[T24.03543] Adviesrapport Bewaakte Fietsenstallingen Boer & Croon

Deze maatregel heeft echter ook de hoogste jaarlijkse exploitatielasten. Inzet van een gezamenlijke ploeg die zowel Rodenrijs als Berkel Westpolder bemenst zien wij daarom als de meest doelmatige en proportionele maatregel op basis van het huidig beschikbare structurele budget (C200.000,-). Zo is er in ieder geval regelmatig iemand aanwezig op de momenten met bijvoorbeeld piekdrukte. Deze ploeg neemt ook het opruimen van de locaties, het tegengaan van weesfietsen en het correct stallen van verkeerd geplaatste fietsen voor haar rekening. ^ Voor toegang tot de ZSF adviseren wij een vorm van gepersonaliseerde toegangspassen te gebruiken wat de drempel voor diefstal hoger maakt zoals gepersonaliseerde OV-Chipkaarten, bankpassen of OV-Pay. Echter moet deze maatregel het bevorderen van OV gebruik niet hinderen. ^ Verruim in samenwerking met de NS en ProRail bij Station Lansingerland-Zoetermeer het huidige aanbod aan fietsenkluizen. Fietskluizen bieden grote mate van bescherming tegen fietsdiefstal en geeft de OV gebruiker die echt graag veilig wil stallen de mogelijk hiertoe. Er zijn nu wachtrijen voor de fietskluizen omdat de behoefte groter is dan het aanbod. ^ Voorzie de entree van Casa Cadanza van passief cameratoezicht, waarbij de beelden van de entree en ook de binnenkant van de stalling bij de entree op een groot scherm te zien zijn voor de gebruiker van de stalling.

Dit ontmoedigd de gelegenheidsdief en haalt men in de stalling uit de anonimiteit. Als we een grove inschatting maken van de kosten van deze maatregelen komen we uit op de volgende posten^®: ^ CAPEX (investeringskosten): +/- C216.000,- eenmalig: o C165.000,- t.b.v. realisatie van 2 doorzichtige ZSF-poortjes (inclusief 10% marge) o C15.000,- Extra voorzieningen op maaiveld voor metrostation Rodenrijs o C36.000,- t.b.v. tien Camera's en twee schermen ^ OPEX (exploitatiekosten): +/- C191.500,- per jaar o C175.000,- personeelskosten bemensing door een externe stichting voor 2 stallingen o C12.000,- per jaar voor preventief & correctief onderhoud 2 doorzichtige ZSF-poortjes o C4.500,- per jaar aan structurele onderhoudskosten t.b.v. de camera's De exploitatiekosten zijn daarmee in lijn met de beschikbare financiële middelen voor bijvoorbeeld 2025. Voor de eenmalige investering zullen aanvullende middelen gevonden moeten worden, indien de gemeenteraad onze aanbevelingen wenst op te volgen. Voor 2024 verwachten we dat alle beschikbare middelen worden aangewend ten behoeve van de uitvoering van de motie Met spoed beveiligers op fietsenstalling Berkel Westpolder. 20 Verdere uitwerking van deze kosten zijn verderop onderbouwd per locatie.

Mogelijke bijdragen van de gemeente in het faciliteren van extra fietskluizen bij station Lansingerland-Zoetermeer, eventuele maatregelen bij Casa Cadanza en de kosten voor in te regelen bewaking volgend uit de motie "Met spoed beveiligers op fietsenstalling Berkel Westpolder" aangenomen door de gemeenteraad op 25 april 2024 zijn hierin niet meegenomen.

24

boer&croon Metrostation Rodenrijs De mate van toezicht: * Bemens deze locatie semipermanent (roulatieschema), waarbij de bemensing wordt uitbesteed aan een externe stichting. Dergelijke partijen hebben meer ervaring dan de gemeente zelf in het exploiteren van fietsenstallingen en kunnen snel van start gaan. Verdeel deze bemensing over de locaties Rodenrijs & Berkel Westpolder. De semipermanente bemensing over twee locaties maakt het mogelijk om afwisselen per locatie op spitsmomenten aanwezig te zijn maar ook om buiten de spits zichtbaarheid te verhogen. * Overweeg de locatie op termijn te bemensen met medewerkers in dienst van de gemeente, al dan niet mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Deze dienstverlening kan mogelijk worden ondergebracht bij de buitendienst, waarbij medewerkers eventueel gerouleerd kunnen worden tussen het afvalbrengstation, de gemeentewerf en het bemensen van deze locatie. * Vraag bij eventuele aanbesteding van bemensing een zo divers mogelijk pakket aan dienstverlening uit. Daarmee blijven de werkzaamheden interessant en kan de locatie ook beter worden beheerd. Denk hierbij aan het toevoegen van een postpakket op de locatie of breder beheer van de locatie. Organisaties in de sector geven aan hier ervaring mee te hebben. * Indien er wordt gekozen om één locatie permanent te bemensen, bemens dan metrostation Rodenrijs.

In vergelijking met Berkel Westpolder kent deze locatie een hoger aantal instappers per (werk)dag en het hoogste aantal fietsendiefstallen op een OV locatie in gemeente Lansingerland. Fysieke maatregelen: ^ Bouw de stalling aan de westzijde om tot een ZSF, die bemenst kan worden. Deze locatie is reeds uitgerust met camerabeveiliging, een beheerdersruimte en een toilet. Een ZSF biedt extra toegangsbeveiliging en benodigd een eenmalige subsidiabele investering. Door de locatie in te richten voor bemensing kan er op langere termijn, gezien budget en behoefte, op- en afgeschaald worden met bemensing. ^ Voor toegang tot de ZSF adviseren wij een vorm van gepersonaliseerde toegangspassen te gebruiken wat de drempel voor diefstal hoger maakt zoals gepersonaliseerde OV-Chipkaarten, bankpassen of OV-Pay. Echter moet deze maatregel het bevorderen van OV gebruik niet hinderen. ^ Kies voor doorzichtige toegangspoortjes voor een vriendelijke en veilige uitstraling. ^ Maak de eerste 24 uur stallen gratis om. Landelijk is er een lage betalingsbereidheid voor fietsparkeren; bij experimenten bleven fietsenstallingen leeg. Na de eerste 24-uur kunnen kosten in rekening worden gebracht welke worden afgedragen aan de gemeente via de beheerder (dit wel opnemen in de eventuele aanbesteding).

^ De huidige stalling aan de westzijde van het station biedt ruimte en oplaadmogelijkheden aan zowel reguliere fietsen als bakfietsen en scooters. In dit advies dient er na de eerste 24 uur betaald te worden voor deze stalling. Wij verwachten dat niet iedereen bereid is dit te doen. Wij adviseren rekening te houden met meer scooters en bakfietsen op maaiveld buiten de ZSF-stalling. Investeringskosten implementatie * Voor het plaatsen van een elektrisch te openen toegangspoort voor het realiseren van een ZSF verwachten wij een minimale investering van C75.000,- 21 * C15.000,- Extra voorzieningen op maaiveld voor scooters en bakfietsen. Exploitatiekosten * Kosten voor één ploeg (gedeeld met metrostation Berkel Westpolder) bemenst door een externe stichting. Dergelijke partijen hebben meer ervaring dan de gemeente zelf in het exploiteren van fietsenstallingen en kunnen snel van start gaan. De verwachte kosten komen uit op ongeveer C174.000,-22

21 Wij zijn hierbij uitgegaan van een 50% subsidiëring vanuit het MRDH voor deze investeringskosten. 22 We baseren ons voor bemensing op een inzet van 85 uur per week. Daarbij baseren we ons op de openingstijden uit de motie Met spoed beveiligers op fietsenstalling Berkel Westpolder, inclusief een deel van zondag en ruimte voor een koopavond, voor 52 weken per jaar.

25

boer&croon ^ ^

Onderhoudskosten worden door een leverancier geschat op C6.000,- per jaar voor preventief S correctief onderhoud. C1.500,- per jaar aan onderhoudskosten t.b.v. de bestaande camera's en scherm.

Metrostation Berkel Westpolder De mate van toezicht: ^ Bemens de locatie met externe krachten, in lijn met de motie Met spoed beveiligers op fietsenstalling Berkel Westpolder van 25 april 2024 met behulp van een extern beveiligingsbedrijf.23 24 ^ Bemens deze locatie semipermanent (roulatieschema), waarbij dit wordt uitbesteed aan een externe stichting. Dergelijke partijen hebben meer ervaring dan de gemeente zelf in het exploiteren van fietsenstallingen en kunnen snel van start gaan. Verdeel deze bemensing over de locaties Rodenrijs ä Berkel Westpolder. De semipermanente bemensing over twee locaties maakt het mogelijk om afwisselen per locatie op spitsmomenten aanwezig te zijn maar ook om buiten de spits zichtbaarheid te verhogen. ^ Overweeg de locatie op termijn te bemensen met medewerkers in dienst van de gemeente, al dan niet mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Deze dienstverlening kan mogelijk worden ondergebracht bij de buitendienst, waarbij medewerkers eventueel gerouleerd kunnen worden tussen het afvalbrengstation, de gemeentewerf en het bemensen van deze locatie. ^ Vraag bij eventuele aanbesteding van bemensing een zo divers mogelijk pakket aan dienstverlening uit. Daarmee blijven de werkzaamheden interessant en kan de locatie ook beter worden beheerd. Denk hierbij aan het toevoegen van een postpakket op de locatie of breder beheer van de locatie.

Organisaties in de sector geven aan hier ervaring mee te hebben. Fysieke maatregelen: ^ Grijp de aanstaande renovatie aan om de stalling uit te rusten met een ZSF-voorziening die eventueel bemenst kan worden. Een ZSF bied extra toegangsbeveiliging en benodigd een eenmalige subsidiabele investering. Door de locatie in te richten voor bemensing kan er op langere termijn, gezien budget en behoefte, op- en afgeschaald worden met bemensing. ^ Voor toegang tot de ZSF adviseren wij een vorm van gepersonaliseerde toegangspassen te gebruiken wat de drempel voor diefstal hoger maakt zoals gepersonaliseerde OV-Chipkaarten, bankpassen of OV-Pay. Echter moet deze maatregel het bevorderen van OV gebruik niet hinderen. ^ Kies voor doorzichtige toegangspoortjes voor een vriendelijke en veilige uitstraling. ^ Maak de eerste 24 uur stallen gratis om. Landelijk is er een lage betalingsbereidheid voor fietsparkeren; bij experimenten bleven fietsenstallingen leeg. Na de eerste 24-uur kunnen kosten in rekening worden gebracht welke worden afgedragen aan de gemeente via de beheerder (dit wel opnemen in de eventuele aanbesteding). ^ Handhaaf bij de verbouwing een beheerdersruimte. ^ Rust de in- en uitgangen hier ook uit met passief cameratoezicht. ^ Verwijder de aanwezige fietskluizen.

Investeringskosten implementatie ^ Voor het plaatsen van een elektrisch te openen toegangspoort voor het realiseren van een ZSF verwachten wij een minimale investering van C75.000,- Wij zijn hierbij uitgegaan van een 50% subsidiëring vanuit het MRDH voor deze investeringskosten. ^ C18.000,- t.b.v. de realisatie van 5 Camera's en een scherm (als deze niet al waren opgenomen in het bestek)2^

23 De kosten hiervan zijn niet meegenomen in onze kostenraming. 24 Gebaseerd op kosteninschatting door gemeente Lansingerland a.d.h.v. ervaringen met de realisatie van eerdere fietsenstallingen. Kosten zijn gecorrigeerd voor inflatie (2023: 5,7%, 2024: 2,7%) met een additionele marge van 10% (excl. BTW). Kosten voor een scherm en toetsenbord zijn inbegrepen.

26

boer&croon Exploitatiekosten (zeer hoog) ^ Kosten voor één ploeg (gedeeld met metrostation Berkel Westpolder) bemenst door een externe stichting. Dergelijke partijen hebben meer ervaring dan de gemeente zelf in het exploiteren van fietsenstallingen en kunnen snel van start gaan. De verwachte kosten komen uit op ongeveer C174.000,^ Onderhoudskosten worden door een leverancier geschat op C6.000,- per jaar voor preventief & correctief onderhoud. ^ C1.500,- per jaar aan onderhoudskosten t.b.v. de camera's en het scherm. 25 Station Lansingerland-Zoetermeer De mate van toezicht: ^ Wij adviseren geen aanvullende maatregelen. Fysieke maatregelen: ^ Behoud de huidige fietsenkluizen van de NS en blijf deze exploiteren. ^ Zet in op het uitbreiden van het huidige aanbod aan fietsenkluizen in samenwerking met de NS en ProRail. ^ Naast de fietskluizen van de NS kunnen er particuliere dag-kluizen worden aangeboden. Hierdoor is er zowel de mogelijkheid om op abonnement je fiets te stallen bij de NS als per dag een kluis te huren. Investerings- & exploitatiekosten ^ Afhankelijk van de investeringsbereidheid van de NS en ProRail om te investeren in het realiseren van meer fietskluizen. ^ De NS exploiteert de huidige fietskluizen en draagt hiervoor de baten en lasten.

Casa Cadanza De mate van toezicht: ^ Wij adviseren tegen het bemensen van deze locatie omdat wij denken dat de kosten hiervan niet opwegen tegen het geschatte gebruik van deze locatie. ^ Indien de gemeente besluit toch over te gaan tot bemensing, rouleer deze medewerkers dan tussen het eventueel andere te bemensen locaties, het Afvalbrengstation en nieuw te realiseren gemeentewerf. ^ Hanteer voor deze locatie dezelfde openingstijden voor de fietsenstalling als voor het cultuurhuis of omliggende winkels om zo te voorkomen dat deze locatie gebruikt wordt als hangplek. ^ Pas passief cameratoezicht toe, en laat de beelden binnenkomen bij de receptie en ingang van de fietsenstalling. Hang een camera bij de ingang op, en in de kelder om zo toezicht te hebben op alle paden. Fysieke maatregelen: ^ Zorg voor uitstekende verlichting in de kelder. ^ Plaats een groot scherm bij de ingang waar de camerabeelden zichtbaar zijn zodat gebruikers en andere omstanders zien wat zich afspeelt in de kelder van de fietsenstalling. Zo worden potentiële dieven ook uit de anonimiteit gehaald. Investeringskosten implementatie ^ C18.000,- t.b.v. de realisatie van 5 Camera's en het scherm (als deze niet al waren opgenomen in het bestek)'2'6 Exploitatiekosten ^ C1.500,- per jaar aan onderhoudskosten t.b.v. de camera's en het scherm.

27 25 Gebaseerd op gegevens van gemeente van eerdere exploitatie door externe partij (excl. BTW). 26 Gebaseerd op kosteninschatting door gemeente Lansingerland a.d.h.v. ervaringen met de realisatie van eerdere fietsenstallingen. Kosten zijn gecorrigeerd voor inflatie (2023: 5,7%, 2024: 2,7%) met een additionele marge van 10% (excl. BTW). Kosten voor een scherm en toetsenbord zijn inbegrepen. 27 Gebaseerd op gegevens van gemeente van eerdere exploitatie door externe partij (excl. BTW).

27

boer&croon Verantwoording Dit rapport is geschreven in opdracht van de gemeente Lansingerland. De opdracht is onderhands gegund, waarbij twee adviseurs onder de verantwoordelijkheid van een partner van Boer & Croon de opdracht hebben uitgevoerd. De opdracht kende daarbij vier fases: 1. Voorbereiding 2. Analyse 3. Oplevering concept rapport & verwerken feedback 4. Oplevering eind rapport In de voorbereidende fase zijn de locaties, criteria, de te onderzoeken opties, de te spreken experts en stakeholders vastgesteld en de te raadplegen bronnen vastgesteld. Hierbij traden twee ambtenaren van de gemeente Lansingerland op als opdrachtgever. De opdrachtgever heeft vervolgens in de concept-fase feedback te geven op het rapport, om zo tot een handzaam eindrapport te komen. Analyse Voor ons onderzoek hebben we verschillende onderzoeksinstrumenten ingezet, zoals bronnenonderzoek, een benchmarkanalyse en interviews. Ten behoeve van onze analyse hebben we diverse interviews uitgevoerd met experts en betrokkenen die vanuit verschillende invalshoeken naar het vraagstuk kijken. Al onze interviews hebben we uitgevoerd op de basis van vertrouwelijkheid en we citeren nergens.

We hebben gebruik gemaakt van de volgende type schriftelijke bronnen: ^ Bronnen die we zelfstandig hebben gevonden ^ Bronnen die ons zijn aangereikt door experts ^ Bronnen die ons zijn aangereikt door de gemeente Voor een volledig overzicht, zie Bijlage: Overzicht Interviews & Schríftelijke Bronnen. Selectie Benchmark We hebben de Rotterdam, Leiden en Zoetermeer uitgekozen voor onze benchmark om de volgende redenen: ^ Rotterdam - interessant als buurgemeente verbonden met dezelfde metrolijn. Daarnaast heeft Rotterdam als tweede gemeente van Nederland qua inwoneraantal veel specialistische kennis in huis ten aanzien van fietsenstallingen. Hierdoor is de gemeente Rotterdam een rijke en nuttige bron aan informatie voor de gemeente Lansingerland om van te leren. De gemeente Rotterdam is vanwege haar omvang verder slecht vergelijkingsmateriaal voor de gemeente Lansingerland. ^ Leiden - in de studentenstad Leiden wordt fietsbeveiliging zowel door ProRail/NS als door de gemeente zelf georganiseerd. Leiden leert ons meer over het verspreid organiseren van fietsenstallingen. Heeft daarnaast veel ervaring met fietsparkeren rondom OV-knooppunten en met verschillende vormen van grotere, onbewaakte fietsenstallingen. ^ Zoetermeer - is qua omvang, ligging, de bestaande OV -knooppunten en de bijbehorende fietsenstallingen vergelijkbaar met Gemeente Lansingerland.

In de benchmark hebben we met name gekeken naar: ^ De kosten van het exploiteren van stallingen ^ Beheer en exploitatie ^ Manieren van beveiligen ^ Inzet van camera's • Overige adviezen en ervaringen

28

boer&croon Bijlage: Overzicht Interviews & Schriftelijke Bronnen Wij danken iedereen die medewerking heeft verleend aan de totstandkoming van dit rapport. Tabel: geanonimiseerd overzicht interviews Rol

Organisatie

Directeur Relaties

Biesieklette

Dorpscoördinator Berkel en Rodenrijs

Buurttoezicht Lansingerland

Teamleider

De Binnenbaan

Bestuur fietsersbond Bergschenhoek

Fietsersbond

Projectleider cultuurhuis

Gemeente Lansingerland

Sociaal Domein

Gemeente Lansingerland

Exploitatie

Gemeente Lansingerland

Thema aanvoerder mobiliteit

Gemeente Lansingerland

Financieel adviseur

Gemeente Lansingerland

Personeelszaken

Gemeente Lansingerland

Veiligheid

Gemeente Lansingerland

Wethouder Mobiliteit

Gemeente Lansingerland

Adviseur mobiliteit

Gemeente Lansingerland

Adviseur (Fiets)Parkeermanagement

Gemeente Leiden

Productmanager Fietsparkeren

Gemeente Rotterdam

Asset beheerder/Toezichthouder

Gemeente Zoetermeer

Concessiemanager

MRDH

Beleidsadviseur Verkeer - ketenmobiliteit

MRDH

Planontwikkeling NS Stations

NS

Projectleider stations

ProRail

Adviseur Netwerkontwikkeling

RET

Directeur

U-Stal

Tabel: Selectie van schriftelijke bronnen Titel Fietsparkeren bij stations - 20 jaar ontwikkeling, ontwerp en realisatie Fietsenstalling van de toekomst

Auteur Folkert Piersma Movares i.o.v. Gemeente Rotterdam & Eindhoven

Richtlijnen Fietsenparking

Mobiliteitsbedrijf (Gent)

kwaliteitseisen inpandige fietsenstallingen

Gemeente Eindhoven

Jaar publicatie Beschrijving Algemeen onderzoek naar fietsenstallingen 2021 rondom stations Innovatieve oplossingen voor fietsparkeren 2022 2020 2021

29

Richtlijnen voor veilige fietsenstallingen Inrichtingseisen fietsenstallingen