Document · PDF

T23.05557 Begroting 2024-2027

Beeldvorming 5 oktober 2023, gemeente LansingerlandBij agendapunt: 20:00-23:00 uur-Raadzaal-Begroting-Raad33.596 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Begroting 2024-2027

Gemeente Lansingerland

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .............................................................................................................. 3 Algemeen .................................................................................................................... 5 Bestuurlijke inleiding Begroting 2024-2027 ........................................................................ 5 Financieel overzicht Begroting 2024-2027 ......................................................................... 9 Programma 1: Bestuur en dienstverlening ........................................................................... 23 Beleidsveld Gemeenteraad, college en griffie ................................................................... 25 Beleidsveld Samenwerking en Participatie ........................................................................ 27 Beleidsveld Dienstverlening .......................................................................................... 29 Programma 2: Openbare Orde en Veiligheid ......................................................................... 33 Beleidsveld Openbare Orde en Veiligheid ......................................................................... 35 Programma 3: Sport, cultuur en onderwijs ..........................................................................

40 Beleidsveld Sport ...................................................................................................... 43 Beleidsveld Cultuur .................................................................................................... 46 Beleidsveld Onderwijs en kinderopvang ........................................................................... 49 Programma 4: Sociaal Domein .......................................................................................... 54 Beleidsveld Samenleving ............................................................................................. 61 Beleidsveld Jeugd...................................................................................................... 64 Beleidsveld Participatie .............................................................................................. 68 Beleidsveld Maatschappelijke ondersteuning ..................................................................... 71 Programma 5: Kwaliteit openbare ruimte ............................................................................ 77 Beleidsveld Beheer Openbare ruimte .............................................................................. 81 Beleidsveld Afval- en afvalwatermanagement ...................................................................

84 Beleidsveld Vastgoed.................................................................................................. 87 Programma 6: Lansingerland ontwikkelt ............................................................................. 90 Beleidsveld Ruimtelijke ordening ................................................................................... 94 Beleidsveld Infrastructuur en mobiliteit ........................................................................... 99 Beleidsveld Economische ontwikkeling .......................................................................... 102 Beleidsveld Duurzaamheid ......................................................................................... 106 Programma 7: Grondzaken ............................................................................................ 112 Beleidsveld: Grondexploitatie ..................................................................................... 113 Overzicht algemene dekkingsmiddelen ............................................................................. 116 Overzicht: algemene dekkingsmiddelen ......................................................................... 117 Overzicht overhead .....................................................................................................

122 Onderdelen Overhead ............................................................................................... 123 Paragrafen ............................................................................................................... 127 Paragraaf Lokale heffingen ........................................................................................ 128 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing .......................................................... 139 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ......................................................................... 152 3

Gemeente Lansingerland

Paragraaf Financiering .............................................................................................. 156 Paragraaf Bedrijfsvoering .......................................................................................... 165 Paragraaf Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo) .............................................. 175 Paragraaf Verbonden partijen ..................................................................................... 177 Paragraaf Grondbeleid .............................................................................................. 195 Meerjarenbegroting .................................................................................................... 202 Overzicht van baten en lasten .................................................................................... 203 Overzicht incidentele baten en lasten ........................................................................... 206 Geprognosticeerde balans.......................................................................................... 212 BBV: Begroting 2024 naar taakvelden ............................................................................ 214 BBV: Beleidsindicatoren ............................................................................................

220 Bijlagen ................................................................................................................... 222 Reserves en voorzieningen ......................................................................................... 223 Investeringen ......................................................................................................... 230 College werkprogramma ............................................................................................ 248

Gemeente Lansingerland

Algemeen Bestuurlijke inleiding Begroting 2024-2027 Voor u ligt de Begroting 2024-2027. Deze begroting is gebaseerd op het coalitieakkoord ‘Samen verantwoord verder’ en het werkprogramma van ons als college ‘Samen verantwoord aan de slag’. De ambities die opgenomen zijn in het werkprogramma zijn uitgewerkt in programmadoelstellingen. De concrete activiteiten voor 2024 zijn opgenomen in de programmabegroting 2024. Duidelijk wordt wat we als gemeente komend jaar gaan doen, waarom we dat gaan doen, wat dit kost en welke inkomsten hiervoor nodig zijn. Door het vaststellen van de begroting geeft de Raad het mandaat aan het college om de ambities en activiteiten die opgenomen zijn in de begroting 2024 uit te voeren. Voor de jaren 2025-2027 geeft de meerjarenraming zicht op hoe de financiën zich de komende jaren naar verwachting ontwikkelen. Inhoudelijke hoofdlijn Begroting 2024 Bouwen en bestaanszekerheid De gemeente Lansingerland wil graag een toekomstbestendige en aantrekkelijke gemeente zijn en blijven. Dat betekent dat we ons inzetten op het behoud en versterken van een krachtige samenleving. We stellen de inwoner centraal en beseffen dat zelfredzaamheid niet voor iedereen haalbaar is. De maatschappij kan voor mensen te complex zijn waardoor langdurige hulp nodig kan zijn. We zijn een open en betrokken (lokale) overheid en hanteren de menselijke maat.

In onze Begroting 2024 staat realisatie van onze woningbouwopgaven centraal. We richten op bestaanszekerheid voor onze inwoners en zetten ons in voor financiële stabiliteit in 2024. En gezien de grote onzekerheden voor de toekomst is dat geen vanzelfsprekendheid. Het aantal crises stapelt zich op: de woningmarktcrisis, de stikstofcrisis, de energiecrisis, de vluchtelingencrisis, de grondstofcrisis en een overspannen arbeidsmarkt. Dit in combinatie met de inflatie maakt het een hele uitdaging om voor de komende jaren een reële prognose te doen over het verloop van de gemeentefinanciën. Op basis van dat wat we wel weten, is het toch ook dit jaar gelukt om voor 2024 een sluitende begroting aan de raad voor te leggen en inzicht te geven in de financiën tot en met 2027. Het is ook gelukt om in de financieel onzekere tijden veel van onze voorzieningen in stand te houden met het sluitend maken van de Begroting 2024. We hebben wel keuzes moeten maken waar iedereen pijn van zal hebben. De algemene lijn die we naast de genoemde crises zien en daar hebben we last van, is enerzijds de ontwikkeling van het gemeentefonds vanaf 2026 en dat het Rijk veel taken naar de gemeenten decentraliseert.

Denk bijvoorbeeld aan de decentralisatie van de jeugdzorg waarbij er te weinig structureel geld door het Rijk beschikbaar is gesteld en de zorgkosten wel toenemen door de open einde financiering, de energietransitie, de Omgevingswet en de hogere eisen die gesteld worden aan de verantwoording op het gebied van rechtmatigheid en de daarmee gepaard gaande eisen aan de administratieve organisatie. Onze begroting is opgebouwd uit 7 programma’s. In onze programma’s staat het onderstaande centraal in 2024. Samenlevingsvisie en Omgevingsvisie zijn het kompas voor ons handelen We geven invulling aan de bestaanszekerheid door bij te dragen aan de eigen regie en het doenvermogen van onze inwoners, waardoor ze beter in staat zijn eigen keuzes te maken en in actie te komen. In 2024 starten we bijvoorbeeld met laagdrempelige dienstverlening via het mobiele servicepunt, zetten we ons in om zoveel mogelijk mensen aan het werk te krijgen en werken we aan gemeentelijke voorspelbaarheid en betrouwbaarheid met begrijpelijke taal en een vangnet voor wie dat nodig heeft. We dragen bij aan de gezondheid van onze inwoners door in 2024 werk te maken van meer ontmoetingsmogelijkheden waarmee inwoners kunnen (blijven) deelnemen aan het maatschappelijk leven.

Daarnaast staat het vitaliteitsakkoord op het programma, met een aanpak om een gezonde leefstijl en mentale veerkracht te bevorderen, met name voor jeugd en voor kwetsbare doelgroepen. Landelijk, regionaal en lokaal blijven we investeren in de kwaliteit en de effectiviteit van de jeugdhulp met de Hervormingsagenda Jeugd.

Gemeente Lansingerland

We dragen bij aan de kansengelijkheid van onze inwoners door de kwaliteitsbewaking van voorzieningen als kinderopvang, onderwijslocaties en sport- en cultuuraccommodaties. We zorgen voor een toegankelijk aanbod van voorschoolse voorzieningen. In 2024 richten hebben we gericht aandacht voor het toegankelijk maken van sport- en cultuurdeelname voor mensen met een beperking en mensen met een smalle beurs. We zetten in op de veiligheid en leefbaarheid in onze wijken. We werken aan de weerbaarheid van onze inwoners, bijvoorbeeld door inwoners het belang te laten voelen van digitale veiligheid en door jongeren bewust te maken van de verleidingen van criminaliteit. In 2024 werken we ook aan een hartveilige gemeente met aandacht voor bijvoorbeeld reanimatieprogramma’s. We zijn in staat om de kwaliteit en leefbaarheid van de buitenruimte op het niveau van de afgelopen jaren te houden. We continueren de inspanning voor afvalinzameling en -scheiding. We voorkomen desinvesteringen en kapitaalvernietiging. Klimaatadaptatie en duurzaamheid vormen de pijlers voor leefbaarheid in de toekomst. Wonen is een minimale bestaansvoorwaarde voor onze inwoners. We blijven ons langs de lijn van de woonvisie samen met andere betrokkenen vol inzetten op het toevoegen van woningen voor alle doelgroepen. Een goede plek voor bedrijven is belangrijk.

We continueren onze inzet in het afronden van de plannen van de drie (winkel)kernen en het voorzieningenaanbod. Een gezonde gemeente is een bereikbare gemeente. We blijven zoeken naar verbetering van de bereikbaarheid langs de lijnen van de mobiliteitsvisie. De inspanning richt zich op de auto, maar ook steeds meer op alternatieve vormen zoals deelmobiliteit, fiets en OV. Om alle opgaven te realiseren werken we aan een flexibele en wendbare organisatie, door recruitment en behoud van personeel het aantal vacatures verminderen, lager ziekteverzuim en tevreden medewerkers. Met de zorg voor digitale veiligheid en privacy gaan we verder met het digitaliseren van de dienstverlening. Ook gaan we door met de implementatie van de Wet Open Overheid (WOO). Nieuwe regelgeving van EU en Rijk voor digitale dienstverlening wordt ook opgepakt. De toenemende behoefte aan structurele investeringen op de bedrijfsvoeringsactviteiten is een zorgpunt voor het college. Tot slot Er ligt een concreet pakket van uit te voeren ambities voor 2024. De hiervoor benodigde middelen zijn in de begroting opgenomen. In het vervolg van dit hoofdstuk wordt de financiële positie en mutaties op hoofdlijnen geschetst. Gemeenten in financiële nood – begrotingsadvies VNG Net als de vorige begroting kwam ook de Begroting 2024-2027 tot stand in een turbulente tijd.

Zo viel het kabinet en blijft op een aantal belangrijke ‘dossiers’ onduidelijkheid bestaan voor gemeenten. De belangrijkste in financiële zin is de omvang van het Gemeentefonds. Vanaf 2026 neemt de omvang van het fonds door een aantal oorzaken fors af en ontstaat er voor gemeenten het zogenoemde ‘ravijnjaar’. Dit zien we ook duidelijk terug in onze begrotingscijfers. De VNG adviseerde de gemeenten daarom ook om voor de Begroting 2024-2027 te zorgen voor een structureel evenwicht tussen baten en lasten voor de jaren 2024 en 2025 en vanaf 2026 duidelijk te laten zien voor welke opgaven we financieel staan. Dit in tegenstelling tot wat gebruikelijk is voor gemeenten (sluitende begroting komende vier jaar).

Gemeente Lansingerland

De afgelopen twee jaar stelde onze gemeente al een dergelijke begroting op, in die zin dat de structurele baten en lasten in het eerste begrotingsjaar structureel in evenwicht zijn. Voor 2024 continueren we deze lijn. Voor wat betreft 2025 volgen we niet het advies van de VNG en nemen nu nog geen maatregelen om ook 2025 financieel structueel in evenwicht te krijgen. Hiervoor is tijd en de ervaring van de afgelopen jaren leert ook dat in aanloop naar het nieuwe begrotingsjaar er ook structurele meevallers ontstaan. We kondigen nu (nog) geen maatregelen aan die later niet nodig blijken of teruggedraaid kunnen worden. Om de Begroting 2024-2027 op te stellen brachten we mogelijke maatregelen in beeld. Mocht dit nodig zijn dan kunnen vanuit deze inventarisatie (begrotingsknoppen) maatregelen voor 2025 en verder worden voorgesteld. Het financieel technische voorwerk is daarmee wel gedaan. De inventarisatie laat zien dat de tekorten vanaf het ravijnjaar 2026 niet meer te dichten zijn met haalbare bezuinigingsmaatregelen en dat daarbij ook de lokale lasten zeer fors moeten worden verhoogd. Van een nieuw kabinet verwachten we verstandige keuzes en een financiële aanvulling op het gemeentefonds met ingang van 2026.

Van Kaderbrief naar Begroting 2024 – scherper aan de wind In juli besprak de raad de Kaderbrief 2024 en stelde de belangrijkste uitgangspunten voor de Begroting 2024-2027 vast: het startdocument van de nieuwe planning & control-cyclus. De Kaderbrief 2024 is een beleidsarme kaderbrief waarin wij het financiële meerjarenbeeld 2024 -2027 actualiseerden. Bij het aanbieden van de Kaderbrief 2024 gaven wij aan dat er nog de nodige onzekerheden waren, omdat informatie nog niet beschikbaar was of de analyse van ramingen meer tijd vergde. Ook was de impact van de Meicirculaire 2023 nog niet bekend. Na het vaststellen van de Kaderbrief 2024 richtten wij ons dan ook op het doorrekenen en actualiseren van het financiële meerjarenbeeld. Het saldo van de Kaderbrief gaf een vertrekpunt van € 11 miljoen tekort voor het Begrotingsjaar 2024. De effecten van de Meicirculaire bracht dit terug naar een tekort van € 8 miljoen. Een positief effect, maar nog steeds een grote opgave. In het licht van deze opgave is door het college nog scherper gekeken naar mogelijkheden om lucht uit de begroting te krijgen en gezocht naar financieel technische mogelijkheden om het tekort kleiner te maken.

Denk hierbij aan een kritische blik op structurele onderbestedingen op exploitatiebudgetten, het bijstellen van de bevolkingsprognose, het opnemen van een stelpost voor mogelijke ‘onderbesteding’ van de investeringsplanning en het verlagen van de verwachte indexatie op de lasten voor de openbare ruimte. Deze aanscherpingen resulteerden in een resterend tekort van € 3,3 miljoen. Scherper aan de wind varen zorgt ervoor dat de kans op ‘tegenvallers’ op diverse begrotingsposten toeneemt. Het college geeft opdracht aan de organisatie om deze ‘posten’ gedurende 2024 actief te monitoren. De omvang van onze algemene reserve is voldoende om tegenvallers in 2024 incidenteel op te vangen. Voor structurele tegenvallers moeten dan in de Begroting 2025 maatregelen genomen worden. De lokale opgave – niet alles kan, voor 2024 keuzes nodig Gezien het financiële beeld hebben we scherp gekeken naar de mogelijkheden om enerzijds ambities te realiseren en door te ontwikkelen en anderzijds een sluitende begroting te presenteren. We kunnen niet alles blijven doen: we moeten keuzes maken. Keuzes die pijn doen en maatschappelijke impact hebben, resulteren in een mogelijk (financieel) risico of zorgen voor stilstand in onze (maatschappelijke) ontwikkeling. Om tot een sluitende begroting te komen bevat de Begroting 2024 maatregelen voor een totaal van € 3,5 miljoen.

In het eerste deel van dit hoofdstuk staan de inhoudelijke ambities waarin de te treffen maatregelen zijn verwerkt. Samen besturen – Raad kan keuzes maken om de begroting bij te stellen Een belangrijk uitgangspunt van het coalitieakkoord is dat college en raad samen besturen met de inwoners en met ‘respect’ voor elkaars rol. In dat kader is informatie die nodig is om tot een vastgestelde begroting te komen tijdig en breed gedeeld. Zo zijn alle bouwstenen voor de begroting (inclusief gereedschapskist met begrotingsknoppen) met de voltallige raad gedeeld en openbaar toegankelijk. Zo kan de raad, waar zij dit nodig vindt, aanpassingen in de door het college voorgestelde begroting doorvoeren binnen het uitgangspunt dat de begroting voor 2024 structureel sluitend moet zijn.

Gemeente Lansingerland

We beginnen de begroting met een verdere toelichting op het hiervoor geschetste algemene beeld van de gemeentelijke financiën voor de komende jaren en lichten uitgebreider toe hoe we van Kaderbrief 2024 tot de Begroting 2024-2027 zijn gekomen. Zoals gebruikelijk volgt daarna de informatie per programma en de verplichte paragrafen.

Gemeente Lansingerland

Financieel overzicht Begroting 2024-2027

Gemeente Lansingerland

Financieel overzicht Begroting 2024-2027 Opbouw begroting De begroting is opgebouwd uit zeven programma’s en de twee overkoepelende overzichten van de algemene dekkingsmiddelen en de overhead. Op dat niveau worden de doelstellingen geformuleerd. Een dergelijk indeling is voorgeschreven. Per programma kunnen gemeenten naar eigen inzicht verschillende beleidsvelden onderscheiden -die een zekere samenhang kennen- met daarin de baten/lasten en de onttrekkingen/toevoegingen aan reserves en een overzicht van kengetallen. Dat geeft het (meerjarig) inzicht wat er in totaal financieel omgaat. Voor het gemeentebestuur zijn ook de aanpassingen ten opzichte van de vorige begroting relevant; buiten het opnemen een verschillenanalyse per programma zijn er geen voorschriften voor een stapsgewijze totaalopbouw van de cijfers. Met de Kaderbrief 2024 is daarvoor een eerste aanzet gegeven; dat wil zeggen dat de aanpassingen zichtbaar zijn gemaakt vanuit het vertrekpunt van de vastgestelde begroting 2023-2026, ingedeeld naar soort, zoals autonome ontwikkelingen en algemeen (technische) mutaties. Aan de hand van de vastgestelde uitgangspunten is er met behulp van de gereedschapskist met begrotingsknoppen toegewerkt naar een structureel sluitende begroting voor 2024.

Begroting op twee A4-tjes - van Kaderbrief 2024 tot Begroting 2024 - 2027 De raad heeft in het verleden al aangegeven behoefte te hebben meegenomen te worden in de overwegingen en keuzes van het college. Het college geeft hier invulling aan door onder andere het boekwerk 'Gereedschapskist met begrotingsknoppen m.b.t. Begroting 2024-2027' (T23.05646) aan de raad te verstrekken. Voor het college was dat een handzaam document bij de integrale afweging van ambities, budgettaire mogelijkheden en noodzakelijke structurele taakstellingen. Vervolgens biedt het ook de raad inzicht in de mogelijkheden die het college per beleidsveld zag om te intensiveren (meer ambitie met meer middelen) of te bezuinigen (ambitie neerwaarts bij stellen); vandaar de analogie met 'begrotingsknoppen' die meer open of dichtgedraaid kunnen worden. Steeds is daarbij het maatschappelijk effect geduid, de haalbaarheid en de relevante context. De begroting op twee A4-tjes, een beknopt en compleet cijferoverzicht in relatie tot beleidskeuzes, beleidsintensiveringen en de keuzes voor de bezuinigingen is hieronder weergegeven. Dit overzicht geeft ook duidelijk weer hoe we van Kaderbrief 2024 tot de Begroting 2024-2027 zijn gekomen. In het gevraagde overzicht nemen wij –als een soort van leeswijzer- de verwijzing naar de programma's en paragrafen in de begroting op, als toelichting op de ‘wereld achter de cijfers’.

Een toelichting per post op hoofdlijnen volgt na onderstaande tabel:

bedragen x 1.000 Programma/paragraaf

2024

2025

2026

2027

Stand baseline bij Kaderbrief 2024 -11.374 -13.526 -19.609 -25.497 Wijzigingen in baseline Kaderbrief Aangenomen amendementen en mutaties Meicirculaire 2023 Amendement A2023-027: Vrij laten vallen stelpost herverdeeleffect overzicht Algemene dekkingsmiddelen

980

1.050

Netto effect Meicirculaire t.o.v. Kaderbrief

overzicht Algemene dekkingsmiddelen

2.195

1.697

1.217

3.626

Herijking stelpost BCF

overzicht Algemene dekkingsmiddelen

310

Nieuwe stand baseline Kaderbrief (na amendement en Meicirculaire 2023)

-7.889 -10.469 -17.032 -20.511

Nieuwe mutaties t.o.v. baseline (beleidsarm) (A) Sociaal Domein (memo realistisch begroten) Stelpost Jeugd: inkomsten uit de algemene uitkering (op advies PZH)

Gemeente Lansingerland

4.2 Jeugd

-671

-492

Stelpost Jeugd: lagere lasten/uitgaven (op advies PZH)

4.2 Jeugd

885

905

Jeugd: Vergoeding DUVO middelen

4.2 Jeugd

370

Overige mutaties Jeugd

4.2 Jeugd

-6

-73

-65

Participatie (schuldhulpverlening, bijzondere bijstand, inkomensondersteuning)

4.3 Participatie

1.138

1.054

914

1.184

Wmo

4.4 Maatschappelijke ondersteuning

-118

-94

111

(B) Technische bijstellingen baseline Actualisatie MIP

Bijlagen: Investeringen

389

241

-1.078

-355

Actualisatie MPG

7.1 Grondexploitatie

-542

-503

-275

-315

Actualisatie AOK's

6.1 Ruimtelijke ordening

-85

Mutaties Samenleving

4.1 Samenleving

Bijstellen budget Combinatiefunctionaris Sport & Cultuur

3.1 Sport / 3.2 Cultuur

Bijstellen budget subsidies domein Samenleving

Programma's 3 en 4

415

Bijstelling budget verzekeringen

10.1 Overhead

-100

Terugdraaien dotatie aan voorziening wethouderspensioenen i.v.m. 1.1 Gemeenteraad, college en gestegen rente griffier

150

Definitieve doorrekening personeelsbegroting en CAO 2024

n.v.t.

-245

-270

-321

-376

Bijdrage VRR

2.1 Openbare orde en veiligheid

-82

-212

-378

-375

Vrijval overgebleven subsidiepot Casa Cadanza

3.2 Cultuur

300

Bijstelling raming Omgevingswet

6.1 Ruimtelijke ordening

407

Vergoeding Zwerfafval

5.2 afval- en afvalwatermanagement

100

Diverse kleine verschillen

n.v.t.

-35

-150

-175

-153

WOZ-waardeontwikkeling

overzicht Algemene dekkingsmiddelen

885

1.700

2.054

2.174

Herijking OZB o.b.v. SVHW-raming

overzicht Algemene dekkingsmiddelen

Herijking belastingen en leges (excl. OZB)

Paragraaf Lokale heffingen

173

(D) Overige bijstellingen nu bekend Niet in baseline opgenomen technische bijstellingen

-237

354

-708

-748

(A+B+C+D) Totaal nieuwe mutaties t.o.v. baseline (beleidsarm)

n.v.t.

3.049

4.196

1.461

2.729

Nieuwe stand baseline (na bijstellingen): geen nieuw beleid

-4.839

-6.273 -15.571 -17.783

Beleidskeuzes Beleidskeuzes Aanpassing inwonerprognose

n.v.t.

424

421

-2

Bijstellen Stelpost Financieringsfunctie

n.v.t.

400

Andere toerekening SVHW bijdrage aan afval en riool

n.v.t.

258

257

256

Hogere opbrengsten bouwleges

6.1 Ruimtelijke ordening

470

Stijging kosten GRJR

4.2 Jeugd

-1.647

Taakstelling GRJR

4.2 Jeugd

1.647

Totaal beleidskeuzes

1.552

1.548

1.124

Structureel begrotingssaldo na beleidskeuzes

-3.287

-4.725 -14.447 -16.659

Dekking uit ingezette begrotingsknoppen Begrotingsknoppen Programma 1 Bestuur en Dienstverlening 1.3 Verhogen inkomsten met kosten Gehandicaptenparkeerkaart ten laste te brengen van de inwoner

1.3 Dienstverlening

1.4 Verhogen leges huwelijken (team S&C)

1.3 Dienstverlening

Begrotingsknoppen Programma 2 Openbare Orde en Veiligheid

Gemeente Lansingerland

2.1b Uitstel van de uitbreiding van het boa-team en daarmee uitstel 2.1 Openbare Orde en van de doorontwikkeling van de functie van wijkregisseur-boa tot Veilgheid 2026

300

2.1 Openbare Orde en Veilgheid

3.1 Uitvoeren van minder onderhoud bij sportverenigingen

3.1 Sport

3.6 Stoppen met subsidieregeling Levendig Lansingerland

3.2 Cultuur

3.7 Verhogen leges Kinderopvang

3.3 Onderwijs en kinderopvang

4.2 Jeugd

4.3a Jeugd: Faseren inzet POH-GGZ Jeugd (praktijkondersteuner bij 4.2 Jeugd huisarts)

0 87

2.4 Verhoging inkomsten leges APV en Drank & Horeca Begrotingsknoppen Programma 3 Sport, cultuur en onderwijs

Begrotingsknoppen Programma 4 Sociaal Domein 4.7 Jeugd: Stoppen met Pubers in de Spotlight

4.3aa Jeugd: restant taakstelling jeugd

4.2 Jeugd

4.9 Jeugd: Stoppen met pilot Steunouder

4.2 Jeugd

4.24 Gerichter welzijnaanbod ouderen

4.4 Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO)

100

4.26a lagere indexering gesubsidieerd activiteitenaanbod

Programma 4

242

4.13b Stoppen met Rotterdampas

4.3 Participatie

150

4.21 Intensiveren onderzoek bij aanvraag uitkering (extra personele 4.3 Participatie kosten)

-80

4.21 Intensiveren onderzoek bij aanvraag uitkering (besparing op uitkeringen)

4.3 Participatie

300

4.19 Volwassenenfonds Sport & Cultuur (structurele claim)

4.3 Participatie

-30

5.1 het stoppen met het organiseren en bijdragen aan de hanging 5.1 Beheer Openbare Ruimte baskets (plantenbakken met geraniums aan de lichtmasten) in de centra

5.2 Het stoppen met het plaatsen van kerstbomen als verfraaiing in 5.1 Beheer Openbare Ruimte de centra rond de Kerst-periode.

5.6 Beleid Dierenwelzijn, inclusief subsidieregeling 5.1 Beheer Openbare Ruimte Stoppen met alle vragen rondom dieren behalve wettelijk contract dierenbescherming

112

5.7a OVL: scenario 3: Openbare verlichting: 20 minuten later aan en 5.1 Beheer Openbare Ruimte 20 minuten eerder uit.

5.8 Snippergroen: alleen de verkopen bij projecten in standhouden, 5.1 Beheer Openbare Ruimte de rest van het proces stoppen.

5.9 Afhandeling meldingen over deelscooters beleggen bij exploitanten.

5.1 Beheer Openbare Ruimte

5.10 Indexatie beheer openbare ruimte

Programma 5

522

6.1 Beperken fietsveiligheidsmaatregelen

6.2 Infrastructuur en mobiliteit

6.2 Bouwleges duurzaamheid 100& korting opheffen

6.1 Ruimtelijke ordening

6.3 Geen heropenstelling Noordeindseweg

6.2 Infrastructuur en mobiliteit

6.4 Leefomgeving: geen extra onderzoek laten uitvoeren

6.1 Ruimtelijke ordening

6.5 Slechts één bemande bewaakte fietsenstalling exploiteren (verminderen toezicht)

6.2 Infrastructuur en mobiliteit

200

400

6.6 Stoppen met kleine thema's energie- en klimaatbeleid

6.4 Duurzaamheid

6.12 Taakstelling economie

6.3 Economische ontwikkeling

6.14 Betrekken burgers, bedrijven en scholen bij klimaatadaptatie 6.4 Duurzaamheid

6.4 Duurzaamheid; Installeren zonnedak boven parkeergarage Berkel Westpolder (structurele claim)

6.4 Duurzaamheid

6.4 Duurzaamheid; Installeren zonnedak boven parkeerplaats achter gemeentehuis (structurele claim)

6.4 Duurzaamheid

6.1a milieuleges (structurele claim)

6.1 Ruimtelijke ordening

P.OH 1 Beperken hardware Topwerken (Team (I&D)

10.1 Overhead

P.OH 2 Stoppen met Home@Work

10.1 Overhead

Begrotingsknoppen Programma 5 Kwaliteit Openbare Ruimte

Begrotingsknoppen Programma 6 Lansingerland Ontwikkelt

Begrotingsknoppen Overhead

Gemeente Lansingerland

P.OH 3 Domein Bedrijfsvoering ademt mee met de organisatie

10.1 Overhead

150

P.OH 4 SIEM/SOC beperken tot aanbestede bedrag

10.1 Overhead

P.OH 18 SIEM/SOC geen capaciteit voor oppakken meldingen uit SOC

10.1 Overhead

I.OH 1 Bijdrage huur RTV Lansingerland (structurele claim)

3.2 Cultuur

-10

Begrotingsknoppen Domeinoverstijgend P.OV 1 Geen groei aantal wethouders naar 5 in 2026

253

254

I.OV.1 Intensivering Burgerparticipatie (Team B&C) (structurele claim)

-225

I.OV.2 Uitvoering proeftuinen (anders werken) (structurele claim)

-63

Totaal dekking ingezette begrotingsknoppen

2.723

2.271

2.124

2.125

Stand structureel begrotingssaldo na dekking ingezette begrotingsknoppen

-565

-2.455 -12.324 -14.534

Dekking uit technische maatregelen Technische maatregelen Inzet kapitaallastendekkingsreserve

n.v.t.

1.008

744

690

668

OZB niet-woningen naar landelijk gemiddelde

overzicht Algemene dekkingsmiddelen

528

532

536

540

Risicoreservering taakstelling Jeugd

4.2 Jeugd

-750

Totaal dekking technische maatregelen

786

1.276

1.226

1.207

Eindstand structureel begrotingssaldo

221

-1.178 -11.098 -13.327

bedragen x 1.000 Incidentele claims

2024

2025

2026

2027

a. Opgaveteam Oekraïneopvang incl. Sporthoeklaan (saldo baten en 4.1 Samenleving lasten)

b. Zorg- en revalidatiecentrum (ZRC) Bleiswijk (saldo baten en lasten)

4.1 Samenleving

c. Tweede langdurige Oekraïneopvang

4.1 Samenleving

d. Kluisarchivering

10.1 Overhead

-271

e. Overlappende aanbesteding jeugd en jongerenwerk

4.2 Jeugd

-75

f. Incidentele indexatie

3.3 Onderwijs en kinderopvang

-47

-30

g. Incidentele claim Omgevingswet

6.1 Ruimtelijke ordening

-490

h. Tijdelijk budget wegwerken wachtlijsten Jeugd

4.2 Jeugd

-189

i. Storting vrijval overgebleven subsidiepot Casa Cadanza in reserve 3.2 Cultuur 'aanloopfase Cultuurhuis'

-300

j. Onderzoek nieuw beleid jongerenparticipatie

4.2 Jeugd

-85

k. Incidentele claim t.b.v. inregelen OVL scenario 3

5.1 Beheer Openbare Ruimte

-25

l. Incidentele claim t.b.v. slechts één bemande fietsenstalling

6.2 Infrastructuur en mobiliteit

-100

m. Incidentele claim t.b.v. onderzoek naar forenzenbelasting/toeristenbelasting

10.1 Overhead

-20

n. Incidentele claim t.b.v. onderzoek naar kostendekkendheid sportaccommodaties

3.1 Sport

-20

o. Incidentele claim t.b.v. onderzoek naar Zero-based budgetting

10.1 Overhead

-50

p. Incidentele claim doorontwikkeling concern control

10.1 Overhead

-75

-1.747

-376

-346

-1.258

-376

-346

-189

Totaal incidentele claims Dekking incidentele claims Algemene reserve Enecoreserve Reserve Sociaal domein

Gemeente Lansingerland

Totaal dekking incidentele claims

-1.447

-376

-346

Stand baseline bij Kaderbrief 2024 Het vertrekpunt voor de Begroting 2024 was de baseline van de Kaderbrief 2024 (U23.02309), waaronder ook de amendementen die in uw raad zijn aangenomen. Voor de leesbaarheid houden we dezelfde volgorde aan als in het ‘Financieel overzicht Begroting 2024-2027’. Amendementen en mutaties Meicirculaire 2023 In de raadsinformatiebrief (U23.02768) is het financiële effect gepresenteerd van de Meicirculaire 2023, de herijking van de stelpost BTW-Compensatiefonds (BCF) en de voorgestelde vrijval van de stelpost Herverdeeleffect, die de raad met het aangenomen amendement A2023-027 heeft vastgesteld. Voor een toelichting op deze mutaties verwijzen wij dan ook naar de betreffende raadsinformatiebrief. Na verwerking van deze mutaties resteert er nog een structureel tekort van € 8 miljoen. Beleidsarme mutaties Gezien het resterende tekort is er door het college nog scherper gekeken naar ruimte binnen de budgetten en gezocht naar financieel technische mogelijkheden om het tekort kleiner te maken. Denk hierbij aan actualisaties en doorrekeningen, maar ook aan een kritische blik op structurele onderbestedingen op exploitatiebudgetten. Daarnaast zijn een aantal mutaties met onzekerheden uit de Kaderbrief geactualiseerd naar de huidige inzichten.

Sociaal Domein

Stelpost Jeugd: inkomsten uit de algemene uitkering en lagere lasten In relatie tot het principeakkoord Hervormingsagenda Jeugd zijn er uitspraken gedaan door de Commissie van Wijzen. Aanvullend daarop heeft het kabinet besloten tot het realiseren van een aanvullende besparing, die een Rijksverantwoordelijkheid is. Het is aan het Rijk om maatregelen te treffen waardoor gemeenten besparingen kunnen realiseren of alternatieve inkomsten kunnen realiseren. De invulling van de maatregelen door het Rijk is nog niet bekend, maar de Provincie heeft een richtlijn uitgebracht waarin de gemeenten toegestaan wordt om in de begroting, naast de lagere inkomsten uit de algemene uitkering, ook al rekening te houden met lagere lasten en aanvullende (alternatieve) inkomsten. Per saldo levert dit lagere opbrengsten op, maar dus ook lagere kosten. Jeugd: Vergoeding DUVO-middelen We financieren Veilig Thuis via onze inleg bij de GRJR. Omdat we dan ook betalen voor de volwassen doelgroep krijgen we via de centrumgemeente Rotterdam hiervoor een compensatie uit de decentralisatie-uitkering vrouwenopvang (DU VO middelen). In de kaderbrief was nog geen rekening gehouden met deze compensatie. Overige mutaties Jeugd Mutaties op het gebied van jeugdvervoer, dyslexiezorg (EED), jeugd- en jongerenwerk, indexaties en het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) vormen de post ‘overige mutaties Jeugd’.

Participatie In het beleidsveld Participatie verbetert het resultaat door een aantal ontwikkelingen aanzienlijk. Voor 2023 en 2024 zien we een stijging in het minimumloon. Dit heeft invloed op zowel de baten (hogere Rijksbijdrage) als de lasten voor de bijstandsuitkeringen (bedrag aan netto-uitkering wordt aangepast aan stijging minimumloon). Daarnaast zetten we in op het terugbrengen van de bijstandsuitkeringen waar dat kan. Voor de loonkostensubsidie voor beschut-werkplekken begroten wij aanvullende inkomsten. Aanvullend zijn er budgetten bijgesteld, daar waar wij structurele onderbesteding constateerden. Wmo Binnen de Wmo worden we geconfronteerd met hogere lasten voor Wmo-begeleiding en hulp bij het huishouden, met name door forse loonstijgingen. Daartegenover leidt het lagere aantal woningaanpassingen door de krappe arbeids- en woningmarkt tot een reductie in de kosten.

Gemeente Lansingerland

Technische bijstellingen baseline

Actualisatie MIP, MPG en AOK’s De actualisaties van de projecten in het meerjareninvesteringsplan (MIP), de meerjarenprognose grondexploitaties (MPG) en de anterieure overeenkomsten (AOK's) zijn verwerkt in de Begroting 2024-2027. Dit levert per saldo een structureel effect op van € 239.000 negatief in 2024, oplopend tot € 755.000 negatief in 2027. Daarbij slaat voor het MIP het positieve effect in 2024 en 2025 om naar een negatief effect in 2026. Dit wordt met name veroorzaakt door het doorschuiven in de planning van het Cultuurhuis en het Evenemententerrein. Mutaties Samenleving, budget combinatiefunctionaris Sport & Cultuur en budget subsidies domein Samenleving Diverse budgetten met structurele onderbesteding zijn naar beneden bijgesteld. Dit betreft geen aanpassing van het dienstverlenings- en voorzieningenniveau, maar wordt de geconstateerde onbenutte ruimte uit budgetten gehaald. Bijstelling budget verzekeringen De bestaande budgetten en de indexatie waren onvoldoende om de gestegen kosten voor de huidige verzekeringen te dekken. Het budget is aangepast aan de verwachte lasten voor 2024. Terugdraaien dotatie aan voorziening wethouderspensioenen De rente is afgelopen tijd gestegen.

Vanwege die hogere rentestand (ten opzichte van de gehanteerde rente in de Begroting 2023) en ondanks een verwachte indexatie van de pensioenen is er in 2024 en de jaren erna naar verwachting geen dotatie noodzakelijk aan de voorziening Wethouderspensioen. De eerder begrote dotatie is daarom teruggedraaid. Definitieve doorrekening personeelsbegroting en CAO 2024 Na de Kaderbrief 2024 heeft de definitieve en gedetailleerde doorrekening van de personeelsbegroting en de invloed daarop van de in 2023 afgesloten CAO plaatsgevonden. Op basis van die gegevens is ook de doorrekening van de verwachte CAO-stijging voor 2024 bijgesteld, waarbij we uitgaan van een stijging van 4%, conform de uitgangspunten die vastgesteld zijn bij de Kaderbrief 2024. Bijdrage VRR De deelnemersbijdrage voor de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond (VRR) is sterker gestegen dan de vooraf bepaalde indexatie op de gemeenschappelijke regelingen. Dit wordt veroorzaakt door extra kosten die gerelateerd zijn aan de Ontwikkelagenda. Vrijval overgebleven subsidiepot Casa Cadanza De raad heeft besloten dat eventueel overgebleven gelden uit het exploitatiebudget (de subsidiepot) voor Casa Cadanza toegevoegd worden aan de Reserve Aanloopfase Cultuurhuis om eventuele onvoorziene exploitatietekorten van het Cultuurhuis voor komende jaren te dekken.

Doordat het Cultuurhuis later opgeleverd zal worden, wordt voor 2024 het overschot op de exploitatie ingeschat op circa € 300.000. De ‘vrijval’ van dit bedrag in de exploitatie betreft een mutatie op het structurele begrotingssaldo, terwijl de dotatie aan de reserve een incidentele mutatie is. Ondanks dat dit dus een budgettair neutrale mutatie is, is dit wel van invloed op het structurele (en incidentele) begrotingssaldo. Zie ook de incidentele post verderop. Bijstelling raming Omgevingswet Per 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking en start de uitvoering van deze wet. In de transitiefase (die loopt tot 2032) werken we aan het omgevingsplan, de sturingsfilosofie, de beleidscyclus en het anders werken volgens de bedoeling van de wet. Dit vraagt structureel om extra inzet en middelen. Bij de Kaderbrief 2024 was een eerste inschatting van € 1 miljoen per jaar als structurele lasten opgenomen. Nader onderzoek en de consultatie van een extern adviesbureau hebben ertoe geleid dat die inschatting naar beneden is bijgesteld met € 407.000 voor 2024 en € 95.000 per jaar voor 2025 en verder. Vergoeding Zwerfafval Als gevolg van nieuwe Europese regels ter voorkoming van wegwerpplastic ontvangen we een extra bijdrage voor de bestrijding van zwerfvuil (‘single use plastics-richtlijn’).

Gemeente Lansingerland

Diverse kleine verschillen Daarnaast zijn er diverse kleinere mutaties op verschillende begrotingsposten als gevolg van technische aanpassingen. C.

Dekkingsbronnen

Niet alleen aan de kostenkant hebben zich er sinds de Kaderbrief 2024 wijzigingen voorgedaan. Ook in de opbrengsten zijn er aanpassingen doorgevoerd. WOZ-Waardeontwikkeling In de algemene uitkering die gemeenten ontvangen vanuit het Rijk zit een correctie voor de WOZ-waardes van het onroerend goed in de gemeente. Simpel gezegd krijgt een gemeente een lagere algemene uitkering bij een hogere gemiddelde WOZ-waarde. Ten tijde van de Kaderbrief 2024 was de nieuwe raming van het SVHW nog niet beschikbaar. De raming van de WOZ-waardeontwikkeling die wij in juni van het SVHW ontvingen, was lager dan die waar wij bij de Kaderbrief 2024 van waren uitgegaan. Als gevolg daarvan is de correctie op de algemene uitkering lager dan bij de Kaderbrief 2024 verwacht. Met andere woorden, wij ramen nu een hogere algemene uitkering dan eerder ingeschat. Herijking OZB o.b.v. SVHW-raming De begrote opbrengsten uit de OZB zijn herijkt op basis van de nieuwe raming van het SVHW van juni 2023, waar onder andere de verwachte areaaluitbreiding in meegenomen is. Dit leidt tot een positieve bijstelling van de opbrengsten. Herijking belastingen en leges (excl. OZB) Naast de OZB zijn ook de begrote opbrengsten uit de overige belastingen en leges herijkt. De toepassing van de indexatie van 4,54% en een toename in de verwachte aantallen, heeft hogere baten als gevolg.

Zo stijgen naar verwachting het aantal honden (met gevolgen voor de hondenbelasting) en het aantal aan te vragen reisdocumenten (met hogere legesopbrengsten als gevolg). D.

Overige bijstellingen

Er zijn daarnaast ook een aantal administratieve correcties doorgevoerd. Dit zijn onvolkomenheden uit de meerjarenbegroting 2023-2026 die bij het opstellen van de Begroting 2024-2027 ontdekt en gecorrigeerd zijn. Beleidskeuzes Na verwerking van de beleidsarme bijstellingen, was het structurele begrotingstekort verder teruggelopen naar een tekort van € 4,8 miljoen. Het college heeft daarna eerst kritisch gekeken welke financieel technische/administratieve beleidskeuzes er ten aanzien van de uitgangspunten voor de begroting nog gemaakt konden worden, om het tekort verder terug te brengen. Aanpassing inwonersprognose Bij de Kaderbrief 2024 is het uitgangspunt vastgesteld dat we de inwoneraantallen uit de bevolkingsprognose hanteren. De bevolkingsprognose voorspelt een kleine daling van het aantal inwoners in 2023, een kleine groei in 2024 en een forse groei in 2025. Vanwege de grote financiële opgave waar we als gemeente voor staan en de significante impact die het inwoneraantal op de begroting heeft (zowel voor de baten als de lasten), is er extra kritisch gekeken naar de betreffende bevolkingsprognose. Rekenkundig gezien en met de basis voor de data op 1 januari 2023 klopt het model van de bevolkingsprognose. Echter, medio juli was het werkelijke aantal inwoners in 2023 reeds gestegen met 325.

Op basis hiervan, achten we het reëel om de inwoneraantallen die wij hanteren bij de berekening van de algemene uitkering en de kosten ten opzichte van de bevolkingsprognose met 650 inwoners per jaar omhoog bij te stellen voor de peildata 1 januari 2024 en 1 januari 2025. Het aantal inwoners per 1 januari 2026 handhaven we wel. We nivelleren daarmee de groei over de jaren enigszins. Deze aanpassing heeft per saldo een positieve invloed op het begrotingssaldo van € 424.000 in 2024 en € 421.000 in 2025.

Gemeente Lansingerland

Bijstellen Stelpost Financieringsfunctie Bij het opstellen van de Kaderbrief 2024 zijn we uitgegaan van een in 2024 aan te trekken lening van € 15 miljoen tegen een rente van 4%. Een lening van die hoogte zou benodigd zijn bij uitvoering van de volledige jaarschijf 2024 uit het MIP. Echter, met de ervaring uit het verleden houden we bij het ramen van de rentelasten in deze begroting rekening dat wij circa € 22 miljoen aan investeringen daadwerkelijk te kunnen realiseren. Met dat uitgangspunt, is de stelpost voor financieringslasten bijgesteld van € 600.000 (voor een lening van € 15 miljoen) naar € 200.000 (voor een lening van € 5 miljoen). Deze scherpere raming levert € 400.000 aan budgettaire ruimte. Het college zet wel in op realisatie van de hele jaarschijf van het MIP. Mocht dit lukken en er daardoor aanvullende rentelasten ontstaan, dan betekent dit een nadeel voor de jaarrekening 2024 (die dan via het saldo van de jaarrekening ten laste van de algemene reserve komt). Andere toerekening SVHW-bijdrage aan afval en riool De deelnemersbijdrage aan het SVHW wordt toegerekend aan de diverse heffingen en belastingen de wij als gemeente heffen. In het verleden werd voor de toerekening de verdeelsleutel van het SVHW gehanteerd.

Voortschrijdend inzicht heeft ertoe geleid dat wij de toerekeningsmethodiek hebben aangepast, waardoor de verdeling in lijn is met de door ons begrote opbrengsten uit heffingen en belastingen. Dit betekent een hogere toerekening aan de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Doordat dit gesloten financiële systemen zijn (waarbij de toe te rekenen kosten verrekend worden in de heffingen), levert dit structurele begrotingsruimte op. Dit leidt weliswaar tot een stijging van de afvaltarieven en rioolheffing met een paar euro per huishouden. Echter, door andere ontwikkelingen zullen de afvaltarieven per saldo toch dalen. Hogere opbrengsten bouwleges In lijn met amendement A2023-025 ‘Verhogen inkomsten’ is er gekeken naar de kostendekkendheid van de leges. Binnen de bouwleges is er ruimte om de kostendekkendheid te verhogen, wat leidt tot hogere opbrengsten. Stijging kosten GRJR en daarbij behorende taakstelling De kosten van jeugdhulp zijn in 2022 en 2023 flink gestegen. Dit komt door grotere instroom en hogere prijzen, met name bij ambulante hulp en opname. Opname is de duurste vorm van jeugdhulp. Ten tijde van de Kaderbrief 2024 maakten we de raming op basis van de voorlopige jaarrekening over 2022. Later bleek dat de werkelijke kosten hoger waren en het zorgverbruik in de eerste helft van 2023 liet wederom een stijging zien.

Het college heeft daarom ook onderzocht welke maatregelen we kunnen nemen om deze trend te keren en besloot tot een taakstelling. Door de grote mate van onzekerheid en de grote mate van ambitie is het niet zeker dat we de taakstelling halen en daarom is er ook een risicoreservering opgenomen. Bijna alle gemeenten in Nederland zien stijgende kosten voor jeugdhulp, dit speelt niet alleen in onze gemeente. Dekking uit begrotingsknoppen Net als vorig jaar hebben wij een gereedschapskist met begrotingsknoppen opgesteld (T23.05646) waarin maatregelen zijn opgenomen die ingezet zouden kunnen worden om een structureel sluitende begroting te realiseren. Het college heeft dit overzicht meegenomen bij de integrale afweging en de daarin opgenomen maatregelen geclassificeerd naar de mate van (technische en juridische) uitvoerbaarheid èn impact voor onze bewoners, bedrijven en (maatschappelijke) organisaties. Uiteindelijk is er besloten om een totaal aan maatregelen in te zetten voor een bedrag van € 2,7 miljoen. Voor de toelichting over welke maatregelen (“begrotingsknoppen”) dit betreft, verwijzen wij u naar de onderstaande tabel en de gereedschapskist met begrotingsknoppen (T23.05646).

Dekking uit technische maatregelen Aangezien de Begroting 2024 met inzet van de hierboven genoemde begrotingsknoppen alsnog een structureel tekort van € 565.000 liet zien, is er besloten tot het inzetten van een aantal aanvullende financieel-technische maatregelen.

Gemeente Lansingerland

Inzet kapitaallastendekkingsreserve Voor 2024 worden er een aantal eerder afgesloten investeringen alsnog gedekt uit een kapitaallastendekkingsreserve. Daarvoor wordt er € 4,3 miljoen onttrokken aan de algemene reserve en toegevoegd aan de kapitaallastendekkingsreserve. Dit is een incidentele mutatie die een structurele besparing oplevert van ruim € 1 miljoen in 2024. Hierdoor zetten we een deel van het in 2022 gerealiseerde jaarrekeningresultaat (eerder toegevoegd aan de algemene reserve) om in een structureel dekkingsmiddel. Zie voor verdere toelichting de gereedschapskist met begrotingsknoppen (T23.05646). OZB niet-woningen naar landelijk gemiddelde De grootste mutatie op het gebied van inkomsten uit lokale heffingen in de Meerjarenbegroting 2024 ten opzichte van de Meerjarenbegroting 2023 betreft de OZB niet-woningen. In eerdere jaren is de lijn ingezet om de tarieven van de OZB-niet woningen in lijn te brengen met het landelijke gemiddelde. Aangezien dat landelijke niveau inmiddels verder is verhoogd, biedt het voorzetten van deze lijn een extra structureel opbrengst van € 528.000 in 2024. Risicoreservering taakstelling Jeugd Zie de toelichting op de stijgende kosten en de taakstelling voor de GRJR.

Eindstand structureel begrotingssaldo Na verwerking van al de bovenstaande mutaties is het structurele begrotingssaldo van een tekort van € 11 miljoen bij de Kaderbrief 2024 gewijzigd in een overschot van € 221.000 in 2024. Daarmee is de Begroting voor 2024 structureel sluitend, al resteert er voor de daaropvolgende jaren nog een tekort dat oploopt tot ruim € 13 miljoen in 2027. Incidentele claims en de bijbehorende dekking Naast de structurele mutaties ten opzichte van de Kaderbrief 2024, zijn er ook een aantal incidentele mutaties verwerkt in de Begroting 2024-2027. Dit is in lijn met het verzoek van uw raad om nieuw beleid zoveel als mogelijk te dekken met incidenteel geld (M2022-020). a. Opgaveteam Oekraïneopvang incl. Sporthoeklaan (saldo baten en lasten) Ook in 2024 en 2025 zullen we langdurige opvang voor ontheemde Oekraïners organiseren aan de Sporthoeklaan. De lasten voor de exploitatie van deze locatie, de maatschappelijke voorzieningen voor de Oekraïners, het flexibel ondersteuningsteam en het opgaveteam blijven bestaan. De lasten worden gedekt door de baten vanuit het Rijk en zijn dus kostenneutraal. b. Zorg- en revalidatiecentrum (ZRC) Bleiswijk (saldo baten en lasten) In Bleiswijk bieden we met het zorg- en herstelcentrum (ZHC) plaats aan 22 zorgbehoevende ontheemde Oekraïners.

De kosten voor verblijf worden gedekt door het Rijk op dezelfde manier als de LOO-locaties. Voor de zorg-(gerelateerde) kosten kunnen patiënten en dienstverleners direct terecht bij de zorgverzekering, hierin is de gemeente geen partij. c. Tweede langdurige Oekraïneopvang In 2024 zal de tweede langdurige opvanglocatie operationeel worden waar ook een combinatie wordt gemaakt met huisvesting voor spoedzoekers. Voor deze locatie werken we de business case uit. Middels een raadsvoorstel stellen we de raad op de hoogte van de financiële gevolgen. Hierbij gaan we, net als bij de business case Sporthoeklaan, uit van een dekking van de kosten voor de opvang van Oekraïners door het Rijk en voor de kosten van de spoedzoekers vinden we de dekking binnen de gemeentelijke middelen. d. Kluisarchivering In de fysieke kluis van het gemeentehuis staan verschillende archiefblokken die een groot deel van het geheugen en cultuurhistorisch erfgoed van de gemeente vormen en die nog bewerkt en gewaardeerd moeten worden. Dit als vereiste vanuit wettelijke regels (Archiefwet) en vanuit het oogpunt van een goed, geordend en toegankelijk archief waardoor informatie ook vindbaar is. Op basis van het aantal meters archief is een inschatting gemaakt voor de kosten voor het laten bewerken, waarvoor meerjarig incidenteel budget is aangevraagd. De lasten zullen gedekt worden uit de Algemene Reserve. e.

Overlappende aanbesteding jeugd- en jongerenwerk Door overlappende aanbestedingen voor jeugd- en jongerenwerk is er incidenteel budget nodig. De lasten zullen gedekt worden uit de Algemene Reserve. 18

Gemeente Lansingerland

f. Incidentele indexatie De incidentele budgetten voor tijdelijke huisvesting zijn geïndexeerd in verband met gestegen prijzen. De lasten zullen gedekt worden uit de Algemene Reserve. g. Incidentele claim Omgevingswet Deze post betreft incidenteel budget voor de projectgroep voor de invoering van de Omgevingswet. De wet treedt in werking per 1 januari 2024, maar een aantal werkzaamheden binnen het project lopen nog door in 2024. Dit budget staat los van de structurele kosten die gemaakt worden voor de uitvoering van de Omgevingswet. De lasten zullen gedekt worden uit de Algemene Reserve. h. Tijdelijk budget wegwerken wachtlijsten Jeugd In 2023 en 2024 wordt er een tijdelijk project uitgevoerd om de wachtlijsten die ontstaan zijn bij Jeugdzorg weg te werken. Op die manier kunnen jongeren eerder geholpen worden, wordt de druk op de organisatie beperkt en kunnen de structurele jeugdzorgkosten naar verwachting beperkt worden. De lasten zullen gedekt worden uit de Reserve Sociaal Domein. i. Storting vrijval overgebleven subsidiepot Casa Cadanza in reserve 'aanloopfase Cultuurhuis' Zie voor de toelichting de eerder genoemde structurele mutatie ‘vrijval overgebleven subsidiepot Casa Cadanza’. j. Onderzoek nieuw beleid jongerenparticipatie In 2024 zal er onderzoek gedaan worden naar mogelijk nieuw beleid met betrekking tot jongerenparticipatie.

Met Jongerenparticipatie stimuleren we dat jongeren een eigen stem hebben in de gemeente over onderwerpen die hen aangaan. Het is daarnaast ook een goede manier om vanuit de gemeente contact te leggen met jongeren. In 2024 willen we Jongerenparticipatie meer structureel vorm geven. Dit doen we onder andere door input bij jongeren zelf op te halen en (samen) een plan van aanpak te maken. Hier zetten we in 2024 incidentele middelen voor in om toe te werken naar een structureel uitvoeringsbudget voor 2025. De incidentele lasten in 2024 zullen gedekt worden uit de Algemene Reserve. k. Incidentele claim t.b.v. inregelen OVL scenario 3 Voor het inzetten van begrotingsknop 5.7a (Openbare verlichting: 20 minuten later aan en 20 minuten eerder uit) zullen er eenmalig kosten gemaakt moeten worden om de openbare verlichting in te regelen. Deze kosten zullen gedekt worden uit de Algemene Reserve. l. Incidentele claim t.b.v. slechts één bemande fietsenstalling Voor het inzetten van begrotingsknop 6.5 (Slechts één bemande bewaakte fietsenstalling exploiteren in plaats van drie) zullen er eenmalig kosten gemaakt moeten worden voor de fysieke aanpassing van de stallingen die niet meer worden bemand om deze sociaal veilig te maken. Deze kosten zullen gedekt worden uit de Algemene Reserve. m. Incidentele claim t.b.v.

onderzoek naar forenzenbelasting/toeristenbelasting In 2024 zal een verdiepend onderzoek gedaan worden naar mogelijke positieve financiële en/of sociale effecten van het invoeren van een forensen- en/of toeristenbelasting, met als doel een eventuele invoer hiervan vanaf begrotingsjaar 2025. n. Incidentele claim t.b.v. onderzoek naar kostendekkendheid sportaccommodaties In 2024 zal er ook een verdiepend onderzoek gedaan worden naar de mogelijkheden om de kostendekkendheid van sportaccommocaties te vergroten. De uitkomsten hiervan zullen, indien passend, verwerkt worde in de begroting 2025. o. Incidentele claim t.b.v. onderzoek naar Zero-based budgetting Bij de Kaderbrief 2024 heeft uw raad motie M2023-012 (Toepassen Zero-based operatie bij opstellen meerjarenbegroting 2025-2028) aangenomen. In 2024 zullen wij hier onderzoek naar doen en een plan van aanpak opstellen, om hier bij de begroting 2025 uitvoering aan te geven.

Gemeente Lansingerland

p. Incidentele claim doorontwikkeling concern control De rol voor concern control is afgelopen jaren uitgebreid door onder andere de hogere rechtmatigheidseisen en de toezichthoudende rol op de AVG (functionaris gegevensbescherming). Om te onderzoeken of en op welke wijze (concern)control meer als instrument ingezet kan worden voor de doorontwikkeling van de organisatie, wordt is er gedurende drie jaar een incidenteel budget opgenomen dat ten laste gebracht wordt van de Algemene reserve.

Recapitulatie structureel begrotingssaldo 2024-2027 In onderstaand overzicht is de samenvatting van de begroting op twee A4-tjes te vinden, waarbij we per saldo het effect laten zien van de beleidskeuzes, beleidsintensiveringen en de keuzes voor ombuigingen op de beleidsterreinen. Het overzicht geeft inzicht in de samenhang tussen de beleidskeuzes, -intensiveringen en keuzes voor de begrotingsknoppen en het netto-effect hiervan op het structureel begrotingssaldo 2024-2027. Bedragen x € 1.000 nr

sub

-/- is nadelig effect op begroting 2024

2025

2026

2027

Stand baseline bij Kaderbrief 2024

-11.374

-13.526

-19.609

-25.497

Wijzigingen in baseline Kaderbrief

3.485

3.057

2.577

4.986

Nieuwe mutaties t.o.v. baseline (beleidsarm)

3.049

4.196

1.461

2.729

Effecten Beleidskeuzes

1.552

1.548

1.124

Onderwerp/toelichting

Effect begrotingsknoppen a

Bestuur en Dienstverlening

Openbare Orde en Veiligheid

304

Samenleving

Sociaal Domein

882

Kwaliteit Openbare Ruimte

762

240

Lansingerland Ontwikkelt

584

819

Overhead

361

196

Domeinoverstijgend

-288

-35

-34

Effecten technische maatregelen

786

1.276

1.226

1.207

Stand begrotingssaldo na maatregelen

221

-1.178

-11.098

-13.327

Gemeente Lansingerland

Voldoende weerstand om gezond te blijven Incidentele claims en dekkingen De provincie als financiële toezichthouder ziet strikt toe dat de structurele lasten gedekt worden door baten die naar hun aard structureel van karakter zijn. Voor 2024 voldoen wij daaraan. Bij de financiële positie van onze gemeente is ook de beschikbaarheid over incidentele dekkingsmiddelen relevant. Die hebben wij ruim voorhanden. Naast de forse omvang van de algemene reserve van € 85,2 miljoen (stand eind 2023) hebben we nog de beschikking over bestemmingsreserves die bedoeld zijn voor specifieke doeleinden (€ 150 miljoen stand eind 2023). Voor een deel zijn die technisch noodzakelijk, zoals de kapitaallastendekkingsreserves om gedurende de looptijd van een investering de afschrijvingen te kunnen dekken, of ingesteld voor een specifiek risico. Door de verkoop van de Eneco-aandelen resteert nog een aanzienlijke omvang van ‘onbeklemd budget’ van € 94,2 miljoen (stand eind 2023). Opgemerkt wordt dat de algemene reserve bedoeld is voor grote onvoorzienbare risico’s; de verplichte post Onvoorzien is structureel opgenomen. Ook wordt de algemene reserve (tijdelijk) aangewend voor begrotingstekorten in latere jaren: deze systematiek wordt door de provincie geaccepteerd.

Belangrijk is de notie dat alleen de algemene reserve ‘meetelt’ bij de bepaling van de weerstandsratio, maar de facto hebben wij met de reserve Enecogelden nog een exceptionele financiële buffer. In deze begroting geven we daarom voor het eerst ook het weerstandsvermogen inclusief de Enecoreserve weer. Algemene reserve De omvang van de algemene reserve per eind 2023 is € 85,2 miljoen. In 2023 wordt € 11,8 miljoen toegevoegd aan de algemene reserve (vanuit het jaarrekeningresultaat 2022), en wordt € 12,8 miljoen onttrokken. Hierdoor daalt de omvang per saldo met € 1,4 miljoen. De voornaamste onttrekkingen zijn € 6,3 miljoen aan budgetoverhevelingen (Slotwijziging 2022: € 3,1 miljoen en Jaarstukken 2022: € 3,2 miljoen) en de overheveling van € 2,5 miljoen richting de kapitaallastendekkingsreserve voor de upgrade het evenemententerrein. Ook het verwachtte negatieve jaarresultaat 2023 van € 478.000 wordt gedekt uit de algemene reserve. In de onttrekking van € 8,9 miljoen in 2024 is ook de ‘financiële beleidskeuze: extra inzet kapitaallastendekkingsreserve’ verwerkt voor een bedrag van € 4,3 miljoen.

De geprognotiseerde onttrekkingen van de algemene reserve in de komende jaren zijn mede het gevolg van de negatieve begrotingssaldi in 2025 en verder; dit zijn tijdelijke onttrekkingen. Deze systematiek wordt door de provincie als financiële toezichthouder toegestaan. Als het betreffende begrotingsjaar is bereikt zal voor dat jaar weer een structureel sluitende begroting moeten worden opgesteld. Weerstandsratio Het weerstandsvermogen geeft aan of de gemeente in staat is om financiële tegenvallers op te vangen zonder de noodzaak om direct te bezuinigen en/of de lokale lasten te verhogen. Met een ratio weerstandsvermogen van 1,3 in 2024, is Lansingerland in staat om financiële tegenvallers op te vangen. De ratio ligt in 2023 nog binnen de bandbreedte van de door de raad gewenste marge ‘ruim voldoende’ (tussen de 1,4 en 2,0), waarbij de raad streeft naar een ratio van 1,7. Vanaf 2024 ligt de ratio buiten (onder) de door de Raad gewenste marge ‘ruim voldoende’. Er is een bedrag van circa € 3,6 miljoen nog nodig om ook eind 2024 op de ondergrens van 1,4 te zitten van de score ‘ruim voldoende’. Opgemerkt wordt dat in de bepaling van de weerstandscapaciteit, conform de nota risicomanagement en weerstandsvermogen, nog geen rekening wordt gehouden met toekomstige positieve resultaten op de grondexploitatie.

Op basis van de cijfers van het MPG 2023 verwachten we de komende jaren nog wel positieve resultaten die op moment van realisatie (bij de jaarstukken) in de algemene reserve worden gestort. 21

Gemeente Lansingerland

Als de Enecoreserve betrokken wordt bij de berekening van het weerstandsvermogen, dan beschikt de gemeente met een weerstandsratio van 2,9 in 2024 en zelfs nog 2,4 in 2027 over ruim voldoende vermogen om financiële tegenvallers op te vangen. Bij deze berekening wordt het ‘hek’ rondom de Enecoreserve niet opgeheven.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Lansingerland&id=78eacd63-6b97-4a4f-8c80-a6a5115ad19e