[T24.03769] Gewaarmerkte Jaarstukken 2023

Gemiddelde zorguitgaven per Wmo-cliënt in een maatwerkvoorziening Dit cijfer zet de uitgaven voor de Wmo-maatwerkvoorzieningen af tegen het aantal volwassenen (>18 jaar) dat in een jaar ondersteuning vanuit de Wmo ontvangt. Dit bedrag ligt lager dan begroot vanwege wachtlijsten en aanbieders die niet altijd ondersteuning hebben kunnen leveren.

Gemiddelde zorguitgaven Wmo-maatwerkvoorziening per inwoner in Lansingerland Dit cijfer zet de uitgaven voor Wmo-maatwerkvoorzieningen af tegen het totaal aantal volwassenen en ouderen binnen de gemeente.

Tevredenheid kwaliteit ondersteuning (bron: CEO) We meten dit kengetal via cliënt ervaringsonderzoeken. Hoe hoger het percentage, hoe beter.

Percentage dat door hulp een betere kwaliteit van leven heeft (bron: CEO) We meten dit kengetal via cliënt ervaringsonderzoeken. Hoe hoger het percentage, hoe beter.

Rapportcijfer voor de toegangsmedewerker met wie de cliënt contact had (bron: CEO) Voordat een inwoner een Wmo-maatwerkvoorziening krijgt, doen we eerst onderzoek naar de situatie van de inwoner. Dit rapportcijfer beschrijft in hoeverre dit contact prettig is verlopen.

57

Gemeente Lansingerland

Programma 5: Kwaliteit openbare ruimte Beoogd maatschappelijk effect Onze ambitie is dat de inwoner van Lansingerland zijn leef- en woonomgeving ervaart als veilig en aantrekkelijk om te wonen, werken, ontmoeten en ontspannen.

Wat heeft het gekost? Een toelichting op de verantwoordingscriteria rechtmatigheid is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering. Bedragen x ^1.000 Realisatie 2022

Begroot 2023

Begroting na wijziging 2023

Realisatie 2023

Afwijking 2023

Lasten

31.600

31.554

34.837

36.650

Baten

18.977

18.585

19.194

19.976

782

Totaal saldo van baten en lasten

-12.623

-12.969

-15.643

-16.675

-1.031

Onttrekkingen

16.105

626

2.439

2.806

368

Toevoegingen

6.394

394

801

801

0

Mutaties reserves

9.711

232

1.638

2.006

368

Resultaat

-2.912

-12.737

-14.005

-14.669

-664

58

Gemeente Lansingerland

1.813

Beleidsveld Beheer Openbare ruimte Doelstelling Wat wilden we bereiken? Een duurzaam ingerichte en onderhouden openbare ruimte, die technisch op orde is. We behaalden in 2023 het onderhoudsniveau voor alle onderdelen van de openbare ruimte. Dit betekent onderhoudsniveau A voor de centra en stationsgebieden en onderhoudsniveau B voor de overige gebieden.

Wat hebben we daarvoor in 2023 gedaan? We beheren en onderhouden de openbare ruimte en voeren de werkzaamheden op basis van de beheerplannen uit We voerden dagelijks onderhoud, groot onderhoud en renovaties uit om aan het vastgestelde onderhoudsniveau en de geldende veiligheidsnormen te voldoen. Daarbij maakten we gebruik van gespecialiseerde aannemers en onze buitendienst. We namen nieuw ontwikkelde gebieden (o.a. delen van Westpolder, bedrijventerrein Oudeland, Parkzoom en bedrijventerrein Bleizo) op in onze beheersystemen en voegden deze gebieden toe aan onze onderhoudscyclus. Door te schouwen en inspecties uit te voeren controleerden we of het vastgestelde onderhoudsniveau werd gerealiseerd.

We betrekken inwoners bij het beheer en onderhoud van de openbare ruimte en meten de mate van tevredenheid In 2023 voerden we een belevingsonderzoek Openbare Ruimte uit. De inwonerstevredenheid in 2023 was in lijn met de resultaten van vorige jaren. Gemiddeld scoorden we afgerond een 7. Om de waardering en beleving van inwoners zo goed mogelijk te houden, betrokken we ze zo vroeg mogelijk bij grote investeringsprojecten in de wijk en/of buurt.

We maken wijken toekomstbestendig door bij renovaties aandacht te hebben voor duurzaamheid Bij renovaties maakten we gebruik van de leidraad Duurzame Inrichting Openbare Ruimte (DIOR). Hierdoor kwamen we tot een zo duurzaam mogelijk ontwerp, passend binnen de huidige financiële en inhoudelijke kaders. In de leidraad DIOR staan de minimale eisen voor de inrichting van een duurzame en kwalitatief hoogwaardige inrichting van de openbare ruimte. In 2023 hadden we in diverse projecten oog voor duurzaamheid en klimaatadaptatie. Een greep uit de maatregelen die we troffen zijn de aanleg van circulaire sportveldjes op de Gouden Uillaan en de Ton Lutzstraat in Berkel en Rodenrijs, het hergebruik van speeltoestellen op de LOO1 -locatie, hergebruik van gekapte bomen door toepassing van boompalen en/of boomstammen op onder meer Sportpark Het Hoge Land, het omvormen van verharding naar groen langs de Edisonlaan in Bleiswijk, het aanbrengen van gevarieerde beplanting ten behoeve van de biodiversiteit op diverse locaties en de toepassing van keurmerk Kleurkeur van de Vlinderstichting op de biodiversiteit te versterken. Ook hebben we voor diverse projecten een geslaagde aanvraag gedaan voor een financiële bijdrage vanuit de Tijdelijke Impulsregeling Klimaatadaptatie.

59

Gemeente Lansingerland

We zorgen voor een veilige buitenruimte Veiligheid stond bovenaan bij de uitvoering van de onderhoudswerkzaamheden. Onveilige situaties pakten we direct aan. In 2023 waren er zeven gegrond verklaarde aansprakelijkstellingen. Deze handelden we zo snel mogelijk af.

Wat heeft het gekost? Bedragen x ^1.000 Realisatie 2022

Begroot 2023

Begroting na wijziging 2023

Realisatie 2023

Afwijking 2023

Lasten

14.901

15.739

17.089

17.640

Baten

1.010

1.008

1.144

1.308

164

Totaal saldo van baten en lasten

-13.891

-14.731

-15.946

-16.332

-387

Onttrekkingen

139

351

946

907

-38

Toevoegingen

0

-6

401

401

0

Mutaties reserves

139

356

545

506

-38

Resultaat

-13.752

-14.375

-15.401

-15.826

-425

551

Waar zitten de financiële afwijkingen? Lasten (C 551.000 nadeel) Interne doorbelasting

461.000 nadeel)

De urentoerekening op investeringen valt lager uit, doordat de geplande uren op investeringen deels op de exploitatie zijn geschreven (C 461.000 nadeel) Overige (ĩ. 90.000 nadeel) De afwijking is kleiner dan C 200.000 en wordt daarom niet verder toegelicht.

Baten (C 164.000 voordeel) De afwijking is kleiner dan C 200.000 en wordt daarom niet verder toegelicht.

Reservemutaties (C 38.000 voordeel) De afwijking is kleiner dan C 200.000 en wordt daarom niet verder toegelicht.

60

Gemeente Lansingerland

Beleidsveld Afval- en afvalwatermanagement Doelstelling Wat wilden we bereiken? Het duurzaam en kostenbewust inzamelen en transporteren van (afval)water en huishoudelijk afval. In 2023 gaven we verdere uitvoering aan het Afvalbeleid en zetten we concrete stappen op weg naar de realisatie van het nieuwe afvalbrengstation. In 2023 werkten we aan een zo efficiënt mogelijke afvoer van het afval- en regenwater, kostenbewust en met zo min mogelijk overlast voor bewoners en bedrijven.

Wat hebben we daarvoor in 2023 gedaan? We faciliteren de inzameling en verwerking van het hemelwater In 2023 vervingen we in Bergschenhoek Centrum het gemengde rioolstelsel door een gescheiden rioolstelsel. Het hemelwater van het openbare gebied koppelden we hierbij af. In 2023 ontvingen wij geen gegronde aansprakelijkstellingen als gevolg van schade bij een normale regenbui. In het najaar ontvingen wij veel klachten over hemelwater en grondwater na een uitzonderlijk natte periode. Dit heeft niet geresulteerd in meer gegronde aansprakelijkstellingen.

We geven uitvoering aan het Afvalbeleid De raad stelde in 2021 het Afvalbeleid vast. Belangrijk onderdeel hiervan was de invoering van het variabel tarief voor restafval per 1 januari 2023. Per 1 januari betalen huishoudens in Lansingerland naast een vast deel heffing een variabel deel heffing. Het variabele deel betalen huishoudens voor het aantal keer restafval dat ze aanbieden. Eén van de speerpunten uit het Afvalbeleid is het onder controle houden van de kosten voor onze inwoners. De in 2023 door de gemeenteraad vastgestelde tarieven Afvalstoffenheffing 2024 laten zien dat dit gelukt is (het vaste en variabele deel voor 2024 is lager dan in 2023). De in 2022 gestarte communicatiecampagne liep door in 2023. In de eerste maanden van het jaar was er extra aandacht voor de afvalstroom Groente-, Fruit- en Tuinafval (GFT). We voerden in 2023 diverse sorteerproeven uit om de kwaliteit van de gescheiden grondstoffen goed in de gaten te houden. De analyses gaven het beeld dat er weinig vervuiling was. Dit beeld werd ondersteund door de gesprekken met de verwerkers en het feit dat 100% van de grondstofstromen is goedgekeurd. In 2023 stelden we de stimuleringsregeling wasbare luiers vast. Deze regeling komt voort uit de succesvolle pilot wasbare luiers, die onderdeel was van het vastgestelde Afvalbeleid.

61

Gemeente Lansingerland

We meten de tevredenheid van inwoners over de inzameling en verwerking van afvalwater In mei 2023 voerden we een belevingsonderzoek uit met de openbare ruimte als onderwerp. Hierbij maakten we gebruik van het digitale inwonerspanel 'Lansingerland Peilt'. Uit de peiling bleek dat inwoners over het algemeen weinig overlast ervaren van de maatregelen die we troffen om extreme regenbuien te verwerken.

We meten de tevredenheid van inwoners over de inzameling van huishoudelijk afval In 2023 voerden we een belevingsonderzoek Openbare Ruimte uit. De inwonerstevredenheid in 2023 was in lijn met de resultaten van vorige jaren. Gemiddeld scoorden we afgerond een 7. De meerderheid van de inwoners was (zeer tevreden over de afvalinzameling aan huis (58%), 18% was neutraal. Dit gold voor alle drie de kernen. in vergelijking met voorgaande jaren is de tevredenheid over de afvalinzameling enigszins gedaald.

We starten de bouw van het nieuwe Afvalbrengstation In 2023 zetten we grote stappen op weg naar de realisatie van het nieuwe Afvalbrengstation. De raad keurde de aanvullende investeringsaanvraag om het gewenste schetsontwerp te realiseren goed. We stelden een projectleider Realisatie aan en startten met het aanbrengen van de voorbelasting. We ontvingen vanuit het Rijk een bijdrage vanuit de Tijdelijke Impulsregeling Klimaatadaptatie van C 17.630 voor het aanbrengen van klimaatadaptieve maatregelen. We zetten dit in voor het realiseren van een waterberging en waterdoorlatende parkeervakken op het perceel.

We zorgen voor de inzameling en transport van stedelijk afvalwater We renoveerden 48 minigemalen en 5 hoofdgemalen. We sloten een nieuw contract af voor het renoveren van 8 hoofdgemalen per jaar tot en met 2027. We reinigden en inspecteerden 48 kilometer aan riolering en reinigden de kolken. In 2023 was er één gemaalstoring van langer dan 24 uur. Deze storing is zo snel mogelijk verholpen en heeft geen gerelateerde klachten opgeleverd.

We realiseren een hoger scheidingspercentage dan in 2022 Het fijn ongescheiden restafval daalde in 2023 van 169 kilogram per inwoner per jaar naar 109,5 kilogram. Dit is een afname van 59,5 kilogram per inwoner in één jaar. Inclusief het grof huishoudelijk afval hadden inwoners nog 132,5 kilogram ongescheiden afval per inwoner per jaar. Het scheidingspercentage steeg van 57,7% naar 67,7%.

62

Gemeente Lansingerland

Wat heeft het gekost? Bedragen x ^1.000 Realisatie 2022

Begroot 2023

Begroting na wijziging 2023

Realisatie 2023

Afwijking 2023

Lasten

12.262

12.048

12.174

12.661

488

Baten

14.985

14.878

15.076

15.416

340

Totaal saldo van baten en lasten

Mutaties reserves Resultaat

Waar zitten de financiële afwijkingen? Lasten (C 488.000 nadeel). Interne doorbelastingen

294.000 nadeel)

De urentoerekening op investeringen valt lager uit, doordat de geplande uren op investeringen deels op de exploitatie zijn geschreven (C 294.000 nadeel) Geen toevoeging aan de voorziening afvalstoffenheffing (G 221.000 nadeel) De opbrengsten van de diverse afvalstromen en de afvalstoffenheffing zijn nagenoeg gelijk aan de directe kosten en diverse kosten zoals toerekening BTW en overhead. Zie eveneens de verklaring bij de baten, deze waren C 183.000 hoger. Er is sprake van een minimaal tekort waardoor de geraamde vrijval ad. C 221.000 aan de voorziening afvalstoffenheffing niet nodig is. Overige (G 27.000 voordeel) De afwijking is kleiner dan C 200.000 en wordt daarom niet verder toegelicht.

Baten (340.000 Voordeel) Baten afval (G 183.000 voordeel) Vanwege fluctuaties van prijzen in diverse afvalstromen, hogere opbrengsten uit de afvalstoffenheffing inclusief kwijtscheldingen is er per saldo sprake van een voordeel van C 183.000. Overige (G 157.000 voordeel) De afwijking is kleiner dan C 200.000 en wordt daarom niet verder toegelicht.

Reservemutaties (C 35.000 nadeel) De afwijking is kleiner dan C 200.000 en wordt daarom niet verder toegelicht.

63

Gemeente Lansingerland

Beleidsveld Vastgoed Doelstelling Wat wilden we bereiken? Gemeentelijk vastgoed zetten we in om onze maatschappelijke doelstellingen te realiseren Het bezit van vastgoed is geen doel op zich. We zetten ons gemeentelijk vastgoed zo efficiënt mogelijk in met als doel de gewenste maatschappelijke voorzieningen te huisvesten. We streven naar sociaal en financieel rendement binnen een duurzame vastgoedportefeuille.

Wat hebben we daarvoor in 2023 gedaan? We optimaliseren het maatschappelijk en financieel rendement van de panden We blijven ons actief inzetten op het optimaliseren van het maatschappelijk en financieel rendement van de panden. Daarmee geeft het meteen de noodzaak aan van strategisch beheer en goed onderhoud om de waarde en functie van het gemeentelijk vastgoed te behouden voor de functie in de toekomst. Met ingang van 2023 organiseert Optisport het dagelijks beheer en exploitatie van het gemeentelijk vastgoed. Dit doet men door middel van een gevarieerd aanbod gebaseerd op het gemeentelijk beleid waarbij diversiteit, gebruiksgemak en maatschappelijk rendement sleutelwoorden zijn.

We verduurzamen het gemeentelijk vastgoed In 2023 is het beheerplan Gemeentelijke Gebouwen geüpdatet. Met dit plan werken we met een langetermijnvisie de eigen opgave en aanpak van professioneel gebouwbeheer uit. Het omvat maatregelen voor technisch instandhouding met inbegrip van energiebesparende maatregelen waar dit noodzakelijke vervanging betreft.

64

Gemeente Lansingerland

Wat heeft het gekost? Bedragen x ^1.000 Realisatie 2022 Lasten

Begroot 2023

4.437

Begroting na wijziging 2023 3.767

Realisatie 2023

5.574

Afwijking 2023

6.349

775

Baten

2.982

2.699

2.974

3.252

278

Totaal saldo van baten en lasten

-1.455

-1.068

-2.600

-3.097

-497

Onttrekkingen

15.966

310

1.528

1.899

371

Toevoegingen

6.394

400

400

400

0

Mutaties reserves

9.572

-90

1.128

1.499

371

Resultaat

8.117

-1.158

-1.472

-1.598

-126

Waar zitten de financiële afwijkingen? Lasten (C 775.000 nadeel) Meerkosten energie

294.000 nadeel)

De meerkosten energie worden veroorzaakt door het energieverbruik van Zwembad de Windas. Deze kosten worden volledig gedekt door de SPUK Meerkosten Energie Openbare Zwembaden (SPUK MEOZ) Kosten voor groot onderhoud (^ 311.000 nadeel) Bij de uitvoering van werkzaamheden zoals beschreven in het Meerjaren Onderhoudsplan is bij diverse objecten meerwerk geconstateerd welke niet voorzien was binnen het onderhoudsplan en bijbehorend budget. Dit heeft geleid tot overschrijding van het budget met C 311.000. Overige (ĩ. 170.000 nadeel) De afwijking is kleiner dan C 200.000 en wordt daarom niet verder toegelicht.

Baten (C 278.000 voordeel) Meerkosten energie gedekt door SPUK (ĩ 294.000 voordeel) Zie kopje "meerkosten energie" onder lasten. Overige (ĩ 16.000 nadeel) De afwijking is kleiner dan C 200.000 en wordt daarom niet verder toegelicht.

Reservemutaties (C 371.000 voordeel) Door hogere kosten voor het groot onderhoud van de gemeentelijke gebouwen is er C 371.000 meer onttrokken aan de reserve.

65

Gemeente Lansingerland

Kengetallen Kwaliteit openbare ruimte Kengetal

Begroot 2023

Realisatie 2023

Beheer openbare ruimte Percentage areaal regulier beheergebied op minimaal onderhoudsniveau B

100%

100%

Percentage areaal regulier beheergebied op minimaal onderhoudsniveau C

n.v.t.

n.v.t.

Percentage areaal centra en stationsgebieden minimaal onderhoudsniveau A

100%

100%

Percentage areaal centra en stationsgebieden minimaal onderhoudsniveau B

n.v.t.

n.v.t.

uitvoeren

uitgevoerd

10

7

Uitvoeren tevredenheidsonderzoek openbare ruimte via burgerpanel Aantal aansprakelijkheidsstellingen die gegrond zijn verklaard Afval- en afvalwater management Maximaal aantal storingen per jaar van langer dan 24 uur aan rioolgemalen

1

1

Maximaal aantal calamiteiten per jaar door (technische) gebreken aan de riolering

1

1

Maximaal aantal calamiteiten door verstopping van de openbare riolering

3

1

n.v.t.

n.v.t.

Aantal minuten waarbij tijdens bijzonder intensieve buien water op straat mag staan Maximaal aantal gegrond verklaarde aansprakelijkheidsstellingen als gevolg van regenval bij een zeer zware regenbui (ontwerp bui 9, waarbij max. 30 min water op straat)

5

Maximaal aantal gegrond verklaarde aansprakelijkheidsstellingen als gevolg van regenval bij een reguliere regenbui

4

Maximaal aantal aansprakelijkheidsstellingen n.a.v. grondwaterstand Vaststellen nieuw afvalbeleid

n.v.t.

n.v.t., in 2021 vastgesteld

Verhogen scheidingspercentage

70%

van 57,7 % naar 67,7% scheiding

Modernisering afvalbrengstation

uitvoeren

realisatie gestart, afronding gepland in 2025

347 panelen

0 panelen geplaatst ivm constructie

Vastgoed Het plaatsen van zonnepanelen op Zwembad De Windas

Toelichting op kengetallen Kwaliteit openbare ruimte Scheidingspercentage afval Het scheidingspercentage steeg van 57,7% naar 67,7%.

Modernisering afvalbrengstation In 2023 zetten we grote stappen op weg naar de realisatie van het nieuwe afvalbrengstation. De gemeenteraad keurde de aanvullende investeringsaanvraag om het gewenste schetsontwerp te realiseren goed. We stelden een projectleider Realisatie aan en startten met het aanbrengen van de voorbelasting.

Afvalwater We ontvingen één gegronde aansprakelijkstelling. Het betrof lokale overlast en schade als gevolg van een verstopt riool. Het riool reinigden we zo snel mogelijk na de melding.

66

Gemeente Lansingerland

Programma 6: Lansingerland ontwikkelt Beoogd maatschappelijk effect Ook in een groeiend Lansingerland blijft het goed wonen, werken, ondernemen en recreëren.

Wat heeft het gekost? Een toelichting op de verantwoordingscriteria rechtmatigheid is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering. Bedragen x ^1.000 Realisatie 2022

Begroot 2023

Begroting na wijziging 2023

Realisatie 2023

Afwijking 2023

Lasten

17.269

16.627

21.834

17.647

-4.188

Baten

6.155

5.835

7.718

10.982

3.264

Totaal saldo van baten en lasten

-11.114

-10.792

-14.116

-6.664

7.452

Onttrekkingen

4.816

2.316

6.941

6.628

-314

Toevoegingen

2.157

0

1.800

2.133

333

Mutaties reserves

2.659

2.316

5.141

4.494

-647

Resultaat

-8.454

-8.476

-8.975

-2.170

6.805

tl

Gemeente Lansingerland

Beleidsveld Ruimtelijke ordening Doelstelling Wat wilden we bereiken? Ruimtelijke ontwikkelingen die bijdragen aan goed wonen, ondernemen, werken en recreëren Het faciliteren en scheppen van randvoorwaarden voor ontwikkeling op het gebied van wonen, werken, recreëren en infrastructuur. Een gestructureerde invoering van de Omgevingswet De Omgevingswet is één integrale wet op het gebied van de fysieke leefomgeving die alle bestaande wetten op dat gebied (ruimte, wonen, milieu, natuur, water en infrastructuur) vervangt. Met als doel: eenduidige regelgeving en makkelijk vindbare informatie over de fysieke leefomgeving. Zodat de gemeente als hoeder van de fysieke leefomgeving de balans kan bewaken tussen een veilige en gezonde fysieke leefomgeving, behoud en versterken van de omgevingskwaliteit en het doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen ten gunste van maatschappelijke ontwikkelingen.

Wat hebben we daarvoor in 2023 gedaan? We bereiden voor en implementeren werkprocessen Omgevingswet In 2023 hebben wij deelgenomen aan meerdere sessies en overleggen die gehouden werden in het kader van het omgevingsplan - bouwsteen 1. Een voorbeeld hiervan is een sessie over de relatie tussen de omgevingsvisie en het omgevingsplan. Daarnaast hebben wij niet-beleid neutrale onderwerpen aangeleverd die vanuit de omgevingsvisie wenselijk zijn om juridisch te regelen in bouwsteen 1. Bouwsteen 1 is de eerste wijziging van het omgevingsplan en ziet op de bestaande woonwijken. Vanuit ons zijn vier onderwerpen bij het kernteam omgevingsplan aangeleverd: hospitaregeling, warmtepomp vergunningsvrij, maatregelen voor natuur inclusief bouwen en zonnepanelen. Deze onderwerpen worden begin 2024 via dialoogavonden voorgelegd aan inwoners, organisaties en bedrijven om te achterhalen of we het onderwerp en hoe we het onderwerp moeten regelen in het omgevingsplan.

68

Gemeente Lansingerland

We voeren wet- en regelgeving op het gebied van omgevingsrecht vlot, zorgvuldig en adequaat uit We optimaliseren in 2023 onze werkprocessen verder na de implementatiefase van de Omgevingswet (OW) en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). Naast procedurele wijzigingen heeft de invoering van de OW en de Wkb ook financiële effecten, die deels afhankelijk zijn van de keuzes die de gemeenteraad maakt in de transitiefase tussen 2023-2029. In de legesbegroting 2023 houden we rekening met de onzekerheden en variabelen door ze stuk voor stuk mee te wegen. De raad zal de komende jaren nog diverse keuzes maken, waarbij we steeds de financiële effecten van die keuzes bij de besluitvorming in beeld brengen. De bouwlocaties nemen af en samen met de invoering van de Wkb zal dit zorgen voor een verschuiving in de werkzaamheden: minder vergunningverlening, meer toezicht en handhaving. Met de komst van de OW ontstaat weer de mogelijkheid om voor milieubelastende activiteiten (omgevingsvergunningen milieu) leges te heffen. De bodemtaken waar op dit moment de Provincie nog bevoegd gezag voor is, zullen gelijktijdig met de komst van de OW worden overgedragen aan de gemeenten, wat een aanzienlijke hoeveelheid meerwerk met zich meebrengt. We verwerken dit in de begroting. Het Rijk heeft nog geen inzicht gegeven of gemeenten hiervoor worden gecompenseerd.

We zetten hier op in, maar gaan er vooralsnog vanuit dat we niet worden gecompenseerd.

We werken aan een sterke woonomgeving midden in de metropool

Uitvoering Woonvisie 2021-2025 Met het in 2022 vastgestelde uitvoeringsprogramma van de Woonvisie 2021-2025 hebben wij ook in 2023 gewerkt aan een plek voor iedereen. Het uitvoeringsprogramma brengt de diverse uitvoeringsmaatregelen van de Woonvisie overzichtelijk bij elkaar. Hierdoor is het duidelijk hoe we de ambities van de woonvisie willen bereiken. Er is daarbij nadrukkelijk aandacht voor diverse doelgroepen, waaronder lage- en middeninkomens, starters en ouderen en kwetsbaren, waar wonen en zorg een met elkaar verbonden vraagstuk is. De grote woningbouwprojecten zoals Wilderszijde, Bleiswijk, Wolfend en Bleizo-West kunnen hiervoor het verschil maken. Per woningbouwproject wordt o.a. 50% geprogrammeerd als betaalbaar (sociaal en midden huur/koop). Daarnaast programmeren we per woningbouwproject 40% als gelijkvloerse woning en ca. 5% voor bijzondere doelgroepen. Het voortzetten van het voor onze gemeente onderscheidende rustige, aantrekkelijke woonmilieu benutten we als factor voor een krachtige samenleving. Bovenstaande vertalen we op projectniveau en landt als programma in de Nota van uitgangspunten, Masterplannen en/of bestemmings-/omgevingsplannen. Het uitvoeringprogramma én de Woonvisie omschrijven verder een aantal instrumenten ten behoeve van het bouwen en betaalbaar houden van wonen.

Daarvoor is de Starterslening in 2023 weer voor minimaal twee jaar beschikbaar gesteld tot 1 januari 2025. Bij andere instrumenten, zoals bijvoorbeeld de opkoopbescherming, onderzoeken we, veelal in samenwerking met grondzaken, de mogelijkheden ervan. In 2024 evalueren wij de uitvoeringsagenda. De uitkomsten daarvan nemen wij mee richting de vorming van het volkshuisvestelijkprogramma.

69

Gemeente Lansingerland

Afstemming in de regio Afstemming in de regio vraagt de komende jaren veel aandacht. Om de positie in de regio ten volste te benutten, is regionale afstemming van onze woonopgave noodzakelijk. Denk hierbij aan het aantal (sociale) woningen en het vraagstuk rondom de ontwikkeling van Bleizo-West. De Regionale Realisatieagenda Wonen (of Woondeal) is in 2023 o.a. door onze gemeenten, regiogemeenten, provincie en Rijk ondertekend. Het woningbouwprogramma van de Woonvisie diende hierbij als uitgangspunt en is zodanig overgenomen. In 2024 werken de partijen de kritische succesfactoren uit de Woondeal verder uit om zodoende verschil makende woningbouwprojecten te versnellen of op stoom te houden.

Woningbouwontwikkelingen De komende jaren streven wij naar gemiddeld ca. 500 per jaar op te leveren woningen. De verwachting in 2024 is om ca. 138 sociale huurwoningen en 16 overige betaalbare woningen op te leveren. We gaan in 2024 intensief verder met de ontwikkeling van ca. 2.700 woningen in Wilderszijde. Daarnaast brengen we in 2024 ook de ontwikkeling rondom het station Westpolder verder. Voor de woningbouwontwikkelingen in Bleiswijk wordt in 2024 het omgevingsplan uitgewerkt. Ook Driehoek Noordpolder is een project die we in 2024 verder brengen richting een omgevingsplan.

Specifieke doelgroepen Het college heeft in 2021 besloten Flexwonen als woonproduct toe te voegen aan het geheel, bedoeld voor mensen met een urgent woonprobleem, zoals starters, mantelzorgers, statushouders, mensen die gescheiden zijn, expats en studenten. In 2023 is LOO1 opgeleverd, waarbij 132 flexwoningen zijn gerealiseerd, waarvan 78 flexwoningen voor spoedzoekers. In 2023 is de Taakstelling huisvesting Statushouders enorm toegenomen en hebben wij dat jaar de Taakstelling niet gehaald. Het huidige aanbod aan vrijkomende woningen blijkt onvoldoende om deze opgave aan te gaan. In 2023 is daarom begonnen aan een onderzoek naar alternatieve huisvesting voor deze groep. Dit wordt in 2024 verder uitgewerkt. Ten behoeve van de Horti Science en de logistieke sector hechten we sterk aan het stimuleren en faciliteren van kwalitatieve huisvesting voor arbeidsmigranten binnen onze gemeente. We onderhouden daarvoor actief contacten met marktpartijen en streven naar een omgevingsbeleid van de Provincie Zuid-Holland die de kansen van realisatie bevordert. Verder continueren we de herontwikkeling van Bosland.

We werken samen met onze partners aan de uitvoering van het milieubeleidsplan We stellen milieubeleid op voor de milieuthema’s geluid, luchtkwaliteit, bodem, externe veiligheid, geur, trillingen en licht. Hiervoor stelden we een Nota van Uitgangspunten op, die in 2023 zal worden vastgesteld en die we vervolgens uitwerken tot een Milieubeleidsplan. Dit zal als bouwsteen dienen voor de Omgevingsvisie 2.0. Dit doen we samen met onze ketenpartners en met bewoners via onder andere een burgerpeiling. De op te stellen geluidskaarten dienen als basis voor het geluidsbeleid conform de Omgevingswet.

70

Gemeente Lansingerland

We werken samen met onze partners aan een Groen Blauwe Leefomgevingsvisie We stellen een Groen Blauwe Leefomgevingsvisie op. We stelden in 2022 een Nota van Uitgangspunten op, die in 2023 door de raad is vastgesteld. Met de definitieve invoering van de Omgevingswet op 1 januari 2024 zijn er een aantal veranderingen die van invloed zijn op onze beleidsinstrumenten, waaronder deze visie. In 2023 hebben we in beeld gebracht wat deze verandering betekent voor dit beleidsstuk. In de zomer hebben we de gemeenteraad meegenomen in deze uitdaging, uitleg gegeven hoe we de door hen aangenomen motie hebben uitgewerkt en hoe we verder gaan met dit groenblauwe beleid. Ook hebben we een pilot inventarisatie uit laten voeren van ons groenblauw netwerk. In 2024 werken we de uitgangspunten, via verschillende sessies met interne stakeholders en externe gebiedspartners verder uit. We laten het groenblauwe netwerk compleet in kaart brengen en werken kaders voor natuur inclusief bouwen, als onderdeel van dit groenblauwe beleid. Dit beleid dient als bouwsteen voor de Omgevingsvisie 2.0. De raad stelde eind 2023 het werken met Omgevingsprogramma's vast. Hiermee starten we in 2024. Ook is er in 2023 gewerkt aan beleid voor milieu en water (Hemel- en grondwater beleid). Dit heeft in 2023 nog niet tot concrete stukken geleid, door de hiervoor beschreven veranderingen in beleidsinstrumenten t.g.v.

de invoering van de Omgevingswet.

Wat heeft het gekost? Bedragen x ^1.000 Realisatie 2022

Begroot 2023

Begroting na wijziging 2023

Realisatie 2023

Afwijking 2023

Lasten

13.182

10.056

12.015

12.496

481

Baten

5.905

5.043

5.517

10.309

4.792

Totaal saldo van baten en lasten

-7.277

-5.012

-6.498

-2.187

4.311

Onttrekkingen

3.006

540

3.132

3.127

-5

Toevoegingen

542

0

1.800

2.133

333

Mutaties reserves

2.464

540

1.332

994

-338

Resultaat

-4.813

-4.472

-5.166

-1.194

3.972

71

Gemeente Lansingerland

Waar zitten de financiële afwijkingen? Lasten (C 481.000 nadeel) Milieubeleid (ĩ. 681.000 nadeel) Bij de afhandeling van de geluidschermen N209 is gebleken dat er hogere lasten (C 681.000) in 2023 waren. Dit is dan ook in relatie met de hogere inkomsten die gerealiseerd zijn en is deze mutatie budgettair neutraal. Leefomgeving visie (ĩ 209.000 voordeel) Door het vaststellen van de programma’s hebben wij een andere werkwijze gekregen, waardoor de Leefomgevingsvisie in 2023 niet is afgerond (afwijking C 209.000). Dit schuiven we door naar 2024 waarin het programma leefomgeving ter vaststelling voorgelegd wordt. Hiervoor wordt een nota van uitgangspunten opgesteld. Voor het project Kaderrichtlijn water is incidenteel C 50.000 toegekend. Deze is dit jaar nog niet ingezet omdat de uitvoering complexer is dan verwacht. De gemeente bezit niet het gehele mandaat, omdat dit een gebiedsoverstijgende aanpak betreft. In 2024 willen we dit project verder vorm geven en stellen voor de C 50.000 aan incidentele middelen over te hevelen naar 2024. Bouw- en woningtoezicht (ĩ 316.000 nadeel) Het nadeel is ontstaan door hogere inhuurlasten om aanvragen van woningbouwvergunningen af te wikkelen. Omgevingsrecht (ĩ 193.000 voordeel) Het voordeel ontstaat door een lagere personeelslast dan begroot in dit beleidsveld, ontstaan door een administratieve wijziging.

Overige afwijkingen (ĩ 114.000 voordeel) De afwijking is kleiner dan C 200.000 en daarom niet verder toegelicht.

Baten (C 4.792.000 voordeel) Hogere Legesopbrengsten bouwvergunningen (ĩ 1.815.000 voordeel) In december 2023 ontvingen wij meer dan het dubbele aantal aanvragen dan normaal. Vanwege de invoering van de Omgevingswet per 1-1-2024 kozen veel aanvragers ervoor om een aanvraag in 2023 onder de Wabo in te dienen. Dit heeft geresulteerd in een legesopbrengst van C 1.815.000 hoger dan begroot. Milieubeleid (ĩ 633.000 voordeel) Zie voor Geluidschermen N209 (milieubeleid) de toelichting hierboven de lasten. De afwijking is C 633.000. Structuur- en bestemmingplannen (ĩ 2.260.000 voordeel) De AOK's geven een nadeel van C 853.000, dit komt doordat de baten lager zijn doordat projecten een langere doorlooptijd hebben. Daarnaast is er een verlies van AOK Wilderzijde (afname verliesvoorziening) van C 333.000 (voordeel). In 2023 is er C 2.780.000 (voordeel) ontvangen in verband met planschade. Overige afwijkingen (ĩ 84.000 voordeel) De afwijking is kleiner dan C 200.000 en daarom niet verder toegelicht.

72

Gemeente Lansingerland

Reservemutaties (C 338.000 voordeel) Zie hiervoor de toelichting bij Structuur- en bestemmingplannen (C 333.000 voordeel). Overige afwijkingen ( C 5.000 voordeel) De afwijking is kleiner dan C 200.000 en daarom niet verder toegelicht.

73

Gemeente Lansingerland

Beleidsveld Infrastructuur en mobiliteit Doelstelling Wat wilden we bereiken? Onze inwoners en ondernemers verplaatsen zich op een duurzame en veilige wijze. We gaan voor nul verkeersslachtoffers door vermijdbare oorzaken. Daarbij is specifiek aandacht voor de zwakkere verkeersdeelnemer (tweewielers en voetgangers). We groeien mee met de toenemende behoefte aan mobiliteit. Hierbij streven we naar een betere bereikbaarheid van onze kernen, meer hoogwaardige fietsverbindingen en beter openbaar vervoer tussen de kernen. We maken onze mobiliteit duurzamer en gezonder. Fietsers voelen zich comfortabel en veilig op onze wegen en uitnodigende fietspaden. OV-gebruikers reizen gemakkelijk met betrouwbare en snelle OV-lijnen van en naar goede knooppunten. Daarbij streven we moderne vervoersoplossingen na, waarbij ketenmobiliteit en deelmobiliteit een steeds belangrijkere rol spelen.

Wat hebben we daarvoor in 2023 gedaan? We werken aan een duurzame en veilige bereikbaarheid De werkzaamheden voor de Metropolitane Fietsroute Delft - Rotterdam Alexander op de tracédelen Triangelpark en Lage Bergse Bos zijn gestart. De overige tracédelen van deze route zijn in voorbereiding. Daarbij was met name aandacht voor de uitwerking complexe schakels op de route. Binnen Lansingerland is dat de vervanging van de Varenbrug. Verder op de route is dat een nieuwe ecoduct over de A13 en de Gelatinebrug in Delft. Afhankelijk van de haalbaarheid van deze complexe schakels wordt er een bestuurlijke Go/No Go beslissing genomen. Deze is in 2023 nog niet genomen. De route Zoetermeer-Rotterdam kende in 2023 weinig voortgang. Als uitwerking van de in 2022 vastgestelde Mobiliteitsvisie 2040 is nieuw parkeerbeleid ontwikkeld, maar nog niet vastgesteld. Ten behoeve van het verkeersveiligheidsbeleid is in 2023 een wijkprikker uitgezet waarbij bewoners, ondernemers en andere belanghebbenden verkeersonveiligheid plekken konden aangeven. Dit resulteerde in ca. 1.800 meldingen. In 2024 worden het verkeersveiligheidsbeleid en wegencategoriseringsplan afgemaakt. Deze krijgen een plek in het programma Mobiliteit in het kader van de Omgevingswet.

Samen met Provincie Zuid Holland is in 2023 gestart met het multimodaal verkeerskundig onderzoek naar doorstroming, verkeersveiligheid en leefbaarheid op en rondom de N209 en de Klappolder. Royal HaskoningDHV is na een uitgebreide aanbestedingsprocedure geselecteerd om dit onderzoek uit te voeren. Het onderzoek loopt in 2023 en wordt in 2024 afgerond.

74

Gemeente Lansingerland

De gezamenlijke regionale verkenning van de Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV)-corridor Zoetermeer Rotterdam (ZoRo) is verder gevorderd, maar heeft nog geen concrete resultaten opgeleverd. Zoetermeer is trekker van deze studie. Het aantal reizigers in het openbaar vervoer is nog niet op het niveau van voor Covid-19. De verwachting is dat de groei langzaam verloopt en pas in 2028 het niveau van voor Covid-19 wordt bereikt. Om die reden is het Transitieprogramma OV en Corona in de MRDH gestopt en het nieuwe normaal geworden. Vanaf nu wordt de reguliere jaarlijkse vervoerplanprocedure weer doorlopen, zoals dat voor Covid-19 ook het geval was. Verder kampen de OV-vervoerders met het afschalen van de reguliere dienstregelingen wegens tekorten aan personeel. Hier is in 2023 nog geen oplossing voor. De exploitatie van de bemande bewaakte fietsenstalling bij metrostation Berkel Westpolder is per 01-01-2024 beëindigd. In 2024 worden nieuwe vormen van bewaking van fietsenstallingen afgewogen. Het aantal elektrische oplaadpalen is ook in 2023 flink uitgebreid, waardoor de dekking het netwerk van openbare laadinfrastructuur steeds uitgebreider wordt. Eind 2023 zijn 88 laadpunten (44 laadpalen) bijgeplaatst. Daarmee stonden eind 2023 in totaal 538 openbare laadpunten (269 laadpalen) in de gemeente. Deelscooteraanbieders Go-Sharing en Check hebben Lansingerland verlaten.

Dat betekent dat in de laatste maanden van 2023 alleen deelscooteraanbieder Felyx operationeel was in Lansingerland. Het onderzoek naar de mogelijkheid voor inwoners met elektrische auto, maar geen parkeerplek op eigen terrein om toch kunnen laden met stroom uit eigen zonnepanelen is afgerond. Dit heeft geleid tot een besluit om geen voortgang hieraan te geven en het beleid niet aan te passen. Dat betekent dat een zogenaamde ‘Verlengd Private Aansluiting’ niet is toegestaan. Er is gestart met de werkzaamheden van het realiseren van de ontbrekende schakel in het fietspad langs de E-lijn ter hoogte van de Gerberasingel. Het nieuwe regionale verkeersmodel V-MRDH 3.0 is in 2023 opgeleverd en wordt voor verscheidene ontwikkelingen in Lansingerland gebruikt.

75

Gemeente Lansingerland

Wat heeft het gekost? Bedragen x ^1.000 Realisatie 2022 Lasten

Begroot 2023

1.274

Baten

Begroting na wijziging 2023 1.791

2.380

Realisatie 2023

Afwijking 2023

1.512

-868

7

14

7

8

1

Totaal saldo van baten en lasten

-1.267

-1.777

-2.373

-1.504

869

Onttrekkingen |

0|

242 |

820|

820 |

0

Mutaties reserves

0

242

820

820

0

Resultaat

-1.267

-1.535

-1.553

-684

869

Waar zitten de financiële afwijkingen? Lasten (C 868.000 voordeel) Verkeerskundige onderzoeken 327.000 voordeel + C 152.000 voordeel) De meerjarige verkeerskundige onderzoeken N209 en klappolder zijn in 2023 nog niet afgerond. Dit heeft geleidt tot lagere kosten in 2023 (voordeel). In de jaarrekening wordt voorgesteld de onbenutte budgetten van respectievelijk C 327.000 en C 152.000 over te hevelen naar 2024 om de projecten af te wikkelen. Mobiliteitsplan (C 127.000 voordeel) Er is nog een lopende verplichting inzake gemeentelijke mobiliteitsplan (RO) en hierdoor is deze nog niet afgerond. Om die reden wordt in de jaarrekening voorgesteld het onbenut budget C 49.000 over te hevelen naar 2024. Daarnaast zijn er meer uren doorbelast aan projecten voor totaal C 83.000, dit leidt tot lagere lasten in de exploitatie. Openbaar Vervoer (C 193.000 voordeel) In 2023 was er budget voor twee bewaakte fietsenstallingen. In 2023 is er één bewaakte fietsenstalling open geweest. Dit leidde tot lagere kosten in 2023 van C 193.000 (voordeel). Overige afwijkingen (C 69.000 voordeel) De afwijking is kleiner dan C 200.000 en daarom niet verder toegelicht.

Baten (C 1.000 voordeel) De afwijking is kleiner dan C 200.000 en daarom niet verder toegelicht.

Reservemutaties ( C 0) De afwijking is kleiner dan C 200.000 en daarom niet verder toegelicht.

76

Gemeente Lansingerland

Beleidsveld Economische ontwikkeling Doelstelling Wat wilden we bereiken? Een economische succesvolle gemeente met Horti Science als speerpunt Lansingerland is Home of Horti Science. Met dit profiel zetten we Lansingerland internationaal op de kaart als hotspot voor innovatie en toepassingsgericht onderzoek. We continueren het uitvoeringsprogramma en focussen op de doorontwikkeling van de bouwsteen ‘innovatief ecosysteem’. Dit doen we in samenhang met de vijf andere bouwstenen: 1) het zichtbaar maken van Horti Science door onze positioneringsstrategie Lansingerland Home of Horti Science, 2) inzetten op een verduurzaming van de glastuinbouw, 3) creëren van goede randvoorwaarden voor de fysieke ontwikkeling van het Horti Science District, 4) inzetten op een vitale arbeidsmarkt, waar vraag en aanbod op duurzame wijze is gekoppeld en 5) inzetten op een vitale samenleving door te focussen op het belang van gezonde en veilige producten. We zetten in op de centrumgebieden, de bedrijventerreinen en het brede mkb. De kernen blijven aantrekkelijke gebieden waarin inwoners en bezoekers graag komen om te winkelen, te ontmoeten en te verblijven. De schaarste aan ruimte treft ook bedrijven en bedrijventerreinen. Voor ondernemers die willen groeien en/of verduurzamen is het niet makkelijke om geschikte bedrijfsruimte te vinden. Onze inzet gaat zich hier meer op focussen.

Het mkb willen we informeren over kansen, zodat zij meekunnen in de transitie naar de nieuwe economie. Deze is duurzaam, digitaal en circulair. Met de budgetten opgenomen in de begroting kunnen we, met behulp van eenmalige financiële impulsen, visies en uitvoeringsprogramma’s voor zowel bedrijventerreinen als kernen opstellen. Ook kunnen we ondernemers met eenvoudige vragen op weg blijven helpen. Voor de uitvoering van de maatregelen die in de programma’s komen te staan, hulp bij complexe ondernemersvraagstukken en de ontwikkeling van grotere projecten, zijn de beschikbare structurele middelen niet toereikend.

Wat hebben we daarvoor in 2023 gedaan? Beter benutten en organiseren van bedrijventerreinen De beschikbare ruimte in oppervlakte, bouwhoogte en milieubelasting op een perceel worden niet altijd optimaal benut. We gaan inventariseren waar de grootste knelpunten zitten en vanuit welke rol en met welk instrumentarium de gemeente de knelpunten kan verlichten. Dit zetten we om in het omgevingsprogramma. De eerste contouren zijn op papier gezet en dienen als input voor het omgevingsprogramma. Ondernemers die uitbreidings- en (ver)bouwplannen hebben of een bestemmingsplanwijziging aanvragen bij het omgevingsloket, vragen we om de beschikbare ruimte zo optimaal mogelijk te benutten. Daar waar mogelijk denken we mee in de oplossingen. Hoe meer ondernemers op bedrijventerreinen zijn georganiseerd, hoe beter. Dit kan in de vorm van een ondernemersvereniging, een Bedrijfsinvesteringszone (BIZ) of het hebben van parkmanagement. Een hoge organisatiegraad onder ondernemers verhoogt de betrokkenheid bij het schoon, heel en veilig houden van het bedrijventerrein en de bestrijding van ondermijning. Eind 2023 is de BIZ Weg en Land opgericht. Tevens zijn we begonnen met een verkenning naar de mogelijkheden om de organisatiegraad op Klappolder en Hoefslag te verhogen. De provincie en de MRDH hebben hiervoor financiële bijdragen gegeven.

77

Gemeente Lansingerland

Nieuwe werklocaties in gebiedsontwikkelingen Er zijn geen gronden meer uit te geven op bestaande bedrijventerreinen. Alleen in gebiedsontwikkelingen is het mogelijk om nog ruimte te reserveren voor bedrijven. Het gaat dan om o.a. Bleizo-West, Bosland en Klappolder. Omdat de grond schaars is en tegelijkertijd de behoefte groot is, hebben we in 2023 een afwegingskader opgesteld waaraan aanvragen van bedrijven kunnen worden getoetst. Zo kunnen we sturing geven aan de gewenste koers voor de ontwikkeling van de economie in Lansingerland en in de regio. Voor de uitgifte van de laatste kavels op Oudeland hebben we selectiecriteria op het gebied van verduurzaming, circulariteit, klimaatadaptatie en duurzame mobiliteit aan toegevoegd.

Samen met onze partners versterken we onze positie als Home of Horti Science Lansingerland is in 2023 sterker neergezet als ‘Home of Horti Science’. Deze positie ontleent de gemeente zich mede aan de geslaagde events met een enorm bereik: van internationale professionals en wetenschappers (Food-E congres) tot aan de basisschoolkinderen van Lansingerland (Kidzfestival). Het congres gaf Lansingerland internationale erkenning als ‘Home of Horti Science’. Tegelijkertijd is op veel vlakken geïnvesteerd in de duurzame innovatiekracht van de gemeente. De gemeente is leidend geweest in het samenbrengen van triple helix partners (bedrijven, overheid en kennisinstellingen), die samen de toekomst van de Horti Science sector veiligstellen. Hieruit ontstaan krachtige nieuwe samenwerkingen, waarbinnen innovaties op de meest relevante thema’s van deze tijd ontstaan én beschikbaar worden gemaakt voor glastuinbouwondernemers. Daarmee pioniert de gemeente, maar zorgt het ook voor het op orde brengen van de basisvoorzieningen die een voorwaarde zijn om in de toekomst duurzaam en rendabel te kunnen produceren. Hier blijven we in 2024 ook hard aan werken. Met de Horti Science middelen lukt het de gemeente steeds beter om als partner succesvol deel te nemen aan grote aanvragen, zoals het Nationaal Groeifonds.

Dit zorgt voor een vermenigvuldiging van de beschikbare middelen om het Lansingerlandse en regionale ecosysteem verder te ontwikkelen in de breedte. We behaalden korte termijn resultaten en investeren in lange termijn vooruitgang. We staan naast onze ondernemers en denken en doen mee op grote én kleine vraagstukken. We delen kennis voor internationale doelgroepen en richten lokaal onze pijlen op de doorontwikkeling van het Horti Science Park. Dit doen we met de capaciteit beschikbaar binnen de gemeente en het cluster Horti Science, waarbij we behendig samenwerken met de verschillende teams en domeinen in de gemeente Lansingerland. Want: Home of Horti Science is van ons allemaal! In de reeds verstuurde ‘jaarrapportage Horti Science 2023’ treft u een uitgebreider beeld van de acties in tekstvorm (T24.00978) en visualisatievorm (T24.00985).

78

Gemeente Lansingerland

Verduurzamen, digitaliseren, circulair grondstoffengebruik Verduurzaming, digitalisering en circulaire economie zijn de drie grote transities voor de aankomende decennia. De toekomst van ondernemers is mede afhankelijk van de mate waarin het hen lukt om hun bedrijfsactiviteiten hierop aan te passen. Koplopers zijn intrinsiek gemotiveerd om nieuwe technologieën te omarmen en uit te proberen. Koplopers zijn vaak ook degenen die zelf nieuwe technologieën ontwikkelen waarmee andere bedrijven de transitie kunnen maken. Het ‘peloton’ is de groep ondernemers die de koplopers volgen. Zij staan open voor vernieuwen, maar wachten met implementatie van vernieuwing totdat ze meer zekerheid hebben over de werking van nieuwe technologieën. Op het bedrijvenpark Oudeland hebben we vijf ondernemers gevonden die zonnepanelen op hun dak willen leggen. Wij hebben hen begeleid bij het aanvragen van subsidie bij de provincie. Deze subsidie is toegekend.

We versterken de centrumgebieden Het online winkelen heeft in tijden van corona een vlucht genomen. Deze trend blijft zich doorzetten en kan een bedreiging zijn voor de kernen. Tegelijkertijd is de toename van het inwoneraantal een kans. In 2023 hebben we de visie vitale kernen op, die voor de lange termijn richtinggevend is voor de inspanningen van de gehele gemeente. Vraagstukken hierbij zijn: afbakenen van de detailhandel en horecagebieden, het laag houden van het leegstandspercentage van de winkelpanden, zorgen voor een goede mix aan detailhandel, horeca en overige consumentendienstverleners, het verlengen van de verblijfsduur van bezoekers en afspraken over het beeldkwaliteitsniveau in de kernen. Er zijn uitgangspunten voor Vitale kernen opgesteld die zullen landen in de Omgevingsvisie 2.0. Tevens is een begin gemaakt met de actualisatie van de horecavisie en het nieuw op te stellen terrassenbeleid.

Wat heeft het gekost? Bedragen x ^1.000 Realisatie 2022

Begroot 2023

Begroting na wijziging 2023

Realisatie 2023

Afwijking 2023

Lasten

1.469

2.568

4.035

2.115

Baten

244

271

640

417

-223

Totaal saldo van baten en lasten

-1.225

-2.297

-3.395

-1.698

1.697

Onttrekkingen

1.785

1.205

2.175

2.175

0

Toevoegingen

1.225

0

0

0

0

Mutaties reserves Resultaat

79

Gemeente Lansingerland

-1.920

Waar zitten de financiële afwijkingen? Lasten (C 1.920.00 voordeel) Bleizo-West (ĩ. 309.000 voordeel) In oktober 2021 heeft de gemeenteraad het ontwikkelperspectief Proeftuin Bleizo vastgesteld. Daarbij is besloten, in afwachting van provinciale besluitvorming, geen verdere kosten te maken. In februari 2023 heeft de gemeenteraad toestemming gegeven om onderzoeken te doen die nodig zijn voor de provincie om een besluit te nemen. De kosten van 2023 zijn daarom beperkt gebleven. Het onbenutte budget van C 309.000 hevelen we over naar 2024. Horti Science (ĩ. 1.750.000 voordeel) De uitvoering van de Horti Science visie, die breed wordt gedragen, verloopt trager dan aanvankelijk verwacht, vanwege zowel interne als externe factoren. Hierover is gerapporteerd in de jaarrapportage Horti Science 2023 (T24.00978). Intern vertraagde de beperkte ambtelijke capaciteit de uitvoeringskracht van de Horti Science visie. Extern zijn er geopolitieke ontwikkelingen die invloed hadden op de gasprijzen, wat weer gevolgen had voor het glastuinbouwcluster in Lansingerland. Daarnaast verstoorde de COVID-19 pandemie het exportproces. Inmiddels is er een nieuwe balans ontstaan in het glastuinbouwcluster en verwachten we de vastgestelde doelen te realiseren maar in een langzamer tempo. Om die reden hevelen we het onbenutte budget van C 1.750.000 over naar 2024.

Overige afwijkingen (ĩ 139.000 nadeel) De afwijking is kleiner dan C 200.000 en daarom niet verder toegelicht.

Baten (C 223.000 nadeel) Zie voor Bleizo-West de toelichting hierboven de lasten (afwijking C 309.000). Overige afwijkingen (ĩ 86.000 nadeel) De afwijking is kleiner dan C 200.000 en daarom niet verder toegelicht.

Reservemutaties (C 0) De afwijking is kleiner dan C 200.000 en daarom niet verder toegelicht.

80

Gemeente Lansingerland

Beleidsveld Duurzaamheid Doelstelling Wat wilden we bereiken? Een duurzamer Lansingerland De energietransitie, circulaire economie en klimaatadaptatie zijn de drie kernthema’s op het gebied van duurzaamheid. We werken aan een Lansingerland dat uiteindelijk volledig gebruik maakt van groene energie, waarbij materialen zo goed mogelijk opnieuw worden gebruikt en waarbij de gemeente bestand is tegen het veranderende klimaat.

Wat hebben we daarvoor in 2023 gedaan? Concentreren: focus op de grootste impact De ondersteuning van inwoners bij de energietransitie is een van de focuspunten in ons beleid. We schaalden de wijkaanpak die we gestart waren in Bleiswijk-Zuid op naar een gemeente brede aanpak, om zoveel mogelijk inwoners te stimuleren om isolatiemaatregelen te nemen. We lanceerden een programma waarmee we huurders en woningeigenaren ondersteunden. Door middel van een collectieve inkoopactie konden inwoners isolatiemaatregelen laten aanbrengen. Daarbij hadden we speciale aandacht voor inwoners met energiearmoede: energiecoaches brachten gratis maatregelen aan in huurwoningen (46 gesprekken, bij 23 woningen maatregelen aangebracht). Bij koopwoningen werd per woning een bijdrage voor isolatie van C 2.500 op de factuur verstrekt. Ook voor de overige woningeigenaren boden we een financiële bijdrage, het energieloket, de duurzaamheidslening en voorlichting. We organiseerden 5 informatieavonden, met in totaal meer dan 450 deelnemers. Alle kosten voor dit programma werden gedekt uit uitkeringen die we bij het rijk aanvroegen en ontvingen. Om in de toekomst een aansluiting op WarmtelinQ mogelijk te maken hebben de Oostland gemeenten in 2021 een garantstelling afgegeven voor de kosten van de aanleg van een T-stuk in de WarmtelinQ-leiding. In 2023 is dit leidingdeel met T-stuk in Delft gerealiseerd.

Als de duurzame warmte uit WarmtelinQ aantrekkelijk is voor onze glastuinbouw of andere afnemers kan er op deze manier een leiding naar Lansingerland en de rest van het Oostland worden aangelegd. We spraken hierover met de ministeries en brachten ook huidige knelpunten onder de aandacht. Samen met het ministerie van EZK organiseerden we een informatieavond over geothermie (Lansingerland III) en voor onze ondernemers organiseerden we het Horti Science Café “energietransitie en elektriciteitsnetwerk” in samenwerking met Stedin. Ook binnen Greenport West-Holland werken we samen aan de verduurzaming van de glastuinbouw. Zo organiseerden we een themabijeenkomst ‘waterstof naar Lansingerland, in samenwerking met Anthura en startten we een verkenning met Gasunie (Hynetwork services).

81

Gemeente Lansingerland

Normaliseren: Duurzaamheid als vast onderdeel van de norm Door normen en beleid actueel te houden op het gebied van duurzaamheid maken wij duurzame keuzes in ons dagelijks handelen. We stelden in 2023 het beleidskader zonne-energie vast, waarin we omschrijven hoe we zo goed mogelijk gebruik maken van zonne-energie. Dit biedt de juiste kaders voor initiatiefnemers. Daarnaast zijn we gestart met haalbaarheidsstudies voor zonne-energie op diverse locaties. Ook lieten we klimaat labels opstellen, die per gebied inzicht geven in verwachte klimaatoverlast door water, hitte en droogte. Dit geeft ons beter inzicht in de klimaatbestendigheid en de mogelijke maatregelen die deze problemen verminderen. Samen met de regio bleven wij samenwerken aan het proces van de Regionale Energie Strategie. Deze biedt regionale kaders op het gebied van de energietransitie. In 2023 werden ook gedifferentieerde tarieven ingevoerd voor huishoudelijk restafval, om zo de hoeveelheid restafval te verminderen. Dit is nader beschreven in Programma 5.

Toevertrouwen: benutten van de kracht van de samenleving We stimuleren en benutten de energie in de maatschappij. Huiseigenaren zijn uiteindelijk zelf verantwoordelijk voor de verduurzaming van de woning. Maar door hen te helpen en een platform te bieden waarbij bewoners elkaar kunnen helpen, maken we verduurzaming voor iedereen slimmer, leuker en makkelijker. Naast de informatieavonden stelden we bijvoorbeeld ook factsheets op voor de diverse woningtypes. Deze bevatten de mogelijke maatregelen per type woning. Voor inwoners met serieuze interesse in een warmtepomp organiseerden we 3 kopgroep-avonden, waarbij zij begeleid door een expert werden ondersteund in hun keuze. Om ook onze jonge inwoners bij de energietransitie te betrekken ontwikkelde een bewoner een duurzaam kwartetspel. We ondersteunden dit initiatief en hebben dit spel uiteindelijk aan 363 groep 7 leerlingen van 9 scholen overhandigd. Ook creëerden we aandacht voor het klimaatproof maken van Lansingerland. We verstrekten in totaal 20.000 bloembollen aan inwoners met informatie over groen en klimaatbestendigheid.

Wat heeft het gekost? Bedragen x ^1.000 Realisatie 2022

Begroot 2023

Begroting na wijziging 2023

Realisatie 2023

Afwijking 2023

Lasten

1.345

2.212

3.405

1.523

-1.881

Baten

0

507

1.555

249

-1.306

-1.345

-1.705

-1.849

-1.274

575

Onttrekkingen

25

329

814

506

-309

Toevoegingen

390

0

0

0

0

Mutaties reserves

-365

329

814

506

-309

Resultaat

-1.710

-1.376

-1.035

-769

266

Totaal saldo van baten en lasten

82

Gemeente Lansingerland

Waar zitten de financiële afwijkingen? Lasten (C 1.881.000 voordeel) Uitvoeringsmiddelen Klimaat- en energiebeleid 952.000 voordeel) In 2023 hadden we een budget inzake inzet van CDOKE-middelen voor klimaat - en energiebeleid, echter is deze in 2023 niet besteed. In deze jaarrekening stellen we voor het budget van C 952.000,- over te hevelen naar 2024. Doordat hier een ontvangst van Rijksdienst voor Ondernemen Nederland tegenover staat, is deze mutatie budgettair neutraal. Energiearmoede (E 487.000 voordeel) In 2023 zijn er voor zowel Nationaal Isolatieprogramma en Energiearmoede meerjarige SPUK-gelden ontvangen. Deze middelen zijn voor energiebesparende isolatiemaatregelen en ondersteuning van huishoudens met een laag besteedbaar inkomen, die te maken hebben met hogere energielasten als gevolg van gestegen energieprijzen. Volgens planning zijn deze middelen voor 2023 uitgegeven. Het onbenutte budget van C 487.000 hevelen we over naar 2024. Doordat hier ontvangsten van Rijksdienst voor Ondernemen Nederland en Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties (BZK) tegenover staan, is deze mutatie budgettair neutraal. Duurzaam Funderingsherstel Rottekade (E 69.000 voordeel) Voor leningen ten behoeve van funderingsherstel aan de Rottekade is budget gereserveerd. In 2023 zijn er 3 aanvragen geweest, waar er ruimte was voor 11 leningen. De regeling loopt door in 2024.

Dit leidde tot lagere kosten in 2023 (voordeel) en daarmee een lagere onttrekking uit de algemene reserve (C 20.000). Het restant budget van C 69.000 wordt overgeheveld naar 2024 . Investeringsfonds Duurzaamheid (E 309.000 voordeel) Het coalitieakkoord beschrijft dat de mogelijkheden voor een investeringsfonds duurzaamheid worden verkend. Deze middelen waren gereserveerd om uitvoering te kunnen geven aan deze verkenning en het opzetten van een fonds. Gezien de beschikbare financiële producten binnen en buiten de gemeente, de financiële positie van de gemeente en de omstandigheden op de kapitaalmarkt zijn er in 2023 geen mogelijkheden geweest om het fonds uit te werken wat voldoende toegevoegde waarde heeft. In deze jaarrekening stellen we voor het budget van C 309.000,- over te hevelen naar 2024. Overige afwijkingen (E 64.000 voordeel) De afwijking is kleiner dan C 200.000 en daarom niet verder toegelicht.

Baten (C 1.306.000 nadeel) Uitvoeringsmiddelen Klimaat- en energiebeleid (E 952.000 nadeel) Zie voor Uitvoeringsmiddelen Klimaat- en energiebeleid hierboven bij de lasten (C 952.000). Energiearmoede (E 487.000 nadeel) Zie voor de energiearmoede hierboven bij de lasten (C 487.000). Overige afwijkingen (E 133.000 voordeel) De afwijking is kleiner dan C 200.000 en daarom niet verder toegelicht.

Reservemutaties (C 309.000 voordeel) Investeringsfonds Duurzaamheid (E 309.000 voordeel) Zie hiervoor de toelichting bij lasten (C 309.000).

83

Gemeente Lansingerland

Kengetallen Lansingerland ontwikkelt Begroot 2023

Realisatie 2023 1

Aantal sociale woningen

73

159

Aantal overige betaalbare woningen

45

60

Aantal gehuisveste statushouders (taakstelling)

p.m.

93(141)

Aantal nieuwbouwwoningen

p.m.

379

1

nog niet beschikbaar

Kengetal Ruimtelijke ordening

% aanvragen voor omgevingsvergunning binnen wettelijke termijn afgehandeld Aantal aanvragen

650

nog niet beschikbaar

Aantal handhavingszaken

200

nog niet beschikbaar

10 resp. 1

nog niet beschikbaar

Fietsgebruik Bergweg Zuid per werkdag-etmaal telpunt

2.350

1.856

Fietsgebruik Metropolitaan fietspad nabij station Lansingerland Zoetermeer per werkdag-etmaal telpunt

1.250

932

Klanten-rapportcijfer busvervoer Rotterdam e.o. (RET)

8

7,8

Klanten-rapportcijfer railvervoer Rotterdam e.o. (RET)

8

7,8

Klanten-rapportcijfer Randstadrailvervoer HTM

8

8

Verkeersslachtoffers met dodelijke afloop

-

1

Aantal handhavingszaken uitmondend in last onder dwangsom, resp. last onder bestuursdwang Infrastructuur en mobiliteit

Verkeersslachtoffers met ziekenhuisgewonden

lager dan 2022 98 gewonden (incl Ziekenhuis)

Aantal Ov-reizigers RET

13.000

Aantal Ov-reizigers HTM

1.500

1.680

Aantal Ov-reizigers NS

1.500

nog niet beschikbaar

Aantal scholen dat mee doet met verkeersveiligheidscampagnes

4

2

Aantal deelauto's

6

7

436

circa 500 punten, in totaal 269 palen

Aantal publieke elektrische oplaadpunten (één paal heeft 2 oplaadpunten)

11.595

Economische ontwikkeling Aantal bedrijven

6.250

9.800

Vloeroppervlak winkels

85.000

79.032

Aantal verkochte kavels op bedrijventerrein

3

9

93%

93%

Aantal parkmanagementorganisaties

5

5

Aantal Bedrijven InvesteringsZones (BIZ)

2

3

C 1,1 miljard

C 1,1 miljard

Bezettingsgraad markt

Exportwaarde Horti Science

C 700 mln

C 700 mln

Arbeidsplaatsen Horti Science

Toegevoegde waarde Horti Science

8.700

8.800

Aantal glastuinbouwbedrijven

191

187

4,3 ha

4,4 ha

20

20,0

CO2-neutraal in 2050

566 kton (2022)

- (Glas)tuinbouw

CO2-neutraal in 2050

375 kton (2022)

- Gebouwde omgeving

CO2-neutraal in 2050

112 kton (2022)

Gemiddeld oppervlakte glastuinbouwbedrijf Leegstand winkelpanden in aantallen verkooppunten Duurzaamheid Totale CO2-emissie Lansingerland (in ton CO2) De twee grootste subcategorieën:

Aandeel hernieuwbare energie (%) Huishoudelijk restafval (in kg per inwoner per jaar) Circulariteit gemeentelijke inkoop Robuust water- en groensysteem

84

Gemeente Lansingerland

100% in 2050

8,7% (2021)

Reductie tot 100 kg in 2025

109,5 (2023)

50% in 2030

nb

Gerealiseerd in 2050

nb

Toelichting op kengetallen Lansingerland ontwikkelt Ruimtelijke ordening: Aantal woningen De komende jaren verwachten wij dat er gemiddeld ca. 500 woningen per jaar worden opgeleverd. Er worden in 2024 naar verwachting circa 102 sociale woningen en 26 overige betaalbare woningen opgeleverd.

Statushouders Jaarlijks stelt het Rijk vast hoeveel vluchtelingen een verblijfsstatus krijgen in Nederland. Naar rato van het aantal inwoners krijgt elke gemeente een taakstelling voor het betreffende kalenderjaar. Voor de eerste helft van 2024 wordt in Q4 2023 bekend hoeveel personen de taakstelling voor Lansingerland omvat.

Aanvragen omgevingsvergunningen Het aantal aanvragen om omgevingsvergunningen blijft hoog, o.a. gezien de woningbouwontwikkeling. We verwachten voor 2024 een kleine daling ten opzichte van de raming van 2023.

Handhavingszaken Het aantal handhavingszaken op het gebied van bouw- en woningtoezicht (o.a. voortvloeiend uit gegronde klachten m.b.t. illegale bouwwerkzaamheden of huisvesting en eigen constateringen door de bouwinspecteurs van in afwijking van de vergunning bouwen) is het afgelopen jaar verder gestegen. Deels hangt dit samen met het toegenomen aantal bouwwerkzaamheden. We verwachten daarom dat het aantal handhavingszaken in 2024 hoger ligt dan geraamd voor 2023.

Mobiliteit: Fietsgebruik Bergweg Zuid en Metropolitaan fietspad nabij station Lansingerland Zoetermeer Wij stimuleren het fietsgebruik binnen de gemeente. Wegens corona en het thuiswerkadvies is er gedurende de coronajaren op de woon-werk fietsroutes een dip zichtbaar. Echter, in 2023 en voor 2024 verwachten wij dat het fietsgebruik toeneemt ten opzichte van de afgelopen jaren. We hebben de ambitie dat fietsgebruik structureel groeit. In 2023 is gestart met de voorbereiding voor het verbreden van het metropolitaan fietsnetwerk. Dit moet het gebruik van de lange-afstandsroute stuwen.

Klanten-rapportcijfer openbaar vervoer Wij willen graag dat reizigers in de gemeente tevreden zijn over het busvervoer en metrovervoer, en daarnaast ook de overstapmogelijkheden. We streven daarom naar een klanten-rapportcijfer van minimaal een 8 voor zowel het busvervoer als het metro/randstadrailvervoer.