Aanloopfase Cultuurhuis. Onttrekking Algemene Reserve (E 400.000 voordeel) Het restant van het tekort ad C 400.000 evenals stap 4 zoals benoemd in de raadsinformatiebrief (U25.02526) van de prioritering onttrekken we aan de Algemene Reserve. Beleidsveld 3.3 Onderwijs en kinderopvang Mutaties Slotwijziging 2025 Lasten (ť 74.000 nadeel) Het verschil van C 74.000 nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht.
Baten (ť 85.000 voordeel) Het verschil van C 85.000 voordelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht.
11
Gemeente Lansingerland
Programma 4 Sociaal Domein Bedragenx C 1.000 Mutaties Slotwijziging 2025
Budgetoverhevelingen Slotwijziging 2025
Begroting 2025 na Slotwijziging 2025
7.400
81
0
7.481
5.322
206
0
5.528
0
1.181
152
0
1.333
0
110
110
0
0
110
Totaal B4.1
-3.149
0
-3.149
-27
0
-3.176
Lasten
31.373
0
31.373
940
0
32.313
Baten
646
0
646
65
0
711
Toevoeging reserves
75
0
75
0
0
75
Onttrekking reserves
774
0
774
0
0
774
Totaal B4.2
-30.028
0
-30.028
-875
0
-30.903
Lasten
19.072
0
19.072
2.362
0
21.434
Baten
12.028
0
12.028
2.384
0
14.412
Toevoeging reserves
0
0
0
0
0
0
Onttrekking reserves
0
0
0
0
0
0
Totaal B4.3
-7.044
0
-7.044
22
0
-7.022
B4.4 Wet Maatschappelijke
Lasten
15.778
0
15.778
63
0
15.841
Ondersteuning (WMO)
Baten
535
0
535
0
0
535
Toevoeging reserves
0
0
0
0
0
0
Onttrekking reserves
0
0
0
0
0
0
Totaal B4.4
-15.243
0
-15.243
-63
0
-15.306
Lasten
73.514
110
73.624
3.445
0
77.069
B4.1 Samenleving
B4.2 Jeugd
B4.3 Participatie
PG4 Sociaal Domein
Begroting 2025 na ZR
Tussentijdse mutaties na ZR 2025
Actuele begroting 2025
Lasten
7.290
110
Baten
5.322
0
Toevoeging reserves
1.181
Onttrekking reserves
Baten
18.532
0
18.532
2.655
0
21.187
Toevoeging reserves
1.256
0
1.256
152
0
1.408
Onttrekking reserves
774
110
884
0
0
884
Totaal PG4
-55.464
0
-55.464
-942
0
-56.406
Beleidsveld 4.1 Samenleving Mutaties Slotwijziging 2025 Lasten (ť 81.000 nadeel) Het verschil van C 81.000 nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht.
12
Gemeente Lansingerland
Baten (ē 206.000 voordeel) Inburgering (E 150.000 voordeel) We verwachten dat de gemeente meer statushouders gaat huisvesten. Dit is conform de taakstelling huisvesting statushouders. De hogere lasten worden gedekt vanuit de SPUK inburgering die hiervoor bestemd is. Overige verschillen (E 56.000 voordeel) Het verschil van C 56.000 voordelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht. Toevoeging reserves (ē 152.000 nadeel) Het verschil van C 152.000 nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht. Beleidsveld 4.2 Jeugd Mutaties Slotwijziging 2025 Lasten (ē 940.000 nadeel) GRJR (E 853.000 nadeel) Een kleine groep jeugdigen krijgt op dit moment intensieve, kostbare zorg vanuit perceel B (opname). De kosten lopen voor deze zorg flink op. Dit komt door meerdere factoren. De standaardweekbedragen voor de jeugdhulpplus (voorheen gesloten jeugdhulp) zijn fors gestegen in 2025. Ook is er naast opname regelmatig aanvullende zorg nodig, zoals extra behandeling bovenop wat er standaard in de opname wordt geboden. Verder krijgt een zeer beperkt aantal jeugdige extra intensieve zorg. Het gaat veelal om een opname met extra 1 -op-1 begeleiding. We zetten deze zorg in vanwege aanzienlijke veiligheidsrisico’s voor deze jeugdigen of anderen.
Deze kinderen hebben intensieve zorg nodig waar geen alternatieve zorgvormen voor beschikbaar zijn. Ook stijgen de kosten van ambulante (GGZ) behandeling (perceel E) doordat minder kinderen uitstromen uit zorg. Tegelijkertijd vallen de kosten voor de landelijk ingekochte zorg (LTA) lager uit dan eerder verwacht en zien we een voordeel op de begroting van de GRJR zelf, waar de subsidies en organisatiekosten in verwerkt zijn. Zo vallen de kosten voor jeugdbescherming, de crisiszorg en de organisatiekosten van de GRJR lager uit dan eerder verwacht en zien we een voordeel in rentebaten. Overige verschillen (E 87.000 nadeel) Het verschil van C 87.000 nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht. Baten (ē 65.000 voordeel) Het verschil van C 65.000 voordelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht. Beleidsveld 4.3 Participatie Mutaties Slotwijziging 2025 Lasten (ē 2.362.000 nadeel) Toeslagenproblematiek (E 1.833.000 nadeel) Vanuit het Rijk ontvangen we een SPUK waarmee we de gedupeerden van de toeslagenaffaire kunnen ondersteunen op het gebied van financiën, wonen, gezin, zorg en werk. Deze kosten krijgen we via de SPUK 'hersteloperatie toeslagproblematiek' 100% vergoed.
Daarom verwerken wij deze toename zowel in de baten als in de lasten.
13
Gemeente Lansingerland
BUIG-gelden (ţ 370.000 nadeel) We verwachten hogere lasten doordat de uitkering per persoon hoger is dan begroot. Dit komt doordat we bij het opstellen van de begroting zijn uitgegaan van het gemiddelde uitkeringsniveau van voorgaande jaren. In de praktijk zien we echter dat de bijstandspopulatie is veranderd: er zijn meer meerpersoonshuishoudens waardoor de uitkering hoger ligt. Ook de jaarlijkse indexatie van de landelijke uitkeringsbedragen vallen hoger uit dan eerder beraamd. Daardoor vallen de gemiddelde lasten per uitkering hoger uit dan waarmee we in de begroting rekening hebben gehouden. Tegenover de hogere lasten ontvangen we ook hogere baten, zie toelichting bij baten. Overige verschillen (ţ 159.000 nadeel) Het verschil van C 159.000 nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht. Baten (ť 2.384.000 voordeel) Toeslagenproblematiek (ţ 1.833.000 voordeel) Vanuit het Rijk ontvangen we een SPUK waarmee we de gedupeerden van de toeslagenaffaire kunnen ondersteunen op het gebied van financiën, wonen, gezin, zorg en werk. Deze kosten krijgen we via de SPUK 'hersteloperatie toeslagproblematiek' 100% vergoed. Daarom verwerken wij deze toename zowel in de baten als in de lasten. BUIG-gelden (ţ 569.000 voordeel) Begin oktober werden door het Rijk de definitieve bijstandsbudgetten over 2025 gepubliceerd.
De uitkering vanuit het Rijk is C 569.000 hoger dan de ontvangen voorlopige beschikking. Hierdoor ontstaat een voordeel van C 569.000. Dit voordeel op de baten zetten we in om het nadeel bij de BUIG gelden aan de lastenkant te dekken. Overige verschillen (ţ 18.000 nadeel) Het verschil van C 18.000 nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht. Beleidsveld 4.4 Maatschappelijke ondersteuning Mutaties Slotwijziging 2025 Lasten (ť 63.000 nadeel) Het verschil van C 63.000 nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht.
14
Gemeente Lansingerland
Programma 5 Kwaliteit openbare ruimte Bedragenx C 1.000 Mutaties Budgetoverhevelinge Begroting Tussentijds Actuele Begrotin e begrotin Slotwijzigin n Slotwijziging 2025 2025 na Slotwijzigin g 2025 mutaties na g 2025 g 2025 na ZR ZR 2025 g 2025 B5.1 Beheer openbare ruimte
Lasten
21.338
-81
21.258
890
0
22.148
Baten
1.470
0
1.470
-8
0
1.463
Toevoeging reserves
0
0
0
0
0
0
Onttrekkin g reserves
652
0
652
-59
0
593
Totaal B5.1
-19.216
81
-19.136
-957
0
-20.092
B5.2 Afval- en afvalwatermanagemen Lasten t
13.985
-10
13.975
165
0
14.139
Baten
B5.3 Vastgoed
PG5 Kwaliteit openbare ruimte
17.180
0
17.180
-98
0
17.082
Toevoeging reserves
0
0
0
0
0
0
Onttrekkin g reserves
0
0
0
0
0
0
Totaal B5.2
3.195
10
3.205
-263
0
2.942
Lasten
4.784
52
4.836
185
0
5.020
Baten
2.340
52
2.392
371
0
2.763
Toevoeging reserves
609
0
609
0
0
609
Onttrekkin g reserves
932
0
932
0
0
932
Totaal B5.3
-2.121
0
-2.121
187
0
-1.935
Lasten
40.106
-39
40.068
1.240
0
41.307
Baten
20.990
52
21.042
266
0
21.307
Toevoeging reserves
609
0
609
0
0
609
Onttrekkin g reserves
1.583
0
1.583
-59
0
1.524
Totaal PG5
-18.143
91
-18.052
-1.033
0
-19.085
Beleidsveld 5.1 Beheer openbare ruimte Mutaties Slotwijziging 2025 Lasten (ť 890.000 nadeel) Lagere doorbelasting van teamkosten (C 353.000 voordeel) Als gevolg van een lagere doorbelasting vanuit team beheerprojecten ontstaat in dit beleidsveld een voordeel van C353.000. Interne doorbelastingen (C 1.593.000 nadeel) Op basis van de werkelijk geschreven uren is de interne doorbelasting van uren binnen het domein Ruimte & Economie geactualiseerd. Dit heeft geleid tot een herziening van de interne doorbelasting,
15
Gemeente Lansingerland
waarbij minder kosten worden doorbelast naar investeringen. Voor de afzonderlijke programma’s die binnen dit domein vallen betekent dit een extra doorbelasting in de exploitatie. In de zomerrapportage 2025 zijn we voor de actualisatie nog uitgegaan van de begrote uren. Hierdoor hebben we onterecht een voordeel gemeld. Bij het opstellen van de begroting voor 2026 zijn we uit gegaan van de werkelijk geschreven uren van eerdere jaren. In de begroting van 2026 gebruiken we dus verwachte uren die beter passen bij de werkelijke situatie. Minder incidenteel onderhoud straatmeubilair (Ç 183.000 voordeel) Uit inspectie bleek dat er minder onderhoud nodig was. Lagere kosten voor onderhoud groen (Ç 109.000 voordeel) Er is minder onderhoud uitgevoerd vanwege het aflopen van het onderhoudscontract, waarbij de focus lag op een goede oplevering volgens de gestelde beeldkwaliteitseisen. Overige verschillen (Ç 58.000 voordeel) Het verschil van C 58.000 voordelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht. Baten (ť 8.000 nadeel) Het verschil van C 8.000 nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht.
Onttrekking reserves (ť 59.000 nadeel) Het verschil van C 59.000 nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht. Beleidsveld 5.2 Afval- en afvalwatermanagement Mutaties Slotwijziging 2025 Lasten (ť 165.000 nadeel) Het verschil van C 165.000 nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000 en wordt daarom niet verder toegelicht. Baten (ť 98.000 nadeel) Het verschil van C 98.000 nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht. Mutaties reserves (effect ť 0) Als gevolg van het raadsbesluit (BR2300075) worden de kapitaallasten van het Grondstoffen Inzamelstation (GIS) gedekt uit de afvalstoffenheffing. Dit leidt ertoe dat de reservering voor de kapitaallastendekkingsreservering, ter hoogte van C 2.117.000, vrijvalt ten gunste van de Algemene Reserve. Aangezien het een mutatie van reserve naar reserve betreft, is het saldo-effect nihil. Beleidsveld 5.3 Vastgoed Mutaties Slotwijziging 2025 Lasten (ť 185.000 nadeel) Het verschil van C 185.000 nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht.
Baten (ť 371.000 voordeel) Extra verhuurinkomsten Optisport (Ç 208.000 voordeel) Op basis van de laatste verkregen kwartaalrapportage (Q2-2025) van Optisport is de verwachting dat de huurinkomsten hoger uitkomen dan aanvankelijk begroot. Overige verschillen (Ç 163.000 voordeel) Het verschil van C 163.000 voordelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht.
16
Gemeente Lansingerland
Programma 6 Lansingerland ontwikkelt Bedragenx C 1.000 Tussentijdse Actuele Mutaties Budgetoverhevelingen Begroting Begroting mutaties na begroting Slotwijziging Slotwijziging 2025 2025 na Slotwijziging 2025 na ZR 2025 2025 2025 ZR 2025 B6.1 Ruimtelijke ordening
Lasten
11.225
62
11.287
988
-1.348
10.927
Baten
4.656
0
4.656
-114
0
4.542
Toevoeging reserves
0
0
0
0
798
798
Onttrekking reserves
900
39
939
0
-750
189
Totaal B6.1
-5.669
-23
-5.692
-1.102
-200
-6.993
B6.2 Infrastructuur en mobiliteit Lasten
1.638
623
2.261
-100
-453
1.708
Baten
33
0
33
0
0
33
Toevoeging reserves
0
0
0
0
453
453
Onttrekking reserves
45
620
665
0
200
865
Totaal B6.2
-1.560
-3
-1.564
100
200
-1.264
B6.3 Economische ontwikkeling Lasten
3.558
581
4.140
-961
0
3.178
Baten
577
0
577
152
0
729
Toevoeging reserves
0
0
0
1.025
0
1.025
Onttrekking reserves
1.700
571
2.271
0
0
2.271
Totaal B6.3
-1.281
-10
-1.292
88
0
-1.203
Lasten
5.429
-37
5.393
-1.227
0
4.165
Baten
2.389
0
2.389
-912
0
1.477
Toevoeging reserves
0
0
0
0
0
0
Onttrekking reserves
158
0
158
-77
0
81
Totaal B6.4
-2.882
37
-2.846
238
0
-2.608
Lasten
21.850
1.230
23.080
-1.301
-1.801
19.979
Baten
7.655
0
7.655
-874
0
6.780
Toevoeging reserves
0
0
0
1.025
1.251
2.276
Onttrekking reserves
2.803
1.231
4.033
-77
-550
3.406
Totaal PG6
-11.393
-11.392
-676
0
-12.068
B6.4 Duurzaamheid
PG6 Lansingerland ontwikkelt
Beleidsveld 6.1 Ruimtelijke ordening Mutaties Slotwijziging 2025 Lasten (ť 988.000 nadeel) Interne doorbelastingen (C 1.185.000 nadeel) Op basis van de werkelijk geschreven uren is de interne doorbelasting van uren binnen het domein
17
Gemeente Lansingerland
Ruimte ŭ Economie geactualiseerd. Dit heeft geleid tot een herziening van de interne doorbelasting, waarbij minder kosten worden doorbelast naar investeringen. Voor de afzonderlijke programma’s die binnen dit domein vallen betekent dit een extra doorbelasting in de exploitatie. In de zomerrapportage 2025 zijn we voor de actualisatie nog uitgegaan van de begrote uren. Hierdoor hebben we onterecht een voordeel gemeld. Bij het opstellen van de begroting voor 2026 zijn we uitgegaan van de werkelijk geschreven uren van eerdere jaren. In de begroting van 2026 gebruiken we dus verwachte uren die beter passen bij de werkelijke situatie. Overige verschillen (Ç 197.000 voordeel) Het verschil van C 197.000 voordelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht. Baten (f 114.000 nadeel) Het verschil van C 114.000 nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht. Budgetoverhevelingen Slotwijziging 2025 Lasten (f 1.348.000 voordeel) Woonwagens (Bosland) (Ç 1.100.000 voordeel) Het project is complex vanwege de participatie van woonwagenbewoners. Hierdoor vraagt het project meer tijd en is het nodig om het budget voor de sanering over te hevelen. In de actuele planning staat de sanering gepland in 2026.
Een bedrag van C 550.000 is reeds eerder overgeheveld. Bouwsteen II (Ç 248.000 voordeel) Er is vertraging opgelopen bij de uitvoering van Bouwsteen 2 (opbouw omgevingsplan), waardoor we verwachten deze in 2026 volledig te benutten. Toevoeging reserves (f 798.000 nadeel) Woonwagens (Bosland) (Ç 550.000 nadeel) Het project is complex vanwege de participatie van woonwagenbewoners. Hierdoor vraagt het project meer tijd en is het nodig om het budget voor de sanering over te hevelen. In de actuele planning staat de sanering gepland in 2026. Dit betreft het gedeelte van het budget voor de sanering dat voor de eerste keer wordt overgeheveld. Bouwsteen II (Ç 248.000 nadeel) Er is vertraging opgelopen bij de uitvoering van Bouwsteen 2 (opbouw omgevingsplan), waardoor we verwachten deze in 2026 volledig te benutten. Onttrekking reserves (f 750.000 nadeel) Woonwagens (Bosland) (Ç 550.000 nadeel) Het project is complex vanwege de participatie van woonwagenbewoners. Hierdoor vraagt het project meer tijd en is het nodig om het budget voor de sanering over te hevelen. In de actuele planning staat de sanering gepland in 2026. Dit betreft het gedeelte van het budget voor de sanering dat voor de tweede keer wordt overgeheveld.
Administratieve wijziging (Ç 200.000 nadeel) De mutatie van de reserve voor het openbaar vervoer is per abuis administratief opgenomen in beleidsveld 6.1, in plaats van in beleidsveld 6.2. Deze wijziging is gecorrigeerd bij de slotwijziging 2025. Zie tevens de onttrekking van de reserve in beleidsveld 6.2. Beleidsveld 6.2 Infrastructuur en mobiliteit Mutaties Slotwijziging 2025 Lasten (f 100.000 voordeel) Het verschil van C 100.000 nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht.
18
Gemeente Lansingerland
Budgetoverhevelingen Slotwijziging 2025 Lasten (ē 453.000 voordeel) Openbaar Vervoer fietsenstalling (E 67.000 voordeel) In de begroting 2025 is eenmalig incidenteel budget beschikbaar gesteld ten behoeve van de bewaking van fietsen bij station Berkel Westpolder, zodat de Zelf Service Fietsenstalling daar gereed is. De Zelf Service Fietsenstalling is in 2025 nog niet gereed. Daarom wordt het restant incidenteel budget t.b.v. de bewaking van fietsen bij Berkel Westpolder overgeheveld naar 2026, zodat de bewaking nog ca. 4 maanden verlengd kan worden. Verkeerskundig onderzoek Klappolder (E 85.000 voordeel) De uitwerking van de verkeersmaatregelen voor de Klappolder, waaronder het voorterrein en een variantenstudie voor een extra aansluiting op de N209 is in volle gang bezig, maar nog niet gereed in 2025. Verkeerskundig onderzoek N209 (E 301.000 voordeel) Dit budget is bedoeld voor het uitwerken van de verkeersmaatregelen op en rondom de N209 in de verkenningsfase. De uitwerking van de verkeersmaatregelen op en rondom de N209 zijn later dan gepland opgestart wegens de inmiddels afgehandelde motie ‘M2024-020 Borgen betrokkenheid Provincie Zuid-Holland’. De werkzaamheden t.b.v.
uitwerking verkeersmaatregelen worden in 2026 voort Toevoeging reserves (ē 453.000 nadeel) Openbaar Vervoer fietsenstalling (E 67.000 nadeel) In de begroting 2025 is eenmalig incidenteel budget beschikbaar gesteld ten behoeve van de bewaking van fietsen bij station Berkel Westpolder, zodat de Zelf Service Fietsenstalling daar gereed is. De Zelf Service Fietsenstalling is in 2025 nog niet gereed. Daarom wordt het restant incidenteel budget t.b.v. de bewaking van fietsen bij Berkel Westpolder overgeheveld naar 2026, zodat de bewaking nog ca. 4 maanden verlengd kan worden. Verkeerskundig onderzoek Klappolder (E 85.000 nadeel) De uitwerking van de verkeersmaatregelen voor de Klappolder, waaronder het voorterrein en een variantenstudie voor een extra aansluiting op de N209 is in volle gang bezig, maar nog niet gereed in 2025. Verkeerskundig onderzoek N209 (E 301.000 nadeel) Dit budget is bedoeld voor het uitwerken van de verkeersmaatregelen op en rondom de N209 in de verkenningsfase. De uitwerking van de verkeersmaatregelen op en rondom de N209 zijn later dan gepland opgestart wegens de inmiddels afgehandelde motie ‘M2024-020 Borgen betrokkenheid Provincie Zuid-Holland’. De werkzaamheden t.b.v. uitwerking verkeersmaatregelen worden in 2026 voortgezet.
Onttrekking reserves (ē 200.000 voordeel) Administratieve wijziging (E 200.000 voordeel) De mutatie van de reserve voor het openbaar vervoer is per abuis administratief opgenomen in beleidsveld 6.1, in plaats van in beleidsveld 6.2. Deze wijziging is gecorrigeerd bij de slotwijziging 2025. Zie tevens de onttrekking van de reserve in beleidsveld 6.1. Beleidsveld 6.3 Economische ontwikkeling Mutaties Slotwijziging 2025 Lasten (ē 961.000 voordeel) Horti Science (E 1.025.000 voordeel) De uitvoering van de Horti Science visie kostte door de complexiteit van het proces en de noodzakelijke afstemming met diverse interne en externe stakeholders meer tijd dan voorzien. Daarnaast hebben externe factoren - zoals geopolitieke ontwikkelingen die het glastuinbouwcluster beïnvloedden bijgedragen aan een aangepast tempo van de uitvoering. Hierdoor is een deel van het beschikbare incidentele budget nog niet ingezet.
19
Gemeente Lansingerland
Zoals reeds aangekondigd in U25.03039, stellen we voor om met de vorming van een bestemmingsreserve te borgen dat deze middelen doelgericht kunnen worden benut voor het uitvoeren van de resterende acties uit de Horti Science Uitvoeringsagenda. Daarmee waarborgen we de continuïteit van het programma en zorgen we dat de inspanningen van de afgelopen jaren leiden tot verdere groei en versterking van het Horti Science cluster. Overige verschillen (ź 64.000 nadelig) Het verschil van C 64.000 nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht. Baten (ť 152.000 voordeel) Het verschil van C 152.000 voordelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht. Toevoeging reserves (ť 1.025.000 nadeel) Horti Science (ź 1.025.000 voordeel) De uitvoering van de Horti Science visie kostte door de complexiteit van het proces en de noodzakelijke afstemming met diverse interne en externe stakeholders meer tijd dan voorzien. Daarnaast hebben externe factoren - zoals geopolitieke ontwikkelingen die het glastuinbouwcluster beïnvloedden bijgedragen aan een aangepast tempo van de uitvoering. Hierdoor is een deel van het beschikbare incidentele budget nog niet ingezet.
Zoals reeds aangekondigd in U25.03039, stellen we voor om met de vorming van een bestemmingsreserve te borgen dat deze middelen doelgericht kunnen worden benut voor het uitvoeren van de resterende acties uit de Horti Science Uitvoeringsagenda. Daarmee waarborgen we de continuïteit van het programma en zorgen we dat de inspanningen van de afgelopen jaren leiden tot verdere groei en versterking van het Horti Science cluster. Beleidsveld 6.4 Duurzaamheid Mutaties Slotwijziging 2025 Lasten (ť 1.227.000 voordeel) Uitvoeringsmiddelen Klimaat- en energiebeleid (ź 704.000 voordeel) In de jaren 2023 tot en met 2025 heeft de gemeente uitvoeringsmiddelen ontvangen via de tijdelijke regeling CDOKE (Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid). Deze Rijksregeling is bedoeld ter ondersteuning van de uitvoering van de gemeentelijke taken op het gebied van klimaat- en energiebeleid. Voor 2025 ontvingen wij een herziene beschikking CDOKE. Hierin is een aanvullende uitkering verleend. Deze aanvullende uitkering wordt niet volledig benut in 2025, maar kan in de komende twee jaren worden uitgegeven. Doordat hier een ontvangst van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland tegenover staat, is deze mutatie budgettair neutraal.
Nationaal Isolatie Programma (ź 264.000 voordeel) De reden voor de afwijking is dat wij in 2025 terughoudend zijn met actieve communicatie over de isolatiesubsidie, vanwege een onvoorzien tekort aan behandelcapaciteit. Dit capaciteitstekort is naar verwachting in Q1 2026 opgelost. Dan gaan wij actiever communiceren over de isolatiesubsidie. Doordat hier een ontvangst van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland tegenover staat, is deze mutatie budgettair neutraal. Duurzaam Funderingsherstel Rottekade (ź 77.000 voordeel) Voor leningen ten behoeve van funderingsherstel aan de Rottekade is budget gereserveerd. De verwachting is dat dit budget niet volledig nodig is. Het budget van C77.000 (50% van het budget) wordt niet overgeheveld naar het volgende begrotingsjaar, omdat er in een eerder begrotingsjaar reeds sprake is geweest van een overheveling. Conform ons financieel beleid kan een incidenteel budget slechts één keer overgeheveld worden. Indien er in de komende periode alsnog middelen nodig zijn om het desbetreffende beleid uit te voeren, zal hiervoor via de P&C-documenten een nieuwe budgetaanvraag worden ingediend.
20
Gemeente Lansingerland
Overige verschillen (Ç 182.000 voordeel) Het verschil van C 182.000 voordelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht. Baten (f 912.000 nadeel) Uitvoeringsmiddelen Klimaat- en energiebeleid (Ç 704.000 nadeel) In de jaren 2023 tot en met 2025 heeft de gemeente uitvoeringsmiddelen ontvangen via de tijdelijke regeling CDOKE (Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid). Deze Rijksregeling is bedoeld ter ondersteuning van de uitvoering van de gemeentelijke taken op het gebied van klimaat- en energiebeleid. Voor 2025 ontvingen wij een herziene beschikking CDOKE. Hierin is een aanvullende uitkering verleend. Deze aanvullende uitkering wordt niet volledig benut in 2025, maar kan in de komende twee jaren worden uitgegeven. Doordat hier een ontvangst van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland tegenover staat, is deze mutatie budgettair neutraal. Nationaal Isolatie Programma (Ç 264.000 nadeel) De reden voor de afwijking is dat wij in 2025 terughoudend zijn met actieve communicatie over de isolatiesubsidie, vanwege een onvoorzien tekort aan behandelcapaciteit. Dit capaciteitstekort is naar verwachting in Q1 2026 opgelost. Dan gaan wij actiever communiceren over de isolatiesubsidie.
Doordat hier een ontvangst van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland tegenover staat, is deze mutatie budgettair neutraal. Overige verschillen (Ç 56.000 voordeel) Het verschil van C 56.000 voordelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht. Onttrekking reserves (f 77.000 nadeel) Duurzaam Funderingsherstel Rottekade (Ç 77.000 nadeel) Voor leningen ten behoeve van funderingsherstel aan de Rottekade is budget gereserveerd. De verwachting is dat dit budget niet volledig nodig is. Het budget van C 77.000 (50% van het budget) wordt niet overgeheveld naar het volgende begrotingsjaar, omdat er in een eerder begrotingsjaar reeds sprake is geweest van een overheveling. Conform ons financieel beleid kan een incidenteel budget slechts één keer overgeheveld worden. Indien er in de komende periode alsnog middelen nodig zijn om het desbetreffende beleid uit te voeren, zal hiervoor via de P&C-documenten een nieuwe budgetaanvraag worden ingediend.
21
Gemeente Lansingerland
Programma 7 Grondzaken Bedragenx C 1.000
B7.1 Grondexploitatie
PG7 Grondzaken
Begroting 2025 na ZR
Tussentijdse mutaties na ZR 2025
Actuele begroting 2025
Mutaties Slotwijziging 2025
Budgetoverhevelingen Slotwijziging 2025
Begroting 2025 na Slotwijziging 2025
Lasten
38.610
20.136
58.747
85
0
58.831
Baten
38.146
19.296
57.442
0
0
57.442
Toevoeging reserves
0
0
0
0
0
0
Onttrekking reserves
280
840
1.120
-66
0
1.054
Totaal B7.1
-184
0
-184
-151
0
-335
Lasten
38.610
0
58.747
85
0
58.831
Baten
38.146
0
57.442
0
0
57.442
Toevoeging reserves
0
0
0
0
0
0
Onttrekking reserves
280
0
1.120
-66
0
1.054
Totaal PG7
-184
0
-184
-151
0
-335
De afwijkingen binnen dit programma worden door diverse kleine verschillen veroorzaakt. Er is derhalve geen toelichting per beleidsveld opgenomen.
22
Gemeente Lansingerland
Overzicht Algemene Dekkingsmiddelen Bedragen x C 1.000I T ussentijdse Actuele Mutaties Budgetoverhevelingen Begroting Begroting mutaties na begroting Slotwijziging Slotwijziging 2025 2025 na 2025 na ZR 2025 2025 2025 Slotwijziging ZR 2025 B8.1 Lokale heffingen
Lasten
403
0
403
-26
0
377
Baten
24.815
0
24.815
597
0
25.411
Toevoeging reserves
0
0
0
0
0
0
Onttrekking reserves
112
0
112
0
0
112
Totaal B8.1
24.524
0
24.524
623
0
25.146
B8.2 Algemene uitkering
Lasten
0
0
0
0
0
0
gemeentefonds
Baten
104.231
0
104.231
5.912
0
110.143
Toevoeging reserves
0
0
0
1.591
0
1.591
Onttrekking reserves
1.900
0
1.900
0
0
1.900
Totaal B8.2
106.131
0
106.131
4.321
0
110.452
Lasten
0
0
0
101
0
101
Baten
1.899
0
1.899
0
0
1.899
Toevoeging reserves
0
0
0
0
0
0
Onttrekking reserves
0
0
0
0
0
0
Totaal B8.3
1.899
0
1.899
-101
0
1.798
Lasten
2.131
0
2.131
0
0
2.131
Baten
3.926
0
3.926
0
0
3.926
Toevoeging reserves
0
0
0
0
0
0
Onttrekking reserves
0
0
0
0
0
0
Totaal B8.4
1.794
0
1.794
0
0
1.794 499
B8.3 Dividend
B8.4 Financieringsfunctie
B8.5 Algemene dekkingsmiddelen Lasten
-82
0
-82
581
0
en saldo kostenplaatsen
Baten
20
0
20
8
0
27
Toevoeging reserves
800
0
800
0
0
800
Onttrekking reserves
2.268
0
2.268
376
0
2.645
Totaal B8.5
1.570
0
1.570
-197
0
1.373
Lasten
0
0
0
0
0
0
Baten
0
0
0
0
0
0
Toevoeging reserves
0
0
0
0
0
0
Onttrekking reserves
0
0
0
0
0
0
B8.6 Mutaties reserves
Totaal B8.6
23
Gemeente Lansingerland
B8.7 Stelpost onvoorzien
PG8
Algemene dekkingsmiddelen
Lasten
9 0
9
0 0
9
Baten
0 0
0
0 0
0
Toevoeging reserves
0 0
0
0 0
0
Onttrekking reserves
0 0
0
0 0
0
Totaal B8.7
-9 0
-9
0 0
-9
Lasten
2.461
0
-73
656 0
3.117
Baten
134.890 0
20
6.517 0
141.406
1.591
Toevoeging reserves
800 0
800
0
2.391
Onttrekking reserves
4.280 0
2.268
376 0
4.657
135.909 0
1.561
4.646 0
140.554
Totaal PG8
Beleidsveld 8.1 Lokale heffingen Mutaties Slotwijziging 2025 Lasten (ť 26.000 voordeel) Het verschil van C 26.000 voordelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht. Baten (ť 597.000 voordeel) OZB-opbrengsten (ź 578.000 voordeel) De OZB-opbrengsten zijn bijgesteld naar aanleiding van de meest actuele raming van de WOZ-waarden van het SVHW. Dit leidt tot C 578.000 extra opbrengsten, met name als gevolg van een hogere waardeontwikkeling en grotere areaaluitbreiding op niet-woningen. Overige afwijkingen (ź 19.000 voordeel) Het verschil van C 19.000 voordelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht. Beleidsveld 8.2 Algemene uitkering gemeentefonds Mutaties Slotwijziging 2025 Baten (ť 5.912.000 voordeel) Algemene Uitkering uit Gemeentefonds (ź 5.912.000 voordeel) De Septembercirculaire 2025 van het Gemeentefonds is onlangs gepubliceerd. De effecten hiervan die op 2025 betrekking hebben zijn in deze Slotwijziging verwerkt. De mutatie bestaat uit een gesaldeerd effect van de Meicirculaire 2025 (C 4.055.000) en de Septembercirculaire 2025 (C 1.578.000) en de bijstelling van de stelpost BCF (C 279.000). Dit gezien de uitkomsten van Meicirculaire 2025 en Septembercirculaire 2025 pas bekend zijn gemaakt na de Zomerrapportage 2025.
De effecten van zowel de Meicirculaire 2025 als de Septembercirculaire 2025 hebben met name betrekking op het taakveld Jeugdzorg. De raad is over de effecten en achtergrond van de Septembercirculaire 2025 middels de brief 'Septembercirculaire 2025 Gemeentefonds' (U25.04601) geïnformeerd. Conform deze brief wordt de compensatie voor de tekorten op Jeugd voor 2023-2024 toegevoegd aan de Algemene Reserve, als nagekomen resultaat. Toevoeging reserves (ť 1.591.000 nadeel) De raad is over de effecten en achtergrond van de Septembercirculaire 2025 middels de brief 'Septembercirculaire 2025 Gemeentefonds' (U25.04601) geïnformeerd. Conform deze brief wordt de compensatie voor de tekorten op Jeugd voor 2023-2024 toegevoegd aan de Algemene Reserve, als nagekomen resultaat.
24
Gemeente Lansingerland
Beleidsveld 8.3 Dividend Mutaties Slotwijziging 2025 Lasten (ť 101.000 nadeel) Het verschil van C 101.000 nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht. Beleidsveld 8.4 Financieringsfunctie Geen financiële mutaties. Beleidsveld 8.5 Algemene dekkingsmiddelen en saldo kostenplaatsen Mutaties Slotwijziging 2025 Lasten (ť 581.000 nadeel) Vennootschapsbelasting (E 376.000 nadeel) Het is inmiddels bekend dat de gemeente door "de Poort" gaat, waarmee wordt bedoeld dat sprake is van Vpb-plicht op basis van feitelijke ondernemingsactiviteiten. Voor het jaar 2025 wordt de verwachte Vpb-last geraamd op C 1.927.000, welke samen met de bijgestelde Vpb-last tot en met 2024, die een verwacht positief effect van C 1.551.000 heeft, gedekt wordt vanuit de algemene reserve, conform de nota reserves en voorzieningen 2024 (T24.06894). Stelpost onderuitputting kapitaallasten (E 205.000 nadeel) De ambities in het MIP zijn groot. Ervaring leert echter dat we, gezien de beperkte capaciteit, slechts een maximale omvang aan investeringen kunnen realiseren. Bij de Begroting 2025-2028 is er daarom een stelpost opgenomen voor de onderuitputting van kapitaallasten. Inmiddels is de Jaarrekening 2024 afgerond en is er definitief bekend welke investeringen er per eind 2024 zijn afgesloten en dus vanaf 2025 voor kapitaallasten zorgen.
De stelpost voor 2025 kan daarmee vervallen. Dit levert weliswaar een nadeel op van C 205.000 in beleidsveld 8.5. Binnen andere beleidsvelden leidt dit echter tot een voordeel, omdat diverse kredieten in 2024 nog niet zijn afgerond. Baten (ť 8.000 voordeel) Het verschil van C 8.000 voordeel bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht. Onttrekking reserves (ť 376.000 voordeel) Het is inmiddels bekend dat de gemeente door "de Poort" gaat, waarmee wordt bedoeld dat sprake is van Vpb-plicht op basis van feitelijke ondernemingsactiviteiten. Voor het jaar 2025 wordt de verwachte Vpb-last geraamd op C 1.927.000, welke samen met de bijgestelde Vpb-last tot en met 2024, die een verwacht positief effect van C 1.551.000 heeft, gedekt wordt vanuit de algemene reserve, conform de nota reserves en voorzieningen 2024 (T24.06894). Beleidsveld 8.6 Mutaties reserves Geen financiële mutaties. Beleidsveld 8.7 Stelpost onvoorzien Geen financiële mutaties.
25
Gemeente Lansingerland
Overzicht Overhead Bedragenx C 1.000 Begroting Tussentijdse 2025 na ZR mutaties na ZR 2025 B10.1 Overhead
PG10 Overhead
Actuele begroting 2025
Mutaties Slotwijziging 2025
Budgetoverhevelingen Slotwijziging 2025
Begroting 2025 na Slotwijziging 2025
166
-645
25.542
Lasten
25.377
645
26.021
Baten
46
0
46
0
0
46
Toevoeging reserves
55
0
55
178
645
878
Onttrekking reserves
1.399
10
1.409
78
0
1.487
Totaal B10.1
-23.986
-635
-24.621
-266
0
-24.887
Lasten
25.377
0
26.021
166
-645
25.542
Baten
46
0
46
0
0
46
Toevoeging reserves
55
0
55
178
645
878
Onttrekking reserves
1.399
0
1.409
78
0
1.487
Mutaties Slotwijziging 2025 Lasten (ť 166.000 nadeel) Het verschil van C 166.000 nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht. Toevoeging reserves (ť 178.000 nadeel) Het verschil van C 178.000 nadelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht. Onttrekking reserves (ť 78.000 voordeel) Het verschil van C 78.000 voordelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht. Budgetoverhevelingen Slotwijziging 2025 Lasten (ť 645.000 voordeel) Basis op orde WPG, AVG en algoritmes (C 200.000 voordeel) Wegens onderbezetting op privacy zijn deze taken niet uitgevoerd. Begin 2026 is het team weer volledig bezet waardoor de werkzaamheden in 2026 uitgevoerd worden. Implementatie NIS2 (C 95.000 voordeel) Bij het aanvragen van dit budget was niet voorzien dat NIS2 van rijkswege uitgesteld zou worden. Daardoor zal het zwaartepunt van de implementatie in 2026 en 2027 komen te liggen en hevelen wij het budget van 2025 over naar 2026.
Contractenbank en verplichtingenadministratie (C 300.000 voordeel) De implementatie van het project heeft vertraging opgelopen omdat het onderzoek naar de koppelingen met het financiële systeem en de nieuwe contractapplicatie meer tijd heeft gekost dan gedacht. De aanbesteding van de werkzaamheden is hierdoor verplaatst naar 2025 naar 2026.
26
Gemeente Lansingerland
Kluisarchivering (Ç 50.000 voordeel) Voor de werkzaamheden aan de kluisarchivering ( uitvoering van de archiefwet ) was in 2024 voor 3 jaar een incidenteel budget aangevraagd. Wegens vertraging in 2024 was een deel van het budget van 2024 overgeheveld naar 2025. Hierdoor wordt een deel van de werkzaamheden van 2025 overgeheveld naar 2026. Toevoeging reserves (f 645.000 nadeel) Basis op orde WPG, AVG en algoritmes (Ç 200.000 nadeel) Wegens onderbezetting op privacy zijn deze taken niet uitgevoerd. Begin 2026 is het team weer volledig bezet waardoor de werkzaamheden in 2026 uitgevoerd worden. Implementatie NIS2 (Ç 95.000 nadeel) Bij het aanvragen van dit budget was niet voorzien dat NIS2 van rijkswege uitgesteld zou worden. Daardoor zal het zwaartepunt van de implementatie in 2026 en 2027 komen te liggen en hevelen wij het budget van 2025 over naar 2026. Contractenbank en verplichtingenadministratie (Ç 300.000 nadeel) De implementatie van het project heeft vertraging opgelopen omdat het onderzoek naar de koppelingen met het financiële systeem en de nieuwe contractapplicatie meer tijd heeft gekost dan gedacht. De aanbesteding van de werkzaamheden is hierdoor verplaatst naar 2025 naar 2026. Kluisarchivering (Ç 50.000 nadeel) Voor de werkzaamheden aan de kluisarchivering (uitvoering van de archiefwet) was in 2024 voor 3 jaar een incidenteel budget aangevraagd.
Wegens vertraging in 2024 was een deel van het budget van 2024 overgeheveld naar 2025. Hierdoor wordt een deel van de werkzaamheden van 2025 overgeheveld naar 2026.
27
Gemeente Lansingerland
Overzicht investeringen In de Begroting 2025-2028 heeft de Raad het Meerjarig Investeringsprogramma (MIP) vastgesteld. Deze bijlage geeft een overzicht van de voortgang van de lopende projecten en laat per investering de realisatie zien. Een verhoging van het krediet wordt weergegeven met een positief bedrag. Een verlaging met een negatief bedrag. Bij mutaties in de jaarschijf 2025 of in het totale krediet wordt een toelichting gegeven. De structurele effecten (kapitaallasten: afschrijving en rente) worden verwerkt bij de eerstvolgende actualisatie van de Begroting 2026-2029. In de zomerrapportage 2025 heeft uw raad besloten het investeringskrediet van project Cultuurhuis Blok B (Casa Cadanza) met C 800.000 op te hogen. In 2025 worden geen incidentele overschotten verwacht binnen Programma Cultuur 3.3 of de overige programma’s bin nen Domein Samenleving. De ophoging leidt vanaf 2027 tot extra kapitaallasten van C 16.000 en is conform het besluit uit de zomerrapportage verwerkt in de begroting 2026. In de Algemene Uitkering hebben we extra financiële middelen ontvangen. Door deze middelen doelgericht voor Cultuurhuis Bok B in te zetten, kunnen we de toename van kapitaallasten binnen de exploitatie dekken en daarmee de financiële impact op de begroting beperken. Hieronder het overzicht:
28
Gemeente Lansingerland
Beleidsveld
Omschrijving
Beleidsveld 3.1 Sport
Categorie
Realisatie t/m augustus 2025
CVV Veld 6
Vervangen
e-
Beleidsveld 3.1 Sport
HBR veld 1
Vervanging
e-
Beleidsveld 3.1 Sport
HBR veld 6 (zandveld) (br)
Beleidsveld 3.1 Sport
Jeu de Boules
Beleidsveld 3.1 Sport
Realiseren pumptrackbaan
Amendement A2024-018
Nieuw
Beleidsveld 3.1 Sport
Sportboxen
Amendement A2022-043
Nieuw
Beleidsveld 3.1 Sport
Triomfbaan 1 t/m 9
Beleidsveld 3.1 Sport
Weidevogels (korfbal kunstgras)-Totaal renovatie
Beleidsveld 3.1 Sport
Algemene inrichting Sportpark Hoge Land
Vervanging
e-
e-
e-
Beleidsveld 3.1 Sport
Algemene terreininrichting Sportpark De Sporthoek
Vervanging
e-
e-
Beleidsveld 3.1 Sport
ATV Berkenrode
Vervanging
e-
Beleidsveld 3.1 Sport
BVCB veld 2/3/4
Vervanging
e-
29
Gemeente Lansingerland
Oorsprong
Accommodatiepl Nieuw an
Vervangen
Vervangen
Begroting jaarschijf 2025 voor SW
Begroting Totaal krediet jaarschijf 2025 na SW
e 750 e -
e 750
e 48.158
e -48.158
e 882.884
e 9.658
e 750
e -750
e 630
e 175.000
e -140.000
e 36.443
e 42.295
e 259.455
e-
e-
Accommodatiepl Vervanging an
Mutatie in jaarschijf 2025
e -556.237
e 110.512 e -
e-
e 892.542
e-
e-
e 556.237
e 219.176
e-
e 904.453
Op basis van beheerplan sportvelden wordt deze investering naar 2027 doorgeschoven.
e 9.658 Extra maatregelen genomen vanwege bodemverzakking en vervuiling. Dit brengt extra kosten met zich mee. e -70.875 Investering wordt verder naar achteren geschoven. Budget wordt t.z.t. opnieuw ter votering aangeboden.
e 35.000
e 175.000 e -
e 42.295
e 57.995 e-
e 166.439
Toelichting
e -408.052 Investering wordt verder naar achteren geschoven. Budget wordt t.z.t. opnieuw ter votering aangeboden.
e-
e-
e 166.439 e -
Mutatie totaal krediet
Pumptrack in 2025 on hold (BW2500196) gezet waardoor de kosten grotendeels doorschuiven naar 2026. Bovendien is extra krediet van e 75.000 nodig voor extra belasting van de grond om verzakking te voorkomen. Dit wordt gedekt uit de Brede SPUK regeling.
ee - 556.237 Investering wordt verder naar achteren geschoven. Budget wordt t.z.t. opnieuw ter votering aangeboden.
e 488.343
e-
e-
e 132.321
e-
e-
e-
e 98.293
e-
e-
e-
e-
e 100.971
e-
e-
e-
e-
e 165.321
e-
Beleidsveld
Omschrijving
Oorsprong
Categorie
Realisatie t/m augustus 2025
Begroting jaarschijf 2025 voor SW
Mutatie in jaarschijf 2025
Begroting Totaal krediet jaarschijf 2025 na SW
Mutatie totaal krediet C-
Beleidsveld 3.1 Sport
BVCB veld 5
Vervanging
C-
C-
C-
C-
C 99.321
Beleidsveld 3.1 Sport
CVV veld 3
Vervanging
C-
C-
C-
C-
C 950.097 C -
Beleidsveld 3.1 Sport
CVV veld 5
Vervanging
C-
C-
Beleidsveld 3.1 Sport
HBR veld 1
Vervanging
C-
C-
C-
C-
C 99.321
C-
C-
C-
C 475.195
Beleidsveld 3.1 Sport
HVB veld 1
Vervanging
C-
C-
C-
C-
C 837.317 C -
Beleidsveld 3.1 Sport
Jeu de boules Bleiswijk
Vervanging
C-
C-
C-
C-
C 155.001
C-
Beleidsveld 3.1 Sport
Orioles honkbal
Vervanging
C-
C-
C-
C-
C 102.071
C-
Beleidsveld 3.1 Sport
SV soccer boys veld 2
Vervanging
C-
C-
C-
C-
C 99.321
C-
Beleidsveld 3.1 Sport
SV soccer boys veld 5&Ó
Vervanging
C-
C-
C-
C-
C 1.023.805
C-
Beleidsveld 3.1 Sport
Terreinafrastering Sportpark Merenveld
Vervanging
C-
C-
C-
C-
C 95.194 C -
Beleidsveld 3.1 Sport
Terreinverharding Sportpark Merenveld
Vervanging
C-
C-
C-
C-
C 203.821
Beleidsveld 3.1 Sport
TOGB veld 1,5 + voetbal/tennis
Vervanging
C-
C-
C-
C-
C 350.666 C -
Beleidsveld 3.1 Sport
Triomf 2027
Vervanging
C-
C-
C-
C-
Totaal Beleidsveld 3.1 Sport
C 515.704 C 1.872.513
Beleidsveld 3.2 Cultuur Cultuurhuis Blok B - Bouw
Nieuw
Beleidsveld 3.2 Cultuur Cultuurhuis Blok B Duurzaamheid
Nieuw
Beleidsveld 3.2 Cultuur Cultuurhuis Blok B Installaties
Nieuw
Beleidsveld 3.2 Cultuur Cultuurhuis Blok B - Inventaris los
Nieuw
Beleidsveld 3.2 Cultuur Cultuurhuis Blok B - Inventaris vast
Nieuw
Beleidsveld 3.2 Cultuur Upgrade evenemententerrein Evenementenbel Nieuw eid
Beleidsveld 3.2 Cultuur
C-
C-
C-
C463.477
C -735.487
C-
C-
C-
C-
C-
C 7.187.816 C 1.137.026
C-
C -1.025.50 6
C 500.000
C-
In 2020 is de eerste C -2.000.000 fase van het evenemententerrein afgerond. De vervolgfase is bijgesteld naar een realistische investering van C500.000 op basis van nieuwe inzichten.
C 500.000 C -2.000.00 0
30
Gemeente Lansingerland
Toelichting
Beleidsveld
Omschrijving
3.3 Onderwijs en kinderopvang
Aankoop gronden Wilderszijde onderwijshuisvesting
3.3 Onderwijs en kinderopvang 3.3 Onderwijs en kinderopvang
3.3 Onderwijs en kinderopvang 3.3 Onderwijs en kinderopvang 3.3 Onderwijs en kinderopvang 3.3 Onderwijs en kinderopvang
31
Categorie
Realisatie t/m augustus 2025
Begroting jaarschijf 2025 voor SW
Mutatie in jaarschijf 2025
Begroting Totaal krediet jaarschijf 2025 na SW
Nieuw
e-
e 1.378.408
e -1.378.408
e-
Anne Frank Integraal Vervanging verduurzaamheidsmaatregele HuisvestingsPlan n (IHP) Bouwrijp maken tijdelijke Integraal Nieuw huisvesting HuisvestingsPlan (IHP)