[T25.02292] Jaarstukken 2024 gewijzigd in verband met de Vennootschapsbelasting
Tekst van het document
73
Gemeente Lansingerland
Overzicht Overhead Inleiding Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor dat de baten en lasten van overhead niet onder de afzonderlijke programma’s worden opgenomen. Daarom begroten we op een centrale begrotingspost het ‘overzicht overhead’. Overhead is hier gedefinieerd als 'alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van het primaire proces'. Om inzichtelijk te maken waar de overhead uit bestaat, is deze verdeeld in vijf onderdelen: personeel, uitbestede bedrijfsvoering, huisvesting, automatisering en grondexploitaties.
Overzicht Overhead Een toelichting op de verantwoordingscriteria rechtmatigheid is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering. Bedragen x Ç1.000 Realisatie 2023
Begr2024
Begroting na wijziging 2024
Realisatie 2024
Afwij ki ng 2024
Lasten
21.333
21.040
22.774
23.232
Baten
92
20
20
198
457 178
Totaal saldo van baten en lasten
-21.241
-21.019
-22.754
-23.034
-280
10
Onttrekkingen
605
1.501
2.147
2.157
Toevoegingen
323
55
1.201
1.201
0
Mutaties reserves
282
1.445
946
956
10
Resultaat
-20.959
-19.574
-21.808
-22.078
-270
Onderdelen Overhead Personeel Onder de post personeel vallen twee kostenposten: medewerkers van ondersteunende afdelingen en medewerkers van uitvoerende afdelingen die conform BBV tot de overhead worden gerekend. Tot de ondersteunende afdelingen behoren bijvoorbeeld de directie, communicatie, facilitaire zaken en financiën. Medewerkers van uitvoerende afdelingen die onder overhead vallen, zijn bijvoorbeeld teammanagers en het secretariaat. Bedragen x Ç1.000 Realisatie 2023
Begr 2024
Begroting na wijziging 2024
Realisatie 2024
Afwijking 2024
Lasten
16.445
16.337
17.872
18.178
Baten
4
20
20
198
178
-16.441
-16.317
-17.852
-17.980
-128
Resultaat
74
Gemeente Lansingerland
306
Uitbestede bedrijfsvoering Onder uitbestede bedrijfsvoering vallen werkzaamheden die tot de overhead worden gerekend volgens de BBV, maar die de gemeente Lansingerland heeft uitbesteed aan derden. Het gaat om kosten voor de catering voor zowel het bedrijfsrestaurant alsook voor de catering tijdens commissie- en raadsvergaderingen. Ook behoren de kosten voor schoonmaak, onderhoud van de planten in het gemeentekantoor en de beveiliging tot de uitbestede bedrijfsvoering. Bedragen x Ç1.000 Realisatie 2023 Lasten
Begr2024
Begroting na wijziging 2024
Realisatie 2024
Afwijking 2024
744
769
769
767
-2
Totaal saldo van baten en lasten
-744
-769
-769
-767
2
Resultaat
-744
-769
-769
-767
2
Huisvesting De huisvestingskosten bestaan uit alle kosten gerelateerd aan het gemeentekantoor. Dit zijn onder andere de kapitaallasten, onderhoudskosten, diverse belastingen en heffingen, gas-, water- en elektriciteitskosten en verzekeringspremies. Bedragen x Ç1.000 Realisatie 2023
Begr 2024
Begroting na wijziging 2024
Realisatie 2024
Afwijking 2024
Lasten
2.875
2.363
2.467
2.621
Baten
88
0
0
0
0
Totaal saldo van baten en lasten
-2.788
-2.363
-2.467
-2.621
-155
Resultaat
-2.788
-2.363
-2.467
-2.621
-155
155
Automatisering Tot de automatiseringskosten behoren de kosten voor het algemeen gebruik van hard- en software (bijvoorbeeld Corsa en intranet). Hier worden ook de kosten voor het (externe) archief verantwoord. De kosten voor hard- en software van ondersteunende afdelingen vallen hier ook onder (bijvoorbeeld Key2Financiën en Pepperflow). Bedragen x Ç1.000 Realisatie 2023 Lasten
Begr 2024
Begroting na wijziging 2024
Realisatie 2024
Afwijking 2024
2.950
3.165
2.672
2.781
109
Totaal saldo van baten en lasten
-2.950
-3.165
-2.672
-2.781
-109
Resultaat
-2.950
-3.165
-2.672
-2.781
-109
75
Gemeente Lansingerland
Grondexploitaties Jaarlijks vindt de doorberekening van overheadkosten naar grondexploitaties en anterieure overeenkomsten plaats via het overzicht overhead. Deze doorbelasting wordt bepaald op basis van het overheadstarief per uur en het aantal uren op de grondexploitaties en anterieure overeenkomsten. Bedragen x Ç1.000 Realisatie 2023
Begr2024
Begroting na wijziging 2024
Realisatie 2024
Afwijking 2024
Lasten
-1.681
-1.595
-1.712
-1.668
44
Totaal saldo van baten en lasten
1.681
1.595
1.712
1.668
-44
Resultaat
1.681
1.595
1.712
1.668
-44
Waar zitten de financiële afwijkingen? Lasten (t 457.000 nadeel) Binnen verschillende teams zijn afwijkingen die leiden tot het nadeel van C 457.000. Per saldo is er meer ingehuurd dan begroot voor de formatie. De overschrijding komt met name door de hogere inhuurlasten van onder andere de positie van teammanagers, die ontstaan door inhuur op vacatures in de periode dat vacatures geworven werden. Dit resulteerde in een nadeel van C 156.000. Daarnaast is er per saldo meer uitgegeven dan begroot aan het gemeentehuis. De overschrijding komt door het uitvoeren van meer onderhoud en hogere kosten aan onderhoud, evenals hogere kosten voor gemeentelijke belastingen (nadeel C 125.000). Het resterende verschil wordt veroorzaakt door diverse kleine afwijkingen. Baten (t178.000 voordeel) Het verschil van C178.000 voordelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht. Reservemutaties (t 10.000 voordeel) Het verschil van C10.000 voordelig bestaat uit één of diverse kleinere afwijkingen en valt onder de C 200.000, en wordt daarom niet verder toegelicht.
76
Gemeente Lansingerland
Paragrafen Inleiding Het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) stelt dat een aantal verplichte paragrafen moet worden opgenomen in de programmabegroting. Zij geven, als een dwarsdoorsnede door de programma’s, inzicht in een aantal bedrijfsvoeringsaspecten van de gemeente. De paragrafen zijn: 1. Lokale heffingen 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3. Onderhoud kapitaalgoederen 4. Financiering en treasury 5. Bedrijfsvoering 6. Verbonden partijen 7. Grondbeleid 8. Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo)
77
Gemeente Lansingerland
ParagraafLokale heffingen Inleiding Deze paragraaf geeft inzicht in de belastingen, heffingen en leges die de gemeente Lansingerland heft. De paragraaf toont de tariefontw'kkeling, de opbrengsten en de lokale lastendruk. De lokale heffingen zijn een belangrijke bron van inkomsten voor de gemeente. We onderscheiden twee soorten heffingen: heffingen waarvan de besteding gebonden is aan de activiteit waarop de heffing betrekking heeft (zoals de rioolheffing en de afvalstoffenheffing) en de gemeentelijke heffingen die als algemene dekkingsmiddel mogen worden ingezet, waarvan de besteding niet van te voren is bestemd (zoals de onroerende zaakbelasting en de hondenbelasting). De gemeente Lansingerland kent de volgende belastingen, heffingen en leges: 1.
Onroerende zaakbelasting Woningen (OZB-wonen);
2.
Onroerende zaakbelasting Niet woningen (OZB - niet wonen);
3.
Afvalstoffenheffing;
4.
Rioolheffing;
5.
Lijkbezorgingsrechten;
6.
Leges burgerzaken;
7.
Leges bouw;
8.
Hondenbelasting;
9.
Marktgelden.
Overzicht opbrengst lokale heffingen In onderstaand overzicht staan de opbrengsten aan lokale heffingen van de belangrijkste heffingen in zowel dit jaar als de twee voorgaande jaren. De hogere opbrengst op lokale heffingen wordt met name veroorzaakt door de bouwlegesopbrengsten. Het verschil is volledig toe te rekenen aan de versnelling in de woningbouw, met name Wilderszijde en Westpolder Bolwerk.
Bedragen x C 1.000
Realisatie 2023
Primitief 2024
Begroot 2024
Realisatie 2024
OZB woningen
9.370
9.893
9.893
9.904
11
OZB niet-woningen
10.731
11.542
12.050
12.153
103
Afvalstoffenheffi ng
7.347
6.723
7.039
6.838
-201
Rioolheffing
7.215
7.273
7.383
7.369
-14
Lijkbezorgingsrechten
226
240
240
299
59
Leges burgerzaken
632
695
770
837
67
4.170
2.520
2.520
3.429
909
Leges bouw
Afwijking 2024
Hondenbelasting
325
299
368
350
-18
Marktgelden
61
71
71
63
-8
Precariobelasting, uitstallingen
42
45
45
42
-3
40.119
39.301
40.379
41.284
906
Totaal
78
Gemeente Lansingerland
COELO Atlas en woonlasten Het COELO (Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden) publiceert ieder jaar de zogeheten “Atlas van de lokale lasten”. Onderdeel van deze atlas is een tarievenoverzicht. Het overzicht is hieronder opgenomen, aangevuld met de gegevens van Lansingerland. Ondanks een relatief hoog gemiddelde WOZ-waarde in de Gemeente Lansingerland (C 497.000) ten opzicht van het landelijke gemiddelde (C 379.000) zijn de gemiddelde woonlasten in Lansingerland 3,07% lager dan het landelijke gemiddelde. De reden hiervoor is dat het door de gemeente Lansingerland gehanteerde OZB-tarief van woningen onder het landelijke gemiddelde ligt.
Bedragen x C 1,-
Laagste 2024
Gemiddelde 2024
Hoogste 2024
Lansingerland 2024
OZB woningen (eigenaar)
0,0322%
0,0909%
0,20TO
0,0783%
OZB niet-woningen (eigenaar+gebruiker)
0,0719*
0,5605%
1,6055%
0,5522%
-1^
Afvalstoffenheffi ng (meerpersoonshui shoud en)
32
346
533
269,06
-22^
Rioolheffing
102
225
530
263,22
16^
0
27
145
89,67
236^
675
994
1.988
963,47
- 3,07%
Hondenbelasting (eerste hond) Woonlasten (meerpersoonshuishouden)
afwijking in % t.o.v. gem. 2024)
( -13,86Ä
Bron: Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO)
Woonlasten en de tarieven in de regio In de Atlas van de lokale lasten wordt inzicht gegeven in de gemeentelijke woonlasten. Daarbij wordt het gemiddelde bedrag berekend dat een meerpersoonshuishouden op basis van de gemiddelde WOZ waarde van een eigen woning in de betreffende gemeente betaalt aan OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing. In de ons omringende gemeenten hebben de gemiddelde woonlasten voor meerpersoonshuishoudens zich als volgt ontwikkeld. De woonlasten voor een meerpersoonshuishouden in 2024 bedragen landelijk gemiddeld C 994. Lansingerland is de enige van de omliggende gemeenten waar de lokale lasten voor meerpersoonshuishouden onder het landelijk gemiddelde liggen. In onderstaande tabel ziet u de afwijking van de gemiddelde woonlasten per gemeente in onze regio:
Bedragen x C 1,-
1 Gemeenten
2023
Lansingerland P ij nacker - Nootdor p
2024
Mutatie t.o.v. 2023
968
963
-0^
989
1.004
1^
Delft
1.083
1.128
4^
Zuidplas
1.006
1.043
3,7*
Zoetermeer
1.055
1.029
-2^
79
Gemeente Lansingerland
De onderstaande tabel laat de OZB-aanslagen en woonlasten 2024 in de regio zien: OZB-aanslag tov WOZ-waarde
Gemiddelde WOZ-waarde (cijfers CBS)
WOZ-waarde t.o.v. landelijk gemiddelde
OZB-tarief Gemiddelde OZB OZB-aanslag t.o.v. landelijk aanslag gemiddelde
Verhouding WOZ-waarde OZB-aanslag
Lansingerland
497.000
131Ä
0,0777%
386,17
112*
Delft
336.000
89%
0,0974%
327,26
95*
0,85 1,07
P ij nacker - Nootdor p
500.000
132Ä
0,0712*
356,00
103*
0,78
Zoetermeer
363.000
96%
0,1186%
430,52
125*
1,30
Zuidplas
434.000
115Ä
0,1021*
443,11
129*
1,12
Nederland
379.000
100%
0,0909%
344,51
100*
1
Gemiddelde WOZ-waarde t.o.v. WOZ-waarde landelijk gemiddelde
Gemiddelde woonlasten MPH
MPH t.o.v. landelijk gemiddelde
Verhouding WOZ-waarde woonlasten 0,76
Woonlasten tov WOZ-waarde Lansingerland
497.000
131*
963,00
100*
Delft
336.000
89*
1.128,00
118*
1,33
Pij nacker - Nootdor p
500.000
132*
1.004,00
105*
0,79
Zoetermeer
363.000
96*
1.029,00
107*
1,12
Zuidplas
434.000
115*
1.043,00
109*
0,95
Nederland
379.000
100*
960,00
100*
1,00
Onroerende zaakbelasting (OZB) De OZB bestaat uit een belasting voor de eigenaar van een opstal, waarbij verschil gemaakt wordt tussen woningen en niet-woningen. Lansingerland kent een tariefdifferentiatie voor woningen en niet-woningen. Tariefdifferentiatie tussen woningen en niet-woningen wordt in heel Nederland toegepast. De tarieven voor niet-woningen liggen hoger dan voor de woningen. De tarieven voor woningen en niet-woningen in Lansingerland lagen in Lansingerland in 2024 beide onder het landelijk gemiddelde.
1 Tarieven Onroerende Zaakbelasting
Tarief 2022
Tarief 2023
Tarief 2024
Mutatie t.o.v. 2023
Eigenaar (woning)
0,0896*
0,0777*
0,0783*
0,8*
Eigenaar (niet-woning)
0,4625*
0,5117*
0,5522*
7,9*
Opbrengsten onroerende zaakbelasting De gerealiseerde OZB-opbrengsten 2024 wijken af met de begroting na slotwijziging. De OZB eigenaren (woning) is C 11.000 hoger dan begroot. Voor de OZB eigenaren (niet-woningen) is de realisatie C 103.000 hoger dan begroot.
Bedragen x C 1.000
1 Opbrengst OZB
Realisatie 2023
Primitief 2024
Begroot 2024
Realisatie 2024
Afwij king 2024
Woningen (eigenaren)
9.370
9.893
9.893
9.904
11
Niet-woningen (eigenaren)
10.731
11.542
12.050
12.153
103
1 Totaal
20.101
21.435
21.943
22.057
114
80
Gemeente Lansingerland
Waardering Onroerende zaken (WOZ) Uitvoering SVHW te Klaaswaal voert per 1 januari 2013 de Wet WOZ en de heffing en inning van gemeentelijke belastingen uit voor onze gemeente. Waarderingskamer De Waarderingskamer (WAKA) heeft de uitvoering van de WOZ binnen het voorzieningengebied van SVHW beoordeeld als ‘goed’. Dit algemeen oordeel wordt afgegeven aan een organisatie die WOZ-taxaties van goede kwaliteit levert en daarnaast op alle onderdelen van het WOZ-werkproces voldoet aan de gestelde kwaliteitseisen. Het SVHW heeft ook voldoende maatregelen getroffen voor adequate aansturing en kwaliteitsbeheersing van de werkzaamheden. Zie hiervoor ook de website van de Waarderingskamer: www.waarderingskamer.nl/ nc/alle-beoordelingen/gemeentepagina/lansingerland/. Bezwaa rschri ften Het aantal ingediende bezwaarschriften is met 55,6% gedaald ten opzichte van 2023. Deze daling is het gevolg van de uitwerking van de in 1 januari 2024 door de Eerste Kamer in werking getreden wetsvoorstel herwaardering proceskostenvergoeding. Met invoering van deze wet zijn de procesvergoedingen naar beneden bijgesteld, met als gevolg dat het aantal ingediende bezwaren door no-cure-no-pay (ncnp) bureaus bij woningen sterk is gedaald. SVHW voert naast deze daling actief campagne om het aandeel bezwaarschriften dat via ncnp-bureaus binnenkomt te verkleinen.
Communicatie speelt hierbij een belangrijke rol, onder andere door ervoor te zorgen dat bezwaar maken via de website van de SVHW heel eenvoudig is.
1 Aantallen bezwaarschriften WOZ
2023
2024
Mutatie t.o.v. 2023
Ingediend:
2.317
1.028
-55,6*
359
21
-94,2*
563
299
-46,9*
1.395
708
-49,2*
Nog in behandeling Waarvan afgehandeld: T oegekend Afgewezen en anderszins afgedaan
Baten en lasten afvalstoffenheffing en dekkingspercentage In 2024 zijn de baten en de lasten in balans, waardoor we een kostendekkendheid van 99% realiseerden.
Bedragen x C 1.000
1 Afvalinzameling
Realisatie 2023
Begroot 2024
Realisatie 2024
Afwijking 2024
Baten: afvalstoffenheffing
7.347
7.039
6.838
-201
Baten: overige opbrengsten
676
713
1.218
505
Lasten: directe kosten
-6.376
-6.392
-6.567
-175
Lasten: toerekening BTW
-1.219
-695
-1.170
-475
Lasten: toerekening overhead
-281
-439
-180
259
Lasten: kwijtschelding
-156
-195
-207
-12
-9
31
-67
-98
100*
100*
99*
Saldo Dekkingspercentage
81
Gemeente Lansingerland
Baten en lasten rioolheffing en dekkingspercentage Het gerealiseerde saldo van C 467.000 is door middel van een storting verrekend met de voorziening riolering.
Bedragen x C 1.000
I Rioolheffing Baten: rioolheffing Baten: overige opbrengsten Lasten: directe kosten
Realisatie 2023
Begroot 2024
Realisatie 2024
Afwijking 2024
7.214
7.383
7.369
-14
106
13
33
20
-5.528
-6.115
-5.381
734 147
Lasten: toerekening BTW
-771
-817
-670
Lasten: toerekening overhead
-633
-695
-691
4
Lasten: kwijtschelding
-178
-175
-193
-18
Saldo
210
-406
467
873
Dekkingspercentage
103*
95*
107*
Kwijtscheldingen In Lansingerland kan kwijtschelding worden verleend voor afvalstoffen- en rioolheffing, als een belastingschuldige (particulier) financieel niet in staat is om de belastingaanslag te betalen. Of een belastingschuldige in aanmerking komt voor gehele of gedeeltelijke kw'jtschelding, wordt beoordeeld aan de hand van een inkomens- en vermogenstoets. Deze toets is gebaseerd op door het Rijk vastgestelde normen. De daarbij te hanteren kosten van bestaan (de zogenoemde betalingscapaciteit) worden vastgesteld op 100* van de bijstandsnorm. Aan belastingschuldigen die op 31 december voorafgaand aan het belastingjaar een bijstandsuitkering en minimaal twee jaar gehele kwijtschelding hebben ontvangen, wordt automatisch kwijtschelding verleend. De kosten voor kwijtschelding worden bij de afvalstoffenheffing en de rioolheffing meegenomen in de berekening van de kostendekking. De werkelijke en geraamde lasten van kwijtscheldingen staan in onderstaand overzicht.
1 Kwijtschelding gemeentelijke belastingen
2023
2024
Mutatie t.o.v. 2023
832
936
12,5*
0
0
0,0*
Toegekend (geheel of gedeeltelijk)
640
706
10,3*
Afgewezen
192
230
19,8*
Ingediende aanvragen Nog in behandeling Waarvan afgehandeld:
82
Gemeente Lansingerland
Lasten kwijtscheldingen Het totaal aantal aanvragen tot kwijtschelding is in 2024 toegenomen ten opzichte van 2023. Het aantal toegekende kw'jtscheldingen is ook gestegen. De uitgaven aan kw'jtscheldingen van de gemeentelijke belastingen en rechten geeft het volgende overzicht:
Bedragen x C 1.000
Lasten kwijtschelding
Realisatie 2023
Begroot 2024
Realisatie 2024
Afwij king 2024
Afvalstoffenheffi ng
156
175
193
18
Rioolheffing
176
195
207
12
0
0
0
0
332
370
400
30
Onroerende-zaakbelasting
Totaal
83
Gemeente Lansingerland
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding De paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing beschrijft in hoeverre de gemeente Lansingerland in staat is om haar financiële risico’s op te vangen en welke methode gebruikt wordt voor het bepalen van het risicoprofiel. Tevens wordt uiteengezet hoe risicobeheersing geïntegreerd is in de bedrijfsvoering van de gemeente. Door risico’s te identificeren, kunnen passende maatregelen worden genomen om deze te beheersen. Hierbij is een evenwicht nodig tussen de benodigde middelen en het acceptabele risiconiveau voor de organisatie. Daarnaast behandelt de paragraaf de toenemende behoefte aan transparantie over gemeentelijke inzichten en langetermijnperspectieven. Naast de verplichte financiële kengetallen volgens het BBV biedt de paragraaf een kwalitatieve duiding van niet-kwantificeerbare risico’s en ontwikkelingen. Frauderisico's worden besproken in de paragraaf Bedrijfsvoering. De verplichte financiële kengetallen volgens het BBV worden opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen van de begroting en het jaarverslag om provinciale staten en de gemeenteraad inzicht te geven in de financiële positie.
Risicobeheersing in de gemeente Lansingerland De nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen 2024-2027 die afgelopen jaar geactualiseerd is (T24.07315), beschrijft hoe Lansingerland haar risico’s inventariseert, beheerst en verantwoordt. De nota geeft aan welke informatie in de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing wordt opgenomen. Daarnaast is in het interne controleplan 2024 opgenomen dat in 2024 een risicoanalyse en een frauderisicoanalyse zou worden uitgevoerd. Overeenkomstig het plan is dit uitgevoerd (zie voor een samenvatting van de frauderisicoanalyse ook de paragraaf bedrijfsvoering). In deze jaarstukken (een document dat terugkijkt op het afgelopen jaar) ligt het accent vooral op het weerstandsvermogen en de risico’s op incidentele tegenvallers. Lansingerland loopt haar grootste incidentele financiële risico’s bij de grondexploitaties. Deze risico’s houden verband met de hoge boekwaarde van gedane investeringen en marktomstandigheden. Het risico bestaat dat grond niet, later, of voor een lagere prijs wordt verkocht dan voorzien. Om dit risico te beheersen, moet de gemeente inspelen op marktontwikkelingen en haar onderscheidend vermogen als woon- of vestigingsplaats versterken. Dit is een speerpunt van het college.
Om de boekwaarde niet verder te laten oplopen, is de gemeente terughoudend met nieuwe uitgaven en doet deze alleen als ze noodzakelijk zijn om inkomsten te genereren. Waar mogelijk benutten we schaalvoordelen door werkzaamheden te clusteren. Het jaar 2024 toont een daling van de geïnvesteerde bedragen in grondexploitaties, met meer inkomsten dan uitgaven. Voor verdere toelichting op de risico’s van grondexploitaties wordt verwezen naar de paragraaf Grondbeleid. De grootste risico’s op structurele tegenvallers zijn te vinden in het sociaal domein en de hoogte van de Algemene Uitkering. De lasten in het sociaal domein (WMO, Jeugd en Participatie) zijn in de Begroting 2025 -2028 zo realistisch mogelijk geraamd op basis van inzichten medio 2024. Dit domein kent zogenoemde openeinderegelingen zonder een helder financiële plafonds, waardoor kosten snel kunnen stijgen. De hervormingsagenda van de Jeugdwet moet leiden tot een stabilisering van de lasten, los van de bevolkingsgroei. Deze uitgangspunten zijn verwerkt in de meerjarenraming. Het risico bestaat echter dat besparingen niet gerealiseerd worden en er structurele tegenvallers ontstaan. De paragraaf over structurele tegenvallers in de Begroting geeft hier verder cijfermatig inzicht in.
De eerstvolgende actualisatie van deze risico’s op structurele tegenvallers in het meerjarenbeleid vindt zoals gebruikelijk plaats bij de Begroting 2026.
84
Gemeente Lansingerland
Continuïteit Op basis van de door ons uitgevoerde risico-inventarisatie en het weerstandsratio van 4,9 (resp. 2,3 exclusief Enecoreserve) is het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Lansingerland van mening dat de normale bedrijfsvoering financieel kan worden voortgezet. Zie voor de onderbouwing onderstaande toelichtingen. Op basis van het beeld van onze meerjarenbegroting blijft het zorgpunt het structureel in evenwicht zijn van de baten en lasten, ook voor onze gemeente. Bij de komende begrotingen is het onverkort van belang om kritisch te blijven kijken naar wat wij lokaal kunnen doen en daarbij de nodige maatregelen te treffen om in de toekomst financieel solide te blijven.
Inventarisatie risico’s Op basis van het risicoprofiel van de gemeente Lansingerland wordt bepaald hoeveel middelen nodig zijn om alle risico’s te kunnen opvangen. Hierbij maken we onderscheid tussen incidentele risico’s en structurele tegenvallers. Incidentele risico’s worden afgedekt door het beschikbare weerstandsvermogen, terwijl structurele risico’s voldoende flexibiliteit in de begroting vereisen. De benodigde weerstandscapaciteit wordt berekend op basis van een risicosimulatie, waarbij een statistische benadering wordt gehanteerd. Deze benadering gaat ervan uit dat nooit alle risico’s zi ch tegelijkertijd en in maximale omvang zullen voordoen. Indien dit wel het geval zou zijn, bedraagt het maximale financiële gevolg van de in beeld gebrachte risico’s, exclusief de gevoeligheidsscenario’s voor grondexploitatie, C 32 miljoen. Dit is als volgt te verdelen over de algemene dienst en de grondexploitaties: » Algemene dienst: C 17 miljoen » Grondexploitaties: C 15 miljoen Top 10 risico’s gemeente Lansingerland De top 10 aan risico’s zijn op basis van hun aandeel in het totaal benodigde we erstandsvermogen:
Bedragen x C 1.000
Nr. Risico
Kans
Maximaal bedrag
1
Ontwikkeling Wilderszijde o.b.v. bestemmingsplan
N.v.t., zie toelichting
32.300
2
Lagere dekking Rijk inkomensdeel BUIG
30%
4.000
3
Risico op verkeerde aannames besluitvorming sociaal domein
30%
1.000
4
Ramp en schade aan gemeentehuis dat (deels) niet verzekerd is
m
3.000
5
Aanspraak op borgstelling gemeente
m
2.800
6
Extra kosten door risico op herverkaveling Ruimte voor Ruimte Groenzoom
30%
612
7
Hulpverleners krijgen privégegevens onder ogen
30%
500
8
Stijging kosten bouwrijp maken Ruimte voor Ruimte Groenzoom
30%
483
9
Afdracht van vrije kavel Ruimte voor Ruimte Groenzoom vertraagd t.o.v. afdracht aan Provincie
30%
476
10
Wijziging in bouw paviljoen Berkel Centrum West door uitblijven exploitant
70%
200
85
Gemeente Lansingerland
Toelichting risico's Uit de voorgaande tabel blijkt dat onze grootste risico’s betrekking hebben op de grondexploitaties, waarvan Ruimte voor Ruimte Groenzoom en Wilderszijde de grootste invloed hebben. De genoemde bedragen zijn de mogelijke verdere verliezen op de grondexploitaties als de ontw'kkelingen niet lopen zoals we nu inschatten op basis van de huidige marktomstandigheden. Naast bovenstaande incidentele effecten zijn er, als het risico zich voordoet, ook structurele effecten omdat schulden niet of minder snel kunnen worden afgelost. Op basis van de huidige rekenrente grondexploitaties van 1,08% betekent elke C 10 miljoen verdere verlies name op de grondexploitatie een toename van de structurele rentelast op de begroting van C 108.000. Ten opzichte van het laatste P&C-document (Begroting 2025) is een aantal risico’s uit de top 10 gemuteerd, waardoor risico’s die eerder buiten de top 10 vielen alsnog in de top 10 landen. Dit betreft veelal risico’s met een kleinere impact qua bedrag. Een belangrijk risico dat vervallen is, betrof de fiscale optimalisatie van Westpolder. Hierover is inmiddels een besluit ontvangen van de Belastingdienst, waardoor dit risico niet meer van toepassing is. Het grootste risicobedrag is gerelateerd aan de gebiedsontwikkeling Wilderszijde (risico nummer 1). Dit betreft het totale risicoprofiel voor Wilderszijde.
Gezien de omvang van de ontwikkeling, de looptijd en de huidige economische omstandigheden is het risicobedrag fors. Eind 2021 stelde de gemeenteraad het bestemmingsplan vast en is het hele gebied een ‘actieve’ grondexploitatie geworden. Dit betekent dat we ook een specifieke risicoanalyse maken voor het gebied. De gebiedsspecifieke risico’s tellen op tot een benodigd risicobedrag van circa C 11,3 miljoen. Naast deze risico’s is het financiële resultaat van Wilderszijde ook afhankelijk van algemene ontwikkelingen, zoals de eventuele (snellere) stijging van kosten en ontwikkelingen van vrij op naam (VON)-prijzen. In dat kader zijn heel veel scenario’s mogelijk, zowel in positieve als negatieve zin. Voor het weerstandsvermogen is voor de jaarrekening 2024 een zwaarder weer scenario doorgerekend waarbij de kosten 2^ per jaar sneller stijgen dan nu doorgerekend in de gebiedsexploitatie en de grondprijzen/woningprijzen 2^ per jaar minder stijgen. Dit scenario levert een circa C 21 miljoen nadeliger resultaat op dan het resultaat op basis van de huidige uitgangspunten. In de herziening MPG 2025 werd voor Wilderszijde slechts een beperkt positief resultaat verwacht. In de grondexploitatie zelf is er net als vorig jaar, geen buffer om risico’s op te vangen. Het bedrag dat benodigd is aan weerstandsvermogen is licht gedaald (van C 36,5 miljoen naar C 32,3 miljoen).
Gezien het vroege stadium van het project is het ook wenselijk om nog steeds een robuu ste ‘buffer’ aan te houden, wat we met C 32,3 miljoen doen. De abnormale marktomstandigheden van 2022 en 2023 met stijgende prijzen en tekorten aan bouwmaterialen en arbeidskrachten maken dit ook zichtbaar. Als alternatieve (of toetsende) methode is via de methode van de Rekenkamer (zie ook de nota Weerstandsvermogen voor een nadere toelichting hierop) een berekening gemaakt. Uitgaande van 10% van de nog te realiseren kosten en 10% van de boekwaarde per 1/1/2025 is dan een weerstandsvermogen nodig van C 14 miljoen. Gezien de huidige marktomstandigheden en het feit dat we als gemeente een verfijndere methode hanteren stellen we voor in het benodigd weerstandsvermogen rekening te houden met ons ‘eigen’ berekende bedrag, dat veel hoger ligt dan de methode Rekenkamer. Van het Rijk ontvangt de gemeente jaarlijks geld voor de uitvoering van het inkomensdeel van de Participatiewet, de zogenoemde BUIG-uitkering. Indien de werkelijke lasten voor de uitkeringen hoger liggen dan geldt eerst een eigen risico, daarboven kan de gemeente een aanvraag indienen voor een aanvullende uitkering. Met het oog op de huidige onzekere economische tijd gaan we in de meerjarenraming uit van een stijging van de uitkeringslasten, maar ook een stijging van de BUIG-uitkering.
Mocht deze laatste ontoereikend zijn dan komt een eventueel nadeel tot de drempel voor een aanvullende uitkering ten laste van de gemeente. Het risico baseren we op elk jaar van de meerjarenraming een tekort van maximaal C 1 miljoen. De kans achten we beperkt omdat we e nerzijds zelf deels kunnen sturen op het aantal bijstandsgerechtigden, via re-integratie, en anderzijds het Rijk de BUIG laat meebewegen met de macro-economische situatie. Risico’s verbonden partijen De gemeente Lansingerland neemt deel in diverse gemeenschappelijke regelingen en verbonden partijen. In de paragraaf verbonden partijen van deze begroting is een overzicht hiervan opgenomen en is per partij ook inzicht gegeven in de risico’s bi j de verbonden partij.
86
Gemeente Lansingerland
Inmiddels is de gemeenschappelijke regeling Hoefweg geliquideerd. Daarmee zijn er geen risico's meer voor Hoefweg waarvoor de gemeente weerstandscapaciteit hoeft aan te houden. Uit de grondexploitatie en risico-inventarisatie die ten grondslag liggen aan de jaarrekening 2024 van de gemeenschappelijke regeling Bleizo is een gewijzigd beeld naar voren gekomen. De grondexploitatie van de GR Bleizo kent een aantal kansen en risico’s. Deze kansen en risico’s zijn in beeld gebracht met behulp van een Monte Carlo-simulatie. Het laagste resultaat in de bandbreedte van de risicoanalyse komt uit op -/- C 170.000. Aangezien GR Bleizo voldoende weerstandscapaciteit heeft om dit risico op te vangen, hoeft de gemeente voor GR Bleizo geen weerstandscapaciteit meer aan te houden. Het risicoprofiel van de grondexploitatie van de GR Bleizo is ten opzichte van voorgaand jaar verbeterd door de overeengekomen bestuursovereenkomst. Daarmee is het risico op afwaardering van de gronden vervallen en wordt er een alternatief ontwikkelprogramma onderzocht. Met betrekking tot bestemmingsplan 'Groenzoom' is door een derde partij een claim ingediend tegen de gemeente. Het geschil is per balansdatum nog niet inhoudelijk behandeld; een zittingsdatum is nog niet vastgesteld. De uitkomst van de procedure is op dit moment onzeker. De gemeente volgt de ontwikkelingen.
Effect van wereld- en rijksontwikkelingen op financiële risico’s gemeente Door zowel de hogere financieringsrente als de oorlog in Oekraïne kunnen investeerders voorzichtiger worden c.q. investeren bedrijven minder. Dit kan gevolgen hebben voor de nog uit te geven bedrijventerreinen (minder opbrengst, latere opbrengst, etc.). Ook de energiecrisis en hoge inflatie zijn daarvan een gevolg. Gedeeltelijk compenseert het Rijk hiervoor. In zijn algemeenheid geldt dat de risico’s op dit moment wel kwalitatief zijn te duiden, maar nog zeer moeilijk kwantitatief. Deze eerste risicobeschouwing is daarom ook vooral kwalitatief van aard en geeft de grootste financiële risico’s weer die het college op dit moment ziet. De lijst is, in willekeurige volgorde, als volgt: Sociaal domein
87
»
Toename van het aantal bijstandsgerechtigden; als gevolg van stijging energiekosten, hoge inflatie, rentestijgingen en daarmee gepaard gaande onzekerheid krijgt de economie en daarmee de werkgelegenheid forse klappen. In eerste instantie vallen ‘ontslagen’ medewerkers terug op de WW. Afhankelijk van de duur van de WW valt een deel van deze personen uiteindelijk ook terug op de bijstand. Ons huidige bestand ligt net boven de 600 bijstandsgerechtigden. Een stijging van dit aantal is een reëel risico, al is de werkeloosheid momenteel laag. We houden in de begrotingscijfers 2025-2028 rekening met een stijging op basis van inwonergroei. Risico is dat zich een nog negatiever scenario voordoet en de lasten sneller gaan stijgen. Het Rijk compenseert deze lasten (op termijn) mogelijk, maar uitgaande van de huidige systematiek voor financiering zal dat veelal met enige vertraging gaan (voordat de Rijksbijdrage omhoog gaat). Een stijging van bijstandsgerechtigden betekent ook dat de ambtelijke organisatie meer inzet zal moeten plegen op participatie en rechtmatigheid en dus (tijdelijk) meer formatie nodig heeft.
»
Toename van het aantal schuldhulpverleningstrajecten; als gevolg van genoemde potentiële crises krijgt de economie en daarmee de werkgelegenheid forse klappen. Ondernemers en (ontslagen) werknemers kunnen in de financiële problemen komen en te maken krijgen met (toenemende) schulden. De gemeente is verantwoordelijk voor de schuldhulpverlening. Dus een toenemend beroep betekent meer werk en meer lasten voor de gemeente. Vanaf de Begroting 2020 is reeds rekening gehouden met een stijging van het budget voor formele en informele schulddienstverlening van 5% per jaar tot aan 2025. In 2023 lag de groei overigens hoger dan deze 5%.
»
Toename beroep op voorzieningen Wmo en Jeugdwet; Het is een reëel risico is dat meer mensen uit de doelgroepen ouderen (eenzaamheid) en jongeren (leerlingen/scholieren) in de problemen gaan komen en er extra hulp of ondersteuning nodig is. De gemeente is, als er geen vangnetten zijn in de eigen omgeving, verantwoordelijk voor deze hulp. Dit betekent een potentiële toename van de lasten in het sociaal domein voor de voorzieningen en ook extra formatie die hier voor nodig is.
Gemeente Lansingerland
Woningmarkt Diverse partijen voorspellen zwaar(der) weer voor de woningmarkt. Op de korte termijn zijn de effecten nog beperkt, maar het valt niet uit te sluiten dat de economische teruggang doorsijpelt naar de woningmarkt. Naast het economische risico is door stikstofwetgeving en de oorlog in Oekraïne ook een risico dat productieketens voor grond- en hulpstoffen voor de bouw stilvallen. Risico voor de gemeente is dat projecten vertraging oplopen of stilvallen en inkomsten later of niet binnen komen. Denk hierbij aan inkomsten uit grondverkopen en bouwleges. Voor Wilderszijde houden we hier ook rekening mee bij het bepalen van het weerstandsvermogen (zie eerder deze paragraaf). Het college merkt wel op dat de impact van een terugval op de huizenmarkt in financiële zin waarschijnlijk minder impact op Lansingerland zal hebben dan in de vorige crisis. De grondposities van de gemeente zijn fors kleiner, de schuldenlast lager en de rente is ook lager dan destijds (en de gemeente beschikt over eigen geld in de vorm van de opbrengst Eneco). Ris ico is wel dat, als de risico’s zoals nu in beeld zijn zich voordoen, de algemene reserve kan dalen. In 2023 zijn 132 flexwoningen van 3B Wonen opgeleverd aan de Sporthoeklaan, waarvan 150 plekken voor opvang ontheemde Oekraïners zijn bestemd en 74 voor huisvesting spoedzoekers.
Met de huidige vergunning kunnen de woningen tot 2033 op deze locatie blijven staan. Daarna moet een tweede locatie voor nogmaals 10 jaar worden gevonden. Er is nog niet besloten op welke locatie de woningen dan zullen staan en wat dan de benodigde aanpassingen zijn van de nieuwe locatie. We zien dit als een risico dat nog niet te kwantificeren is in termen van kans en impact. Voor het terugbrengen in de oude staat van het kavel aan de Sporthoeklaan is in deze Jaarrekening rekening gehouden met het vormen van een bestemmingsreserve om dit toekomstige kosten te dekken. Gemeentefonds De inkomsten van de gemeente komen voor zo’n 50% uit het gemeentefonds. Het Rijk is overgestapt van de ‘trap-op-trap-af’-systematiek naar de bbp-systematiek. Dit heeft nadelig uitgepakt voor gemeenten, aangezien het gemeentefonds gekort is. Door het crisismaatregelenpakket is de Staatsschuld opgelopen. Het risico c.q. de verwachting is dat dit op termijn Rijksbezuinigingen nodig maakt. Het ziet ernaar uit dat gemeenten niet gecompenseerd worden voor alle kosten die zij maken ten aanzien van de taken die het Rijk aan hen heeft toegewezen.
Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit betreft de middelen die de gemeente heeft of ter beschikking kan krijgen om de financiële gevolgen van risico’s op te vangen. Het uitgangspunt daarbij is dat structurele risico’s opgevangen moeten worden door structurele ‘weerstandscapaciteit’ en incidentele risico’s opgevangen worden door incidentele ‘weerstandscapaciteit’. Dit onderscheid is ook van belang met het oog op het ‘structureel evenwicht’ in de begroting en het toezicht van de provincie hierop. I ncidentele weerstandscapaciteit De gemeente Lansingerland rekent met ingang van de Begroting 2024 naast de algemene reserve ook de bestemmingsreserve Enecogelden tot de incidentele weerstandscapaciteit. De overige reserves rekenen wij niet tot de beschikbare weerstandscapaciteit. Dit zijn de bestemmingsreserves en de stille reserves. Bestemmingsreserves worden niet meegenomen, omdat hier al een bestemming aan is toegekend. Stille reserves (ontstaan wanneer de boekwaarde van de activa lager is dan de verkoopwaarde) worden niet meegenomen, omdat deze pas geïncasseerd kunnen worden als de activa verkocht wordt. Echter, als er expliciete besluiten worden genomen om stille reserves te gelde te maken, dan worden deze toegevoegd aan de weerstandscapaciteit.
Structurele weerstandscapaciteit De structurele weerstandscapaciteit betreft de flexibiliteit die er in de begroting is. Dit betreft de mate waarin lasten verder zijn terug te brengen (door bezuinigingen), inkomsten te verhogen en de inzet van de post onvoorzien. Zodoende bestaat structurele weerstandscapaciteit uit: » Onbenutte belastingcapaciteit; » Post onvoorzien; » Bezuinigingspotentieel lastenniveau tot wettelijke taken.
88
Gemeente Lansingerland
De onbenutte belastingcapaciteit is in theorie niet gemaximeerd. Er zijn geen maximum tarieven voor de OZB. Wel zijn er landelijk afspraken over de maximale jaarlijkse stijging van de OZB (macro-norm) en geldt voor het doen van een aanvraag tot artikel 12 dat de OZB boven de drempelpercentages ligt (gebaseerd op 120% van het landelijk gemiddelde OZB-percentage). Vanaf de begroting 2024 is de post onvoorzien omlaag bijgesteld. Dit beperkt de mogelijkheid om onvoorziene risico’s op te vangen. Ten behoeve van de Begroting 2025 is het bezuinigingspotentieel in beeld gebracht indien de gemeente alleen de wettelijke taken zou uitvoeren en op taken met een inspanningsverplichting het minimale zou doen. In dat geval zou de gemeente nog enkele miljoenen kunnen bezuinigen. Dit zou dan wel gepaard gaan met veel maatschappelijke onrust en de bezuinigingen zijn veelal niet direct in het eerstvolgende begrotingsjaar in te voeren. De flexibiliteit op dit punt is beperkt. In de grondexploitaties en kredieten is meestal ook een post ‘onvoorzien’ opgenomen. Binnen de grondexploitaties en projecten zelf is dus ook enige mate van weerstandscapaciteit aanwezig, ter dekking van kleinere risico's. Bij het bepalen van het weerstandsvermogen op gemeenteniveau houden we geen rekening met deze posten ‘onvoorzien’.
Benodigde weerstandscapaciteit De omvang van alles risico’s is na identificatie ingeschat middels het benoemen van een kans en een gevolg (kwantificering). Op basis van de ingevoerde risico’s is de risicosimulatie in Naris uitgevoerd. Op basis van deze simulatie kan (met een zekerheidspercentage van 90%) gesteld worden dat alle risico’s kunnen worden afgedekt met een bedrag van C 36,4 miljoen. De da ling wordt met name veroorzaakt doordat er in de voortgang van de grondexploitaties of door het afronden ervan, een aantal risico's zijn vervallen. De benodigde weerstandscapaciteit is als volgt te verdelen: Algemene dienst C 2,8 miljoen Grondexploitaties C 33,5 miljoen De Rekenkamer Lansingerland gaat als ‘benchmark’ voor de risico’s op grondexploitaties uit van een benodigde weerstandscapaciteit van 10% van de boekwaarde van de grondexploitaties in exploitatie en 10% van de nog te realiseren kosten. Op basis van de jaarrekening 2024 en de onderliggende grondexploitaties is dan circa C 21,3 miljoen nodig voor de gemeentelijke grondexploitaties (inclusief Wilderszijde). Voor Bleizo circa C 11,2 miljoen. In totaal dus circa C 32,5 miljoen. Deze berekeningswij ze van de Rekenkamer voor de grondexploitaties is sterk genormeerd en houdt geen rekening met de specifieke omstandigheden. Enige afwijking tussen deze berekening en de eigen berekening is dus logisch.
De eigen berekening van circa C 33,5 miljoen is C 1,0 miljoen hoger dan de C 32,5 miljoen op basis van de methode Rekenkamer. Dit is een beperkt verschil. Daarnaast kan een deel van het bedrag voor Bleizo van C 11,2 miljoen (o.b.v. de Rekenkamer) binnen de gemeenschappelijke regeling zelf opgevangen worden. Op basis hiervan is er geen reden het risicoprofiel van de gemeente bij te stellen voor de bepaling van het weerstandsvermogen.
89
Gemeente Lansingerland
Beoordeling weerstandsvermogen De beschikbare weerstandscapaciteit van Gemeente Lansingerland bestaat uit het geheel aan middelen dat de organisatie daadwerkelijk beschikbaar heeft om de risico's in financiële zin af te dekken. Het weerstandsvermogen geeft aan of de gemeente in staat is om financiële tegenvallers op te vangen zonder de noodzaak om direct te bezuinigen en/of de lokale lasten te verhogen. Bij het vaststellen van de begroting 2024 besloot uw Raad om de reserve Enecogelden voortaan onderdeel te laten zijn van de beschikbare weerstandscapaciteit (die dan bestaat uit het totaal van de algemene reserve en de reserve Enecogelden). Met een ratio weerstandsvermogen van 4,9 (2023: 3,4) inclusief de reserve Enecogelden, respectievelijk 2,3 (2023: 1,7) exclusief de reserve Enecogelden, is Lansingerland hiertoe in staat. De ratio van 4,9 is significant hoger dan oorspronkelijk begroot voor eind 2024 (2,9). De ratio ligt daarmee eind 2024 ruim boven de bandbreedte van de door de raad gewenste marge 'ruim voldoende' (tussen de 1,4 en 2,0), waarbij de Raad streeft naar een ratio van 1,7. Als de bestemming van C 25,5 miljoen voor het IHP, zoals besloten in 2025, in mindering gebracht zou worden van het weerstandsvermogen, dan zou de ratio alsnog uitkomen op 4,3 (respectievelijk 1,7).
Bedragen x C 1.000
Weerstandsvermogen
Voorstel resultaatbestemming 2024
Reserves onderdeel weerstandsvermogen Incl. Enecoreserve
Excl. Enecoreserve
176.393
82.625
176.393
82.625
1.628
1.628
1.628
1.628
Totale weerstandscapaciteit ultimo 2024
177.029
83.262
Benodigde weerstandscapaciteit
36.363
36.363
4,9
2,3
Stand algemene reserve en Enecoreserve per 31 december 2024 voor resultaat 2024
Weerstandsvermogen voor resultaatbestemming Resultaatbestemming 2024: Reparatie schoolplein Mozaiek
-250
Hortiscience
-571
Decentralisatie Uitkeringen Decembercirculaire 2024
-171
Resultaat boekjaar
Subtotaal
-992
Ratio weerstandsvermogen
Prognose ontwikkeling weerstandsvermogen en (risico) Vennootschapsbelasting In de begroting 2025 is de meest recente prognose van de ontwikkeling van het weerstandsvermogen opgenomen met een ratio van 2,9 voor 2024. Ten opzichte van die prognose is de ratio eind 2024 met 4,9 in werkelijkheid beter, door zowel toename van de algemene reserve en een lager benodigd weerstandsvermogen. Het eerstvolgende moment voor actualisatie van de meerjarenprognose van het weerstandsvermogen is de begroting 2026.
90
Gemeente Lansingerland
De Wet modernisering Vpb-plicht overheidsondernemingen bepaalt dat ook gemeenten vennootschapsbelasting moeten betalen over ondernemersactiviteiten. Hier vallen in beginsel ook de (actieve) grondexploitaties onder. Via de Quickscan Winstoogmerk grondbedrijven toetsen we of er sprake is van een onderneming, hiervoor hebben wij advies gevraagd van onze huidige fiscaal adviseur.
Financiële kengetallen De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie.
Netto schuldquote De netto schuldquote (en de quote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen) is hoger dan de verwachting bij de Begroting 2024, maar i n lijn met de stand bij de Jaarstukken 2023. De schuldquote ligt onder de 90% en daarmee in de minst risicovolle categorie van de Provincie Zuid-Holland.
Bedragen x C 1.000
Netto schuldquote
Jaarrekening 2023
Begroting 2024
Jaarrekening 2024
A Vaste schulden (cf. art. 46 BBV)
52.561
40.311
61.124
B Netto vlottende schuld (cf. art. 48 BBV)
28.200
12.000
28.745
C Overlopende passiva (cf. art. 49 BBV)
29.314
15.000
23.470
376
376
375
38.343
12.000
36.175
D Financiële activa (cf. art. 36 lid d, e en f) E Uitzetting c 1 jaar (cf. art. 39 BBV)
214
1.000
201
G Overlopende activa (cf. art. 49 BBV)
F Liquide middelen (cf. art. 40 BBV)
14.206
3.000
11.182
H Totale baten cf. art. 17 lid c BBV)
199.237
225.385
220.528
29%
23%
30%
Netto schuldquote ((A+B+C-D-E-F-Gj/H) x 100%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Omdat er bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal worden terugbetaald, wordt bij de berekening van de netto schuldquote onderscheid gemaakt door het kengetal zowel inclusief als exclusief de doorgeleende gelden te berekenen. Op die manier wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en wat dat betekent voor de schuldenlast. Bij beide berekeningen worden bij de financiële activa de verstrekte leningen opgenomen. Gezien wij een beperkte hoeveelheid aan uitgezette gelden hebben wijkt dit kengetal af van de berekende schuldquote.
Bedragen x C 1.000
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
Jaarrekening 2023
Begroting 2024
A Vaste schulden (cf. art. 46 BBV)
52.561
40.311
61.124
B Netto vlottende schuld (cf. art. 48 BBV)
28.200
12.000
28.745
C Overlopende passiva (cf. art. 49 BBV)
29.314
15.000
23.470
D Financiële activa (cf. art. 36 lid d, e en f)
5.458
1.196
5.895
E Uitzetting c 1 jaar (cf. art. 39 BBV)
38.343
12.000
36.175
F Liquide middelen (cf. art. 40 BBV)
Jaarrekening 2024
214
1.000
201
G Overlopende activa (cf. art. 49 BBV)
14.206
3.000
11.182
H Totale baten cf. art. 17 lid c BBV)
199.237
225.385
220.528
26%
22%
27%
Netto schuldquote ((A+B+C-D-E-F-Gj/H) x 100%
91
Gemeente Lansingerland
Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. Door de ontvangst van de Eneco-gelden in 2020 is ons vermogen toegenomen met ongeveer 137 miljoen. Dit leidt er ook toe dat onze solvabiliteit flink is gestegen en zeer positief is. In de afgelopen jaren zijn de ontvangen liquiditeiten met name ingezet om onze schuldpositie af te lossen en daarmee de rentelasten te verlagen. Hierdoor liet het balanstotaal een (forse) daling zien, terwijl de solvabiliteit verder toe is genomen. De solvabiliteit is ten opzichte van 2023 gelijk gebleven en in lijn met de Begroting 2024.
Bedragen x C 1.000
Solvabiliteit
Jaarrekening 2023
Begroting 2024
A Eigen vermogen (cf. art. 42 BBV)
252.148
222.275
249.038
B Balanstotaal
397.370
344.590
400.975
63%
65%
62%
Solvabiliteit (A/B) x 100%
Jaarrekening 2024
Structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft het structurele en reële evenwicht van de begroting weer. Thans wordt er onderscheid gemaakt tussen de structurele en incidentele lasten. Bij incidentele lasten of baten gaat het om eenmalige zaken die zich gedurende maximaal drie jaren voordoen. Voorbeelden van structurele baten zijn de algemene uitkering en eigen belastinginkomsten. Bij structurele lasten zijn dat bijvoorbeeld de personeelslasten, kapitaallasten en bijdragen aan de gemeenschappelijke regelingen. Een begroting waarvan de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten is meer flexibel dan een begroting waarbij structurele baten en lasten in evenwicht zijn. De begroting 2024 was structureel sluitend. De jaarrekening 2024 laat een licht structureel overschot zien ^). Dit komt vooral doordat op posten met een structureel karakter, zoals de Algemene Uitkering, incidentele voordelen zijn ontstaan. Voor de komende jaren is sprake van een begroot structureel tekort.
Bedragen x C 1.000
Structurele exploitatieruimte
Jaarrekening 2023
Begroting 2024
Jaarrekening 2024
A Totaal structurele lasten
164.878
167.147
181.583
B Totaal structurele baten
165.699
167.368
186.765
C Totaal structurele toevoegingen aan reserves
0
-2.741
0
D Totaal structurele onttrekkingen aan reserves
1.502
6.245
1.899
203.426
225.385
220.528
4%
3%
E Totale baten (cf. art. 17 lid c BBV)
Structurele exploitatieruimte ((B-A^D-C^/E
Belastingdruk De belastingcapaciteit van de gemeente geeft de belastingdruk voor een gezin bij een gemiddelde WOZ-waarde ten opzichte van het landelijk gemiddelde (t-1) weer. Een percentage hoger dan 100% geeft weer dat de belastingdruk van de gemeente hoger is dan het landelijk gemiddelde. Uit onderstaande overzichten blijkt dat onze belastingdruk in 2024 net iets hoger lag dan het landelijk gemiddelde van het jaar ervoor. Dit wordt met name veroorzaakt door de hoge WOZ-waarde van de woningen in onze gemeente. Daarbij moet ook vermeld worden dat het landelijk gemiddelde over 2024 met C 994 significant hoger lag dan het gemiddelde van C 963 in on ze gemeente door de landelijke stijging van gemeentebelastingen.
92
Gemeente Lansingerland
Bedragen x C 1,-
Woonlasten t.o.v. landelijke gemiddelde jaar ervoor
Jaarrekening 2023
Begroting 2024
Jaarrekening 2024 431,19
A OZB-lasten voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde
372,18
373,62
B Rioolheffing voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde
259,97
263,22
263,22
C Afvalstoffenheffing voor een gezin
226,21
272,51
269,06
D Eventuele heffingskorting
0,00
0,00
0,00
E Totale woonlasten gezin bij gemiddelde WOZ-waarde (A+B+C-D)
858,36
909,35
963,47
F Woonlasten landelijke gemiddelde voor gezin in t-1
904,00
944,00
944,00
95%
96%
102%
Woonlasten t.o.v. landelijke gemiddelde jaar ervoor (E/F) x 100%
Grondexploitatie Dit kengetal geeft een indicatie van risico's van de boekwaarde van de bouwgronden op de totale baten van de gemeente. De boekwaarde van de bouwgronden moet terugverdiend worden via de totale baten. Het betreft de verhouding tussen de boekwaarde van de bouwgronden en de totale baten. Een kengetal hoger dan 100% betekent dat de boekwaarde hoger is dan de totale baten in enig jaar. Dit betekent een verhoogd risico voor de gemeente. De afgelopen jaren heeft Lansingerland veel geïnvesteerd in de grondexploitaties. Hierbij zijn de kosten voornamelijk voor de baten uitgelopen, waardoor wij een relatief hoge boekwaarde voor de grondexploitaties hebben. In deze begrotingsperiode worden de nog lopende projecten verder afgerond en dus ook verkocht. Hierdoor zien wij een dalende boekwaarde van de grondexploitaties, zoals te zien is ten opzichte van de jaarstukken 2023. Ten opzichte van de begroting 2024 is de boekwaarde echter hoger. Het kengetal valt qua signaalwaarde van de Provincie in de categorie 'risicovol'.
Bedragen x C 1.000
Grondexploitatie
Jaarrekening 2023
Begroting 2024
Jaarrekening 2024
A Bouwgronden in exploitatie (cf. art. 38 lid b BBV)
94.635
60.140
86.365
B Totale baten (cf. art. 17 lid c BBV)
199.237
225.385
220.528
47%
27%
39%
Grondexploitatie (A/C) x 100%
Beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie Door de Provincie zijn een aantal signaleringswaarden geformuleerd voor de kengetallen. Samengevat ziet het beeld voor Lansingerland er op basis van de jaarrekening 2024 als volgt uit: Categorie A: minst risicovol
Categorie B: neutraal
Categorie C: meest risicovol
a. zonder correctie doorgeleende gelden
< 90*
90-130*
> 130*
b. met correctie doorgeleende gelden
< 90*
90-130*
> 130*
2. Solvabiliteitsratio
> 50*
20-50*
< 20*
3. Grondexploitatie
< 20*
20-35*
> 35*
Begr > 0*
Begr = 0*
Begr < 0*
< 95*
95-105*
> 105*
Jaarrekening 2023
Begroting 2024
Jaarrekening 2024
a. zonder correctie doorgeleende gelden
29*
23*
30*
b. met correctie doorgeleende gelden
26*
22*
27*
2. Solvabiliteitsratio
63*
65*
62*
3. Grondexploitatie
47*
27*
39*
4. Structurele exploitatieruimte
1*
4*
3*
5. Belastingcapaciteit
95*
96*
102*
1. Netto schuldquote
4. Structurele exploitatieruimte 5. Belastingcapaciteit
Kengetal 1. Netto schuldquote
93
Gemeente Lansingerland
Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen Kapitaalgoederen zijn eigendommen van de gemeente zoals wegen, riolering, bruggen, bomen en gebouwen die we duurzaam in stand houden.
Beheerplannen Het beheer en onderhoud is gebaseerd op door de gemeenteraad vastgestelde Beheerplannen. In de Beheerplannen is opgenomen hoe het reguliere en periodieke onderhoud plaatsvindt. Voor alle Beheerplannen geldt dat het vastgestelde onderhoudsniveau minimaal B is. Randvoorwaarden daarbij zijn: het waarborgen van de veiligheid en het voorkomen van kapitaalvernietiging. In de centra en stationsgebieden onderhouden we op onderhoudsniveau A. De kapitaalgoederen kennen geen structurele onderhoudsachterstanden. Het Integraal Beheerplan(IBP) Openbare ruimte vormt een belangrijk kader voor al onze beheer- en onderhoudsactiviteiten in de openbare ruimte. Voor riolering en gebouwen hebben we een apart onderhoudsplan. In onderstaande tabel is een overzicht van deze beheerplannen opgenomen.
Omschrijving Beheerplan Vastgesteld door de raad
Frequentie Actualisatie
Actualisatie Financiële vertaling in de begroting
Achterstallig onderhoud
Reserves en Voorzieningen
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte 2024-2032
29 februari 2024 4 jaar
2028
Ja
Nee
Reserve baggeren
Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025
26 november 2020
5 jaar
2025
Ja
Nee
Voorziening Riolering
Beheerplan Gebouwen 2024-2032
29 februari 2024 4 jaar
2028
Ja
Nee
Reserve GO Gemeentelijke gebouwen
Groen Het beheer en onderhoud van Groen voeren we uit volgens het deelbeheerplan Groen dat onderdeel is van het IBP. De onderhoudswerkzaamheden vallen uiteen in klein onderhoud, groot onderhoud en vervangingsinvesteringen. Voor het klein en groot onderhoud is voor elke woonkern een raamcontract afgesloten met een aannemer. Het groot onderhoud baseren we op de resultaten van jaarlijkse schouwen die de technische kwaliteit van het groen in beeld brengen. Het boomonderhoud volgt uit de boomveiligheidscontrole. Bij vervanging van groen zetten we in op het verduurzamen van de groene buitenruimte. Meerdere keren per jaar vindt monitoring van het onderhoudsniveau plaats via schouwen. Hierdoor kunnen we bijsturen wanneer het onderhoud van het afgesproken onderhoudsniveau afwijkt. Vanuit Groen zetten we in 2024 in op klimaatadaptatie, biodiversiteit en participatie. In het door het Rijk vastgestelde Deltaplan Klimaatadaptatie, wordt gemeenten gevraagd passende maatregelen te nemen. De klimaatopgave heeft raakvlakken met onze doelstellingen op het gebied van biodiversiteit. Door de aanleg van meer groen en daarin specifieke keuzes te maken dragen we als gemeente bij aan een hogere biodiversiteit. Ons groenbeheer is zo vormgegeven dat het de biodiversiteit zoveel mogelijk ten goede komt.
94
Gemeente Lansingerland
Binnen de gemeente zijn er de afgelopen jaren meerdere zelfbeheerinitiatieven ontstaan waarbij bewoners een stuk gemeentelijk groen geadopteerd hebben. Zelfbeheer geeft bewoners de gelegenheid om de onderhoudskwaliteit van het groen te verhogen, boven op de kwaliteit die de gemeente kan leveren binnen het budget voor onderhoud. Naast de zelfbeheerprojecten laten we waar mogelijk ook bewoners participeren bij groot onderhoud en herinrichtingen.
Civiele Kunstwerken (water) Het beheer en onderhoud van Civiele Kunstwerken voeren we uit volgens het deelbeheerplan Civiele Kunstwerken dat onderdeel uitmaakt van het IBP. Uitgangspunt voor Civiele Kunstwerken is minimaal onderhoudsniveau B, mits de veiligheid in het openbaar gebied niet in het geding komt en er geen kapitaalvernietiging plaatsvindt. De belangrijkste beheerstrategie is het uitvoeren van onderhoud op basis van planmatige inspecties. Aan de hand van inspecties en kwaliteitsonderzoeken stellen wij de feitelijk uit te voeren onderhoudsmaatregelen en het onderhoudsprogramma op. De maatregelen bestaan uit het uitvoeren van klein en groot onderhoud en het vervangen van kunstwerken. Hierbij streven wij naar een integrale aanpak. In het cyclisch onderhoud stemmen wij met de verschillende beheerdisciplines af om zoveel mogelijk in één werkgang de benodigde werkzaamheden uit te voeren in de openbare ruimte. Deze gezamenlijke aanpak zorgt voor minder kosten in de uitvoering en minder overlast voor de omgeving tijdens de uitvoering van werkzaamheden. Onderhoudswerkzaamheden voeren we zoveel mogelijk duurzaam uit. Bij het vervangen van kunstwerken passen we onderhoudsarme en duurzame materialen toe. Waar mogelijk vormen we beschoeiingen om naar natuurvriendelijke oevers om de waterkwaliteit te verbeteren.
Wegen Het beheer en onderhoud van wegen voeren we uit volgens het deelbeheerplan Wegen dat onderdeel uitmaakt van het IBP. Uitgangspunt voor wegen is minimaal onderhoudsniveau B, mits de veiligheid in het openbaar gebied niet in het geding komt en er geen kapitaalvernietiging plaatsvindt. De belangrijkste beheerstrategie is het uitvoeren van onderhoud op basis van tweejaarlijkse inspecties. Aan de hand van inspecties en kwaliteitsonderzoeken stellen wij de feitelijk uit te voeren onderhoudsmaatregelen en het onderhoudsprogramma op. Bij het opstellen van het onderhoudsprogramma staat het effect op de levensduur van de verharding centraal in onderhoudskeuzes. Hierdoor zorgen we voor het economisch meest voordelige onderhoud. Hierbij streven wij naar een integrale aanpak met de verschillende beheerdisciplines, om zoveel mogelijk in één werkgang de benodigde werkzaamheden uit te kunnen voeren in de openbare ruimte. Deze gezamenlijke aanpak zorgt voor minder kosten in de uitvoering en minder overlast voor de omgeving tijdens de uitvoering van werkzaamheden. Onderhoudswerkzaamheden voeren we zoveel mogelijk duurzaam uit.
Riolering In tegenstelling tot andere kapitaalgoederen, heeft Riolering geen beeldkwaliteitscriterium waaraan het moet voldoen. Voor Riolering geldt dat we aan de wettelijke zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater moeten voldoen. De invulling hiervan is beschreven in het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2021 -2025, dat door de gemeenteraad is vastgesteld. Het GRP is het huidige kader voor beheer- en onderhoudsactiviteiten voor het kapitaalgoed Riolering.
95
Gemeente Lansingerland
In het GRP zijn klimaatadaptatie en duurzaamheid belangrijke thema’s. Bij de voorbereiding van werkzaamheden nemen we maatregelen om eventuele toekomstige problemen - als gevolg van klimaatverandering - op te lossen en zo wateroverlast of droogteproblemen te voorkomen. Om het beheer en onderhoud optimaal uit te voeren is meten, monitoren en op orde brengen en houden van gegevens noodzakelijk. Afgelopen jaren hebben we stappen gezet en daar gaan we de komende jaren in verder. Daarnaast investeren we extra om de gemalen en drukriolering te optimaliseren. Hiermee streven we naar het terugdringen van het aantal storingen van drukrioleringsgemalen.
Gebouwen De gemeente is juridisch eigenaar van circa 62 vastgoedobjecten. De vastgoedportefeuille bestaat onder andere uit het gemeentehuis, gemeentewerf, afvalbrengstation, sporthallen, maatschappelijke accommodaties, kinderdagopvang, strategische objecten en onderwijsgebouwen. Van de onderwijsgebouwen zijn 20 stuks overgedragen aan schoolbesturen voor primair onderwijs. Van twee onderwijsgebouwen is de gemeente vooralsnog eigenaar en zijn wij in onderhandeling met schoolbesturen over het formeel in gebruik geven of in eigendom overdragen van deze schoolgebouwen. Wij streven naar sociaal en financieel rendement van ons vastgoed. Uitgangspunt is dat er alleen sprake is van eigendom en/of exploitatie daar waar dat noodzakelijk is voor de uitoefening van een publieke taak. We pakken mogelijkheden om niet essentieel vastgoed van de hand te doen op. De komende jaren zullen nog enkele verkopen volgen welke in het verleden zijn ingezet. Ons vastgoedbezit is wat dat betreft op orde. Het beheer en de exploitatie van een groot aantal gebouwen is door de gemeente bij een externe partij belegd. Vanaf 2023 is dit ondergebracht bij OptiSport. Het groot onderhoud voert de gemeente uit, conform het Beheerplan Gebouwen en het bijbehorende Meerjaren-Onderhoudsplan (MJOP). De kosten voor het groot onderhoud worden gedekt door de bestemmingsreserve Gebouwen.
Indien er bij een vervanging mogelijkheden zijn tot verduurzamen combineren wij deze werkzaamheden in een project welke wordt opgenomen in het MIP. We verduurzamen de panden zo op natuurlijke momenten en voorkomen hiermee kapitaalvernietiging.
96
Gemeente Lansingerland
Paragraaf Financiering en treasury Inleiding Deze paragraaf beschrijft de uitvoering van de gemeentelijke financieringsfunctie (treasury). Hoofddoel van deze functie is dat er tijdig voldoende geld aanwezig is om aan alle financiële verplichtingen te voldoen. Met betrekking tot treasury is wet- en regelgeving van toepassing die zowel extern als intern van aard is. De belangrijkste externe wet- en regelgeving omvat: » Wet Financiering Decentrale Overheden (FiDo) » Regeling Uitzetting Derivaten Decentrale Overheden (Ruddo) » Wet Houdbare Overheidsfinanciën (Wet Hof) » Regeling Schatkistbankieren » Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) » Gemeentewet (toezichthoudende rol Provincie) » Financiële-verhoudingswet (toezichthoudende rol Provincie) De belangrijkste interne regelgeving omvat: » Treasurystatuut 2020 » Financiële Verordening Gemeente Lansingerland 2024 » Mandaatregeling
Treasurybeleid De gemeente onderscheidt een viertal subdoelstellingen van de treasuryfunctie: 1. Het verzekeren van duurzame toegang tot financiële markten tegen acceptabele condities. 2. Het beschermen van gemeentelijke vermogens- en (rente-)resultaten tegen ongewenste financiële risico’s zoals met name renterisico’s, kredietrisico’s, liquiditeitsrisico’s en valutarisico’s. 3. Het streven, binnen de kaders van wet- en regelgeving en binnen de bepalingen van het Treasurystatuut, naar een optimale financieringsstructuur en beheersing van de daarmee gemoeide kosten. 4. Het intern ondersteunen en adviseren met betrekking tot financieringsaspecten. Om deze doelstellingen te realiseren richt de treasuryfunctie zich op het besturen en beheersen van, het verantwoorden over en het toezicht houden op de huidige en toekomstige financiële inkomende en uitgaande geldstromen, financiële posities en de hieraan verbonden risico’s. Binnen de wettelijke kaders is het doel om tegen zo laag mogelijke kosten te financieren. Daarbij is het van belang om de financiële inkomende en uitgaande geldstromen adequaat te administreren en betrouwbare prognoses te hebben van toekomstige geldstromen. Onze liquiditeitsprognoses worden derhalve in beginsel op weekbasis geactualiseerd.