[T22.05221] Boekwerk Begroting 2023 - 2026
Tekst van het document
Begroting 2023-2026
2
Gemeente Lansingerland
Inhoudsopgave
3
Gemeente Lansingerland
Inhoudsopgave .............................................................................................................. 3 Algemeen .................................................................................................................... 6 Financieel overzicht Begroting 2023-2026 ........................................................................ 10 Programma 1: Bestuur en dienstverlening ........................................................................... 16 Beleidsveld Gemeenteraad, college en griffie ................................................................... 19 Beleidsveld Samenwerking en Participatie ........................................................................ 21 Beleidsveld Dienstverlening.......................................................................................... 24 Programma 2: Openbare Orde en Veiligheid ......................................................................... 27 Beleidsveld Openbare Orde en Veiligheid ......................................................................... 30 Programma 3: Sport, cultuur en onderwijs .......................................................................... 37 Beleidsveld Sport ......................................................................................................
40 Beleidsveld Cultuur .................................................................................................... 43 Beleidsveld Onderwijs en kinderopvang ........................................................................... 45 Programma 4: Sociaal Domein .......................................................................................... 51 Beleidsveld Samenleving ............................................................................................. 58 Beleidsveld Jeugd...................................................................................................... 61 Beleidsveld Participatie .............................................................................................. 65 Beleidsveld Maatschappelijke ondersteuning ..................................................................... 69 Programma 5: Kwaliteit openbare ruimte ............................................................................ 76 Beleidsveld Beheer Openbare ruimte .............................................................................. 79 Beleidsveld Afval- en afvalwatermanagement ................................................................... 82 Beleidsveld Vastgoed..................................................................................................
85 Programma 6: Lansingerland ontwikkelt ............................................................................. 88 Beleidsveld Ruimtelijke ordening ................................................................................... 94 Beleidsveld Infrastructuur en mobiliteit ........................................................................... 98 Beleidsveld Economische ontwikkeling .......................................................................... 101 Beleidsveld Duurzaamheid ......................................................................................... 105 Programma 7: Grondzaken ............................................................................................ 112 Beleidsveld: Grondexploitatie ..................................................................................... 114 Overzicht Algemene Dekkingsmiddelen ............................................................................. 117 Overzicht: Algemene dekkingsmiddelen ......................................................................... 119 Overzicht Overhead .................................................................................................... 122 Onderdelen Overhead ...............................................................................................
124 Paragrafen ............................................................................................................... 128 Paragraaf Lokale heffingen ........................................................................................ 130 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing .......................................................... 142 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ......................................................................... 154 Paragraaf Financiering .............................................................................................. 158 Paragraaf Bedrijfsvoering .......................................................................................... 168
4
Gemeente Lansingerland
Paragraaf Verbonden partijen ..................................................................................... 176 Paragraaf Grondbeleid .............................................................................................. 191 Meerjarenbegroting .................................................................................................... 199 Overzicht van baten en lasten .................................................................................... 200 Overzicht incidentele baten en lasten ........................................................................... 203 Geprognosticeerde balans.......................................................................................... 209 Uitgangspunten Begroting 2023-2026 ............................................................................ 211 BBV: Begroting 2023 naar taakvelden ............................................................................ 214 BBV: Beleidsindicatoren ............................................................................................ 217 Bijlagen ................................................................................................................... 219 Reserves en voorzieningen .........................................................................................
220 Investeringen ......................................................................................................... 228
5
Gemeente Lansingerland
Algemeen
6
Gemeente Lansingerland
Bestuurlijke inleiding Begroting 2023-2026 Voor u ligt de eerste meerjarenbegroting van het nieuwe gemeentebestuur, ons college en uw raad. De opgaven waar onze gemeente voor staan zijn uitdagend. De afgelopen jaren werkten college en Raad samen aan de toekomstperspectieven voor Lansingerland. Mede op basis van deze toekomstperspectieven en de accenten en keuzes die de coalitie daarbij maakte sloten de coalitiepartijen WIJ Lansingerland, Leefbaar3B, D66 en de ChristenUnie een coalitieakkoord met als titel: ‘Samen verantwoord verder’ . Naast het bestendigen van een aantal belangrijke ontwikkelingen die al in gang waren gezet bevat het coalitieakkoord de koers voor de komende jaren, onder andere gericht op het realiseren van de toekomstperspectieven. Een belangrijk uitgangspunt van het akkoord is dat college en Raad samen besturen met de inwoners en met ‘respect’ voor elkaars rol. We zijn gestart met een nieuwe samenwerking waar transparantie in het proces en in de afwegingen die wij maken, voorop staan. In dat kader is informatie die nodig is om tot een vastgestelde begroting te komen tijdig en breed gedeeld. Zo zijn alle bouwstenen voor de begroting (indicatieve taakstellingen) met de voltallige Raad gedeeld.
Zo kan de Raad, waar zij dit nodig vindt, aanpassingen in de door het college voorgestelde begroting doorvoeren binnen het uitgangspunt dat de begroting voor 2023 structureel sluitend moet zijn. De begroting 2023-2026 kwam tot stand in een turbulente tijd. Nadat we langzaam uit de Corona crisis kwamen diende zich de oorlog in Oekraïne aan met in het verlengde daarvan een energiecrisis en hoge inflatie. Deze ontwikkelingen hebben maatschappelijke gevolgen waarbij een beroep plaatsvindt op de wendbaarheid van de gemeentelijke organisatie en de lokale gemeenschap. Zo organiseren we, samen met diverse particuliere initiatiefnemers, opvang voor ontheemde Oekraïners en zorgen we ervoor dat de energiecompensatie terecht komt bij de doelgroep die dit zo nodig heeft. Naast maatschappelijke impact zorgen deze ontwikkelingen ook voor ‘grilligheid’ in de begroting, de cijfers bewegen continu. De aanpassing van de verdeelsystematiek van het gemeentefonds verhevigd dit effect nog eens. Zeker voor een groeigemeente als Lansingerland. Het effect van individuele maatstaven op de einduitkomst van de Algemene Uitkering wordt groter en daarmee de invloed van afwijkingen van groeiprognoses ook, zowel in negatieve als positieve zin. Voor het sociaal domein kunnen we, door bijvoorbeeld data te analyseren, steeds realistischer begroten en houden we grip op de financiën.
De uiteindelijke impact van de herverdeling van het gemeentefonds verraste het college, deze was veel minder negatief dan wij konden voorzien op basis van de gegevens uit de Maartbrief van het Rijk waarop de Kadernota 2023 was gebaseerd en waarbij het college met de Raad afsprak een pakket aan maatregelen voor te bereiden. Deze meevaller gaf het college de mogelijkheid een gebalanceerde begroting 2023-2026 op te stellen waarbij voorstellen zijn opgenomen om de eerste stappen te zetten voor de beleidsvoornemens uit het coalitieakkoord, de ambtelijke capaciteit structureel op orde te brengen (dit in lijn met de toezeggingen uit de vorige begroting), het sociaal domein te ontzien bij de ombuigingen en daarnaast ook rekening te houden met alsnog mogelijke tegenvallers in de Algemene Uitkering. We beginnen de begroting met een verdere toelichting op het hiervoor geschetste algemene beeld van de gemeentelijke financiën voor de komende jaren en lichten daarna uitgebreider toe hoe we van Kadernota 2023 tot de begroting 2023-2026 zijn gekomen. Zoals gebruikelijk volgt daarna de informatie per programma en de verplichte paragrafen.
7
Gemeente Lansingerland
Algemeen begrotingsbeeld 2023-2026 De omstandigheden waarin Lansingerland zich bevindt -overigens net als alle gemeenten in Nederlandzijn zeer veranderlijk en ongewis. We komen uit een crisissituatie veroorzaakt door Corona maar we blijven geconfronteerd met meerdere nieuwe en vooral zorgwekkende ontwikkelingen. Eerst de oorlog in Oekraïne die nu ook direct invloed heeft op onze eigen gemeente vanwege de kortlopende maar ook langdurige opvang van ontheemden. Dan de mede door de oorlog veroorzaakte schaarste aan gas leidt tot snel oplopende energiekosten. Ook de toenemende, méér dan forse, inflatie en het bestuurlijke rumoer landelijk rond de klimaatdoelstellingen gaan onvermijdelijk invloed hebben op de context waar wij als nieuw gemeentebestuur in moeten opereren. Deze ontwikkeling komen op ons af zonder dat we daar eigenlijk goed op kunnen anticiperen. Dat vraagt soms improvisatie maar vooral wendbaarheid. Niet langs de kant blijven staan en afwachten, maar optreden waar dat kan. En dat doen we dan ook bijvoorbeeld bij het traject Langlopende opvang Oekraïners (LOO). Waar het om gaat is dat we de factoren die wij wel zelf in de hand hebben dan goed moeten organiseren. Ook in deze tijd wil het college juist ook nieuwe beleidsvoornemens uitvoeren die positief zijn voor onze burgers, bedrijven en (maatschappelijke) organisaties. Daar kunnen we aan de knoppen zitten.
We gaan de burgerparticipatie versterken, de veiligheid op straat vergroten door de inzet van extra boa’s en voor ouderen een ontmoetingsplek in elke kern faciliteren. We onderzoeken de al langer bestaande wens van gratis OV voor ouderen en denken dat in 2024 te realiseren. Een goede en vriendelijke dienstverlening staat hoog in ons vaandel: met een mobiel servicepunt gaan we het nog gemakkelijker maken voor onze burgers en bedrijven. De herinrichting van station Rodenrijs krijgt al zijn beslag maar we zorgen nu ook voor een bewaakte fietsenstalling. Wij vinden het belangrijk dat bij het integraal beheerplan in de openbare ruimte ook ingezet wordt op verduurzaming. Een aantal plannen kunnen we incidenteel dekken zoals een investeringsfonds voor duurzaamheid om de energietransitie te versnellen. Dat gaan we extra doen naast de landelijke initiatieven. We gaan particulieren helpen met faciliteiten om de elektrische auto te kunnen opladen. Wij hebben ook ambities om de woningbouw te versnellen, met name flexwoningen en seniorenwoningen. Dat vergt vooralsnog alleen aanpassingen van de interne processen, en we denken dat binnen de bestaande uitvoeringsbudgetten waar te maken. Onze ambities om in Lansingerland energieneutrale en gezonde scholen te realiseren zijn verwerkt in de lopende investeringen in het MIP.
De ideeën voor de nieuwe beleidsvoornemens komen voort uit de coalitiebesprekingen; nu hebben we de haalbaarheid in de uitvoering en de daarvoor benodigde financiële middelen, structureel en waar mogelijk incidenteel, in de begroting opgenomen. Parallel aan de begroting wil het college een collegewerkprogramma presenteren waarin onze ambities inhoudelijk en meer gedetailleerd zijn opgenomen; dat gaat verder dan alleen de nieuwe beleidsvoornemens. Door de elkaar snel opeenvolgende ontwikkelingen en de vaak gefragmenteerde externe informatie die pas laat tot onze beschikking komt, neemt de grilligheid in de ramingen alleen maar toe. Dat brengt risico’s met zich mee. Waar dat relevant is anticiperen wij hierop middels voorzichtige inschattingen, bijvoorbeeld bij de algemene uitkering (Meicirculaire) of dividenden (Stedin). Voorzienbare risico’s zien wij bij de ambtelijke uitvoeringscapaciteit. Lansingerland groeit gestaag. Willen wij onze ambities en de voorzieningen voor en de dienstverlening aan onze burgers, bedrijven en (maatschappelijke) instellingen blijvend kunnen blijven waarborgen, zijn aanpassingen noodzakelijk. Om de bestaande niveaus waar te kunnen blijven maken, willen wij de gemeentelijke organisatie laten meegroeien met het inwonersaantal. Wij stellen in deze begroting voor om het structurele personeelsbudget te baseren op 7,5 fte per 1.000 inwoners.
Komende maanden wordt de strategische personeelsplanning binnen deze financiële randvoorwaarde uitgewerkt. Dat vergt ook een incidentele impuls voor ontwikkelkosten en een traineeprogramma. De CAO voor gemeenteambtenaren loopt aan het einde van 2022 af. De recent toegenomen inflatie zal onvermijdelijk leiden tot looneisen. De gemeenten worden aan de onderhandelingstafel vertegenwoordigd door de VNG. Bij de kaderbrief gingen wij nog uit van een loonstijging van 2% in 2023; inmiddels zetten we in op 3% met daarbij de opmerking dat op dit moment er vanuit de VNG nog geen indicaties zijn gegeven.
8
Gemeente Lansingerland
De autonome ontwikkelingen manifesteren zich ook aan de inkomsten kant. Vergeleken met de inzichten bij de kadernota hebben we nu de beschikking over meevallende opbrengsten. Dat geldt allereerst voor de positieve effecten van de Meicirculaire. De ingrijpende stelselwijziging in de verdeling van het Gemeentefonds die in 2023 manifest wordt, de herijking, betekende voor Lansingerland op grond van de informatie van maart jl. forse neerwaartse bijstelling van de algemene uitkering; Lansingerland is een ‘nadeelgemeente’. Op die informatie hebben wij de kadernota gebaseerd. De berekening van het maximum aan korting in 2023 (€ 7,50 per inwoner, oplopend naar € 22,50 in 2024 en € 37,50 in 2025 en verder) zoals die bekend gemaakt is in de Meicirculaire 2022 liet echter een aanzienlijk positieve beeld zien dat wij niet geheel hebben kunnen verifiëren. Wij verwachten dat het Rijk andere bevolkingsaantallen heeft gebruikt dan de prognoses die wij zelf hebben gehanteerd. Daarnaast is er nu meer duidelijkheid over de compenserende budgetten voor jeugdzorg (die pakken minder voordelig uit dan onze eerdere ramingen) en het accres blijkt in de Meicirculaire toch groter te zijn dan wij hebben kunnen inschatten op de informatie uit de eerder genoemde Maartbrief. Per saldo is de structurele bruto bijstelling in 2023 circa € 3,6 miljoen.
Toch is bij de nieuwe ramingen voorzichtigheid geboden en hebben wij gekozen om daarvan € 2,4 miljoen in te zetten als financiële dekking voor onze ambities en de noodzakelijke aanpassingen. Met de kennis van nu blijken, ten opzichte van de kadernota, onze eigen inkomsten positiever uit te pakken, met name de OZB (areaalontwikkeling en doorrekening van de indexatie) van circa € 280.000 en legesopbrengsten (€ 155.000). We zetten de lijn voort om de tarieven van de OZB niet-woningen op het niveau van het landelijk gemiddelde te brengen; aangezien landelijk de WOZ-waarden aanzienlijk zijn gestegen, biedt dat ons extra ruimte bij de OZB niet-woningen opbrengsten van circa € 1,1 miljoen. Voorzichtig stellen wij de ramingen van het dividend positief bij met € 390.000 in 2023 op grond van de berichtgeving dat Stedin in 2023 meer winst zal gaan maken. Gezien de recente ontwikkelingen in de gasprijzen is die voorzichtigheid wel noodzakelijk. Bij de integrale afweging hebben wij gekozen om ook een aantal uitgewerkte maatregelen uit het pakket van indicatieve taakstellingen als dekking in te zetten. Bij de coalitieafspraken was namelijk de opdracht uitgezet om op voorhand al maatregelen voor te bereiden om –als daar een noodzaak voor was- de begroting in 2023 structureel te kunnen sluiten.
Voor meer dan € 3 miljoen zijn er aan maatregelen uitgewerkt die echter wel verschillen in de mogelijkheid van snelle uitvoering of technische of juridische haalbaarheid. Rekening houdend met óók de mate waarin een maatregel impact zou hebben op onze bewoners, bedrijven of (maatschappelijke) instellingen, heeft het college de maatregelen ingedeeld naar drie categorieën. Zoals is toegezegd is deze informatie met uw raad gedeeld. Het college acht het verantwoordelijk en ook uitlegbaar om de maatregelen in de categorie ‘groen’, waarbij de mate van uitvoerbaarheid, zowel technisch als juridisch, groot is en de impact beperkt blijft, in te zetten als dekking, die optelt tot circa € 1,1 miljoen in 2023 en in latere jaren tot € 1,0 miljoen. Op deze manier kan het college voor 2023 een begroting presenteren met een overschot van € 158.000. Voor latere jaren zijn er oplopende tekorten die wij incidenteel ten laste van de algemene reserve brengen.
9
Gemeente Lansingerland
Financieel overzicht Begroting 2023-2026
10
Gemeente Lansingerland
Financieel overzicht Begroting 2023-2026 Opbouw begroting De begroting is opgebouwd uit zeven programma’s en de twee overkoepelende overzichten van de algemene dekkingsmiddelen en de overhead. Op dat niveau worden de doelstellingen geformuleerd. Een dergelijk indeling is voorgeschreven. Per programma kunnen gemeenten naar eigen inzicht verschillende beleidsvelden onderscheiden -die een zekere samenhang kennen- met daarin de baten/lasten en de onttrekkingen/toevoegingen aan reserves en een overzicht van kengetallen. Dat geeft het (meerjarig) inzicht wat er in totaal financieel omgaat. Voor het gemeentebestuur zijn ook de aanpassingen ten opzichte van de vorige begroting relevant; buiten het opnemen een verschillenanalyse per programma zijn er geen voorschriften voor een incrementele totaal opbouw van de cijfers. Met de Kadernota 2023 is daarvoor een eerste aanzet gegeven; dat wil zeggen dat de aanpassingen zichtbaar zijn gemaakt vanuit het vertrekpunt van de vastgestelde begroting 2022-2025, ingedeeld naar soort, zoals autonome ontwikkelingen en algemeen (technische) mutaties. Diverse claims zijn daarbij aangereikt. Vervolgens zijn aan de hand van voorstellen voor indicatieve taakstellingen toegewerkt naar een structureel sluitende begroting voor 2023.
Begroting op twee A4-tjes - van Kadernota 2023 tot begroting 2023 - 2026 De raad heeft in het verleden al aangegeven behoefte te hebben meegenomen te worden in de overwegingen en keuzes van het college. Het college geeft hier invulling aan door onder andere het boekwerk 'Indicatieve taakstellingen 2023 - 2026' (kenmerk T22.04463) aan de raad te verstrekken. Voor het college was dat een handzaam document bij de integrale afweging van ambities, budgettaire mogelijkheden en noodzakelijke structurele taakstellingen. Vervolgens biedt het ook de raad inzicht in de mogelijkheden die het college per beleidsveld zag om te intensiveren (meer ambitie met meer middelen) of te extensiveren (dezelfde ambitie met minder middelen, of ambitie neerwaarts bij stellen); vandaar de analogie met 'begrotingsknoppen' die meer open of dichtgedraaid kunnen worden. Steeds is daarbij het maatschappelijk effect geduid, de haalbaarheid en de relevante context. De begroting op twee A4-tjes, een beknopt en compleet cijferoverzicht in relatie tot beleidskeuzes, beleidsintensiveringen en de keuzes voor de taakstellingen komt wederom terug. Dit overzicht geeft ook duidelijk weer hoe we van Kadernota 2023 tot de begroting 2023-2026 zijn gekomen.
In het gevraagde overzicht nemen wij –als een soort van leeswijzer- de verwijzing naar de paginanummers in de begroting op, als toelichting op de ‘wereld achter de cijfers’. Dat overzicht ziet er als volgt uit. bedragen x 1.000 Programma/paragraaf
2023
2024
2025
Stand baseline (behoedzaam scenario) bij Kadernota
2026 -4.745
-3.410 -2.462 -2.333 Wijzigingen in baseline Kadernota Aangenomen amendementen Amendement A2022-021: aanpassen uitgangspunten Kadernota Schrappen uitgangspunt m.b.t. stelpost inhuur
n.v.t.
450
450
450
Schrappen uitgangspunt m.b.t. BTW-compensatiefonds
n.v.t.
260
260
260
Nieuwe stand baseline Kadernota (na amendement)
450 260 -4.035
-2.700 -1.752 -1.623 Nieuwe mutaties t.o.v. baseline (beleidsarm) (A) Sociaal Domein (memo realistisch begroten) Bijstelling Jeugdzorg PGB's
4.2 Jeugd
-300
-300
-300
-300
Participatie (schuldhulpverlening, bijzondere bijstand, inkomensondersteuning)
4.3 Participatie
-76
-76
-76
-94
Wmo
4.4 Maatschappelijke ondersteuning
110
115
-7
-628
(B) Technische bijstellingen baseline
11
Gemeente Lansingerland
MIP/vastgoed
Bijlagen: Investeringen
386
260
183
Toerekening uren/overhead
Overzicht overhead
172
172
172
176 172
Mutaties afval
5.2 afval- en afvalwatermanagement
64
-85
-111
-189
Mutaties riolering
5.2 afval- en afvalwatermanagement
155
120
123
133
Legesopbrengsten
Paragraaf Lokale heffingen
155
155
155
155
n.v.t.
-108
-108
-108
-108
558
253
31
-683
(C ) Overige bijstellingen nu bekend Niet in baseline opgenomen technische bijstellingen (A+B+C) Totaal nieuwe mutaties t.o.v. baseline (beleidsarm) Nieuwe stand baseline (na bijstellingen): geen nieuw beleid
-4.718 -2.142 -1.499 -1.592
Aanvullend/nieuw beleid (D) Beleidsvoornemens uit coalitieafspraken Randvoorwaarden burgerparticipatie
1.2 Samenwerking en Participatie
-100
-100
-100
-100
Wachtgeldregeling voormalig wethouders
n.v.t.
0
0
0
0
Jongeren actief betrekken, zodat hun stem gehoord wordt
n.v.t.
0
PM
PM
PM
Inzet van wijkboa's
2.1 Openbare Orde en Veilgheid
-150
-150
-150
-150
Dienstverlening: exploitatie mobiel servicepunt
1.3 Dienstverlening
-35
-35
-35
-35
Ouderen-ontmoetingspunt in elke kern
4.4 Maatschappelijke ondersteuning
-50
-150
-150
-150
Schulden van jongeren overnemen
n.v.t.
0
PM
PM
PM
Energieneutrale en gezonde scholen
3.3 Onderwijs en kinderopvang
Gratis OV voor ouderen
4.4 Maatschappelijke ondersteuning
0
-130
-130
-130
Versnellen realisatie flexwoningen
6.1 Ruimtelijke ordening
0
0
0
0
Particulieren met eigen zonnepanelen de elektrische auto laten opladen n.v.t. (bij parkeren op niet-eigen terrein) Investeringsfonds voor duurzaamheid (energietransitie versnellen)
6.4 Duurzaamheid
Realisatie Triangelpark
n.v.t.
Subsidieregeling met maatschappelijk nut
n.v.t.
Exploitatie bewaakte fietsenstalling
6.2 Infrastructuur en mobiliteit
-157
-257
-257
-257
Verduurzamen Integraal Beheerplan (IBP)
Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen
-200
-400
-500
-600
Groengebieden / ecologische verbindingen
n.v.t.
0
0
0
0
Kaderrichtlijn Water
6.1 Ruimtelijke ordening
Versneld realiseren seniorenwoningen
n.v.t.
Exploitatie fietsenstalling Berkel-centrum West
3.2 Cultuur
0
0
-200
(D) Totaal beleidsvoornemens uit coalitieafspraken
-692
-200 -1.622
-1.222 -1.522 (E ) Noodzakelijke aanpassingen: organisatieontwikkeling + risico's in p-begroting Organisatieontwikkeling obv 7,5 fte per 1000 inwoners
Overzicht overhead
Stelpost CAO-ontwikkeling ophogen
Overzicht overhead
(E ) Totaal noodzakelijke aanpassingen: organisatieontwikkeling + risico's in p-begroting
-1.658 -2.355 -3.939 -404
-404
-404
-4.635 -404 -5.039
-2.062 -2.759 -4.343
(F) Noodzakelijke aanpassingen overig Noodzakelijke aanpassingen o.a. projecten 2e datacenter, SIEM/SOC en Diversen versterken digitale dienstverlening
-275
-275
-275
-275
(F) Totaal noodzakelijke aanpassingen overig
-275
-275
-275
-275
-3.029 -4.256 -6.140
-6.936
(D+E+F) Totaal aanvullend/nieuw beleid Begrotingssaldo na aanvullend en nieuwe beleid
12
Gemeente Lansingerland
-5.171 -5.755 -7.732 -11.654 Dekkingsbronnen OZB-verhoging niet-woningen naar landelijk gemiddelde
overzicht Algemen dekkingsmiddelen
1.138
1.150
1.158
1.166
Netto effect meicirculaire t.o.v. kadernota
overzicht Algemen dekkingsmiddelen
3.598
2.757
3.945
827
- Stelpost herverdeeleffect
overzicht Algemen dekkingsmiddelen
-1.200 -1.200 -1.200
-1.200
OZB herrijking WOZ-grondslag
overzicht Algemen dekkingsmiddelen
283
284
281
334
Bijstelling dividend Stedin
overzicht Algemen dekkingsmiddelen
390
360
191
225
4.209
3.351
4.375
1.352
Totaal dekkingsbronnen Begrotingssaldo na dekkingsbronnen
-962 -2.403 -3.357 -10.301
Dekking uit indicatieve taakstellingen (besluitvorming DT) Categorie "Groen" Taakstelling Programma 1 Bestuur en Dienstverlening Citymarketing
1.3 Dienstverlening
93
93
93
93
Stoppen met Lansingerlands Initiatief
1.3 Dienstverlening
38
38
38
38
Verhogen leges huwelijken
1.3 Dienstverlening
35
35
35
35
Planmatiger inzet buurtpreventie en wijkgericht werken
2.1 Openbare Orde en Veilgheid
25
25
25
25
Stoppen met vast cameratoezicht
2.1 Openbare Orde en Veilgheid
10
10
10
10
Verhoging inkomsten leges APV en Drank &Horeca
2.1 Openbare Orde en Veilgheid
4
4
4
4
Taakstelling Programma 2 Openbare Orde en Veiligheid
Taakstelling Programma 4 Sociaal Domein Stoppen met het Nieuwe Wij (Participatie)
4.3 Participatie
50
50
50
50
Ombuigen begeleiding (Wmo)
4.4 Maatschappelijke ondersteuning
300
300
300
300
Niet inzetten middelen voor versterken dienstverlening (toeslagenaffaire) (Participatie)
4.3 Participatie
100
100
100
100
5.1 Beheer Openbare Ruimte
200
200
100
100
Inzet op deelname samenwerkingsverbanden wordt teruggedraaid
6.1 Ruimtelijke ordening
100
100
100
100
HRT en A12 corridor (economie)
6.3 Economische ontwikkeling
80
80
80
80
Verlagen budget bodemtaken
6.1 Ruimtelijke ordening
85
85
85
85
Totaal dekking indicatieve taakstellingen categorie "Groen"
1.120
1.120
1.020
1.020
Stand begrotingssaldo na dekking indicatieve taakstellingen categorie "Groen"
158
Taakstelling Programma 5 Kwaliteit Openbare Ruimte (verduurzamen) beheer openbare ruimte Taakstelling Programma 6 Lansingerland Ontwikkelt
-9.281 -1.283 -2.337
Recapitulatie structureel begrotingssaldo 2023-2026 In onderstaand overzicht is de begroting op twee A4-tjes samengevat door per saldo het effect te laten zien van de beleidskeuzes, beleidsintensiveringen en de keuzes voor de taakstellingen op de beleidsterreinen. Het overzicht geeft inzicht in de samenhang tussen de beleidskeuzes, -intensiveringen en keuzes voor de taakstellingen en het netto effect hiervan op het structureel begrotingssaldo 2023-2026.
13
Gemeente Lansingerland
Bedragen x € 1.000 nr sub Onderwerp/toelichting Stand Kadernota 2023-2026 inclusief amendementen
-/- is nadelig effect op begroting 2023
2024
2025
2026
-2.700
-1.752
-1.623
-4.035
558
253
31
-683
1
Nieuwe mutaties t.o.v. baseline (beleidsarm)
2
Effecten aanvullend/nieuw beleid
-3.029
-4.256
-6.140
-6.936
3
Effecten dekkingsbronnen
4.209
3.351
4.375
1.352
166
4
Effect indicatieve taakstellingen a
Bestuur en Dienstverlening
166
166
166
b
Openbare Orde en Veiligheid
39
39
39
39
c
Sociaal Domein
450
450
450
450
d
Kwaliteit Openbare Ruimte
200
200
100
100
e
Lansingerland Ontwikkelt
265
265
265
265
Stand begrotingssaldo na dekking indicatieve taakstellingen categorie "Groen"
158
-1.283
-2.337
-9.281
Voldoende weerstand om gezond te blijven Incidentele claims en dekkingen De provincie als financiële toezichthouder ziet strikt toe dat de structurele lasten gedekt worden door baten die naar hun aard structureel van karakter zijn. Voor 2023 voldoen wij daaraan. Bij de financiële positie van onze gemeente is ook de beschikbaarheid over incidentele dekkingsmiddelen relevant. Die hebben wij zeer ruim voorhanden. Naast de forse omvang van de algemene reserve van € 70,5 miljoen (stand eind 2022) hebben we nog de beschikking over bestemmingsreserves die bedoeld zijn om geoormerkte budgetten over te hevelen naar latere jaren (€ 161 miljoen stand eind 2022). Voor een deel zijn die technisch noodzakelijk, zoals de kapitaallastendekkingsreserves om gedurende de looptijd van een investering de afschrijvingen te kunnen dekken, òf ingesteld voor een specifiek risico's. Door de verkoop van de Eneco-aandelen resteert nog een aanzienlijke omvang van ‘onbeklemd budget’ van € 110,8 miljoen (stand eind 2022). Opgemerkt wordt dat de algemene reserve bedoeld is voor grote onvoorzienbare risico’s; de verplichte post Onvoorzien is structureel opgenomen. Ook wordt de algemene reserve (tijdelijk) aangewend voor begrotingstekorten in latere jaren: deze systematiek wordt door de provincie geaccepteerd.
Belangrijk is de notie dat alleen de algemene reserve ‘meetelt’ bij de bepaling van de weerstandsratio, maar de facto hebben wij met de reserve Enecogelden nog een exceptionele financiële buffer. Diverse noodzakelijke opgaven en ambities vergen incidentele middelen. Voor een deel zetten we de reserve Onderzoekskosten daarvoor in. Algemene reserve De omvang van de algemene reserve per eind 2022 is € 87.712 miljoen. In 2022 is de omvang per saldo met € 17.289 miljoen gedaald. De voornaamste oorzaken hiervan zijn onder andere de onttrekking voor het Cultuurhuis en de reservering tijdelijke huisvesting. Een eventuele vrijval van de reserve Crisismaatregelen aan het einde van 2022 is daarbij nog niet verwerkt.
14
Gemeente Lansingerland
De geprognotiseerde onttrekkingen van de algemene reserve in de komende jaren is mede het gevolg van de negatieve begrotingssaldi in 2024 en verder; dit zijn tijdelijke onttrekkingen. Deze systematiek wordt door de provincie als financiële toezichthouder toegestaan. Als het betreffende begrotingsjaar is bereikt zal voor dat jaar weer een structureel sluitende begroting moeten worden opgesteld. Weerstandsratio Het weerstandsvermogen geeft aan of de gemeente in staat is om financiële tegenvallers op te vangen zonder de noodzaak om direct te bezuinigen en/of de lokale lasten te verhogen. Met een ratio weerstandsvermogen van 1,8 in 2022, 1,6 eind 2023 en 1,5 eind 2023/2024 is Lansingerland ruimschoots in staat om financiële tegenvallers op te vangen. De ratio ligt dan nog binnen de bandbreedte van de door de raad gewenste marge ‘ruim voldoende’ (tussen de 1,4 en 2,0), waarbij de raad streeft naar een ratio van 1,7. Vanaf 2026 ligt de ratio buiten (onder) de door de Raad gewenste marge ‘ruim voldoende’. Er is een bedrag van circa € 6,5 miljoen nog nodig om ook eind 2026 op de ondergrens van 1,4 te zitten van de score ‘ruim voldoende’. Opgemerkt wordt dat in de bepaling van de weerstandscapaciteit, conform de nota risicomanagement en weerstandsvermogen, nog geen rekening wordt gehouden met toekomstige positieve resultaten op de grondexploitatie.
Op basis van de cijfers van het MPG 2021 verwachten we de komende jaren nog wel positieve resultaten die op moment van realisatie (bij de jaarstukken) in de algemene reserve worden gestort.
Tot slot Bij de toelichting op de programma’s en de beleidsvelden wordt uw raad meer gedetailleerd meegenomen in de problematiek en de maatregelen waarvoor het college gericht heeft gekozen.
15
Gemeente Lansingerland
Programma 1: Bestuur en dienstverlening
16
Gemeente Lansingerland
Beoogd maatschappelijk effect Daadkrachtig, integer en transparant besturen met regionale invloed, lokale participatie en een optimale dienstverlening voor onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties
Wat gaat het kosten? Bedragen x €1.000 Realisatie 2021
Begroot 2022
Begr 2023
Begr 2024
Begr 2025
Begr 2026
Lasten
5.777
6.332
6.104
5.835
5.835
Baten
1.181
687
796
796
796
796
Geraamde totaal saldo van baten en lasten
-4.596
-5.645
-5.308
-5.038
-5.038
-5.038
Onttrekkingen
130
145
0
0
0
0
Toevoegingen
86
0
0
0
0
0
Mutaties reserves
44
145
0
0
0
0
-4.552
-5.500
-5.308
-5.038
-5.038
-5.038
Geraamde resultaat
5.835
Toelichting op (grote) mutaties in het meerjarenbeeld We zien in 2023 dat de lasten voor het programma in totaal € 228. 000 lager zijn dan in 2022. Daarnaast zijn de baten in 2023 € 109.000 hoger dan in 2022. Hiernaast onttrekken we in 2023 € 145.000 minder aan reserves. Lasten: Geen gemeenteraads- of Tweede Kamer verkiezingen in 2023 (€147.000 lagere lasten) Er vinden in 2023 geen gemeenteraads- of Tweede kamer verkiezingen plaats. Er is om die reden hiervoor in 2023 geen incidenteel budget beschikbaar gesteld (waar dat in 2022 wel zo was). Dit resulteert in lagere lasten van ca. € 150.000 in 2023 t.o.v. 2022 (voor de Provinciale statenverkiezingen (2023) evenals de Europerse verkiezingen (2024) is structureel budget beschikbaar) Begrotingsknop uit kadernota: Stoppen met Citymarketing (€93.500 lagere lasten) Door het stoppen met Citymarketing, zijn er significant lagere lasten (€ 93.500). Begrotingsknop uit kadernota: Beleid rondom Lansingerlands Initiatief op een andere manier uitvoeren (€38.500,- lagere lasten) Door het schrappen van het Lansingerlands Initiatief vervalt de mogelijkheid voor inwoners om aanspraak te maken op een stimuleringsbijdrage voor het realiseren van inwonersinitiatieven door middel van het wedstrijdconcept van het Lansingerlands Initiatief.
Inwoners kunnen nog altijd initiatieven indienen, die dan vervolgens door de vakafdeling worden getoetst op meerwaarde, haalbaarheid en of het binnen de beleidskaders past. Het team bepaalt vervolgens of er ondersteuning (in welke vorm dan ook), een aanmoedigingsbedrag vanuit een eigen budget of een subsidieregeling wordt toegekend. De centrale regie en coördinatie op en begeleiding van de initiatieven komt te vervallen. Afname communicatiebudget i.v.m. gemeenteraadsverkiezingen (€50.000.- lagere lasten) Omdat er in 2023 geen gemeenteraadsverkiezingen zijn, komt het incidentele budget hiervoor in 2023 te vervallen. Dit resulteert in €50.000 lagere lasten t.o.v. 2022.
17
Gemeente Lansingerland
Burgerparticipatie als topprioriteit (€100.000 hogere lasten) Het college heeft burgerparticipatie tot topprioriteit gemaakt. We zijn er als gemeente voor de inwoners. Daarbij kunnen we niet zonder hun betrokkenheid. We werken graag met elkaar samen. Zo maken we van Lansingerland een aantrekkelijke en een fijne gemeente om in te wonen. We geven door een gezamenlijke aanpak burgerparticipatie een extra impuls waarbij we inzetten daarbij in op:
Het dichten van de kloof tussen bestuur en inwoners (betrouwbare overheid)
Het vergroten van de kwaliteit van het beleid
Het werken vanuit gelijkwaardigheid en oprechte interesses (doen we wat de omgeving belangrijk vindt – individuele versus maatschappelijke belangen - democratie)
Het in kaart brengen van het draagvlak bij belanghebbenden
Het bevorderen van een inclusieve samenleving, sociale cohesie en een aantrekkelijk Lansingerland
Baten: Verwachte hogere opbrengsten uit leges reisdocumenten (€75.000 hogere baten) Als gevolg van het afschalen van de coronamaatregelen, verwachten wij in 2023 en verder een hogere opbrengst van de leges voor reisdocumenten. Dit resulteert in hogere baten van €75.000 in 2023 (ten opzichte van 2022). Begrotingsknop uit kadernota: Verhoging leges huwelijken (€35.000 hogere baten) Door het verhogen van de leges voor de huwelijken zijn de verwachte baten €35.000 hoger. Mutatis reserves: Onttrekkingen reserves (€145.000 lager onttrekkingen) Wij voorzien in 2023 geen onttrekkingen uit reserves.
18
Gemeente Lansingerland
Beleidsveld Gemeenteraad, college en griffie
19
Gemeente Lansingerland
Doelstelling Wat willen we bereiken? Lansingerland is een bestuurskrachtige gemeente met een efficiënt en integer bestuur. Openheid is de norm. Het college werkt in 2023 verder aan goed, efficiënt en ordentelijk bestuur. Openheid is de norm bij zowel de samenwerking met de gemeenteraad als bij inwoners en ondernemers. Doordat we actief meningen en beelden ophalen bij onze inwoners en ondernemers krijgen we een goed beeld van de behoeften om afgewogen besluiten te nemen. Hiermee werken we aan het vertrouwen van inwoners en ondernemers in het gemeentebestuur. Het college blijft ook in 2023 zorgdragen voor een goede kwaliteit van de voorbereiding van politiek-bestuurlijke besluitvorming.
Wat gaan we daarvoor in 2023 doen? We werken aan de samenwerking tussen ambtelijke organisatie, college en gemeenteraad De coalitie heeft in het coalitieakkoord 2022-2026 vastgelegd dat zij samen met de gemeenteraad wil besturen. Het coalitieakkoord bevat op hoofdlijnen de onderwerpen waar de partijen afspraken over hebben gemaakt en wat we daarvoor gaan doen. Het uitgangspunt is dat discussie en besluitvorming plaatsvindt in de gemeenteraad. Dit biedt ruimte voor het debat over onderwerpen waar de gemeenteraad de kaders voor ontwikkelt: de vrije kwesties. Dit draagt bij aan het samen besturen van Lansingerland. Om daar uitvoering aan te geven maakt het college in 2023 afspraken met de gemeenteraad over vrije kwesties. Daarnaast maakt de ambtelijke organisatie afspraken met het college over de ambtelijke ondersteuning tijdens commissievergaderingen. Deze nieuwe vorm van samenwerken en besturen is onderdeel van terugkerende overleggen tussen griffier, burgemeester en gemeentesecretaris.
Wat gaat het kosten? Bedragen x €1.000 Realisatie 2021
Begroot 2022
Begr 2023
Begr 2024
Begr 2025
Begr 2026
Lasten
2.751
3.108
2.930
2.927
2.927
Baten
62
0
0
0
0
0
Geraamde totaal saldo van baten en lasten
-2.689
-3.108
-2.930
-2.927
-2.927
-2.927
Onttrekkingen
130
145
0
0
0
0
Toevoegingen
86
0
0
0
0
0
Mutaties reserves
44
145
0
0
0
0
-2.645
-2.963
-2.930
-2.927
-2.927
-2.927
Geraamde resultaat
20
Gemeente Lansingerland
2.927
Beleidsveld Samenwerking en Participatie
21
Gemeente Lansingerland
Doelstelling Wat willen we bereiken? Effectievere samenwerking en participatie Voor het realiseren van onze bestuurlijke en maatschappelijke ambities blijven we ons inspannen in diverse regionale samenwerkingsverbanden. Deze regionale samenwerking biedt kansen en mogelijkheden. En tegelijkertijd levert Lansingerland een bijdrage aan de kracht van onder andere de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH). Om onze belangen goed te behartigen en gebruik te maken van de mogelijkheden van onze publieke en maatschappelijke partners, zijn we in diverse samenwerkingsverbanden actief (MRDH, Greenport West-Holland, Corridor A12, GR Jeugd, Alliantie Middengebied). Burgerparticipatie: samen besturen Raad, college en organisatie geven samen met inwoners vorm aan de samenleving. We beschouwen burgerparticipatie als een leer- en ontwikkeltraject, waarin we experimenteren en leren met elkaar over onze verschillende rollen en de processen die we inrichten. Processen en werkwijzen om samen met inwoners en samenwerkingspartners het samen besturen en samenleven in Lansingerland vorm te geven. Onze inwoners verwachten daarbij van de gemeente integriteit, gelijkwaardigheid, duidelijkheid, tijdigheid en besluitvaardigheid van het bestuur. Inwoners betrekken we in een zo vroeg mogelijk stadium en ze geven, waar dat kan, plannen mee vorm.
We communiceren duidelijk en begrijpelijk over waar wel en niet over kan worden meegepraat of meebeslist. We werken vanuit de vernieuwde visie op burgerparticipatie. De vast te stellen verordening gaat duidelijkheid geven over de vragen die we bij elk proces willen beantwoorden. Dat doen we samen met onze inwoners en initiatiefnemers. Zowel bij beleidsvorming als bij ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen.
Wat gaan we daarvoor in 2023 doen? We werken samen in het behalen van doelstellingen bij verbonden partijen We werken ook in 2023, op basis van de Nota Verbonden Partijen, aan een eenduidige en breed gedragen boodschap in de diverse samenwerkingsverbanden waar Lansingerland aan deelneemt. Een nauwe samenwerking tussen het college en de raad is daar een belangrijk onderdeel van. Hiermee beogen we de doelstellingen van Lansingerland binnen de samenwerkingsverbanden effectiever te bereiken. Met de functie van raadsrapporteur van verbonden partijen en de Wet Gemeenschappelijke Regelingen gaan we in 2023 ook aan de slag.
22
Gemeente Lansingerland
De visie Burgerparticipatie experimenteren en implementeren Het jaar 2023 is het jaar van ontwikkelen, leren en experimenteren. Het vertrouwen in de overheid, de mondigere burger en de inzichten over de systeem- versus de leefwereld, maken dat we zoeken naar het antwoord op de vraag: wanneer doen we het goed? De visie op burgerparticipatie is in 2022 vastgesteld, de verordening ‘Samen besturen’ zal vastleggen welke afspraken we maken met de omgeving over de manier waarop we hen betrekken bij het maken van beleid en ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen. Die afspraken werken optimaal wanneer het bestuur van Lansingerland, de gemeentelijke organisatie en de inwoners met elkaar in de praktijk leren. Doorleven wat de betekenis is van ‘Samen besturen’. Inzicht in elkaars rollen, ervaren hoe we processen het beste kunnen aanvliegen en leren omgaan met hoe we besluiten nemen die het beste recht doen aan de democratie en het algemene belang. Het jaar 2023 is ook het jaar waarin we verder werken aan een gereedschapskist, een handreiking voor initiatiefnemers van maatschappelijke of ruimtelijke initiatieven. Het is ook het jaar van (het doorontwikkelen van) de Omgevingswet en het werken met de verordening. De gemeentelijke website wordt een plek waar steeds de meest actuele informatie te vinden is over participatieprojecten.
Inwoners kunnen kennis nemen van bijvoorbeeld een logboek (waar we staan met een project, waar er nog input gegeven kan worden en wat er al is besloten) en input geven voor ruimtelijke plannen en maatschappelijke keuzes. We experimenteren met nieuwe processen en werkwijzen. Inwoners betrekken we bij werkvormen om het nieuwe denken over de samenwerking vorm te geven en te doorleven. We onderzoeken wat het beste bij Lansingerland past om, vanuit vertrouwen in elkaar, verder vorm te geven aan het samen besturen.
We werken aan regionale positionering en bestuurlijke profilering Lansingerland is een groeigemeente met een aantal grote maatschappelijke opgaven rondom de samenleving en de omgeving, zoals: wonen, mobiliteit, duurzaamheid, onderwijs en recreatie. De centrale ligging in de randstad zorgt dat we met een breed pallet aan andere overheden, maatschappelijke partners en ondernemers te maken hebben. Om onze ambities te realiseren werken we samen met deze stakeholders. Bij elke opgave brengen we onze doelen, resultaten en bijbehorende (lobby) strategie in beeld. Naast regionale ontwikkelingen, hebben we ook oog voor landelijke en mondiale bewegingen die ons beleid en resultaten (positief) kunnen beïnvloeden. De komende jaren investeren we zowel ambtelijk als bestuurlijk in de regionale positionering van Lansingerland. Eén van de lobby strategieën is gericht op de positionering van Lansingerland als ‘Home of Horti Science’. Deze strategie verbinden we echter aan de aanpak van de grote opgaven van de gemeente met betrekking tot de omgeving en samenleving. De resultaten van deze opgaven versterken juist de (regionale) positie van Lansingerland. Ook in de nieuwe bestuursperiode verweven we dit in de portefeuilles en de profilering van het voltallige college om zo de positionering van Home of Horti Science zo goed mogelijk uit te dragen.
Wat gaat het kosten? Bedragen x €1.000 Realisatie 2021
Begroot 2022
Begr 2023
Begr 2024
Begr 2025
Begr 2026
Lasten
253
257
274
274
274
274
Geraamde totaal saldo van baten en lasten
-253
-257
-274
-274
-274
-274
Geraamde resultaat
-253
-257
-274
-274
-274
-274
23
Gemeente Lansingerland
Beleidsveld Dienstverlening
24
Gemeente Lansingerland
Doelstelling Wat willen we bereiken? Dienstverlening zonder drempels De gemeente is er voor ons allemaal. Daarom is het belangrijk om onze dienstverlening aan te laten sluiten op de behoeften van mensen. We zorgen ervoor dat iedereen mee kan doen in onze samenleving. Om hier verder aan bij te dragen, werken het komende jaar in verschillende projecten aan het opheffen van drempels in onze dienstverlening.
Wat gaan we daarvoor in 2023 doen? Klantreizen We werken de ingezette verbeteringen op het gebied van klantreizen binnen alle teams in de organisatie verder uit. Daarbij voeren we vanaf 2023 ieder een aantal klantreizen uit bij verschillende teams, centraal aangestuurd door team Service & Contact. De verbeteringen uit deze klantreizen implementeren we direct aan het einde van de klantreis en evalueren we na een half jaar. De focus bij de klantreizen ligt in 2023 op het digitale component: hoe zetten we de digitale dienstverlening nóg beter en nóg sterker in? Hoe zorgen we ervoor dat onze inwoners en ondernemers zoveel mogelijk zelf kunnen regelen? We kijken verder ook naar de bereikbaarheid van de organisatie als geheel. Het aantal terugbelnotities is daarbij eind 2023 met een derde afgenomen en we zijn via alle kanalen beter te bereiken.
Flexibele dienstverlening We kunnen mensen het beste helpen als we goed naar hen luisteren en van tevoren weten welke dienstverlening ze van ons verwachten. Door te werken op afspraak zijn we in staat hier een goede invulling aan te geven. De dienstverlening op afspraak loopt goed. Er zijn voldoende afspraakmomenten beschikbaar om iedereen goed en op tijd te helpen. De tijd is rijp om meer maatwerk te bieden aan mensen die ons nodig hebben. Bijvoorbeeld aan inwoners die minder mobiel zijn of, om welke reden dan ook, niet naar het gemeentehuis kunnen komen. We werken aan een flexibele, mobiele dienstverlening waarbij we naar onze inwoners toe komen. We rollen onze visie op dienstverlening steeds verder uit. En in onze kernen is eind 2023 een mobiel servicepunt actief. Daar kunnen inwoners terecht voor het aanvragen van producten, het stellen van een vraag en ook om te regelen dat hun documenten op elk gewenst moment én adres kunnen worden bezorgd.
Inclusieve dienstverlening Lansingerland staat voor een inclusieve dienstverlening. Bij ons telt iedere Lansingerlander volwaardig mee: ongeschoold en hoogopgeleid, arm en rijk, jong en oud, verstandelijk of lichamelijk beperkt of niet etc. In de dienstverlening naar onze inwoners houden we daar rekening mee. We willen dat iedereen ons begrijpt en dat wij de inwoner begrijpen. Het is belangrijk dat de beleving in de digitale en fysieke dienstverlening geen verschil in gemak, klantvriendelijkheid, snelheid en efficiëntie kent. Inwoners kunnen ons op elk gewenst moment en vanaf elk gewenst apparaat bereiken. Zij vinden op onze website de informatie die ze nodig hebben om volledig zelfstandig een aanvraag te doen of om hun vraag zelf te beantwoorden. Hoewel we het digitale component steeds verder versterken, blijven de deuren van het gemeentehuis altijd open voor de inwoner die liever persoonlijk contact met ons heeft. We halen daarbij in 2023 letterlijk drempels weg door het opnieuw inrichten van de centrale hal in het gemeentehuis. Dit wordt de plek van ontmoeten en samen werken aan het eindresultaat. De verbouwing van de centrale hal start in 2023 en daarna sluit de digitale dienstverlening volledig aan op de fysieke dienstverlening (voor alle mogelijke producten).
25
Gemeente Lansingerland
Wat gaat het kosten? Bedragen x €1.000 Realisatie 2021
Begroot 2022
Begr 2023
Begr 2024
Begr 2025
Begr 2026
Lasten
2.553
2.967
2.900
2.634
2.634
Baten
904
687
796
796
796
2.634 796
Geraamde totaal saldo van baten en lasten
-1.650
-2.280
-2.104
-1.838
-1.838
-1.838
Geraamde resultaat
-1.650
-2.280
-2.104
-1.838
-1.838
-1.838
Kengetallen Bestuur en dienstverlening Beleidsveld
Kengetal
Realisatie 2021
Begr 2022
Begr 2023
96%
100%
100%
Vertrouwen in gemeentebestuur
n.v.t.
>33%
Aantal inwoners lid digitaal burgerpanel
n.v.t.
2.100
2.200
Aantal uitgezette enquêtes via het burgerpanel
n.v.t.
Min. 5
Min. 5 < 1 min.
Gemeenteraad, college en griffier Beantwoording van artikel 37 vragen binnen wettelijke termijn (30 dagen) Samenwerking
Dienstverlening Gemiddelde wachttijd aan de balie met afspraak
<1 min.
<1 min.
Telefonische bereikbaarheid binnen 30 seconden
<40 sec.
<30 sec. < 30 sec.
Maken van een afspraak
<2 weken <2 weken < 2 weken
Toelichting op kengetallen Bestuur en dienstverlening Beantwoording van artikel 37 vragen binnen wettelijke termijn (30 dagen) Het college zorgt voor adequate en tijdige informatievoorziening aan de gemeenteraad. Aantal inwoners lid digitaal burgerpanel We streven ernaar steeds meer inwoners lid te maken van het digitaal burgerpanel, zodat we een goede representatieve basis hebben voor onze peilingen. Aantal uitgezette enquêtes via het burgerpanel We zijn omgevingsbewust en hechten waarde aan de mening en ideeën van inwoners. Een aantal keer per jaar zetten we een enquête uit onder het burgerpanel.
26
Gemeente Lansingerland
Programma 2: Openbare Orde en Veiligheid
27
Gemeente Lansingerland
Beoogd maatschappelijk effect Lansingerland is een leefbare en veilige gemeente om in te wonen, ondernemen, opgroeien en recreëren. Lansingerland is een gemeente met veilige en leefbare wijken. Dat is zo en dat houden we zo. Onze goede scores op het gebied van leefbaarheid, veiligheid en veiligheidsbeleving zijn echter geen vanzelfsprekendheid. Als groeiende gemeente en onderdeel van een metropoolregio, vraagt dit continue inzet en toewijding. Met een vooruit leunende houding (actieve grondhouding) spelen we in op een veranderde maatschappij en houden we zicht op sociale cohesie en mogelijke verharding van omgangsnormen. Samenwerking met onze inwoners, partners en ondernemers is hierbij belangrijk. In Nederlandse gemeenten waar de leefbaarheid en veiligheid onder druk staan, stapelen problemen op het gebied van onderwijs, armoede, gezondheid, werk en wonen zich op. Dat willen wij in Lansingerland voorkomen. Komend jaar richten we ons, samen met ons netwerk, op de punten waar we de meeste impact kunnen maken.
Wat gaat het kosten? Bedragen x €1.000 Realisatie 2021 Lasten Baten
Begroot 2022
6.661
Begr 2023
7.237
Begr 2024
7.213
Begr 2025
7.129
Begr 2026
6.948
6.799
121
40
44
44
44
44
-6.540
-7.197
-7.169
-7.085
-6.904
-6.755
Onttrekkingen
33
144
93
93
0
0
Toevoegingen
144
0
0
0
0
0
Mutaties reserves
-111
144
93
93
0
0
Geraamde resultaat
-6.651
-7.053
-7.076
-6.992
-6.904
-6.755
Geraamde totaal saldo van baten en lasten
Toelichting (grote) mutaties in het meerjarenbeeld Meerjarige dalende bijdrage aan de veiligheidsregio (€ 50.000 lagere lasten) De inwonersbijdrage voor Lansingerland aan de VRR bedraagt voor 2023: € 3.951.000 . En omdat in 2022 een eenmalige bijdrage voor FLO is opgenomen, ligt de bijdrage aan de veiligheidsregio in totaal € 50.000 lager in 2023 dan in 2022. De bijdrage aan de veiligheidsregio loopt verder af naar uiteindelijk € 3.624.000 in 2026. Dit gebeurt op basis van de ontwikkelagenda en de afgesproken herverdeling van de deelnemersbijdrage. Wijkregisseurs en managers (€ 150.000 hogere lasten) De wijkregisseurs, wijkmanagers en partners gaan de leefbaarheid in de wijken analyseren en hebben hierbij aandacht voor onderliggende problematieken en het coördineren en regisseren van de handhaving. Zo zorgen we voor maatwerk op wijkniveau. De capaciteit van de boa’s breiden we uit met 2 fte en we zetten in op een doorontwikkeling van de wijkregisseurs boa. Hiervoor is een bedrag van € 150.000 voorzien.
28
Gemeente Lansingerland
Bezuiniging op wijkgericht werken (€ 25.000 lagere lasten) Voor buurtpreventie en wijkgericht werken is voor elk € 25.000 begroot (totaal € 50.000). Beide budgetten zijn onvoldoende onderscheidenlijk en laten door de jaren heen een structurele onderbenutting zien. De uitgaven hebben bovendien een overwegend incidenteel karakter. Het voorstel is daarom om beide budgetten samen te voegen en op het totaal van € 50.000, € 25.000 te bezuinigen. Deze keuze betekent dat we onder andere naar BTL scherpere keuzes maken voor wat betreft de uitgaven. Daar moeten aanwijsbare prestaties tegenover staan. Voor BTL en wijkgericht werken betekent dit ook dat dit samengevoegde budget planmatiger moet gaan worden ingezet, op basis van een bestedingsplan aan het begin van elk kalenderjaar en wordt geprioriteerd op de doelstellingen van het programma. Het beheer van het bestedingsplan ligt bij de Teammanager V&APV. Overige mutaties (€ 4.000 hogere baten en € 99.000 lagere lasten) De overige mutaties leiden tot € 4.000 hogere baten. Dit als onderdeel van de ombuigingsmaatregelen, op de leges. Ook zijn de lasten € 99.000 lager dan in 2022, met name doordat in 2022 een uit 2021 overgeheveld budget beschikbaar was. Dat budget is in 2023 niet meer beschikbaar. In deze lagere lasten is ook de besparing van € 10.000 op jaarbasis opgenomen voor het verminderen van cameratoezicht.
Bibob coördinator Dit betreft het versterken van de uitvoering van de Wet Bibob met onder meer een coördinator Bibob. Het aantal Bibob onderzoeken is de afgelopen jaren meer dan vertienvoudigd, de verscheidenheid van branches is toegenomen en de beoordelingen daarvan zijn financieel en juridisch complexer geworden. We willen hiermee de integriteit van de gemeente beter beschermen en voorkomen dat de gemeente onbedoeld criminele activiteiten, zoals witwassen, faciliteert. Het corresponderende bedrag is onderdeel van de stelpost organisatieontwikkeling die onder het programma overhead is verwerkt. Dit wordt technisch toegerekend aan het programma Veiligheid bij de Zomerrapportage 2023. Reservemutaties Er is in 2023 één onttrekking uit de reserve voorzien. Dit betreft specifieke inzet van € 93.000 op jaarbasis voor veiligheidsaspecten rondom de aanleg van de verbinding A13/A16.
29
Gemeente Lansingerland
Beleidsveld Openbare Orde en Veiligheid
30
Gemeente Lansingerland
Doelstelling Wat willen we bereiken? Algemeen We zoeken in onze werkzaamheden continue verbinding met en aansluiting op de samenlevingsvisie, want veiligheid en sociaal beleid gaan hand in hand. We zetten de wijkgerichte aanpak voort en ontwikkelen onze succesvolle aanpak op ondermijning verder. Daarnaast hebben we aandacht voor digitale weerbaarheid. We richten ons op de volgende prioriteiten: Veiligheidsbeleid en sociaal beleid gaan hand in hand. Met repressie en sterkere handhaving zonder oog voor maatschappelijke problematiek bereik je geen veilige samenleving. Perspectief bieden gaat samen met grenzen stellen; ook wel ‘preventie met gezag’ genoemd. Lokaal Veiligheidsbeleid heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld naar een meer brede en samenhangende aanpak, waar veel samenwerkingspartners bij betrokken zijn. Deze ontwikkeling gaan we verstevigen. Veiligheid is sterk verweven met jeugdbeleid, maatschappelijk werk en het sociaal domein in het algemeen. Een leefbare wijk is een veilige wijk. Ons streven is dat elke wijk in Lansingerland leefbaar en veilig blijft. Daarbij leggen we de lat hoog en maken we gebruik van gevalideerde, objectieve meetinstrumenten. We streven er naar onze hoge cijfers vast te houden, zoals een 7,5 of hoger op de veiligheidsmonitor en minimaal een 7 (ruim voldoende) op de Leefbaarometer in elke wijk.
Digitale veiligheid: Versterken weerbaarheid burgers en versterken informatiepositie gemeente. De digitalisering van onze maatschappij brengt veel kansen en mogelijkheden met zich mee. Echter, we zien ook in Lansingerland de gevaren in de praktijk ervan. Het is een krachtig instrument voor polarisatie, criminaliteit en pesten. Wij zetten ons in om inwoners en ondernemers hierin bewust en weerbaar te maken. Lansingerland is onaantrekkelijk voor criminaliteit. Onze aandacht gaat hierbij uit naar High Impact Crimes (HIC) en ondermijning. Met HIC bedoelen we alle vormen van criminaliteit met een grote impact op de betrokkenen. Voorbeelden van dit soort delicten zijn woninginbraak, overvallen en geweldsdelicten. Het zorgt voor zowel objectief slachtofferschap, zoals materiële schade en letsel bij het slachtoffer, als ook subjectief slachtofferschap, bijvoorbeeld door angst voor herhaling bij betrokkenen. HIC heeft dus een groot effect op het veiligheidsgevoel in de gemeente en het vertrouwen van de burger in de lokale overheid. Elke HIC is er één te veel, we streven naar een afname van deze vorm van criminaliteit in Lansingerland. Een uitdaging hierbij is het personeelstekort bij de politie, dat naar verwachting niet voor 2027 is opgelost. We hebben nauw contact met de politie en blijven deze vormen van criminaliteit hoog op de agenda zetten.
Om de gelegenheid voor ondermijnende criminaliteit effectief terug te dringen, moeten we het probleem grondig aanpakken. We laten zien dat we ondermijning in Lansingerland niet accepteren door repressief op te treden waar mogelijk en het bestuurlijk instrumentarium optimaal te benutten. Tegelijkertijd moeten we aan de voorkant voorkomen dat we criminaliteit onbedoeld faciliteren en zoveel mogelijk barrières opwerpen. We zorgen voor goede hulpverlening aan inwoners en een adequate crisisorganisatie. Het is onze taak als gemeente om de logistiek met betrekking tot (acute) hulpverlening aan onze inwoners adequaat en efficiënt in te richten. De recente crisis in Oekraïne laat zien dat nationale en zelfs internationale ontwikkelingen invloed hebben op gemeentelijk niveau. Paraatheid van hulpverlening heeft een directe invloed op onze inwoners en verdient daarom blijvende aandacht. We zorgen ervoor dat we zijn voorbereid en uitgerust om hulp te bieden en waar nodig op te schalen. Hulpdiensten als de brandweer en onze bevolkingszorg (gemeentelijke crisisbeheersing) zijn hierin essentieel.
31
Gemeente Lansingerland
Wat gaan we daarvoor in 2023 doen? Digitale veiligheid: Versterken weerbaarheid burgers We ondersteunen onze inwoners en ondernemers in de weerbaarheid tegen cybercrime, criminaliteit en online pesten middels informatievoorziening en voorlichting. Hierbij hebben we (ook) oog voor minder digitaal vaardige groepen in de samenleving.
Lansingerland is onaantrekkelijk voor criminaliteit Onze inzet op de aanpak van High Impact Crimes blijft intensief. In 2022 hebben we ingezet op onder andere preventie in samenwerking met politie en buurtpreventies. In 2023 evalueren we onze inzet, continueren we wat werkt en breiden we uit op punten die de meeste impact maken. De boa’s en wijkmanagers staan in deze aanpak centraal. We pakken ondermijning aan. De aanpak ondermijning is effectief en boekt positieve resultaten. In 2023 zetten we deze ingeslagen weg door en brengen accenten aan om nog meer impact te maken. We leggen de focus op drie doelgroepen die we aanmerken als kwetsbare groep in de ondermijnende criminaliteit in Lansingerland. Dit gaat om arbeidsmigranten, jeugd en pandeigenaren/ondernemers op bedrijventerreinen. Deze doelgroepen zijn allemaal op eigen wijze kwetsbaar en krijgen allen te maken met andere verschijningsvormen van ondermijning. Dit vraagt om een specifieke aanpak per doelgroep. Daarnaast stimuleren we, in samenwerking met de politie, de meldingsbereidheid van inwoners en ondernemers. Tot slot versterken we de uitvoering van de Wet Bibob met onder meer een coördinator Bibob. Het aantal Bibob onderzoeken is de afgelopen jaren meer dan vertienvoudigd, de verscheidenheid van branches is toegenomen en de beoordelingen daarvan financieel en juridisch complexer geworden.
Hiermee kunnen we de integriteit van de gemeente beter beschermen en voorkomen we dat de gemeente onbedoeld criminele activiteiten zoals witwassen faciliteert.
We zorgen voor goede hulpverlening aan inwoners en een adequate crisisorganisatie Samen met de regiogemeenten zorgen we voor een verdere ontwikkeling en uitbouw van de Veiligheidsregio Rotterdam Rijnmond (VRR). Als uitwerking van de “Ontwikkelagenda” zetten we in 2023 en de jaren daarop extra in op vakbekwaamheid en het versterken van de piketorganisatie. Hierdoor kan de VRR zich 24 uur per dag en 7 dagen per week in blijven zetten voor de veiligheid van de inwoners in de regio. Daarnaast zorgen we ervoor dat binnen Lansingerland een goed opgeleid en getraind Team bevolkingszorg aanwezig is om, tijdens een ramp of crisis, adequate zorg aan onze inwoners te verlenen.