[T24.06461] Begroting 2025 - 2028

Begroting 2025-2028

Lansìngerland

Inhoudsopgave Inhoudsopgave................................................................................................................................................ 2 Algemeen........................................................................................................................................................ 4 Financieel overzicht Begroting 2025-2028................................................................................................5 Programma 1: Bestuur en dienstverlening.................................................................................................. 12 Beleidsveld Gemeenteraad, college en griffie........................................................................................13 Beleidsveld Samenwerking en Participatie.............................................................................................. 14 Beleidsveld Dienstverlening......................................................................................................................15 Programma 2: Openbare Orde en Veiligheid............................................................................................... 18 Beleidsveld Openbare Orde en Veiligheid...............................................................................................

18 Programma 3: Sport, cultuur en onderwijs................................................................................................ 22 Beleidsveld Sport..................................................................................................................................... 23 Beleidsveld Cultuur.................................................................................................................................. 24 Beleidsveld Onderwijs en kinderopvang..................................................................................................26 Programma 4: Sociaal Domein......................................................................................................................32 Beleidsveld Samenleving......................................................................................................................... 33 Beleidsveld Jeugd..................................................................................................................................... 35 Beleidsveld Participatie...........................................................................................................................38 Beleidsveld Maatschappelijke ondersteuning..........................................................................................

40 Programma 5: Kwaliteit openbare ruimte................................................................................................... 47 Beleidsveld Beheer Openbare ruimte......................................................................................................48 Beleidsveld Afval- en afvalwatermanagement....................................................................................... 50 Beleidsveld Vastgoed................................................................................................................................ 52 Programma 6: Lansingerland ontwikkelt.................................................................................................... 56 Beleidsveld Ruimtelijke ordening............................................................................................................ 56 Beleidsveld Infrastructuur en mobiliteit..................................................................................................61 Beleidsveld Economische ontwikkeling...................................................................................................

64 Beleidsveld Duurzaamheid.......................................................................................................................67 Programma 7: Grondzaken...........................................................................................................................73 Beleidsveld: Grondexploitatie..................................................................................................................73 Overzicht algemene dekkingsmiddelen....................................................................................................... 75 Overzicht: algemene dekkingsmiddelen..................................................................................................

75 Overzicht overhead.......................................................................................................................................79 Onderdelen Overhead...............................................................................................................................79 Paragrafen....................................................................................................................................................83 Paragraaf Lokale heffingen......................................................................................................................83 Paragraaf Weerstandsvermogenen risicobeheersing............................................................................... 91 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen.............................................................................................. 101 Paragraaf Financiering.......................................................................................................................... 104 2 —Gemeente Lansingerland

Paragraaf Bedrijfsvoering..................................................................................................................... 110 Paragraaf Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo)........................................................... 117 Paragraaf Verbonden partijen.............................................................................................................. 119 Paragraaf Grondbeleid.......................................................................................................................... 131 Meerjarenbegroting.................................................................................................................................. 137 Overzicht van baten en lasten............................................................................................................. 137 Overzicht incidentele baten en lasten................................................................................................. 140 Geprognosticeerde balans..................................................................................................................... 147 BBV: Begroting 2025 naar taakvelden..................................................................................................

147 BBV: Beleidsindicatoren....................................................................................................................... 150 Bijlagen..................................................................................................................................................... 152 Reserves en voorzieningen................................................................................................................... 152 Investeringen........................................................................................................................................ 159

Gemeente Lansingerland

Algemeen Bestuurlijke inleiding Begroting 2025-2028 Voor u ligt een gebalanceerde begroting voor het jaar 2025 die de Raad via moties al mede vorm gaf bij de Begroting 2024 zelfs voor de start van het huidige begrotingstraject en bij de Kaderbrief 2025 al mede vorm hebt gegeven. De veranderingen in de verdeling van het gemeentefonds hebben al een paar jaar effect op onze begroting. Lansingerland is een zogenoemde ‘nadeelgemeente’ binnen de veranderde gemeentefonds-systematiek. Daardoor hebben wij vergeleken met andere gemeenten eerder pijnlijke maatregelen moeten nemen. Daarnaast komt de geplande verkleining van het gemeentefonds in 2026, steeds dichterbij. Dit veroorzaakt voor de gemeente Lansingerland en vrijwel alle andere gemeenten in Nederland forse tekorten in de begroting. Ontwikkelingen en onduidelijkheid op het rijksniveau maken dat het lastiger is om financieel te anticiperen. Dit heeft ook zijn weerslag op deze begroting. De begroting voor het jaar 2025 is door een aantal lastige maatregelen structureel sluitend. Voor het jaar 2026 is op advies van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) zichtbaar gemaakt welke zeer pijnlijke maatregelen aanvullend nodig zijn om tot een sluitende begroting te komen wanneer het Rijk de bijdrage aan het gemeentefonds niet herstelt en taken aan gemeenten laat zonder de benodigde middelen.

Naast een tekort aan middelen uit het gemeentefonds is in het hoofdlijnenakkoord van de coalitiepartijen in de Tweede Kamer aangekondigd dat een belangrijke bron van inkomsten voor gemeenten, de onroerendezaakbelasting (OZB), beperkingen gaat kennen. Hoe deze maatregel eruit gaat zien moet nog duidelijk worden, maar verwacht wordt dat het effect heeft op de mogelijkheden van gemeenten in de Begroting 2026. Bij het maken van de keuzes voor 2025 heeft het college zich gericht op maatregelen die op lange termijn maatschappelijk het minst ingrijpende effect hebben, zodat op lange termijn de essentie van de gemeente behouden kan blijven. Om in 2025 tot een sluitende begroting te komen worden onder andere C1,016 miljoen aan maatregelen, de invoering van een verblijfsbelasting en een OZB-stijging van 5% voorgesteld. Het college ziet de OZB-stijging als laatste redmiddel om te voorkomen dat een ondergrens bereikt wordt in 2025 en 2026 (A2024-008). In 2026 zouden vrijwel alle potentiële bezuinigingen die zijn opgenomen in het knoppenboek ingezet moeten worden naast een OZB-stijging voor woningen naar het procentueel landelijk gemiddelde om de begroting sluitend te maken. Dit betekent dat indien er geen geld bijkomt van het Rijk er zeer pijnlijke (‘zwarte’) maatregelen genomen worden die raken aan de essentie van de gemeente. Dan zijn we niet meer de gemeente die we wensen te zijn.

We beperken ons dan vooral tot de kale basis: enkel de wettelijke taken. Voor het college gaan we daarmee hard door de ondergrens wat resulteert in afbraak. Een belangrijk signaal voor de VNG om te delen met politici in Den Haag. De afgelopen jaren heeft het college samen met uw raad op een bijzondere en transparante manier gewerkt aan een gezamenlijke begroting, een letterlijke invulling van ‘samen besturen’. Om dit mogelijk te maken wordt jaarlijks door medewerkers op een grondige en creatieve manier gekeken hoe wij nog beter onze gemeenschapsgelden kunnen benutten voor onze inwoners. Een proces waar veel werk en tijd in gaat zitten. Dit jaar hebben de adviesbureaus Cebeon en Rijnconsult gezamenlijk onderzoek verricht hoe het financiële beeld in onze gemeente zich verhoudt tot vier andere gemeenten en tot inkomsten en uitgaven die het Rijk verwacht op basis van de systematiek van het gemeentefonds. De begrotingscijfers van 2023 vormen hiervoor de basis. We waarderen de medewerking van de vier referentiegemeenten, omdat de vergelijking met andere gemeenten aanvullend inzicht geeft naast de vergelijking met het gemeentefonds.

4 ^

Gemeente Lansingerland

Het onderzoek laat klip en klaar zien dat Lansingerland met minder rijksmiddelen moet uitkomen dan andere gemeenten. Het Rijk verwacht in hun systematiek twee zaken: » in de eerste plaats dat onze inwoners relatief weinig beroep doen op gemeentelijke voorzieningen; » in de tweede plaats dat onze inwoners in relatief hoge mate zelf bijdragen aan de gemeentefinanciën. Die veronderstellingen komen niet overeen met ons huidige uitgaven- en inkomstenpatroon. Zo schrijven Cebeon/Rijnconsult in hun rapport dat Lansingerland op onderdelen meer voorzieningen heeft dan andere gemeenten, zoals groen, parken en openbare verlichting. Het niveau van lokale inkomsten blijft echter achter. Dat heeft voor de huidige begroting geleidt tot diverse aanscherpingen. Na vergelijking worden besparingen op de organisatie, overhead en bedrijfsvoering weinig kansrijk geacht. Het onderzoek laat ook zien dat er op een aantal gebieden voor 2026 huiswerk te doen is, waaronder Jeugd, Participatie en WMO. Daar gaat het college de komende maanden vol mee aan de slag voor de jaren 2026 en verder.

Financieel overzicht Begroting 2025-2028 Financieel overzicht Begroting 2025-2028 Opbouw begroting De begroting is opgebouwd uit zeven programma’s en de twee overkoepelende overzichten van de algemene dekkingsmiddelen en de overhead. Op dat niveau worden de doelstellingen geformuleerd. Een dergelijk indeling is voorgeschreven. Per programma kunnen gemeenten naar eigen inzicht verschillende beleidsvelden onderscheiden -die een zekere samenhang kennen- met daarin de baten/lasten en de onttrekkingen/toevoegingen aan reserves en een overzicht van kengetallen. Dat geeft het (meerjarig) inzicht wat er in totaal financieel omgaat. Voor het gemeentebestuur zijn ook de aanpassingen ten opzichte van de vorige begroting relevant; buiten het opnemen een verschillenanalyse per programma zijn er geen voorschriften voor een incrementele totaalopbouw van de cijfers. Met de Kaderbrief 2024 is daarvoor een eerste aanzet gegeven; dat wil zeggen dat de aanpassingen zichtbaar zijn gemaakt vanuit het vertrekpunt van de vastgestelde begroting 2024-2027, ingedeeld naar soort, zoals autonome ontwikkelingen en algemeen (technische) mutaties. Aan de hand van de vastgestelde uitgangspunten is er met behulp van de gereedschapskist met begrotingsknoppen toegewerkt naar een structureel sluitende begroting voor 2025.

Begroting op twee A4-tjes - van Kaderbrief 2025 tot Begroting 2025 - 2028 De raad heeft in het verleden al aangegeven behoefte te hebben meegenomen te worden in de overwegingen en keuzes van het college. Het college geeft hier invulling aan door onder andere het boekwerk 'Gereedschapskist met begrotingsknoppen m.b.t. Begroting 2025-2028' (T24.06443) aan de raad te verstrekken. Voor het college was dat een handzaam document bij de integrale afweging van ambities, budgettaire mogelijkheden en noodzakelijke structurele taakstellingen. Vervolgens biedt het ook de raad inzicht in de mogelijkheden die het college per beleidsveld zag om te intensiveren (meer ambitie met meer middelen) of te bezuinigen (ambitie neerwaarts bij stellen); vandaar de analogie met 'begrotingsknoppen' die meer open of dichtgedraaid kunnen worden. Steeds is daarbij het maatschappelijk effect geduid, de haalbaarheid en de relevante context. De begroting op twee A4-tjes, een beknopt en compleet cijferoverzicht in relatie tot beleidskeuzes, beleidsintensiveringen en de keuzes voor de bezuinigingen is hieronder weergegeven. Dit overzicht geeft ook duidelijk weer hoe we van Kaderbrief 2025 tot de begroting 2025-2028 zijn gekomen. In het gevraagde overzicht nemen wij -als een soort van leeswijzer- de verwijzing naar de programma's en paragrafen in de begroting op, als toelichting op de ‘wereld achter de cijfers’.

Een toelichting op de posten op hoofdlijnen is als volgt:

Gemeente Lansingerland

Stand baseline bij Kaderbrief 2025 Het vertrekpunt voor de Begroting 2025 was de baseline van de Kaderbrief 2025 (U24.02082), waaronder ook de amendementen die door de Raad zijn aangenomen. Voor de leesbaarheid houden we dezelfde volgorde aan als in het ‘Financieel overzicht Begroting 2025-2028’. Mutaties Meicirculaire 2024 In de raadsinformatiebrief (U24.02647) is het financiële effect gepresenteerd van de Meicirculaire 2024. Voor een toelichting op deze mutaties verwijzen wij dan ook naar de betreffende raadsinformatiebrief. Na verwerking van deze mutaties resteert er nog een structureel tekort van C 3,7 miljoen. Beleidsarme mutaties Gezien het resterende tekort is er door het college nog scherper gekeken naar ruimte binnen de budgetten en gezocht naar financieel technische mogelijkheden om het tekort kleiner te maken. Denk hierbij aan actualisaties en doorrekeningen, maar ook aan een kritische blik op structurele onderbestedingen op exploitatiebudgetten. Daarnaast zijn een aantal mutaties met onzekerheden uit de Kaderbrief geactualiseerd naar de huidige inzichten. A. Bijstelling Meicirculaire Herijking Algemene Uitkering voor ontwikkeling WOZ-waardes In de doorrekening van de Algemene Uitkering worden de geraamde WOZ-waarden van het onroerend goed in de gemeente meegenomen als maatstaf.

Bij de doorrekening ten tijde van de Meicirculaire was de nieuwe raming van de WOZ-waarden die het SVHW maakt nog niet beschikbaar. Inmiddels is dat wel het geval en is deze verwerkt in de Algemene Uitkering. In de algemene uitkering die gemeenten ontvangen vanuit het Rijk zit een correctie voor de WOZ-waardes van het onroerend goed in de gemeente. Een gemeente krijgt als het ware een korting gebaseerd op de totale WOZ-waarde van het onroerend goed, ook wel de belastingcapaciteit. De hoogte van de totale WOZ-waarde bepaalt hoeveel inkomsten een gemeente kan binnenhalen aan OZB-opbrengsten. Hoe hoger deze WOZ-waarde, hoe hoger de potentiële OZB-opbrengsten en daarom ook hoe hoger de korting die het Rijk toepast op de Algemene Uitkering. De nieuwe raming laat een grotere WOZ-waardeontwikkeling zien dan eerder verwacht en daarmee ook een hogere eigen inkomstenbron voor de gemeente, voor zowel woningen als niet-woningen. Als gevolg daarvan is de correctie op de algemene uitkering hoger (negatief effect) dan bij de Meicirculaire. Met andere woorden, wij ramen nu een lagere algemene uitkering dan eerder ingeschat (1.055.000 lagere baten). B. Sociaal Domein GRJR Op basis van recentere cijfers hebben wij een scherpere prognose kunnen maken. Deze prognose komt lager uit dan bij de Kaderbrief en dit is verwerkt in de begroting (C 643.000 lagere lasten). C.

Technische bijstellingen baseline

Actualisatie MIP, MPG en AOK’s De actualisaties van de projecten in het meerjareninvesteringsplan (MIP), de meerjarenprognose grondexploitaties (MPG) en de anterieure overeenkomsten (AOK's) zijn verwerkt in de Begroting 2025-2028. Dit levert per saldo een structureel effect op van C 142.000 negatief in 2025, oplopend tot C 717.000 negatief in 2028. Bijstelling baggeren In 2025 worden er extra baggerwerkzaamheden uitgevoerd in de grote plassen (hogere lasten C 233.000). Bijstellingen personeelsbudgetten Na de Kaderbrief 2025 heeft, zoals gebruikelijk, de definitieve en gedetailleerde doorrekening van de personeelsbegroting (hogere lasten 476.000) en de opleidingskosten (hogere lasten C 98.000) plaatsgevonden. Daarnaast is hieraan toegevoegd het in de zomerrapportage 2024 reeds besloten budget voor de implementatie van een contractenbank (hogere lasten C 150.000).

Gemeente Lansingerland

Tijdelijke capaciteitsuitbreiding ICT en opgavemanager nieuwkomers (structureel i.p.v. incidenteel) De tijdelijke extra kosten voor de opgavemanager nieuwkomers wordt gezien door de provincie als een structurele taak van de gemeente, wij zien en behandelen dit als tijdelijk budget. In de Zomerrapportage is voor 2024 budget toegekend om tijdelijk de capaciteit bij team ICT uit te breiden voor een beoogde periode van 2-3 jr. In de begroting 2025 voegen we in het verlengde van de vastgestelde zomerrapportage de budgetten voor 2025 en 2026 toe. De totale (tijdelijke) intensivering hiervan is daarom opgenomen voor 2 jaar in de structurele kosten (hogere lasten C 405.000). Extra budget Concernstaf functie VIC, Met ingang van boekjaar 2023 is de rechtmatigheidsverantwoording van kracht. Omdat vanuit deze wet duidelijke is welke eisen aan de administratieve organisatie en interne controle worden gesteld en vanwege andere regelingen die op ons afkomen is er een benchmark uitgevoerd door Berenschot ‘Naar een toekomstbestendige Concernstaf. Op basis van deze benchmark wordt voorgesteld de VIC structureel ‘in huis’ te halen en daarvoor een meer uitvoerende VIC-er in dienst te nemen.

Door deze uitbreiding op control is de concernstaf in staat de VIC’s uit te voeren, om opvolging van bevindingen beter te begeleiden, om de organisatie te helpen leren, om de 1e lijn te ondersteunen in het nemen van verantwoordelijkheid voor hun eigen interne controle. (hogere lasten 98.000) Diverse mutaties In kader van zero base begroten zijn alle mutaties in de meerjarenbegroting integraal beoordeeld en hierdoor zijn er budgetten afgeraamd en herrubricering plaatsgevonden van de incidentele en structurele posten in de begroting . (lagere lasten C 515.000) D. Dekkingsbronnen Niet alleen aan de lastenkant hebben zich er sinds de Kaderbrief 2025 wijzigingen voorgedaan. Ook in de baten zijn er aanpassingen doorgevoerd. WOZ- Waardeon twikkeling Herijking OZB voor WOZ-ontwikkeling woningen Tweemaal per jaar maakt het SVHW een nieuwe raming van de WOZ-waardes in de gemeente. De totale WOZ-waarde wordt bijgesteld met enerzijds de areaaluitbreiding (nieuwe woningen en ander vastgoed) en anderzijds met de waardeontwikkeling van dat vastgoed. De geraamde WOZ-waardes voor woningen zijn naar boven bijgesteld in de nieuwe SVHW-raming. Dit zou, naar verwachting, dan ook leiden tot hogere OZB-opbrengsten.

Echter, de gemeenteraad heeft in een eerder stadium vastgesteld dat de stijging van WOZ-waardes gecompenseerd worden in het OZB-tarief, zodat de OZB in euro’s niet zou stijgen, los van een toegepaste indexatie. Met andere woorden, een huishouden waarvan de woningwaarde gestegen is, ziet die stijging niet terug in de OZB-aanslag die zij ontvangt. Herijking OZB voor WOZ-ontwikkeling niet-woningen Ook de geraamde WOZ-waardes voor niet-woningen zijn naar boven bijgesteld in de nieuwe SVHW-raming. Voor niet-woningen betekent dit ook direct meer OZB-opbrengsten, omdat deze hogere WOZ-waardes tegen het eerdere berekende tarief doorgerekend worden. (C 872.000 hogere baten) Herijking belastingen en leges (excl. OZB) In 2025 zijn de opbrengsten van de lokale heffingen in de Meerjarenbegroting gestegen ten opzichte van de Meerjarenbegroting 2024. De stijging wordt veroorzaakt door verschillende factoren. In lijn met de vastgestelde begrotingspunten van de kaderbrief zijn de lokale lasten met 4% geïndexeerd.

Voor bouwleges ontvangen wij extra inkomsten door aanvragen van grote nieuwbouwprojecten, aan afvalstoffenheffing ontvangen wij extra inkomsten omdat de extra lasten met betrekking tot het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval worden doorberekend in de afvalstoffenheffing.(C 1.933.000 hogere baten) Herijking rioolheffing De gemeente kiest voor doelmatig en risico gestuurd werken. Er wordt zoveel mogelijk integraal en wijkgericht gewerkt. Om de kosten als gevolg van de activiteiten te kunnen dekken, stijgt de rioolheffing vanaf 2022 geleidelijk met 1,25% per jaar tot een kostendekkend niveau in 2041. Dit is conform het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP). Aanvullend hanteren we in 2025 een indexatie percentage van 1,6% in verband met sterk toegenomen prijzen (C 468.000 hogere baten) Gemeente Lansingerland

E. Overige bijstellingen N.v.t. Dekking uit begrotingsknoppen Net als vorig jaar hebben wij een gereedschapskist met begrotingsknoppen opgesteld (T24.06443) waarin maatregelen zijn opgenomen die ingezet zouden kunnen worden om een structureel sluitende begroting te realiseren. Het college heeft dit overzicht meegenomen bij de integrale afweging en de daarin opgenomen maatregelen geclassificeerd naar de mate van (technische en juridische) uitvoerbaarheid en impact voor onze bewoners, bedrijven en (maatschappelijke) organisaties. Uiteindelijk is er besloten om een totaal aan maatregelen in te zetten voor een bedrag van C 1 miljoen. Voor de toelichting over welke maatregelen (“begrotingsknoppen”) dit betreft, verwijzen wij u naar de onderstaande tabel en de gereedschapskist met begrotingsknoppen (T24.06443) Dekking uit technische maatregelen Aangezien de Begroting 2025 met inzet van de hierboven genoemde begrotingsknoppen alsnog een structureel tekort van C 1.372.000 liet zien, is er besloten tot het inzetten van een aantal aanvullende financieel-technische maatregelen.

Voor de toelichting over welke maatregelen (“begrotingsknoppen”) dit betreft, verwijzen wij u naar de onderstaande tabel en de gereedschapskist met begrotingsknoppen (T24.06443) Eindstand structureel begrotingssaldo Na verwerking van al de bovenstaande mutaties is het structurele begrotingssaldo van een tekort van C 7,4 miljoen bij de Kaderbrief 2025 gewijzigd in een overschot van C 93.000 in 2025. Daarmee is de Begroting voor 2025 structureel sluitend, al resteert er voor de daaropvolgende jaren nog een tekort dat oploopt tot ruim C 5,3 miljoen in 2028. Incidentele claims en de bijbehorende dekking Naast de structurele mutaties ten opzichte van de Kaderbrief 2025, zijn er ook een aantal incidentele mutaties verwerkt in de Begroting 2025-2028. Dit is in lijn met het verzoek van uw raad om nieuw beleid zoveel als mogelijk te dekken met incidenteel geld (M2022-020). 2025

2026

bedragen x 1.000 2027 2028

Stand baseline bij Kaderbrief 2025 -7.407 -13.037 -13.014 -10.785 Wijzigingen in baseline Kaderbrief Bijstellingen brief Meicirculaire Nieuwe stand baseline Kaderbrief (na amendement en Meicirculaire 2024)

| 3.697

730

-467

-3.710 -12.308 -13.481

1.170 -9.615 1 1

-1.048 607 -1.249 3.281 0 1.592

-2.122 554 -1.411 3.110 0 131 1

Nieuwe mutaties t.o.v. baseline (beleidsarm) (A) Bijstelling Meicirculaire (B) Sociaal Domein (memo realistisch begroten) (C) Technische bijstellingen baseline (C) Dekkingsbronnen (D) Overige bijstellingen nu bekend (A+B+C+D) Totaal nieuwe mutaties t.o.v. baseline (beleidsarm)

|

Nieuwe stand baseline (na bijstellingen): geen nieuw beleid

-2.152 405 710 3.368 0 2.331 -9.976

-2.118 Beleidskeuzes Beleidskeuzes N.v.t. Totaal beleidskeuzes

-9.976 -2.118

Gemeente Lansingerland

-9.484 -12.277

0000 -

Structureel begrotingssaldo na beleidskeuzes

8

-2.207 485 -249 3.175 0 1.205

-9.484 -12.277

Dekking uit ingezette begrotingsknoppen Begrotingsknoppen Programma 1 Bestuur en Dienstverlening 01.3.1 Verhogen leges huwelijken 01.3.2 Afschaffen vergoeding keuringskosten gehandicaptenparkeerkaart (GPK) Begrotingsknoppen Programma 2 Openbare Orde en Veiligheid 0.2.1.1 Leges Drank & Horeca Begrotingsknoppen Programma 3 Sport, cultuur en onderwijs 03.1.1A.A Verhogen huurtarieven sportaccommodaties buitensport met 5% 03.1.2A.B Verhogen huurtarieven sportaccommodaties buitensport met 10% 0.3.1.4 Het realiseren van maximaal twee sportboxen 03.2.7F.A Afschaffen subsidieregeling voor Levendig Lansingerland 03.2.1F.B Versoberen subsidieregeling voor Levendig Lansingerland Begrotingsknoppen Programma 4 Sociaal Domein 04.2.2 Stoppen met de externe huisartsen consultatiefunctie 04.2.3A Stoppen met jongerenparticipatie 04.3.1. Niet uitvoeren motie menstruatiearmoede Implementatiekosten Hervormingsagenda Jeugd Begrotingsknoppen Programma 5 Kwaliteit Openbare Ruimte 05.1.10 Geen gratis zout uitgeven aan inwoners 05.1.1G.A A. We verduurzamen de openbare verlichting door de aan en uit momenten beter op de zonsopkomst en zonsondergang af te stellen 05.1.2C.A Beheer en onderhoud openbare ruimte op bedrijventerreinen zelf laten uitvoeren en niet meer door parkmanagementorganisaties laten doen.

(deel 1, budget openbare ruimte) 05.1.3 De leges voor werkzaamheden aan bestaande en/of nieuwe kabels en leidingen worden kostendekkend verhaald op de aanvrager. 05.1.6. Poller Bonfut uitzetten, naar beneden zetten en niet beheren 05.1.7 Geen poller Hoeksekade terugplaatsen bij de reconstructie 05.1.8 Het stoppen met het organiseren en bijdragen aan de hanging baskets (plantenbakken met geraniums aan de lichtmasten) in de centra. 05.1.9 Het stoppen met het plaatsen van kerstbomen als verfraaiing in de centra rond de Kerstperiode. 05.2.2 Koningsdag, stoppen met financiering afvalinzameling 05.2.3 Stoppen met graffiti verwijdering 05.3.7 Verhogen tarieven binnensportaccommodaties met 5% Begrotingsknoppen Programma 6 Lansingerland Ontwikkelt 06.2.1 Kostendekkende leges gehandicaptenparkeerplaatsen 06.2.2 Kostendekkende leges bij ontheffingen artikel 87 RVV (ontheffing verkeersregels) 06.2.3 Aanpassing bewakingsvorm fietsenstallingen 06.3.1 Stoppen vergroting bewustwording onder ondernemers belang cybersecurity 06.3.2C.B B. Beheer en onderhoud openbare ruimte op bedrijventerreinen zelf uitvoeren en niet meer door parkmanagementorganisaties laten doen. (deel 2, budget economie) 06.4.4 Verplaatsen Energieloket naar balie in gemeentehuis 06.4.5D.A Gefaseerde afbouw subsidie vergroenen schoolpleinen Begrotingsknoppen Programma 7 Grondzaken n.v.t.

Begrotingsknoppen Overhead 10.1.3 P&C producten volledig en alleen digitaal (ook voor de Raad) 10.1.3 Invoeren verblijfsbelasting Begrotingsknoppen Domeinoverstijgend n.v.t. Totaal dekking ingezette begrotingsknoppen

10 17

10 17

10 17

10 17

4

4

4

4

13 13 3 25 11

25 25 3 25 11

25 25 3 25 11

25 25 3 25 11

20 85 20 -400

20 85 20 -400

20 85 20 0

20 85 20 0

2 -2

2 23

2 23

2 23

42

42

42

42

500

500

500

500

4 10 0

4 10 25

4 10 25

4 10 25

15

15

15

15

3 8 30

3 8 30

3 8 30

3 8 30

8 15 200 2 8

8 15 200 2 8

8 15 200 2 8

8 15 200 2 8

0 20

0 40

40 60

40 60

8 150

8 375

8 480

8 497

840

1.160

1.725

1.742

Stand structureel begrotingssaldo na dekking ingezette begrotingsknoppen

-8.816 -1.278

Dekking uit technische maatregelen

9

Gemeente Lansingerland

-7.742 -10.551

Technische maatregelen 98.2.1 Capaciteitseffect investeringen 98.1.1 Ozb woningen 5% 98.1.2 Ozb niet woningen 5% Totaal dekking technische maatregelen

205 521 645 1.371

542 525 656 1.723

801 532 667 1.999

1.180 540 671 2.391

Eindstand structureel begrotingssaldo

93

-7.093

-8.553

-5.351

bedragen x 1.000 Incidentele claims

|

I&I: Vrijval Kluisarchivering wettelijke verplichting (meerjarig incidenteel) Aanpassing systematiek algemene uitkering - syst U24.02647 Basis op orde WPG, AVG, NIS2: Team CS: Budget FG (inc.) Basis op orde WPG, AVG, NIS2: Team CS: Kwartiermaker NIS2 (inc.) Basis op orde WPG, AVG, NIS2: Team JZ&I: WPG, AVG en algoritmes Team I&I: kwartiermaker digitale duurzaamheid I&I: WMEBV (2025) Incidenteel budget lobbyist Incidentele inzet t.b.v. jeugdhulp Omgevingswet Bouwsteen 2 Omgevingswet Bouwsteen 3 Omgevingswet Bouwsteen 4 Omgevingswet Bouwsteen 5 Omgevingswet Bouwsteen 6 Incidenteel budget jongerenparticipatie Totaal incidentele claims

170 -1.900 -96 -100 -200 -200 -100 0 -374 -335 0 0 0 0 -85 -3.220

170 0 -96 -100 0 -200 0 0 0 0 -396 -396 0 0 0 -1.018

0 0 -96 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -396 0 0 -492

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -396 0 -396 1

Dekking incidentele claims Voorgestelde onttrekking Algemene reserve Reeds verwerkt als onttrekking aan de Algemene Reserve in de MJB 2025 Nog te verwerken als mutatie aan de Algemene Reserve in de MJB 2025

-3.220 -2.104 -1.116

-1.018 170 -1.188

-492 0 -492

-396 0 -396

Begrotingssaldo 2025-2028

-2.020

-9.029

-9.370

-6.025

Voldoende weerstand om gezond te blijven Incidentele claims en dekkingen De provincie als financiële toezichthouder ziet strikt toe dat de structurele lasten gedekt worden door baten die naar hun aard structureel van karakter zijn. Voor 2025 voldoen wij daaraan. Bij de financiële positie van onze gemeente is ook de beschikbaarheid over incidentele dekkingsmiddelen relevant. Die hebben wij zeer ruim voorhanden. Naast de forse omvang van de algemene reserve van C 75,8 miljoen (stand eind 2024) hebben we nog de beschikking over bestemmingsreserves die bedoeld zijn om geoormerkte budgetten over te hevelen naar latere jaren (C 158 miljoen stand eind 2024). Voor een deel zijn die technisch noodzakelijk, zoals de kapitaallastendekkingsreserves om gedurende de looptijd van een investering de afschrijvingen te kunnen dekken, of ingesteld voor een specifiek risico. Door de verkoop van de Eneco-aandelen resteert nog een aanzienlijke omvang van ‘onbeklemd budget’ van C 93,5 miljoen (stand eind 2024). Opgemerkt wordt dat de algemene reserve bedoeld is voor grote onvoorzienbare risico’s; de verplichte post Onvoorzien is structureel opgenomen. Ook wordt de algemene reserve (tijdelijk) aangewend voor begrotingstekorten in latere jaren: deze systematiek wordt door de provincie geaccepteerd.

Belangrijk is de notie dat alleen de algemene reserve ‘meetelt’ bij de bepaling van de weerstandsratio, maar de facto hebben wij met de reserve Enecogelden nog een exceptionele financiële buffer. In deze begroting geven we daarom ook het weerstandsvermogen inclusief de Enecoreserve weer.

10

Gemeente Lansingerland

Algemene reserve De omvang van de algemene reserve en de reserve Enecogelden per eind 2024 is C 169,4 miljoen. In 2024 wordt C 7 miljoen toegevoegd aan de algemene reserve (vanuit het jaarrekeningresultaat 2023), en wordt C 21,4 miljoen onttrokken. Hierdoor daalt de omvang per saldo met C 14,4 miljoen. De voornaamste onttrekkingen zijn C 5,6 miljoen aan budgetoverhevelingen en de overheveling van C 4,6 miljoen richting de kapitaallastendekkingsreserve. Daarnaast is er 1,2 miljoen onttrokken voor de uitvoering van het Horti Science project. Ook het verwachtte negatieve jaarresultaat 2024 van C 2,6 miljoen wordt gedekt uit de algemene reserve. De geprognosticeerde onttrekkingen van de algemene reserve in de komende jaren zijn mede het gevolg van de negatieve structurele begrotingssaldi in 2025 en verder; dit zijn tijdelijke onttrekkingen. Deze systematiek wordt door de provincie als financiële toezichthouder toegestaan. Als het betreffende begrotingsjaar is bereikt zal voor dat jaar weer een structureel sluitende begroting moeten worden opgesteld. Weerstandsratio Het weerstandsvermogen geeft aan of de gemeente in staat is om financiële tegenvallers op te vangen zonder de noodzaak om direct te bezuinigen en/of de lokale lasten te verhogen.

Bij het vaststellen van de begroting 2024 besloot uw Raad om de reserve Enecogelden voortaan onderdeel te laten zijn van de beschikbare weerstandscapaciteit (die dan bestaat uit het totaal van de algemene reserve en de reserve Enecogelden). Met een ratio weerstandsvermogen van 2,9 in 2024, aflopend naar 2,6 eind 2028 is Lansingerland in staat om financiële tegenvallers op te vangen. De ratio ligt in 2024 buiten (boven) de bandbreedte van de door de raad gewenste marge (tussen de 1,4 en 2,0) en kan als ‘ruim voldoende’ worden aangemerkt. De raad streeft naar een ratio van 1,7. Opgemerkt wordt dat in de bepaling van de weerstandscapaciteit, conform de nota risicomanagement en weerstandsvermogen, nog geen rekening wordt gehouden met toekomstige positieve resultaten op de grondexploitatie. Op basis van de cijfers van het MPG 2024 verwachten we de komende jaren nog wel positieve resultaten die op moment van realisatie (bij de jaarstukken) in de algemene reserve worden gestort.

De algemene reserve neemt de komende jaren af door de (nu nog) nadelige verwachte saldi van de toekomstige begrotingen, met name in de jaren 2026 en 2027. Uitgaande van het feit dat de gemeente jaarlijks een structureel sluitende begroting aan de Provincie dient aan te bieden zal deze afname zich de komende jaren waarschijnlijk niet voordoen. De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit het geheel aan middelen dat de organisatie daadwerkelijk beschikbaar heeft om de risico's in financiële zin af te dekken. bedrag x C 1.000 2028 1

Stand Algemene Reserve en Reserve Enecogelden Begrotin 2025-2028 Stand per 1/1

2024 183.813

2025 169.364

2026 164.241

2027 154.913

Toevoegingen Onttrekkingen Resultaat Begroting 2025-2028

7.003 18.830 -2.622

0 3.103 -2.020

0 299 -9.029

0 122 -9.370

0 123 -6.025

Totale mutatie

-14.449

-5.123

-9.328

-9.492

-6.148

Stand Algemene Reserve en Reserve Enecogelden Begrotin 2025-2028

169.364 164.241 154.913 145.421

139.273ļ

Tot slot Bij de toelichting op de programma’s en de beleidsvelden wordt uw raad meer gedetailleerd meegenomen in de problematiek en de maatregelen waarvoor het college gericht heeft gekozen.

11

Gemeente Lansingerland

145.421

Programma 1: Bestuur en dienstverlening Beoogd maatschappelijk effect We dragen bij aan de bestaanszekerheid van onze inwoners en aan een inclusieve samenleving We willen een voorspelbare en betrouwbare overheid zijn. Daarom werken we aan een optimale dienstverlening voor onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Hiermee dragen we bij aan de bestaanszekerheid van onze inwoners. Een goede dienstverlening betekent ook dat we onze beleid-, wet- en regelgeving begrijpelijk maken, zodat inwoners in staat zijn zoveel mogelijk zelfstandig hun zaken te regelen. We dragen bij aan een inclusieve samenleving door toegankelijk en bereikbaar te zijn voor alle inwoners in zowel onze dienstverlening als onze eigen organisatie.

Wat gaat het kosten? Bedragen x ^1.000 Realisatie 2023

Begroting na wijziging 2024

Begr 2025

Begr 2026

Begr 2027

Begr 2028

Lasten

6.394

6.993

7.260

7.333

7.453

Baten

1.020

1.195

1.355

1.355

1.355

1.355

Totaal saldo van baten en lasten

-5.374

-5.798

-5.905

-5.978

-6.098

-6.234

Onttrekkingen

82

0

Mutaties reserves

82

0

0 0

Resultaat

-5.292

-5.798

-5.905

1

7.589

0

0

0

0

0

0

-5.978

-6.098

-6.234

Toelichting op (grote) mutaties in het meerjarenbeeld Hieronder het overzicht van de ingezette bezuinigingsmaatregelen voor dit programma. In de volgende paragrafen, per beleidsveld, is een toelichting opgenomen op de geconstateerde verschillen.

Begrotingsknop

2025

2026

2027

2028

01.3.1

Verhogen leges huwelijken

10.000 10.000 10.000 10.000

01.3.2

Afschaffen vergoeding keuringskosten gehandicaptenparkeerkaart (GPK)

17.000 17.000 17.000 17.000

12

Gemeente Lansingerland

Beleidsveld Gemeenteraad, college en griffie Doelstelling Wat willen we bereiken? Lansìngerland is een bestuur krachtige gemeente met een efficiënt en integer bestuur. Het college en de gemeenteraad werken in 2025 verder aan een goed, efficiënt en ordentelijk bestuur. Openheid is de norm in de onderlinge samenwerking en in de contacten met inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers. We - samenleving, college en gemeenteraad - ontwikkelen onze werkwijze op basis van de Visie Burgerparticipatie en het Uitvoeringsprogramma. We doen dat zodat we nog beter in staat zijn om afgewogen besluiten te nemen. Hiermee werken we aan meer vertrouwen in het gemeentebestuur. Het college blijft ook in 2025 zorgen voor een goede kwaliteit van de voorbereiding van politiek-bestuurlijke besluitvorming. Ook in 2025 blijven we (werkprocessen) evalueren en optimaliseren. De griffie adviseert en ondersteunt de gemeenteraad in het besluitvormingsproces en faciliteert de contacten van de raad met (jonge) inwoners, ondernemers, organisaties en de lokale pers. Wat gaan we daarvoor in 2025 doen? We werken aan de samenwerking tussen ambtelijke organisatie, college en gemeenteraad De coalitie heeft in het coalitieakkoord 2022-2026 vastgelegd dat zij samen met de gemeenteraad wil besturen.

Het coalitieakkoord bevat op hoofdlijnen de onderwerpen waar de partijen afspraken over hebben gemaakt en wat we daarvoor gaan doen. De discussie en besluitvorming vindt plaats in de gemeenteraad. Dit biedt ruimte voor het debat over onderwerpen waar de gemeenteraad de kaders voor ontwikkelt: de vrije kwesties. Dit draagt bij aan het samen besturen van Lansingerland. Ook in 2025 voert het college het werkprogramma ‘Samen verantwoord aan de slag’ uit: de vertaling van het coalitieakkoord. De ambtelijke organisatie en het college zijn wendbaar en houden rekening met actuele ontwikkelingen. Zo zal het college met de gemeenteraad in debat gaan over (nieuwe) maatschappelijke opgaven zoals woningbouw, jeugdzorg, de huisvesting en opvang van nieuwkomers, burgerparticipatie, de Omgevingsvisie, onderwijshuisvesting en nog vele andere belangrijke onderwerpen. De nieuwe vorm van samenwerken en ‘samen besturen’ krijgt steeds meer vorm en blijft onderdeel van terugkerende overleggen tussen griffier, burgemeester en gemeentesecretaris. Wat gaat het kosten? Bedragen x C1.000 Realisatie 2023

Begroting na wijziging 2024

Begr 2025

Begr 2026

Begr 2027

Begr 2028

Lasten

3.279

3.283

3.544

3.548

3.555

Baten

84

0

0

0

0

3.564 0

Totaal saldo van baten en lasten

-3.194

-3.283

-3.544

-3.548

-3.555

-3.564

Onttrekkingen

82

0

0ļ

0

0

0

Mutaties reserves

82

0

0

0

0

0

Resultaat

-3.112

-3.283

-3.544

-3.548

-3.555

-3.564

Verschillen 'Begroot 2025 ten opzichte van 'Begroting na wijziging 2024' Lasten (ē 161.000 nadeel) Indexeren van het P-budget van het BāW (C 191.000 hogere lasten) De stijging wordt veroorzaakt door o.a. de CAO-stijging van de lonen. De wordt ook veroorzaakt doordat omdat het P-budget in 2024 te laag geïndexeerd was.

13

Gemeente Lansingerland

Overige verschillen (C 70.000 hogere lasten) Doordat het totaalbedrag onder de C 200.000 blijft, is verdere toelichting niet vereist.

Beleidsveld Samenwerking en Participatie Doelstelling Wat willen we bereiken? Effectievere samenwerking en participatie Lansingerland is een groeigemeente met een aantal grote maatschappelijke opgaven rondom de samenleving en de omgeving, zoals: wonen, mobiliteit, duurzaamheid, onderwijs en recreatie. De centrale ligging in de randstad zorgt dat we met veel andere overheden, maatschappelijke partners en ondernemers te maken hebben. Voor het realiseren van onze bestuurlijke en maatschappelijke ambities blijven we ons inspannen in diverse regionale samenwerkingsverbanden. Wat gaan we daarvoor in 2025 doen? We werken aan regionale positionering en bestuurlijke profilering Om onze ambities te realiseren werken we samen met deze stakeholders. Bij elke opgave brengen we onze doelen, resultaten en bijbehorende (public affairs en lobby) strategie in beeld. Naast regionale ontwikkelingen, hebben we ook oog voor landelijke en mondiale bewegingen die ons beleid en resultaten (positief) kunnen beïnvloeden. In 2024 is een nieuw kabinet aangetreden en zijn er Europese verkiezingen geweest. De komende periode gaat blijken welke impact dat heeft op lokale ontwikkelingen en op de gemeentefinanciën. We houden dat samen met onze partners scherp in de gaten. We dragen zowel ambtelijk als bestuurlijk de regionale positionering van Lansingerland uit.

De public affairs-strategie helpt Lansingerland om de handelingsperspectieven te vergroten, ambities te realiseren en zo het verschil te maken voor onze gemeente en regio. Dit doen we door de kernkwaliteiten van Lansingerland krachtig te positioneren en door de belangen van de gemeente effectief over het voetlicht te brengen. Een van de lobbystrategieën gericht op de positionering van Lansingerland als ‘Home of Horti Science’. Deze strategie verbinden we aan de aanpak van de grote opgaven van de gemeente met betrekking tot de omgeving en samenleving. De resultaten van deze opgaven versterken de (regionale) positie van Lansingerland. We zetten in op burgerparticipatie Sinds het vaststellen van de visie op Burgerparticipatie in mei 2023 zijn al veel zaken in gang gezet om de burgerparticipatieprocessen beter te structureren. Het resultaat hiervan is dat de raad en samenleving steeds beter kunnen nagaan in hoeverre de verschillende belangen en gezichtspunten hun plek krijgen. Dit draagt bij aan het herstel van vertrouwen tussen overheid en samenleving. Maar met beter structureren en het op orde hebben van instrumenten zijn we er nog niet. Want voor onderling vertrouwen zijn contact, relatie, wederzijds begrip en respect nodig en een overheid die richting kan geven en open staat voor de inbreng vanuit de samenleving.

Aan al deze zaken werken, vergt inspanning en aandacht, ook van veel mensen, Het uitvoeringsprogramma bij de visie op Burgerparticipatie is in 2024 opgesteld en wordt de komende jaren uitgerold. Het zet in op het ontwikkelen van een ambassadeursnetwerk van voldoende grootte en massa, zodat wij vanaf 2026 kunnen zeggen dat burgerparticipatie een standaardonderdeel is van onze werkwijze en onomkeerbaar verbonden aan de gemeente Lansingerland.

Wat gaat het kosten?

14

Gemeente Lansingerland

Bedragen x ^1.000 Realisatie 2023

Begroting na wijziging 2024

Begr 2025

Begr 2026

Begr 2027

Begr 2028

Lasten

316

338

338 ļ

338

338

338

Totaal saldo van baten en lasten

-316

-338

-338

-338

-338

-338

Resultaat

-316

-338

-338

-338

-338

-338

Verschillen 'Begroot 2025 ten opzichte van 'Begroting na wijziging 2024' De lasten en baten wijken niet meer dan C 200.000 af waardoor deze niet toegelicht hoeven worden.

Beleidsveld Dienstverlening Doelstelling Wat willen we bereiken? We dragen bij aan de bestaanszekerheid van onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties We willen een voorspelbare en betrouwbare overheid zijn in een samenleving waarin iedereen meetelt en kan meedoen. Daarom werken we aan een optimale dienstverlening die aansluit op de behoeften van onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Onze dienstverlening is duidelijk, toegankelijk en bereikbaar, zodat inwoners in staat zijn zoveel mogelijk zelf hun zaken te regelen. Daarmee dragen we bij aan de bestaanszekerheid van onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Inwoners ervaren een goede dienstverlening Om goede dienstverlening te bieden hebben we altijd onze oren en ogen open. We staan midden in de samenleving. Zo kunnen we goed inspelen op de behoeften en wensen van mensen en die, waar mogelijk, vertalen naar plannen en beleid. Uiteraard doen we dat in begrijpelijke taal. We werken aan een goede (online) service, maken stappen in de (interne) bereikbaarheid en kunnen mensen laagdrempelig ontvangen in ons mobiel servicepunt. De centrale publieksruimte in ons Huis van de Samenleving is een gezellige ontmoetingsplaats geworden. Wie liever digitaal zaken met ons doet, beleeft via onze website hoe makkelijk onze producten en diensten online zijn aan te vragen.

Ook in 2025 gaan we door met het digitaliseren van processen. Wat gaan we daarvoor in 2025 doen? We werken aan goede klantbeleving Kanaalsturing zorgt voor een goede klantbeleving We willen iedereen die ons nodig heeft zo goed mogelijk en in begrijpelijk taal (B1 -niveau) helpen. Of dat nu digitaal, telefonisch, via sociale media of aan de balie is. Niet iemand van het kastje naar de muur sturen, maar in één keer goed in een ‘warm’, gemakkelijk en efficiënt contact. Dat vraagt om een optimale afstemming van alle communicatiekanalen. We stellen een kanaalsturing strategie op in 2025. We beschrijven onze kanalen en creëren hierin samenhang, zodat ze elkaar versterken in het bieden van een optimale servicebeleving. Door de kanalen bij elkaar te brengen, slimmer in te richten en goed op elkaar af te stemmen, kunnen we zorgen voor een nog betere klantinteractie met de inwoners. We verbeteren onze bereikbaarheid

15

Gemeente Lansingerland

Verbeteren telefonische bereikbaarheid We zijn telefonisch goed bereikbaar en het kan altijd beter. We werken aan de interne telefonische bereikbaarheid en het verminderen van het aantal terugbelnotities. We toetsen regelmatig onze servicenormen die zijn opgenomen in de kengetallen. Verbeteren registratie en beheer klantcontacten via CRM-applicatie We starten een aanbesteding voor een Customer Relationship Management (CRM) systeem. Daarmee kunnen we de klantcontacten goed registreren en beheren. Omdat we registreren hoeft iemand maar één keer de boodschap te vertellen. Zo kunnen we iedereen goed en snel helpen. Bereikbaarheid via het mobiel servicepunt Met een elektrische bus brengen we sinds het najaar van 2024 onze dienstverlening dichtbij de inwoner. Inwoners kunnen in het mobiel servicepunt terecht voor bijvoorbeeld het aanvragen van paspoorten, identiteitsbewijzen en rijbewijzen. In 2025 evalueren we het gebruik en de beleving van deze service. Service, ontmoeting en samenwerken in het Huis van de Samenleving Door de verbouwing van de centrale publieksruimte in 2024 kunnen we onze inwoners en ondernemers nog beter van dienst zijn. De publieksbalies en spreekkamers zijn gemoderniseerd en er zijn aanpassingen gedaan in de aankleding van de centrale hal. Daarmee nodigt de omgeving uit om elkaar daar te ontmoeten en met elkaar samen te werken.

Evaluatie van het project is gepland in 2025. We gaan door met digitaliseren Nieuwe dienstverleningsovereenkomst website Onze huidige website dateert uit 2018. In de loop der jaren hebben we de website op onderdelen vernieuwd. De website is toegankelijk en van deze tijd, het behoeft geen grote aanpassingen. In 2025 moeten we een nieuwe dienstverleningsovereenkomst afsluiten met een web leverancier voor het onderhouden, ondersteunen en hosten van onze website. Implementatie chatbot en live chat In 2025 start een extra dienstverleningskanaal op onze website. Wie ons nodig heeft, kan 24 uur per dag, 7 dagen per week op onze website een vraag stellen aan onze chatbot. Is de vraag voor de chatbot te lastig, dan is het mogelijk om tijdens kantoortijden te chatten met een medewerker van ons Service Contact Center. Uitbouwen toegankelijke en begrijpelijke dienstverlening We maken het onze inwoners en ondernemers makkelijker om online zaken met ons te doen, bijvoorbeeld met het aanbieden van e-diensten voor producten van Burgerzaken. Dat project ronden we in 2025 af. Daarnaast maken we verdere stappen om onze websites en apps digitaal toegankelijk te maken. Deels komt dit voort uit wetgeving, zoals de Wet Open Overheid en de Wet Modernisering Elektronisch Bestuurlijk Verkeer.

We bereiden ons voor op de gemeenteraadsverkiezing In maart 2026 staat de gemeenteraadsverkiezing op het programma. De voorbereiding start al in het eerste kwartaal van 2025. De voorbereidingen betreffen het organiseren van de verkiezingsdag, een uitslagenavond en het centraal tellen. Ook moeten we een centraal stembureau instellen voor het registreren van de partijnamen, het in ontvangst nemen van de kandidatenlijsten, het beoordelen van de geldigheid daarvan en de nummering van de kandidatenlijsten. Ten slotte stellen we een gemeentelijk stembureau in die de uitkomst van de verkiezing op gemeenteniveau kan vaststellen.

Wat gaat het kosten? Bedragen x ^1.000 Realisatie 2023

16

Begroting na wijziging 2024

Gemeente Lansingerland

Begr 2025

Begr 2026

Begr 2027

Begr 2028

Realisatie 2023

Begroting na wijziging 2024

Begr 2025

Begr 2026

Begr 2027

Begr 2028

Lasten

2.799

3.372

3.377

3.447

3.560

Baten

935

1.195

1.355

1.355

1.355

3.687 1.355

Totaal saldo van baten en lasten

-1.864

-2.177

-2.022

-2.092

-2.205

-2.332

Resultaat

-1.864

-2.177

-2.022

-2.092

-2.205

-2.332

Verschillen 'Begroot 2025 ten opzichte van 'Begroting na wijziging 2024' De lasten en baten wijken niet meer dan C 200.000 af waardoor deze niet toegelicht hoeven worden.

Kengetallen Bestuur en dienstverlening Beleidsveld

Kengetal

Realisatie 2023

Begr 2024

Begr 2025

92%

100%

100%

2.122 4

2.100 Min. 5

2.200 Min. 5

Gemeenteraad, college en griffier Beantwoording van artikel 37 vragen binnen wettelijke termijn (30 dagen) Samenwerking Aantal inwoners lid digitaal burgerpanel Aantal uitgezette enquêtes via het burgerpanel Dienstverlening Gemiddelde wachttijd aan de balie met afspraak Telefonische bereikbaarheid binnen 30 seconden Maken van een afspraak

<1 min. <1 min. < 1 min. <30 sec. <30 sec. < 30 sec. <2 weken <2 weken < 2 weken

Toelichting op kengetallen Bestuur en dienstverlening Beantwoording van artikel 37 vragen binnen wettelijke termijn (30 dagen) Het college zorgt voor adequate en tijdige informatievoorziening aan de gemeenteraad. Aantal inwoners lid digitaal burgerpanel Ons streven is dat steeds meer inwoners lid zijn van het digitaal burgerpanel, zodat we een goede representatieve basis hebben voor onze peilingen. Aantal uitgezette enquêtes via het burgerpanel We zijn omgevingsbewust en hechten waarde aan de mening en ideeën van inwoners. Een aantal keer per jaar zetten we een enquête uit onder het burgerpanel. Ook op andere manieren vragen we om de mening van inwoners uit: via polls of enquêtes (bijvoorbeeld via social media). Deze aantallen worden nu echter niet meegeteld bij het kengetal over het burgerpanel. Gemiddelde wachttijd aan de balie met afspraak We meten de gemiddelde wachttijd aan de balie voor inwoners die een afspraak hebben gemaakt. Telefonische bereikbaarheid binnen 30 seconden We meten de tijd waarbinnen een inwoner telefonisch te woord wordt gestaan. Maken van een afspraak We meten de tijd waarbinnen een inwoner een afspraak bij ons in kan plannen.

17

Gemeente Lansingerland

Programma 2: Openbare Orde en Veiligheid Beoogd maatschappelijk effect We dragen bij aan de leefbaarheid en veiligheid van Lansingerland Lansingerland is een leefbare en veilige gemeente om in te wonen, ondernemen, opgroeien en recreëren. Dat is zo en dat houden we zo. Onze goede scores op het gebied van leefbaarheid, veiligheid, voorzieningen en veiligheidsbeleving zijn echter geen vanzelfsprekendheid. Als groeiende gemeente en onderdeel van een metropoolregio vraagt dit continue inzet.

Wat gaat het kosten? Bedragen x ^1.000 Realisatie 2023 Lasten

Begroting na wijziging 2024

7.158

Baten Totaal saldo van baten en lasten

Begr 2025

8.235

Begr 2026

8.426

Begr 2027

8.645

Begr 2028

8.756

8.906

27

48

52

52

52

52

-7.131

-8.187

-8.374

-8.593

-8.704

-8.854

Onttrekkingen

117

138

0ļ

0

0

0

Mutaties reserves

117

138

0

0

0

0

Resultaat

-7.014

-8.049

-8.374

-8.593

-8.704

-8.854

Toelichting (grote) mutaties in het meerjarenbeeld Hieronder het overzicht van de ingezette bezuinigingsmaatregelen voor dit programma. In de volgende paragrafen, per beleidsveld, is een toelichting opgenomen op de geconstateerde verschillen.

Begrotingsknop

02.1.1

Leges Drank & Horeca

2025

2026

2027

2028

4.000

4.000

4.000

4.000

Beleidsveld Openbare Orde en Veiligheid Doelstelling Wat willen we bereiken? We willen dat onze inwoners en ondernemers veilig zijn en dat zij zich veilig voelen. We hechten groot belang aan de leefbaarheid en veerkracht in de wijken. Een leefbare omgeving stimuleert niet alleen het veiligheidsgevoel van inwoners maar kan er ook toe leiden dat gemeenschappen initiatief nemen en zelf actief veiligheidsproblemen aanpakken. De komende jaren voeren we het Integraal Veiligheidsbeleid (april 2024) uit. Dat betekent dat onze focus ligt op de volgende punten: We willen leefbare, veilige en krachtige wijken voor onze inwoners Dat doen we door als overheid zichtbaar te zijn in de wijken, het vergroten van de betrokkenheid van inwoners bij de veiligheid en leefbaarheid van de wijk en het werken aan een hartveilige gemeente. Dat doen we samen met inwoners en ondernemers. Daarnaast werken we aan een afname van het aantal meldingen van (jeugd)overlast. We zetten in op preventie en zetten handhaving in waar nodig.

18

Gemeente Lansingerland

We verbinden zorg en veiligheid voor kwetsbare mensen en hun omgeving om veiligheidsproblematiek te voorkomen Dat doen we door een adequate samenwerking en informatie-uitwisseling met zorg- en veiligheidspartners. Daarnaast werken we aan vroegtijdige signalering en preventie van problematische situaties en aan een effectieve inzet van de persoonsgebonden aanpak (PGA) voor complexe casussen.

We willen dat inwoners en bedrijven minder vaak slachtoffer zijn van digitale criminaliteit Dat doen we door bij te dragen aan het weerbaar maken van jeugd tegen digitale criminaliteit. We werken aan meer zicht op wat er speelt binnen de digitale criminaliteit. Daarnaast vergroten we onze weerbaarheid tegen cyberincidenten. We willen onze inwoners en bedrijven weerbaar maken tegen criminele en ondermijnende activiteiten Dat doen we door de gelegenheid voor criminele activiteiten te minimaliseren: we verstevigen de barrières tegen criminele inmenging in kwetsbare branches, groepen en locaties zodat criminele netwerken minder speelruimte hebben. Daarnaast werken we aan het tegengaan van jonge aanwas in de criminaliteit. We zorgen voor adequate en efficiënte hulpverlening in crisissituaties Samen met de veiligheidsregio bereiden we ons voor op rampen en crisis. We zorgen voor een goed opgeleid en getraind team bevolkingszorg dat tijdens een crisis adequate zorg kan bieden. Wat gaan we daarvoor in 2025 doen? We dragen bij aan leefbare, veilige en krachtige wijken Investeren in samenwerking in de keten: We bevorderen de samenwerking tussen wijkprofessionals zoals de wijkmanager, (wijkregisseur-)boa’s, wijkagenten en jongerenwerkers om de leefbaarheid en veiligheid in de wijken te vergroten.

Daarnaast richten we multidisciplinaire overleggen in, zoals jeugdoverleg en overlastoverleg, om overlast terug te brengen. Boa’s blijven de ‘ogen en oren’ in de wijken en treden waar nodig handhavend op. We faciliteren vormen van buurtpreventie om de betrokkenheid van inwoners te vergroten. Voortzetting inzet op voorlichting: De politie en boa’s geven voorlichting over preventie en de aanpak van overlast en diefstal aan inwoners. Denk daarbij aan voorlichting over fietsendiefstal en vuurwerk. Voortzetting inzet op een hartveilige gemeente: We werken aan een hartveilige gemeente door het creëren van bewustwording, het stimuleren van het plaatsen van 24/7 bereikbare AED’s en het aanmoedigen van aanmelding van de AED’s bij HartslagNu. Daarnaast stimuleren we het volgen van reanimatietrainingen door inwoners en het aanmelden van inwoners met een reanimatiecertificaat bij HartslagNu. We versterken de samenwerking tussen zorg en veiligheid om veiligheidsproblematiek te voorkomen Dit doen we door intensieve samenwerking met partners zoals de politie, het Zorg- en Veiligheidshuis (ZVHRR), GGZ en maatschappelijke organisaties. Jaarlijks hebben we rond de 10 complexe casussen. Hiervan escaleren we er gemiddeld 4 naar het ZVHRR.

We organiseren bewustwordingssessies voor vroeg signalering met partners om signalen te herkennen en vroegtijdig te kunnen afstemmen en ingrijpen om escalatie te voorkomen. Daarnaast zetten we de coördinatie van de sluitende aanpak voort om problematische situaties proactief te beheersen. We vergroten de digitale veiligheid in onze omgeving en in de eigen organisatie We blijven ons inzetten voor digitale veiligheid op basisscholen en gaan in gesprek met middelbare scholen over digitale veiligheid in het voortgezet onderwijs. Samen met lokale partners zoals de bibliotheek en politie werken we aan een veiliger digitaal klimaat. Binnen de gemeentelijke organisatie oefenen we met cyberscenario’s om de weerbaarheid tegen cyberincidenten te verbeteren. Daarnaast bereiden we ons intern voor op nieuwe wetgeving Europese Netwerk and Information Security Directive (NIS2). 19

Gemeente Lansingerland

We investeren in maatschappelijke weerbaarheid tegen criminele en ondermijnende activiteiten We blijven inzetten op maatschappelijke weerbaarheid door bewustwordingscampagnes, scholing en informatiebijeenkomsten. Grote projecten in 2025 zijn: Kapot Sterk: Voor basisscholen bieden we een programma om scholieren weerbaarder te maken tegen de verleidingen van ondermijnende criminaliteit. In 2024 starten 17 basisscholen met het landelijke programma ‘Kapot Sterk’, in 2025 laten we dit groeien naar 25. Automotive branche: Samen met partners richten we ons op het signaleren, aanpakken en weerbaar maken van de automotive branche tegen ondermijnende activiteiten en het tegengaan van oneerlijke concurrentie binnen deze sector. Daarnaast zetten we controles van woningen van arbeidsmigranten in het buitengebied en het in kaart brengen van bijbehorende uitzendbureaus voort. Ook gaan we door met de trajecten ‘Veilig Ondernemen’ en ‘Veilig Buitengebied’ om de verbinding met de ondernemers te verstevigen en de veiligheid op bedrijventerreinen en in het buitengebied te optimaliseren. Tot slot blijven we inzetten op het minimaliseren van kansen voor criminele activiteiten door integrale controles en gebruik van bestuurlijke instrumenten zoals Bibob (Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur) en Damoclesbeleid. Net als in 2024 controleren we rond de 100 bedrijfspanden.

We zorgen voor adequate en efficiënte hulpverlening bij rampen en crises Het opleiden en regelmatig trainen en oefenen van het Team Bevolkingszorg maken dat we zijn voorbereid op rampen en crises. Daarnaast werken we samen met de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond en de regiogemeenten voor de doorontwikkeling van Bevolkingszorg.

Wat gaat het kosten? Bedragen x ^1.000 Realisatie 2023

Begroting na wijziging 2024

Begr 2025

Begr 2026

Begr 2027

Begr 2028

Lasten

7.158

8.235

8.426

8.645

8.756

8.906

Baten

27

48

52

52

52

52

-7.131

-8.187

-8.374

-8.593

-8.704

-8.854

Totaal saldo van baten en lasten Onttrekkingen

117

138

0ļ

0

0

0

Mutaties reserves

117

138

0

0

0

0

Resultaat

-7.014

-8.049