[T25.03610] Leefomgevingsfoto Lansingerland
Tekst van het document
28
Leefomgevingsfoto Lansingerland Ten behoeve van Omgevingsvisie 2.0 projectnummer 0489196.100 27 januari 2025 Gemeente Lansingerland
antea'group
In de gemeente Lansingerland liggen de concentraties in de kernen over het algemeen tussen de 0,2 en 0,3 ^g/m3. Direct aan de A12 zijn de concentraties hoger, rond de 0,5 ^/m3. Dit zijn gemiddelde waardes voor stedelijke gebieden in Nederland.
Figuur 5-4: Concentraties roet 2022 (EC). Bron: RIVM.
5.3.5
Geur Geurbelastende activiteiten zijn er in diverse vormen. Zo kunnen mensen geurhinder ondervinden van bedrijven en fabrieken, horecagelegenheden, agrarische bedrijven en mestuitrijding of wegverkeer. Maar ook barbecues, vuurkorven en openhaarden kunnen een bron van geurhinder zijn. In Lansingerland is er geen geurhinder door industrie. Het aantal gemelde stankklachten in de gemeente is niet significant (bron: Staat van Rijnmond, 2023).
5.4
Referentiesituatie Autonoom neemt de concentratie van luchtverontreinigende stoffen af. Volgens de NSL Monitoringstool neemt deze in de bebouwde kernen grofweg af tot waarden tussen de 14 en 17 ^g/m3 voor stikstofdioxide en tussen de 15 en 16 ^g/m3 voor fijnstof. Autonoom is voor roet, in lijn met de afname van de uitstoot van stikstofdioxide, aan te nemen dat de uitstoot van roet afneemt doordat het wagenpark van Nederland geleidelijk aan zal elektrificeren. Fossielvrije industrie en duurzame verwarming dragen hier ook aan bij. In 2024 is de trend van schoner wordende lucht reeds waar te nemen. Het gebruik van elektrische personenauto's is toegenomen, en personenauto's op fossiele brandstoffen zijn schoner geworden. Oudere, meer vervuilende, (vracht)auto's zijn worden minder gebruikt. Mogelijk onder druk van de milieuzones in verschillende steden in Nederland ('Berekening van effecten van milieuzones en zero-emissie zones', N.E Ligterink namens TNO, 26-4 2024). Dit verlaagt in grotere steden de concentraties luchtvervuilende stoffen en zorgt in resterende gebieden dat de achtergrondconcentraties verlagen. Dit heeft mogelijk positieve effecten op de gemeente Lansingerland vanwege de ligging in dichtbevolkt gebied tussen meerdere grote steden. Elektrisch vervoer produceert geen uitlaatgassen, en is geen directe bron van stikstof- en roetuitstoot.
Elektrische wagens produceren echter nog steeds fijnstof. Door het vaak hogere gewicht van elektrische auto's en vrachtwagens is de bandenslijtage en bijbehorende fijnstofuitstoot hoger dan van equivalente fossiel vervoer. Een ander groot component van fijnstofuitstoot door auto's is remslijtage. Deze is bij elektrische auto's lager door 29
Leefomgevingsfoto Lansingerland Ten behoeve van Omgevingsvisie 2.0 projectnummer 0489196.100 27 januari 2025 Gemeente Lansingerland
antea'group
gebruik van regeneratief remmen op de motor. Per saldo is de fijnstofuitstoot van elektrische personenauto's ongeveer 17% lager dan van equivalente fossiel aangedreven auto's (bron: Milieu Centraal, 2024). Een ontwikkeling die wel mogelijk negatief effect gaat hebben op de luchtkwaliteit in de gemeente Lansingerland, en dan met name het zuiden van de gemeente, is de opening van de nieuwe A16 in (naar verwachting) 2025. Grote hoeveelheden snel rijdend verkeer gaan gebruik maken van deze nieuwe verbinding, met meer uitstoot van luchtverontreinigende stoffen als stikstofoxide en fijnstof binnen de gemeente als gevolg. Berekeningen in kader van het CIMLK (Centraal Instrument Monitoring Luchtkwaliteit) uitgevoerd door DCMR Milieudienst Rijnmond laten een verwachte afname zien van de gemiddelde hoeveelheid stikstof en fijnstof in de lucht in Lansingerland. Wel kan de opening van de A16 mogelijk leiden tot een lokale piek in stikstofuitstoot. In de bijgevoegde kaarten is de verwachte ontwikkeling van de stikstofconcentraties langs de wegen in Lansingerland te zien.
Figuur 5-5 Verwachte ontwikkeling Stikstofconcentratie Lansingerland. (V.l.n.r.: 2022, 2025, 2030) (Bron: DCMR Milieudienst Rijnmond)
5.5
Trends en ontwikkelingen ^
Toename van ultrafijnstof rond luchthavens: Recente studies wijzen op gezondheidsrisico's door ultrafijnstof rond luchthavens zoals Schiphol. Deze deeltjes, afkomstig van vliegtuiguitstoot, dringen diep door in de longen en bloedvaten. Bewoners in nabijgelegen gebieden hebben een verhoogd risico op longaandoeningen en hart- en vaatziekten, aldus TNO.
^
Fijnstof: De hoeveelheden fijnstof (zowel PM10 als PM 2,5) in de lucht zijn de afgelopen jaren landelijk sterk gedaald. Dat komt door allerlei maatregelen. Zowel het verkeer, maar ook de industrie en de energiesector stoten minder fijnstof uit. Door het Schone Lucht Akkoord en andere beleidsafspraken zal de gemiddelde hoeveelheid fijnstof in de lucht de komende jaren nog verder afnemen
^
Landbouwtransitie: Veehouderijen zijn een grote bron van uitstoot van fijnstof. Wegens stikstofmaatregelen sluiten meer veehouderijen hun deuren of stappen over op akkerbouw en alternatieve manieren van boeren. Dit draagt bij aan een verbetering van de luchtkwaliteit.
•
Strengere normen in 2050: De verwachting is, dat in 2050, in lijn met het zero-pollution beleid van de EU, er voldaan moet worden aan de WHO 2021 waarden. Dit zal nog meer inspanningen vragen om een betere luchtkwaliteit te bewerkstelligen.
30
Leefomgevingsfoto Lansingerland Ten behoeve van Omgevingsvisie 2.0 projectnummer 0489196.100 27 januari 2025 Gemeente Lansingerland
5.6
antea'group
Beoordeling
Huidige situatie De aspecten van luchtkwaliteit in Lansingerland worden neutraal tot positief beoordeeld in de huidige situatie. De luchtkwaliteit in Lansingerland is over het algemeen redelijk, met waarden voor stikstofdioxide (NO2), fijnstof (PM10) en PM2,5 die voldoen aan de wettelijke grenswaarden. Echter, de concentraties liggen vaak boven de WHO-advieswaarden, wat wijst op een gezondheidsrisico voor de bewoners, vooral in de nabijheid van drukke verkeerswegen zoals de A12 en N209. De concentraties fijnstof liggen overal onder de grenswaarde van 40 ^g/m3, maar de WHO-advieswaarde van 15 ^/m3 wordt niet gehaald. Wat betreft PM2,5 zijn de concentraties acceptabel op basis van de wettelijke norm (25 ^/m3), maar de WHO-streefwaarde blijft buiten bereik. Roetconcentraties liggen binnen acceptabele grenzen, hoewel de nabijheid van de A12 tot verhoogde concentraties leidt. Desondanks blijft er een risico voor de volksgezondheid door de verhoogde concentraties stikstofdioxide en roet nabij belangrijke uitlaatbronnen. Geurhinder komt af en toe voor, maar dit lijkt geen significant aandachtspunt te zijn. Referentiesituatie De beoordeling voor de referentiesituatie is lastiger. Enerzijds neemt de luchtkwaliteit toe, maar anderzijds worden de eisen ook strenger.
Volgens de EU-luchtkwaliteitsnormen is bijvoorbeeld het streven om tegen 2050 een gifvrij milieu in de EU te realiseren door nul verontreiniging te bereiken. In deze beoordeling gaan we uit van de kwaliteit zelf, vandaar de verbetering van de beoordeling. In de referentiesituatie wordt namelijk een afname van de concentraties luchtverontreinigende stoffen verwacht, door de verschuiving naar elektrische voertuigen en een duurzamere industrie. De concentraties stikstofdioxide zullen dalen naar waarden tussen de 14 en 17 ^/m3 in de bebouwde kernen, wat een verbetering betekent ten opzichte van de huidige situatie. Fijnstofconcentraties zullen eveneens licht dalen naar waarden tussen de 15 en 16 ^/m3, waardoor ze dichter bij de WHO-streefwaarde komen, maar deze wordt dan niet volledig gehaald. Roetconcentraties zullen afnemen door de elektrificatie van voertuigen, wat leidt tot een verbetering, maar de afname zal geleidelijk zijn. Voor geurhinder worden geen significante ontwikkelingen verwacht. Het effect van de opening van de A16 kan in de beginperiode leiden tot een verhoogde concentratie van stikstofdioxide en fijnstof in het zuiden van de gemeente, wat een negatieve invloed kan hebben, maar ook daar zal verduurzaming uiteindelijk voor minder negatieve effecten zorgen. Daartegenover staat dat de normen per 2030 strenger worden.
Voor alle aspecten is de referentiesituatie dan ook licht positiever beoordeeld dan de referentiesituatie.
31
Leefomgevingsfoto Lansingerland Ten behoeve van Omgevingsvisie 2.0 projectnummer 0489196.100 27 januari 2025 Gemeente Lansingerland
6.
Omgevingsveiligheid
6.1
Introductie
antea'group
Omgevingsveiligheid, voorheen externe veiligheid, betreft de risico's die ontstaan door de aanwezigheid van risicovolle inrichtingen en het transport van gevaarlijke stoffen, evenals andere risicobronnen die de veiligheid van mens en leefomgeving kunnen beïnvloeden. Dit hoofdstuk richt zich op verschillende belangrijke aspecten, te beginnen met aandachtsgebieden. Aandachtsgebieden zijn zones rondom risicovolle activiteiten waar extra aandacht nodig is voor de bescherming van mensen tegen mogelijke incidenten met gevaarlijke stoffen. Binnen deze gebieden kunnen bij een ongeval met gevaarlijke stoffen levensbedreigende gevaren voor personen in gebouwen optreden, zelfs als de kans daarop klein is. Er wordt onderscheid gemaakt tussen drie soorten aandachtsgebieden: brandaandachtsgebied, explosieaandachtsgebied en gifwolkaandachtsgebied. Aandachtsgebieden zijn gekoppeld aan activiteiten, zoals inrichtingen en routes. Risicovolle inrichtingen zijn bedrijven of locaties waar gevaarlijke stoffen worden geproduceerd, opgeslagen of verwerkt. Deze inrichtingen vereisen specifieke veiligheidsmaatregelen om omwonenden te beschermen tegen de risico's die gepaard gaan met de aanwezigheid en het gebruik van gevaarlijke stoffen. Routes waarover gevaarlijke stoffen worden vervoerd, zoals wegen, spoorlijnen en waterwegen, vormen potentiële risico's voor de omgeving.
Deze routes vereisen nauwkeurige monitoring en veiligheidsprotocollen om incidenten te voorkomen en de impact op de omgeving te minimaliseren. Transport vindt ook plaats via ondergrondse leidingen. Ondergrondse leidingen voor het transport van gevaarlijke stoffen, zoals gas of chemicaliën, die bij lekkage of breuk risico's kunnen opleveren voor de omgeving. Vanwege de potentiële gevaren zijn deze leidingen onderhevig aan strenge veiligheidsnormen en vereisen ze regelmatig onderhoud en inspectie. Tot slot zijn er nog andere potentiële gevaren in de leefomgeving, zoals windturbines of hoogspanningslijnen, die specifieke aandacht vereisen om de veiligheid en gezondheid van bewoners te waarborgen. Hoewel deze bronnen minder frequent tot incidenten leiden, is het belangrijk om de risico's te evalueren en passende maatregelen te treffen Elektromagnetische straling is een breed natuurkundig begrip. Elektromagnetische straling is de 'voortplanting door de ruimte van elektrische en magnetische trillingen'. Voorbeelden zijn: licht, warmte en radiogolven, afkomstig van bronnen zoals hoogspanningsleidingen en zendmasten. Blootstelling aan straling kan ook gezondheidsrisico's met zich meebrengen. Thema
Aspecten
Omgevingsveiligheid
Aandachtsgebieden Risicovolle inrichtingen Transportroutes gevaarlijke stoffen Overige risicobronnen Straling
6.2
Beleids- en beoordelingskader Omgevingswet Onder de Omgevingswet staat de omgeving nadrukkelijk meer centraal dan bij de voorgaande wetgeving en wordt externe veiligheid benoemd als omgevingsveiligheid. Daarbij: " Blijft de normering van plaatsgebonden risico onveranderd; " Worden voor de omgang met het groepsrisico aandachtsgebieden geïntroduceerd; " Wordt de kwetsbaarheid van functies geduid met 3 klassen: beperkt kwetsbaar, kwetsbaar en zeer kwetsbaar, te bepalen per gebouw, locatie en functie; " Zijn zaken als bereikbaarheid voor hulpdiensten en bluswater, die eerst onder het Bouwbesluit 2012 vielen, nu onderdeel van de regels die in het omgevingsplan opgenomen worden en zo onderdeel worden van een breder beoordelingskader2. Het beoordelingskader vanuit het Bouwbesluit was enkel de branduitbreiding naar een ander perceel en kan via de nieuwe werkwijze breder worden ingezet. 32
Leefomgevingsfoto Lansingerland Ten behoeve van Omgevingsvisie 2.0 projectnummer 0489196.100 27 januari 2025 Gemeente Lansingerland
antea'group
Aandachtsgebieden Vanaf het van kracht worden van de Omgevingswet bestaan er van rechtswege aandachtsgebieden langs of rondom risicobronnen. In bijlage VII van het Besluit kwaliteit leefomgeving wordt - voor de daarin aangewezen risicobronnen - een vaste afstand voor deze aandachtsgebieden gegeven, of is aangegeven dat deze berekend moeten worden. Een aandachtsgebied is een gebied waarbinnen personen in een gebouw onvoldoende beschermd kunnen zijn tegen de gevolgen van een incident met gevaarlijke stoffen. De Omgevingswet kent drie soorten aandachtsgebieden: " Een brandaandachtsgebied (bijvoorbeeld een plasbrandgebied langs het spoor of fakkel-brand bij een hogedruk aardgastransportleiding); " Een explosieaandachtsgebied (bijvoorbeeld langs het spoor of bij een LPG-tankstation); " Een gifwolkaandachtsgebied (bijvoorbeeld rondom chemische bedrijven). Een aandachtsgebied markeert het gebied waarbinnen bij een incident met gevaarlijke stoffen het effect het meest nadrukkelijk optreedt. Aandachtsgebieden zijn dus effectgebieden. De omvang van een aandachtsgebied zegt niets over de kans op een incident. De kans op een incident wordt genormeerd via het plaatsgebonden risico. Uit die normstelling volgt dat binnen de plaatsgebonden risico contour geen (zeer)kwetsbaar gebouw mag worden gerealiseerd.
Ten voorbeeld: Het aandachtsgebied langs de Betuweroute is even groot als langs een spoorlijn die incidenteel in gebruik is. De plaatsgebonden risicocontour is langs de Betuweroute vele meters breed, langs een spoorlijn met incidenteel gebruik is de breedte 0 of 1 meter. Aandachtsgebieden zijn geïntroduceerd om een betere communicatie over de ruimtelijke impact van incidenten met gevaarlijke stoffen mogelijk te maken en om gebieden af te bakenen waarbinnen voorschriftengebieden worden aangewezen door het bevoegd gezag (gemeenteraad) en omgevingsmaatregelen kunnen worden toegepast om de veiligheid te optimaliseren. Basisnet vervoer gevaarlijke stoffen Het basisnet voor het vervoer van gevaarlijke stoffen zijn de wegen en spoortracés waarover het vervoer van gevaarlijke stoffen mag plaatsvinden. Het vervoer van stoffen met hoog brand- of explosiegevaar creëert een extern veiligheidsrisico bij ongelukken. Om de (spoor)wegen die deel uitmaken van het basisnet zijn contouren met een verhoogd risico op brand- en explosiegevaar, en risico op gifwolken gelegen. Binnen deze contouren zijn sommige functies beperkt toegestaan. Gemeentes hebben zelf regie over wat acceptabele risiconiveaus zijn voor de functies die wel zijn toegestaan binnen de aandachtsgebieden. Hiervoor gelden geen harde landelijke grenzen.
Ontwerpbesluit Windturbines Het Ontwerpbesluit Windturbines geeft kaders mee voor wat betreft omgevingsveiligheid rondom windturbines: " Voor beperkt kwetsbare gebouwen gelden dezelfde waarden als voor kwetsbare en zeer kwetsbare gebouwen: PR = 1 x 10"6 contour; " Voor domino-effecten wordt een norm vastgelegd: een risicovolle activiteit mag geen PR = 1 x 10"6 contour veroorzaken die over omliggende kwetsbare en zeer kwetsbare gebouwen valt als gevolg van de plaatsing van de windturbine. Dit moet middels een berekening (een QRA) worden aangetoond. Omgevingsveiligheidsbeleid Zuid-Holland Vanwege de hoge bevolkingsdichtheid en de grote hoeveelheid industrie in de provincie heeft Zuid-Holland een overkoepelend beleid voor omgang met externe veiligheidsrisico's opgesteld. Het externe veiligheidsbeleid van de provincie Zuid-Holland is opgesteld om risico's van ongevallen met gevaarlijke stoffen te minimaliseren. Dit draagt bij aan een veilige en leefbare provincie, terwijl tegelijkertijd economische activiteiten en ruimtelijke ontwikkelingen worden gefaciliteerd. De provincie benadrukt net als het rijk de volgende aspecten: ^ Clusteren van risicovolle activiteiten: Risicovolle bedrijven worden samengebracht in specifieke risicogebieden, om blootstelling van de bevolking te beperken en ruimte efficiënter te benutten.
^ Risico's reduceren aan de bron: De provincie zet in op veiligere productie- en transportprocessen en ondersteunt het gebruik van veilige transportroutes.
33
Leefomgevingsfoto Lansingerland Ten behoeve van Omgevingsvisie 2.0 projectnummer 0489196.100 27 januari 2025 Gemeente Lansingerland
antea'group
Straling Nederland hanteert, net als de meeste andere Europese landen, de blootstellingslimieten van de 'International Commission on Non-Ionizing Radiation Protection' (ICNIRP). Hiermee wordt geborgd dat de stralingswaarden ver onder de grenswaarden blijven, deze limieten houden rekening met kwetsbare groepen zoals kinderen, zwangeren en oudere mensen. De GGD hanteert een voorzorgsbeleid waarbij om risico op gezondheidseffecten te voorkomen kwetsbare functies (functies waar langdurig verblijf plaatsvindt) een maximale jaarlijkse gemiddelde blootstelling van 0,4 microtesla mogen hebben. Om dit te voorkomen zijn er richtlijnafstanden voor hoogspanningskabels, ondergrondse elektriciteitskabels, transformatorhuisjes en andere delen van het elektriciteitsnetwerk opgesteld waarbinnen sterke beperkingen gelden voor de toegestane activiteiten en bebouwing. (Bron: GGD GHOR, 2024).
6.3
Huidige situatie
6.3.1
Aandachtsgebieden De brand-, explosie- en gifwolkaandachtsgebieden staan in figuur 6.1 hieronder weergegeven. Deze aandachtsgebieden zijn in de kaart gestreept aangegeven. Ze liggen veelal rondom het basisnet weg- en spoor, buisleidingen en locaties waar verwerking of opslag van gevaarlijke stoffen plaatsvindt. In de tweede kaart, figuur 6.2 is het zogeheten plaatsgebonden risico weergegeven. Het plaatsgebonden risico staat voor de kans op overlijden bij een ongeluk of incident op deze locatie in een jaar. Plaatsgebonden risico is niet hetzelfde als een aandachtsgebied, het is slechts een gereedschap om de grootte van het risico op overleiden per locatie in kaart te brengen. Het is echter nuttig het plaatsgebonden risico in beeld te hebben wanneer men naar de aandachtsgebieden kijkt om zo het daadwerkelijke gevaar binnen een aandachtsgebied in te kunnen schatten. PR-10-6 is indicatief van een risico van 1 op de 1 miljoen dat iemand in dat gebied komt te overlijden als gevolg van een ongeluk met gevaarlijke stoffen. Gebieden met dit risiconiveau zijn in de gemeente Lansingerland enkel direct om buisleidingen gelegen en komen niet veel voor in de gemeente. PR-10-8 risicocontouren geven een risico van 1 op de 100 miljoen weer. Deze liggen in de gemeente ook rondom buisleidingen, maar ook om locaties voor opslag van gevaarlijke stoffen.
Deze zijn mogelijk aan verandering onderhevig, omdat nog niet alle definitieve aandachtsgebieden zijn vastgesteld (de luchthaven, vliegroutes en windmolens aan de grens met de gemeente Zoetermeer hebben hierin op het moment van schrijven nog geen plek). Vooralsnog geeft dit een indicatief beeld van de belangrijkste risicobronnen binnen de gemeente Lansingerland zelf. De luchthaven en de windmolens zijn namelijk in andere gemeentes gelegen.
34
Leefomgevingsfoto Lansingerland Ten behoeve van Omgevingsvisie 2.0 projectnummer 0489196.100 27 januari 2025 Gemeente Lansingerland
antea'group
Legenda: Q Brandaandachtsgebied [
Explosieaandachtsgebied (incl. Vuurwerk en Civiel) Gifwolkaandachtsgebied Placeholder aandachtsgebied
Knnsweg addi 2 lertaan
KWIn-DelIgauw
Bleiswifk
ļeveohutzeiļ'
Bertce) en Rodents
Ztveth
IIMN ļ
Figuur 6-1: Aandachtsgebieden omgeving Lansingerland ten aanzien van Omgevingsveiligheid (bron: Atlasleefomgeving, 2024)
35
Leefomgevingsfoto Lansingerland Ten behoeve van Omgevingsvisie 2.0 projectnummer 0489196.100 27 januari 2025 Gemeente Lansingerland
antea'group
Plaatsgebonden risico PR 10-5
m lR
İ..j PR 10-6
m
c5 1 Ĵ 7 iDB Z(ÿto*tvXļe
Oow//
zot Mn» «
Nfe ■MBMI
Ķrufţvvwg
Rvkkeveei 9i
IflNMÈOd
AcxcrsMouoo r- - ly - f 1
KtapMļk Koomgvxy
* ^^9
KiNļ/ntshol
Warmoezierswog BerVet en Roetonrrp
B*Hy»che«hoek ZutúpoidiH
Ooahoņck.Wtkier.
I 1 0İŅįt...... Ml .mi;
RodęnnĮŚ
Sc/wporoeA
Éjtf
Figuur 6-2 Plaatsgebonden risicocontouren Lansingerland. (bron: Ministerie lenW, Register Externe Veiligheid 2024)
6.3.2
Risicovolle inrichtingen Risicovolle inrichtingen komen beperkt voor in Lansingerland. Er zijn enkele LPG-tankstations langs doorgaande wegen met een risicocontour. Deze zijn te zien in de figuur hieronder. Het gaat om G.S. Van de IJssel B.V. en om Garage Langelaan B.V. Binnen de risicocontouren zijn in principe geen nieuwe kwetsbare objecten mogelijk. De figuur laat ook enkele kleinere risicovolle inrichtingen zien met een beperkte plaatsgebonden risicocontour.
36
Leefomgevingsfoto Lansingerland Ten behoeve van Omgevingsvisie 2.0 projectnummer 0489196.100 27 januari 2025 Gemeente Lansingerland
antea'group
Figuur 6-3 LPG-vulpunten met risicocontouren (blauw) in Berkel en Rodenrijs.
Figuur 6-4 Risicovolle inrichtingen met placeholder aandachtsgebied (gestreepte cirkel), PR10-8 (groen)
Langs de A12 is distributiecentrum Hoogvliet gelegen. Hier worden verpakte gevaarlijke stoffen opgeslagen. Rondom het bedrijf is een placeholder gifwolkaandachtsgebied met een diameter van 3 km getekend. In 2024 hebben Omgevingsdiensten de opdracht gekregen opnieuw de gifwolkaandachtsgebieden rondom bedrijven te 37
Leefomgevingsfoto Lansingerland Ten behoeve van Omgevingsvisie 2.0 projectnummer 0489196.100 27 januari 2025 Gemeente Lansingerland
antea'group
berekenen. Vanaf 2025 gaat namelijk een nieuwe rekenmethode voor deze aandachtsgebieden gelden. Om duidelijk te maken dat op deze locatie een aandachtsgebied hoort te liggen is een placeholder in de kaart ingetekend. Daarnaast zijn er enkele kleinere bedrijven die met (opslag van) gevaarlijke stoffen werken, maar daar gaat het om kleine hoeveelheden. Hier zijn bij enkelen veiligheidsafstanden (vanwege brand en explosie) tot 50 meter aan gekoppeld. Het gaat dan doorgaans om bovengrondse opslagtanks met propaangas. De risicovolle inrichtingen met brand- en explosierisico's liggen buiten de bebouwde kom. 6.3.3
Transportroutes gevaarlijke stoffen In Lansingerland is enkel de A12 bij Bleiswijk onderdeel van het Basisnet transport gevaarlijke stoffen over de weg. Aan weerszijden van de snelweg liggen aandachtsgebieden voor brand, explosies en gifwolken. Binnen deze gebieden zijn beperkte ontwikkelmogelijkheden. Daarnaast is het nodig in deze gebieden veiligheidsmaatregelen te treffen. Deze aandachtsgebieden liggen er om bewoners en werkenden in deze gebieden te beschermen tegen de risico's van ongelukken met het vervoer van deze gevaarlijke stoffen. Het brandaandachtsgebied geldt tot 30 meter naast de buitenste rijbaan. Het explosieaandachtsgebied reikt tot 200 meter. Het gifwolkaandachtsgebied reikt tot 300 meter naast de buitenste rijbaan.
Figuur 6-5 Basisnet weg (snelweg A12) met brand-, explosie- en gifwolkaandachtsgebieden.
Bij de transporten van gevaarlijke stoffen over de weg wordt onderscheid gemaakt in het type gevaarlijke stof dat over het traject wordt vervoerd. Stofcategorie LF zijn brandbare vloeistoffen, stofcategorie LT zijn toxische vloeistoffen, en GF en GT zijn respectievelijke brandbare en toxische gassen. GP is een speciale subcategorie binnen de gevaarlijke stoffen, dit gaat om stoffen waarvoor in tunnels extra veiligheidsmaatregelen gelden. De categorieën eindigend op NR zijn 'niet relevant' in eventuele plaatsgebonden risico- en groepsrisicoberekeningen. Deze stoffen zijn nog steeds mogelijk gevaarlijk, maar niet significant genoeg om meegewogen te worden in de eerdergenoemde risicoberekeningen. In de tabel hieronder is de jaarintensiteit van het vervoer gevaarlijke stoffen over wegvak Z124 over 2023 weergegeven. Te zien is dat de meeste verplaatsingen plaatsvinden met ontvlambare vloeistoffen zoals brandstoffen (LF1 & LF2). Traject
LF1
LF2
LT1
LT2
GF0
GF3
GP
GNR
LNR
NR
Z124 (A12) Jaar: 2023
1428
2062
55
108
63
127
63
762
1637
63
38
Leefomgevingsfoto Lansingerland Ten behoeve van Omgevingsvisie 2.0 projectnummer 0489196.100 27 januari 2025 Gemeente Lansingerland
antea'group
Er liggen ook enkele transportroutes binnen de gemeente voor de bevoorrading tussen bedrijven en de snelweg. Omdat het lokaal om beperkte aantallen transport gaat (bijv. LPG-transport naar tankstations) zijn deze geen onderdeel van het Basisnet en worden hier andere rekenmethoden voor toegepast om eventuele veiligheidsrisico's te berekenen. De Hogesnelheidslijn maakt geen deel uit van het basisnet spoor. 6.3.4
Buisleidingen In de gemeente Lansingerland liggen meerdere buisleidingen: hogedruk aardgastransport-leidingen. De brandaandachtsgebieden komen overeen met de blauwe lijnen in de figuur hieronder. De buisleidingen hebben dus een invloedsgebied dat reikt tot de grenzen van de 1%-letaalzone (op deze plek komt in theorie ^ van de mensen om bij een calamiteit bij de buisleiding (fakkelbrand)). Met name de zuidzijde van de gemeente, langs Berkel en Rodenrijs (Zuidpolder, Boterland) richting Bergschenhoek, ligt een buisleiding langs bewoond gebied. Ook een gedeelte van de woningen aan de Noordeindseweg in Berkel en Rodenrijs hebben te maken met enkele buisleidingen. Rondom Bleiswijk is geen buisleiding aanwezig.
Figuur 6-6 Buisleidingen en veiligheidsafstanden zuidzijde gemeente (langs Berkel en Rodenrijs en Bergschenhoek).
39
Leefomgevingsfoto Lansingerland Ten behoeve van Omgevingsvisie 2.0 projectnummer 0489196.100 27 januari 2025 Gemeente Lansingerland
antea'group
Figuur 6-7: Buisleidingen en veiligheidsafstanden noordzijde gemeente (nabij Bleiswijk en buitengebied).
6.3.5
Overige risicobronnen In de figuur hieronder zijn de overige relevante risicobronnen ten aanzien van omgevingsveiligheid weergegeven. Aan de rand van de gemeente Zoetermeer staan drie windturbines met veiligheidsafstanden. Boven de oostzijde van Bleiswijk en over Bergschenhoek ligt een EV-zone van de aanvliegroute voor Rotterdam-The Hague Airport. (De driehoeken op de kaart zijn de eerdergenoemde LPG-tankstations).
Figuur 6-8: Overige risicobronnen Omgevingsveiligheid
40
Leefomgevingsfoto Lansingerland Ten behoeve van Omgevingsvisie 2.0 projectnummer 0489196.100 27 januari 2025 Gemeente Lansingerland
6.3.6
antea'group
Straling In de gemeente zijn hoogspanningsleidingen en transformatorhuisjes aanwezig. In het noorden van de gemeente lopen een 380 kV-hoogspanningsleiding en een 380/150 kV combinatie-hoogspanningsleiding, met een magneetveldzone van 60 meter aan weerszijden. Er bestaat geen gecentraliseerde kaart met locaties van transformatorhuisjes in Nederlandse woongebieden.
Figuur 6-9 Ligging 380 kV Verbinding/380 kV-150 kV Combinatielijn in het noorden van Lansingerland (Atlas Leefomgeving, RIVM, 2023)
6.4
Referentiesituatie De referentiesituatie in de gemeente Lansingerland is dynamisch en zal mogelijk veranderen door nieuwe ontwikkelingen, zoals de groei van de woningbouw. Dit kan leiden tot een toename van risico's, vooral in gebieden die zich binnen de bestaande aandachts- en risicovolle zones bevinden, zoals brandaandachtsgebieden en explosieaandachtsgebieden. De uitbreiding van woonwijken en de bijbehorende infrastructuur kan bovendien de blootstelling aan risicobronnen zoals gevaarlijke stoffen en hoogspanningsleidingen vergroten. Aangezien de vraag naar elektriciteit in verband met de energietransitie en woningbouw toeneemt, zullen er mogelijk meer hoogspanningsleidingen en transformatorhuisjes in woonwijken worden geplaatst. Dit vereist zorgvuldige afweging van de gezondheidsrisico's en het treffen van adequate veiligheidsmaatregelen. Risicobronnen De transportroute over de A12, de buisleidingen (hogedruk aardgastransport-leidingen) en de risicovolle inrichtingen zijn al aanwezig, naar verwachting komen er geen nieuwe bronnen bij. H2-Backbone De H2-waterstofbackbone wordt in de nabije toekomst aangelegd als deel van het Europese waterstofnetwerk. Dit specifieke tracé loopt van Noord-Nederland, via Noord- en Zuid-Holland richting het zuiden van het land en door naar België. Aan de H2-backbone zullen ook vertakkingen naar gebruik- en opweklocaties gerealiseerd worden.
De haven van Rotterdam wordt bijvoorbeeld ook aangesloten op deze backbone. De backbone komt te liggen in de naburige gemeente Zuidplas, waarvan een deel langs de grens aan de noordoostkant met Lansingerland zal lopen. Deze te realiseren waterstofleiding brengt nieuwe aandachtsgebieden en plaatsgebonden risico met zich mee. 41
Leefomgevingsfoto Lansingerland Ten behoeve van Omgevingsvisie 2.0 projectnummer 0489196.100 27 januari 2025 Gemeente Lansingerland
antea'group
Figuur 6-10 Indicatief Tracé H2-waterstofbackbone in energieregio Midden-Holland. In rood omcirkeld is het deel van het tracé dat mogelijk veiligheidseffecten in Lansingerland kan veroorzaken. (bron: Regionale Energiestrategie Voortgangsdocument 2023 Midden-Holland
Nieuwe ontwikkelingen Berkel en Rodenrijs Bij de beoogde woningbouwontwikkeling in Berkel en Rodenrijs worden geen kwetsbare functies in aandachtsgebieden geplaatst. Ook zijn er geen nieuwe risicovolle inrichting nabij kwetsbare functies gepland. Bleiswijk Bij de beoogde woningbouwontwikkeling in Bleiswijk worden geen kwetsbare functies in aandachtsgebieden geplaatst. Ook zijn er geen nieuwe risicovolle inrichting nabij kwetsbare functies gepland. Bergschenhoek Er liggen twee beoogde ontwikkellocaties in Bergschenhoek. De figuur hieronder toont de twee ontwikkelgebieden. Te zien is dat het brandaandachtsgebied (rood gearceerd) ten dele overlapt met deze potentiële ontwikkellocaties. De 100%-letaliteitgrens is de blauwe stippellijn. Bij een calamiteit met de buisleiding zal binnen die zone een theoretisch aantal van 100% van de aanwezig komen te overlijden. Voor ontwikkelingen binnen de invloedsgebieden van deze buisleiding moet het groepsrisico berekend en verantwoord worden. Voor het brand-aandachtsgebied dient de gemeente aanvullende voorschriften op te stellen om de veiligheid te waarborgen.
42
Leefomgevingsfoto Lansingerland Ten behoeve van Omgevingsvisie 2.0 projectnummer 0489196.100 27 januari 2025 Gemeente Lansingerland
antea'group
Figuur 6-11 Overlap brandaandachtsgebieden buisleidingen en twee ontwikkelgebieden Bergschenhoek.
6.5
Trends en ontwikkelingen ^
Toename transport van gevaarlijke stoffen: Het transport van gevaarlijke stoffen over de weg, per spoor en via buisleidingen neemt toe. Dit verhoogt de kans op incidenten, vooral in gebieden met intensief vervoer. Het RIVM rapporteert dat het aantal incidenten met gevaarlijke stoffen in 2022 licht is gestegen ten opzichte van eerdere jaren.
^
Overwegen omgevingsveiligheid energietransitie: In het kader van de energietransitie worden nieuwe technieken toegepast om de elektriciteits- en warmtevoorzieningen te verduurzamen. Deel van de transitieopgave is het opslaan van elektriciteit in accu's. Buiten elektrische auto's worden grootschalige batterijen voor elektriciteitsopslag bij opweklocaties steeds meer ingezet. Thuisaccu's worden in de toekomst ook betaalbaarder en aantrekkelijker voor huishouden met eigen energie-opwek. Accu's zijn moeilijk blusbaar bij brand. Met name in bewoonde gebieden is dit dan ook een veiligheidsrisico. Waterstof zal in de toekomst een grotere rol krijgen als energiedrager. Waterstof is zeer licht ontvlambaar en explosief. Transport van waterstof door buisleidingen brengt nieuwe risicocontouren met zich mee. De H2-waterstofbackbone wordt gerealiseerd als deel van een Europees waterstofnetwerk. Deze zal komen te liggen in de naburige gemeente Zuidplas, met een deel van het tracé ligging langs de grens met Lansingerland.
^
Toename hoogspanningsleidingen en transformatorhuisjes: In het kader van de energietransitie en woningbouwopgave neemt de vraag naar elektriciteit in Nederland toe. In veel gebieden is al sprake van netcongestie, waarbij het elektriciteitsnet de vraag en aanbod van stroom niet kan verwerken waardoor vragers van elektriciteit niet afdoende stroom kunnen ontvangen. De uitbreiding van het elektriciteitsnet heeft als gevolg dat er meer hoogspanningsleidingen worden aangelegd. Daarnaast wordt er verwacht dat er tot 2040 ongeveer 48.000 extra transformatorhuisjes in woonwijken geplaatst moeten worden. Wanneer er aan het voorzorgbeleid wordt voldaan levert dit geen nieuwe gezondheidsrisico's op.
43
Leefomgevingsfoto Lansingerland Ten behoeve van Omgevingsvisie 2.0 projectnummer 0489196.100 27 januari 2025 Gemeente Lansingerland
6.6
antea'group
Beoordeling Omgevingsveiligheid zeer negatief
negatief
neutraal
positief
zeer positief
Huidige situatie
Aandachtsgebieden Risicovolle inrichtingen Transportroutes gevaarlijke stoffen Buisleidingen Overige risicobronnen Straling
Referentiesituatie
Aandachtsgebieden Risicovolle inrichtingen Transportroutes gevaarlijke stoffen Buisleidingen Overige risicobronnen Straling
Huidige situatie De aspecten aandachtsgebieden, transportroutes gevaarlijke stoffen en overige risicobronnen zijn als licht positief beoordeeld. De risicovolle inrichtingen en stralinghinder neutraal. Alleen het aspect buisleidingen wordt licht negatief beoordeeld. De omgevingsveiligheid in Lansingerland wordt namelijk gekarakteriseerd door verschillende risicobronnen, zoals transportroutes voor gevaarlijke stoffen, buisleidingen en risicovolle inrichtingen. De A12 is een belangrijke transportroute voor gevaarlijke stoffen, waarbij met name de nabijgelegen aandachtsgebieden voor brand, explosie en gifwolken van invloed zijn. Risicovolle inrichtingen, zoals LPG-tankstations en bedrijven die gevaarlijke stoffen opslaan, bevinden zich voornamelijk langs de A12 en buiten de bebouwde kom, wat de impact op bewoonde gebieden beperkt. Echter, binnen de risicocontouren van bijvoorbeeld het distributiecentrum Hoogvliet en de buisleidingen langs de zuidkant van Lansingerland, kunnen zich veiligheidsrisico's voordoen, met name in geval van een calamiteit zoals een explosie of brand. De buisleidingen die door Berkel en Rodenrijs lopen, vormen een potentieel risico voor omwonenden, aangezien de veiligheidsafstanden groot zijn. Ondanks dat de gemeente wel aan alle wettelijke eisen voldoet, wordt dit aspect hierdoor als licht negatief beoordeeld.
De risico's van elektromagnetische straling zijn in de gemeente beperkt, maar de uitbreiding van hoogspanningsnetten kan op langere termijn zorgen voor extra aandachtspunten. De gemeente heeft maatregelen getroffen om risicovolle inrichtingen en transportroutes te reguleren, zoals het vermijden van kwetsbare functies in de directe nabijheid van de risicobronnen. Er zijn veiligheidsmaatregelen vastgesteld voor de aandachtsgebieden en risicovolle inrichtingen en de hoogspanningsleidingen liggen op afstand. Al met al is de situatie neutraal/positief, maar blijven er risico's bestaan die adequaat gemanaged moeten worden. Referentiesituatie In de referentiesituatie zijn een aantal aspecten negatiever beoordeeld. De referentiesituatie in Lansingerland is namelijk dynamisch en zal mogelijk veranderen door nieuwe ontwikkelingen, zoals de meer woningbouw. Deze groei kan leiden tot een toename van risico's, vooral in gebieden die zich binnen de bestaande aandachts- en risicovolle zones bevinden, zoals brandaandachtsgebieden en explosieaandachtsgebieden. De uitbreiding van woonwijken en de bijbehorende infrastructuur kan bovendien de blootstelling aan risicobronnen zoals gevaarlijke stoffen en hoogspanningsleidingen vergroten. Al zullen ten alle tijden de normen en regelgeving gehanteerd moeten worden, waardoor de veiligheid gewaarborgd blijft.
De vraag naar elektriciteit in verband met de energietransitie en woningbouw zal waarschijnlijk toenemen, wat kan resulteren in de aanleg van meer hoogspanningsleidingen en transformatorhuisjes in woonwijken. Deze ontwikkelingen vereisen een zorgvuldige afweging van gezondheidsrisico's en het treffen van adequate veiligheidsmaatregelen om te voldoen aan de geldende normen en aan het voorzorgbeleid. Aangezien er geen nieuwe risicobronnen worden toegevoegd, zullen de risico's vooral voortkomen uit de veranderingen in het gebruik van de ruimte en de nabijheid van bestaande risicovolle locaties.
44
Leefomgevingsfoto Lansingerland Ten behoeve van Omgevingsvisie 2.0 projectnummer 0489196.100 27 januari 2025 Gemeente Lansingerland
7.
Lichthinder
7.1
Introductie
antea'group
Lichthinder is een steeds belangrijker thema. De biologische klok van mensen, en het natuurlijke ritme van de dag en nacht zijn belangrijk voor het gezond kunnen functioneren van mensen en dieren. Het opkomen en ondergaan van de zon bepalen wanneer men behoefte krijgt te slapen en wanneer de natuurlijke activiteit afneemt. Wanneer deze biologische klok verstoord wordt door excessief nachtelijk kunstlicht in de leefomgeving kunnen slaappatronen verstoord raken. Verstoorde slaap kan verschillende negatieve gezondheidseffecten veroorzaken of versterken. Overmatige of ongewenste kunstmatige verlichting kan slaapverstoring en andere gezondheidsklachten veroorzaken, evenals invloed uitoefenen op flora en fauna. Beheersing van lichtvervuiling en waarborgen van donkerte zijn daarom belangrijk voor het welzijn van mens en dier. Dit hoofdstuk behandelt de lichtemissie in de gemeente Lansingerland.
7.2
Thema
Aspecten
Lichthinder
Lichthinder
Beleids- en beoordelingskader Geen specifiek wettelijk beleids- en beoordelingskader Voor het milieuaspect Lichthinder is er geen specifiek wettelijk beleids- en beoordelingskader. De hemelhelderheid is een maat voor hoe donker het 's nachts is. Het betreft de luminantie (lichtsterkte per oppervlakte-eenheid) in het punt aan de hemel als je recht omhoogkijkt (het zogenaamde Zenit). Vooral door de hoeveelheid kunstmatige verlichting kan de luminantie sterk variëren in Nederland. De hemelhelderheid wordt uitgedrukt in het aantal zichtbare sterren bij een onbewolkte nacht. Een tweede factor in het kader van lichthinder is lichtemissie. De lichtemissie is de bronuitstoot van licht, uitgedrukt in E-10 WatVcm2Meradiaal. Lichthinder is door de Rijksoverheid benoemt als een thema dat decentrale overheden zelf moeten afwegen. Er zijn in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) wel rijksinstructieregels voor kunstlicht in de tuinbouw bij kassen opgenomen. De regels gelden voor glastuinbouwbedrijven. Rijksregels kunstlicht in de tuinbouw Voor kunstlicht in de tuinbouw bij kassen (in vaktaal: assimilatiebelichting of assimilatieverlichting) staan rijksregels in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal, artikel 4.790).
Dit is ter voorkoming van lichthinder en om de duisternis en het donkere landschap te beschermen: ^ Bij het gebruik van assimilatiebelichting met een verlichtingssterkte van 15.000 lux of meer is de lichtuitstraling van zonsondergang tot zonsopgang verminderd door de bovenzijde van de kas te voorzien van een lichtscherminstallatie waardoor de lichtvermindering ten minste 98% is en de gevel van de kas zo af te schermen dat op een afstand van 10 m van de gevel de lichtvermindering ten minste 95% is en de in de kas gebruikte lampen niet zichtbaar zijn; ^ Bij het gebruik van assimilatiebelichting met een verlichtingssterkte van minder dan 15.000 lux is de lichtuitstraling verminderd door de bovenzijde van de kas te voorzien van een lichtscherminstallatie waardoor de lichtvermindering (ten minste 98% is tijdens de donkerteperiode en ten minste 74% tijdens de nanacht) en de gevel van de kas van zonsondergang tot zonsopgang zo af te schermen dat op een afstand van 10 m van de gevel de lichtvermindering ten minste 95% is en de in de kas gebruikte lampen niet zichtbaar zijn. De donkerteperiode is de periode van 1 november tot 1 april van 18.00 tot 24.00 uur en van 1 april tot 1 mei en van 1 september tot 1 november van het tijdstip van een half uur na zonsondergang tot 02.00 uur.
De nanacht is de periode van 1 november tot 1 april van 24.00 uur tot het tijdstip van zonsopgang en van 1 april tot 1 mei en van 1 september tot 1 november van 02.00 uur tot het tijdstip van zonsopgang.
45
Leefomgevingsfoto Lansingerland Ten behoeve van Omgevingsvisie 2.0 projectnummer 0489196.100 27 januari 2025 Gemeente Lansingerland
7.3
antea'group
Huidige situatie Als glastuinbouwgemeente in een metropoolregio ligt de gemeente in fel kunstmatig verlicht gebied. De hemelhelderheid wordt bepaald door de verlichting in de wijde omgeving en bepaalt de mate van duisternis op een locatie. De hemelhelderheid wordt uitgedrukt in het aantal zichtbare sterren op een onbewolkte nacht. De figuur met de hemelhelderheid laat zien dat de gemeente Lansingerland en ook de buurgemeenten, in een zeer verlicht gebied liggen, waar slechts grotendeels tussen de 10 en 35 sterren te zien zijn op een heldere nacht. Ter vergelijking: op de Veluwe of de Waddenzee zijn er op een heldere nacht meer dan 4.000 sterren zichtbaar. De logische oorzaak van de lichtuitstraling is de grote hoeveelheid glastuinbouw die Lansingerland rijk is. Daarnaast dragen mogelijk de grote hoeveelheid glastuinbouw, de industriële haven van Rotterdam en de ligging van de gemeente in de dichtbevolkte metropoolregio Rotterdam-Den Haag bij aan een regiobrede overvloed aan nachtelijke verlichting. Let op; deze informatie stamt uit 2015 en is indicatief opgenomen. Op Figuur 7-1 is te zien dat er vooral sprake is van lichtemmissie in de kernen en in het buitengebied. De meeste lichtemissie in zichtbaar tussen de kernen Bleiswijk en Bergschenhoek en ten noordoosten van Bleiswijk, dit zijn de plekken waar glastuinbouw plaatsvindt.
Als we kijken naar lichtemissie in de hele regio Rijnmond zien we dat het gebied 's nachts fel verlicht is. De haven van Rotterdam en glastuinbouw in het Westland en andere nabijgelegen gemeentes zorgen voor veel achtergrondverlichting. Met name op bewolkte dagen zorgt dit voor felle nachten.
46
Leefomgevingsfoto Lansingerland Ten behoeve van Omgevingsvisie 2.0 projectnummer 0489196.100 27 januari 2025 Gemeente Lansingerland
antea'group
Legenda: Lichtemissie (E-10 Watt/cnrë/steradiaal) m İ6 -12 12-25 25-50 50-100 İ100-200 İ200 - 400 400 Figuur 7-2 Lichtemissie (Bron: RIVM, 2023)
7.4
Referentiesituatie In de referentiesituatie, waarbij de huidige lichtvervuiling in Lansingerland wordt geëvalueerd, lijkt het erop dat de situatie niet significant zal verbeteren zonder gerichte maatregelen. De nabijheid van glastuinbouw, de haven van Rotterdam en de ligging binnen de dichtbevolkte stedelijke metropoolregio Rotterdam-Den Haag blijven factoren die bijdragen aan de hoge lichtemissie. Het is onwaarschijnlijk dat er een aanzienlijke verbetering van de hemelhelderheid plaatsvindt zonder structurele aanpassingen in verlichting en beleid. Het toevoegen van woningen kan er mogelijk ook voor zorgen dat meer mensen lichthinder gaan ervaren.
7.5
Trends en ontwikkelingen Op dit moment zijn bij dit thema voor de gemeente Lansingerland geen relevante trends en ontwikkelingen te benoemen.
7.6
Beoordeling
Omgevingsveiligheid zeer negatief Huidige situatie Referentiesituatie
[ [
negatief
neutraal
positief
zeer positief ] Lichthinder ] Lichthinder
Huidige situatie Het thema lichthinder heeft in de huidige situatie een licht negatieve beoordeling. Lansingerland bevindt zich namelijk in een regio met aanzienlijke lichthinder, voornamelijk veroorzaakt door de (nabijheid) van glastuinbouw, 47
Leefomgevingsfoto Lansingerland Ten behoeve van Omgevingsvisie 2.0 projectnummer 0489196.100 27 januari 2025 Gemeente Lansingerland
antea'group
de haven van Rotterdam, en de stedelijke gebieden in de regio. De hemelhelderheid is beperkt, met slechts tussen de 10 en 35 sterren zichtbaar op een heldere nacht. Dit is een sterk contrast met gebieden zoals de Veluwe, waar duizenden sterren zichtbaar zouden zijn. De lichthinder concentreert zich vooral in de kernen van Bleiswijk, Bergschenhoek, en de omliggende glastuinbouwgebieden. De regio Rijnmond is 's nachts fel verlicht, wat de zichtbaarheid van sterren verder beperkt. De lichthinder in Lansingerland is significant, vooral door de lichtvervuiling van de glastuinbouw en de Rotterdamse haven. De situatie is als licht negatief beoordeeld, aangezien er sprake is van grote lichtemissie, maar er verder geen kaders zijn waar aan getoetst dient te worden. Referentiesituatie In de referentiesituatie is het thema lichthinder negatiever beoordeeld, aangezien de lichthinder naar verwachting niet veel zal verbeteren zonder structurele beleidsmaatregelen. De nabijheid van de glastuinbouw, de haven van Rotterdam en de dichtbevolkte metropoolregio Rotterdam-Den Haag blijven belangrijke bronnen van lichtvervuiling. Bovendien zal er naar verwachting woningbouw in de gemeente plaatsvinden, wat de situatie verder zou kunnen verergeren, door meer stedelijke verlichting.
De mogelijke uitbreiding van woningbouw kan de situatie zelfs verergeren, vooral in gebieden die gevoelig zijn voor lichtemissie. De referentiesituatie wordt negatiever beoordeeld.
48
Leefomgevingsfoto Lansingerland Ten behoeve van Omgevingsvisie 2.0 projectnummer 0489196.100 27 januari 2025 Gemeente Lansingerland
8.
Bodem, water en ondergrond
8.1
Introductie
antea'group
De kwaliteit van de bodem, water en ondergrond heeft invloed op zowel de natuur als de gezondheid van de mens. Dit hoofdstuk richt zich op de samenstelling van de bodem, de zettingsgevoeligheid, bodemdaling, druk op de ondergrond, het watersysteem, bodemverontreinigingen en grondwaterbescherming. De samenstelling van de bodem, zoals de verhouding tussen zand, klei en organisch materiaal, bepaalt de waterdoorlatendheid en geschiktheid voor landbouw of bebouwing. Bodemgebruik beïnvloedt de bodemstructuur en kan leiden tot verdichting of erosie, wat de stabiliteit van de omgeving kan beïnvloeden. Bodems kunnen door ontwatering of belasting inzakken, wat leidt tot bodemdaling. Dit kan schade veroorzaken aan infrastructuur en gebouwen, vooral in veengebieden waar de bodem uit organisch materiaal bestaat. Grondwaterbeschermingsgebieden zijn aangewezen om de kwaliteit van drinkwaterbronnen te beschermen tegen verontreiniging. Activiteiten die risico's voor de waterkwaliteit vormen, zoals het gebruik van bestrijdingsmiddelen, zijn hier vaak verboden of sterk gereguleerd. De kwaliteit van de bodem, grond- en oppervlaktewater is essentieel voor drinkwaterproductie, ecologische gezondheid en recreatie. Verontreiniging door nutriënten, pesticiden of zware metalen kan schadelijk zijn voor mens en milieu.
Een goed functionerend watersysteem reguleert waterstanden, voorkomt overstromingen en ondersteunt ecologische processen. Het omvat rivieren, meren, kanalen en drainage-inrichtingen die samenhangen in een complex netwerk. De beoordeling van deze aspecten biedt inzicht in de staat van de ondergrond en het water, evenals de risico's die gepaard gaan met vervuiling en overbelasting van water en bodem. Thema
Aspecten
Bodem, water en ondergrond
Bodemsamenstelling Zettingsgevoeligheid en bodemdaling Waterkwaliteit (grond/oppervlakte) Watersysteem Bodemverontreinigingen Grondwaterbeschermingsgebieden
8.2
Beleids- en beoordelingskader Europese bodemstrategie In 2021 heeft de EU een nieuwe bodemstrategie uiteengezet. De doelen van deze strategie zijn dat in 2050: " Alle bodem-ecosystemen gezond en weerbaar zijn, zodat ze geschikt zijn voor hun beoogde gebruik; " Er geen nettoverlies van natuurlijke- en landbouwgrond is en dat bodemvervuiling op een niveau is dat het geen negatieve effecten heeft op menselijke gezondheid en ecosystemen; " Bodembescherming, beheer en herstel de norm is. De EU-bodemstrategie bevat diverse acties om bodems gezond en duurzaam te maken. De kernacties richten zich op het bevorderen van duurzaam bodembeheer. Ook wordt gewerkt aan specifieke regelgeving voor bodemgezondheid en het herstel van gedegradeerde bodems. Daarnaast worden stappen ondernomen om de verdroging van wetlands en veengebieden tegen te gaan, wat bijdraagt aan de klimaatdoelen. Verwoestijning moet ook worden tegengegaan. Verder beoogt de strategie hergebruik van schone grond te stimuleren en richt het zich op betere monitoring en onderzoek naar bodemgezondheid om beleid en besluitvorming te ondersteunen. KRW De Kaderrichtlijn Water (KRW) is een Europese richtlijn. De richtlijn heeft als doelstelling het realiseren en behouden van chemisch schoon en ecologisch gezond oppervlaktewater en grondwater. De EU-lidstaten moeten deze 'goede toestand' uiterlijk in 2027 realiseren.
49
Leefomgevingsfoto Lansingerland Ten behoeve van Omgevingsvisie 2.0 projectnummer 0489196.100 27 januari 2025 Gemeente Lansingerland
cb
antea'group
Omgevingswet en Bodem Onder de Omgevingswet is er sprake van zorgplichten, bodembeschermingsrecht en normenkaders. De zorgplicht verplicht iedereen bij (dreigende) bodemverontreiniging of aantasting tot het nemen van alle maatregelen die redelijkerwijs kunnen worden gevraagd. Dit gaat zowel om het voorkomen als het ongedaan maken van verontreinigingen en aantastingen. Er daarnaast zogenaamde 'Voorkeurswaarden' en 'Maximale waarden'. De 'Voorkeurswaarde' (voor een bepaald bodemgebruik) is gelijk aan de oude normen uit de Regeling voor 'Achtergrondwaarde (AW2000)', 'Wonen' en 'Industrie'. De 'Maximale waarde' is gelijk aan de huidige waarden die voor het spoedcriterium van de Wet bodembescherming werden gebruikt. Tussen de 'Voorkeurswaarde' en 'Maximale waarde' hebben gemeenten de ruimte om eigen beleid te maken. Dit moet worden onderbouwd door de betreffende gemeente. Omgevingswet en Water In 2009 is de Waterwet vastgesteld, deze is vervolgens deels opgegaan in de Omgevingswet regelt het beheer van grond- en oppervlaktewater en verbetert de samenhang tussen waterbeleid en ruimtelijke ordening. De Omgevingswet richt zich op de zorg voor waterkeringen, waterkwantiteit, waterkwaliteit en waterfuncties (zoals de drinkwatervoorziening). De wet vormt de basis voor het stellen van normen ten aanzien van deze onderwerpen. Verder bevat de wet regelingen voor het beheer van water.
Vanuit de wet heeft de gemeente de zorgplicht gekregen voor: " Het doelmatig inzamelen en verwerken van overtollig afvloeiend hemelwater; " Het doelmatig nemen van maatregelen in openbaar gebied om structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken. " De gemeente dient zorg te dragen voor het inzamelen en transporteren van stedelijk afvalwater. Omgevingsvisie provincie Zuid-Holland Het thema bodem in de omgevingsvisie van Zuid-Holland richt zich op de uitdagingen die klimaatverandering, toenemende verzilting, inklinking en veranderingen in ruimtegebruik met zich meebrengen voor het bodem- en watersysteem in de regio. Deze uitdagingen hebben aanzienlijke invloed op de ruimtelijke ordening en hebben als doel Zuid-Holland te beschermen en water op diverse manieren effectiever te benutten.
8.3
Huidige situatie
8.3.1
Bodemsamenstelling en bodemgebruik Bodemsamenstelling De gemeente Lansingerland ligt grotendeels op kleigronden. In het zuiden zijn enkele veengronden te vinden. Klei en veengronden kenmerken zich door een hoger vochtgehalte en lager draagvermogen. De gronden in Lansingerland zijn opgebouwd uit zowel rivier- als zeeklei.
50
Leefomgevingsfoto Lansingerland Ten behoeve van Omgevingsvisie 2.0 projectnummer 0489196.100 27 januari 2025 Gemeente Lansingerland
antea'group
M Vlierveengronden op zeggeveen, rietzeggeveen of (mesotroof) broekveen | Vlierveengronden op (meestal niet-gerijpte) zavel of klei. beginnend ondieper dan 1.2 m H Moerige eerdgronden met een moerige bovengrond of moerige tussenlaag op niet-gerijpte zavel of klei M Kalkarme leek-Zwoudeerdgronden; zavel, profielverloop 5 Kalkhoudende poldervaaggronden; lichte zavel, profielverloop 5 Kalkhoudende poldervaaggronden; zware zavel en lichte klei, profielverloop 5 Figuur 8-1 Bodemsamenstelling Gemeente Lansingerland (bron: Bodemdata.nl, 2024)
Bodemgebruik Het grootste deel van de bodem binnen de gemeente Lansingerland wordt gebruikt voor agrarische doeleinden. Zowel glastuinbouw als weilanden leggen een groot beslag op de beschikbare ruimte. Bedrijventerreinen en woningen beslaan ook een groot deel van de gemeente. In onderstaande kaart is het bodemgebruik in de gemeente Lansingerland weergegeven.
51
Leefomgevingsfoto Lansingerland Ten behoeve van Omgevingsvisie 2.0 projectnummer 0489196.100 27 januari 2025 Gemeente Lansingerland
antea'group
Figuur 8-2 Bodemgebruik gemeente Lansingerland (bron: LSL ontwerpstructuurvisie Deel C PlanMER, 2009)
8.3.2
Zettingsgevoeligheid en bodemdaling Bodemdaling of -zetting kan optreden door grondwateronttrekking, ophoping van sediment, het gewicht van bebouwing, en droogte. Kleigronden zijn bijzonder gevoelig omdat ze water vasthouden tussen de kleideeltjes in de bodem. Bij grondwaterverlaging of langdurige droogte verliezen kleigronden vocht, wat leidt tot krimp van de bodem en inklinking. In veengronden kan droogte oxidatie van organisch materiaal versnellen, wat resulteert in onomkeerbare daling en CO2-uitstoot. De risico's van bodemdaling zijn significant, waaronder: schade aan funderingen van gebouwen, infrastructuur en een verminderde waterafvoercapaciteit, wat overstromingsrisico's
52
Leefomgevingsfoto Lansingerland Ten behoeve van Omgevingsvisie 2.0 projectnummer 0489196.100 27 januari 2025 Gemeente Lansingerland
antea'group
vergroot. In figuur 8-2 zien we de gemiddelde bodemdaling per jaar in millimeters. Te zien is dat overal in Lansingerland in meer of mindere mate sprake is van bodemdaling. Buyte/nvegh
Oosterheem Wesierpark
Kruisweg
m
N470
jrswoude Noordeinöũ
Koningshof
edeweg
Bteiswi|k
Keiļ/ershof
Wa'moezìerswprj Dtlennjs
De Ackers
Berg schenboek
Rodenrijs
-ůähebroek
\ .
__
< -5 mm/y -5 - -4.5 mm/y 4.5 - -4 mm/y 4 - -3.5 mm/y 3.5 - -3 mm/y 3 - -2.5 mm/y 2.5 - -2 mm/y 2 - -1.5 mm/y -1.5 - -1 mm/y -1 - -Û.5 mm/y -Û.5 - 0 mm/y Û - Ũ.5 mm/y
Figuur 8-3 Snelheid van bodemdaling (Bron: Nederlands Centrum voor Geodesie en Geo-Informatica, 2019)
8.3.3
Waterkwaliteit (grond/oppervlakte) De waterkwaliteit in Nederland is in slechte staat. Industrie, intensieve veeteelt en glastuinbouw zijn een grote bron van watervervuiling. Bestrijdingsmiddelen en afspoeling van het landelijke mestoverschot zetten de waterkwaliteit onder druk. Naast dat het de kwaliteit van oppervlaktewateren aantast verontreinigt het mogelijk ook drinkwaterbronnen. De huidige kwaliteit van het oppervlaktewater in de gemeente Lansingerland is nog steeds ontoereikend in de meeste waterlopen en -lichamen. De waterkwaliteit van de Rotte en Rottemeren is beoordeeld als slecht, dit waterlichaam ligt deels binnen de gemeentegrenzen. Kijkend naar de kaart van Stowa, inmiddels daterend uit 2018, is te zien dat op de meetlocaties in de gemeente een aantal locaties als zeer toxisch zijn gemarkeerd. Ook zijn er een relatief groot aantal locaties met een hoge toxiciteit. De hoeveelheid verontreinigde locaties is in Nederland hoger in de dichterbevolkte gebieden. Echter is te zien dat in de metropoolregio Rotterdam-Den Haag bovengemiddeld veel locaties met hoge of zeer hoge toxische druk te vinden zijn. Hoeveel er geen verdeling van vervuiling naar bron te vinden is op lokaal niveau is te zien dat veel van de locaties met 'zeer hoge toxiciteit' te vinden zijn in het glastuinbouwgebied. 53
Leefomgevingsfoto Lansingerland Ten behoeve van Omgevingsvisie 2.0 projectnummer 0489196.100 27 januari 2025 Gemeente Lansingerland
ij
antea'group
ľoeterrneer
Zeer goed Goed De Jeuïge Veeoe-i
WgnttiwiiB
natie Ontoereikend Slecht
BteisvMk
Oostficefcemd M-t-iro lit—
Bţffeel en Rodenrijs
Zuidpddēf ' j; ; : I. : 1
Figuur 8-4: Ecologische kwaliteit van oppervlaktewater. Bron: Atlas Leefomgeving, 2019.
54
Leefomgevingsfoto Lansingerland Ten behoeve van Omgevingsvisie 2.0 projectnummer 0489196.100 27 januari 2025 Gemeente Lansingerland
n
Mengsel toxische druk alle. gemeten stoffen Geen toxiciteit Geringe toxiciteit Matige toxiciteit Hoge toxiciteit Zeer hoge toxiciteit
antea'group
"W,
Buymnwegh
Zoetermeer
Meerzicht
De Jon. Kruisweg
Hoílevieterbrug
Mnerkapc
Rokkeveen voukoop Kaïwqkertaàn
Oootwog
Vlieland
Ackerswoude Noordeinde Pijnacäer Klapwijk Koningshof
Bleiswijk
Overgauw
Sîrikledeweg ® \eįĩershof Nooröpolder Meerpolder
Warmoeztersweg
De Ackers
Berkel en Rodenrijs
Oude Leede
Zuidpofder
Ġpsthoecfc
NHmżm
Leeuwenhoekweg Otfj-Verlaai
Rodenrijs.
Weg en Land
Zevenkamp
Figuur 8-5 Mengsel toxische druk, alle gemeten stoffen (Stowa via Atlas Natuurlijk Kapitaal, 2018 (noot: kaart is 7 jaar oud))
8.3.4
Watersysteem De gemeente Lansingerland ligt zowel in het Hoogheemraadschap van Delfland (het westelijke deel) als het Hoogheemraadschap Schieland en Krimpenerwaard (het oostelijke deel). In het uiterste noorden van de gemeente ligt een stuk grond van ongeveer 80 bij 80 meter in Hoogheemraadschap Rijnlanden, hier wonen geen mensen. In de gemeente zijn geen primaire waterkeringen gelegen, wel regionale keringen, bijv. langs de Rotte of het Bergingsgebied Bergboezem Berkel. In de polders zijn veel watergangen gelegen.
55
Leefomgevingsfoto Lansingerland Ten behoeve van Omgevingsvisie 2.0 projectnummer 0489196.100 27 januari 2025 Gemeente Lansingerland
antea'group
Figuur 8-6 Waterkeringen en oppervlaktewater in het westelijke deel van de gemeente. (Bron: Legger Hoogheemraadschap van Delfland, 2020)
Figuur 8-7 Waterkeringen in het oostelijke deel van de gemeente. (Bron: Legger waterkeringen Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard, 2020)
56
Leefomgevingsfoto Lansingerland Ten behoeve van Omgevingsvisie 2.0 projectnummer 0489196.100 27 januari 2025 Gemeente Lansingerland
8.3.5
antea'group
Bodemverontreinigingen Bodem kan door activiteiten en gebruik verontreinigd raken. Met name industrie en landbouw zijn belangrijke bronnen van bodemvervuiling. Ongelukken of onzorgvuldige omgang met chemicaliën, metalen, pesticiden of andere stoffen kunnen de grond zodanig vervuilen dat deze niet meer bruikbaar is. Daarnaast kan vervuilde grond een risico vormen voor de waterkwaliteit en drinkwatervoorzieningen. In de gemeente Lansingerland zijn een aantal grote gebieden aangemerkt als mogelijk sterk vervuild. Rondom de oude linten is vooral diffuse vervuiling te vinden. Dit is vervuiling, met name door lood, waarbij er geen duidelijke grenzen van de verontreiniging beschikbaar zijn. De diffuse bodemverontreinigingen zijn zichtbaar in Figuur 8-9. De aandachtsgebieden voor ernstige verontreinigingen zijn met name te vinden rondom de bedrijventerreinen, bewoonde gebieden en weilanden in de gemeente. De aandachtsgebieden voor mogelijk ernstige verontreinigingen komen met name voor in de gebieden waar glastuinbouwbedrijven gevestigd zijn. Deze zijn te zien in Figuur 8-8. Het algemene beeld van de bodemverontreinigingen laat zien dat met name de westkant van de gemeente te maken heeft met bodemvervuiling. De kaart in Figuur 8-8 laat niet de exacte contouren van bodemverontreinigingen zien, maar geeft de gebieden aan waarin ernstige bodemvervuiling te verwachten is.
In de kaart is geen informatie opgenomen over het type verontreiniging of de stof die de verontreiniging veroorzaakt. Vanuit planologisch oogpunt is het belangrijk in beeld te hebben waar in de bodem mogelijke verontreinigingen te vinden zijn. Vervuilde grond moet voor ontwikkeling vaak gesaneerd worden. In de oranje gebieden is zodoende vertraging bij ontwikkelingen te verwachten.
57
Leefomgevingsfoto Lansingerland Ten behoeve van Omgevingsvisie 2.0 projectnummer 0489196.100 27 januari 2025 Gemeente Lansingerland
antea'group
Aandacht 'jonr mogpliļlf ernstige yemntneingng
«termeer
Zoeterhage
Oosierheem
ŭandar.-it oonr emstíņe verontreiniging VroHgtijdig aandacht voor verontreinig ng grondwater Krpsweg
Hoílevdeterbrug
Rokkeveen Noukoop
Katwtjkerlaan
Vlieland
Ackerswoude
Pijnacker Klapwijk
Koningshof Overgauw
Sfriktedeweg
Kettershol ccpolder
■Verlaat
Scheidtocht
58
Leefomgevingsfoto Lansingerland Ten behoeve van Omgevingsvisie 2.0 projectnummer 0489196.100 27 januari 2025 Gemeente Lansingerland
antea'group
vv
Oosierheem
j Aandachtsgebied rcO Aandachtsgebied grote moestuin cht # Sanering uit gevoerd O Tijdelijke uit na me grond
Zoetermeer
Hoilevaeierbrug Rokkeveen Noukoop Kaïwrjkertaan
Oostweg
Vlieland
Ackerswoude
Pijnacker Klapwijk
Koningshof
Bleiswijk
Overgauw SWktedeweg
Kelj!ersh0, Ndotclpokler Meerpolder
Warmoe/tersweg
De Ackers
Berkel en Roden»
Oude Leede Zuidpoic
■(hoed Wilderszijde
Otb-Veriaai
Zevenkam
-n\lP.
Figuur 8-9 Diffuse grondverontreinigingen en locaties van uitgevoerde saneringen (bron: Staat van Rijnmond kaartviewer DCMR, 2024)