Definitief rapport participatievisie Lansingerland.pdf (zelfde versie ander PDF-formaat)

Inwonerspeiling participatievisie Lansingerland

39 van 48

belang) belangrijker dan efficiënte participatie (33% heel veel belang). Echter blijkt dit in de praktijk genuanceerder te liggen.

Afweging belangen in het participatietraject Inwoners kregen de volgende uitleg voorgelegd: Er zullen in een participatietraject altijd tegenstelde belangen zijn, uiteindelijk moet er een beslissing worden gemaakt, met de vraag: Waaraan hecht u de meeste waarde in een participatietraject? Vier op de tien inwoners (43%) hechten er het meeste waarde aan als de gemeente een beslissing maakt en uitlegt welke belangen ze heeft meegenomen en waarom. Een derde hecht er het meeste waarde aan als de gemeente naar alle belangen luistert en dat deze voor de gemeente even belangrijk zijn in het besluit dat ze neemt. Een vijfde (21%) zegt er het meeste waarde aan te hechten dat de gemeente zelf de keuze maakt welke belangen het belangrijkst zijn.

Inwonerspeiling participatievisie Lansingerland

40 van 48

Figuur 2.23 - Er zullen in een participatietraject altijd tegenstelde belangen zijn, uiteindelijk moet er een beslissing worden gemaakt. Waaraan hecht u de meeste waarde in een participatietraject? Basis: alle inwoners (n = 467). Dat de gemeente een beslissing maakt en uitlegt welke belangen ze heeft meegenomen en waarom.

43%

Dat de gemeente naar alle belangen luistert en dat deze even belangrijk zijn in het besluit.

33%

Dat de gemeente naar alle belangen luistert en zelf een keuze maakt welke belangen het belangrijkst zijn in het besluit.

21%

2%

Weet niet / geen mening

0%

10%

Inwonerspeiling participatievisie Lansingerland

20%

30%

40%

50%

41 van 48

3

Vormt de visie een goede samenwerking?

In dit hoofdstuk gaan we in op de vraag of inwoners de participatievisie zien als goede basis voor samenwerking met de gemeente. Hierna beschrijven we de argumenten die inwoners noemen waarom ze de visie wel of geen goede basis vinden.

3.1

Visie als basis voor samenwerking

We vroegen aan inwoners of ze de kaders en uitgangspunten in de participatievisie een goede basis voor samenwerking met de gemeente vinden. Zeven op de tien inwoners zijn van mening dat de kaders en uitgangspunten een goede basis vormen. Een klein deel (5%) staat hier negatief tegenover. Ongeveer een op de zes staat hier neutraal tegenover, acht procent kan zich geen mening vormen. Figuur 3.1 - De kaders en uitgangspunten van de participatievisie vormen volgens mij een goede basis in de samenwerking met de gemeente

61%

8%

0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

17%

4%

80%

90%

70%

Helemaal mee eens

Mee eens

Niet mee eens, niet mee oneens

Mee oneens

Helemaal mee oneens

Weet niet / geen mening

8%

100%

Aan de inwoners die mee hebben gedaan aan de enquête hebben we ook gevraagd of ze wel eens hebben meegedacht met de gemeente over een onderwerp. Ruim de helft (57%) heeft wel eens meegedacht, een derde (33%) niet. Deze twee groepen inwoners komen overeen wat betreft hun mening over de visie als basis voor samenwerking. Een ongeveer even groot deel is het (helemaal) eens of (helemaal) oneens met de stelling. De inwoners die niet hebben meegedacht hebben alleen wat vaker geen mening over de visie als basis voor samenwerking (12%), ten opzichte van de inwoners die wel hebben meegedacht (4% geen mening). We hebben inwoners ook gevraagd of men het zinvol vindt om mee te denken met de gemeente. Vooral inwoners die het zinvol vinden om mee te denken met de gemeente zien de kaders en uitgangspunten uit de visie ook als goede basis voor samenwerking (75%). Van de inwoners die het niet zinvol vinden om mee te denken ziet een kwart (25%) de visie als goede basis. Deze groep is het vaker ‘niet eens, niet oneens’ (60%) met de stelling. Een kanttekening bij deze uitkomsten is dat het aantal inwoners dat in deze enquête aangeeft het niet zinvol te vinden om mee te denken met de gemeente klein is (22 personen). Hierdoor heeft een antwoord van één persoon uit deze groep veel invloed op het totaalpercentage.

Inwonerspeiling participatievisie Lansingerland

42 van 48

3.2

Aanvullingen op de visie vanuit houding basis voor samenwerking

Aan de inwoners die de kaders en uitgangspunten uit de participatievisie een goede basis vinden voor samenwerking met de gemeente (70%) is gevraagd of ze nog aanvullingen hebben op de visie, als zij denken aan burgerparticipatie. Een derde (33%) van deze inwoners heeft hier een inhoudelijk antwoord op gegeven. In deze antwoorden kwamen de volgende thema’s terug: • • • •

vragen en onzekerheden bij de uitwerking van de visie in de praktijk; het belang van de inbreng van en de samenwerking met inwoners; duidelijke afspraken over verantwoordelijkheden en het proces; open en transparant.

Vragen en onzekerheden bij de uitwerking van de visie in de praktijk Een aantal inwoners vraagt zich af hoe de participatievisie in de praktijk tot uitwerking komt. “Alles staat of valt met hetgeen in de praktijk hiervan wordt gerealiseerd.” “Samen besturen (alle perspectieven zijn welkom en krijgen aandacht) klinkt mooi, maar is het uitvoerbaar en wordt er inderdaad geluisterd en naar gehandeld als het zinvolle ideeën zijn?!” Sommigen spreken hun waardering uit voor de visie, maar door de abstracte verwoordingen vragen ze zich af hoe dit in de praktijk eruit komt te zien. “Benieuwd hoe de visie in de praktijk uitwerkt. De kernwaarden zijn mooi, maar ook hoog over en abstract.” “Deze visie is prachtig maar een theoretisch verhaal. Het gaat er om hoe hier invulling aan gegeven wordt.” “Jammer dat ik er in de praktijk zo weinig van terug gezien heb in alle jaren dat ik vanuit de wijkvereniging met u aan tafel heb gezeten. Op papier ziet het er prachtig uit, maar in de praktijk worden alle vragen en wensen van tafel geveegd.”

Het belang van de inbreng van en de samenwerking met inwoners In de antwoorden van inwoners die de kaders en uitgangspunten een goede basis vinden voor samenwerking kwam de relatie tussen inwoner en gemeente veel terug. Deze antwoorden hadden betrekking op het serieus nemen van meningen van inwoners en participatie: “De mening van de burger serieus nemen.” “De mening van de inwoners zwaar laten meewegen.” “Zorg dat er echt gehandeld wordt, vooraf ook. Niet alleen zeggen dat je burgerparticipatie belangrijk vindt maar er ook echt naar handelen.” Een aantal inwoners noemt als aanvulling dat de gemeente en inwoners gelijkwaardig omgaan met elkaar en dat de gemeente en inwoners tot gezamenlijk gedragen besluiten komen.

Inwonerspeiling participatievisie Lansingerland

43 van 48

“Dat de gemeenteraadsleden zich niet verheven voelen boven de bewoners en eerlijk zijn.” “Niet gemeente-bewoner denken. maar integraal. Nu wordt het gepresenteerd als 2 partijen. Ideaal is als de belangen van de gemeente en de bewoners gelijk lopen. Beide partijen moeten zich hiervoor inspannen.” Ook benoemen inwoners het van belang om de kennis van inwoners in te zetten en gebruik te maken van hun ideeën: “Gebruik de burgers als kennisdragers.” “Geef burgers meer tools. Bijvoorbeeld meeste stemmen gelden, petities, digitaal dossier met toegang voor burger en gemeente.” “Het is belangrijk goed samen te werken met je burgers als die een goed plan hebben en daar kan de gemeente gebruik van maken.” “Laat de burgerparticipatie geen wassen neus worden maar luister echt naar de inwoners. Als de plannen een goeie onderbouwing hebben is er geen reden om bang te zijn voor de inbreng van burgers. Wel altijd uitkijken voor een hoog NIMBY gehalte.” “Nog voor een idee is geopperd het idee uit de burgers laten komen.”

Duidelijke afspraken en communicatie over verantwoordelijkheden en proces Een aantal inwoners die de kaders en uitgangspunten ook als goede basis zien voor samenwerking, geven de gemeente wel het belang mee van duidelijke afspraken en communicatie. Deze afspraken en communicatie bevinden zich grofweg op twee vlakken. 1. Duidelijkheid over de aanpak, de stappen en het tijdsverloop: “Een duidelijke aanpak met heldere stappen en kaders zorgt achteraf niet voor onbegrip.” “Duidelijk het tijdsverloop aangeven. Niet open zetten voor jarenlange getouwtrek.” “Duidelijke en volledige informatie vooraf.” 2. Duidelijkheid over de rol en verwachtingen van inwoners en hoe dit zich verhoudt tot andere partijen: “Duidelijk maken binnen welke grenzen er nog gewijzigd kan worden. Veelal blijken die mogelijkheden beperkt. Dan heeft de burger er veel energie erin gestoken en blijft de burger blijft teleurgesteld achter.” “Tot nog toe is het mijn beleving dat participatie trajecten worden gebruikt om genomen besluiten te justificeren. Participatie zou moeten helpen bij besluitvorming.” “De gemeente moet ook duidelijk maken wanneer er belangen een rol spelen die het lokale belang overstijgen.”

Open en transparant In een aantal antwoorden kwam de aspecten ‘open’ en ‘transparant’ naar voren. Deze openheid zat in open communicatie over keuzes vanuit de gemeente en participatie: “Openheid van zaken en geen stiekem gedoe waarop later weer een WOB verzoek voor nodig is. Zoals bij Happy Italy bijvoorbeeld.”

Inwonerspeiling participatievisie Lansingerland

44 van 48

“Transparantie over alle participatietrajecten voor alle inwoners is belangrijk om deel te kunnen nemen. Nu is dat moeilijk inzichtelijk.” Maar ook open het gesprek aan gaan met de inwoner: “Open vragen gebruiken, geen vooringenomen en ingebakken standpunten.” “Een betere enquête dan deze, en een gesprek aangaan met bewoners dat open is.” Ook noemt een inwoner een voorbeeld van het doen van onderzoek vanuit een open blik, dus niet onderzoek ter bevestiging van een standpunt: “Goed uitgevraagde onderzoeken niet vooraf besloten en onderzoek ter bevestiging. Een goed voorbeeld is de pilot wasbare luiers: dit is het antwoord van de gemeente bij het nieuwe afvalbeleid, terwijl de pilot niet eens vol te krijgen was met inwoners. Maar het is wel het antwoord want enkele deelnemers van de pilot zijn positief.” Inwoners die aangeven de kaders en uitgangspunten uit de participatievisie geen goede basis voor samenwerking met de gemeente te vinden (5%) zijn gevraagd waarom ze dit vinden en of er nog dingen zijn waar de gemeente niet aan heeft gedacht. De antwoorden van deze inwoners kunnen in de volgende categorieën worden ingedeeld: • •

onduidelijkheid over de uitvoering van de visie in de praktijk; twijfels over het functioneren van de gemeente.

Onduidelijkheid over de uitvoering van de visie in de praktijk Een aantal inwoners plaatst vraagtekens bij de uitvoering van de visie door de gemeente in de praktijk: “Visie is niet duidelijk. Praktijk is anders dan de veronderstelde visie.” “In de “Visie burgerparticipatie Lansingerland” ontbreekt het onderdeel transparantie over besluitvorming: hoe gaat de gemeente om met de inbreng van stakeholders, hoe zwaar weegt eenieders inbreng, hoe is dit terug te zien in het uiteindelijk genomen besluit?” “Vooraf zijn er geen heldere afspraken of uitgangspunten gecommuniceerd, in ieder geval te laat.”

Twijfels over functioneren gemeente Sommige inwoners die hun twijfels uiten over de uitwerking van de participatievisie in de praktijk, leggen de link met hun eigen beeld en ervaringen met de gemeente: “Met woorden alleen kom de gemeente er niet. De manier waarop de gemeente op dit moment functioneert geeft geen aanleiding om te denken dat deze basis ook wordt nageleefd. Ambtenaren lappen alles aan hun laars.” “Ik verwacht niet dat de gemeente echt burgerparticipatie toe gaat staan, dat blijkt ook uit de visie. ik denk dat er weinig veranderd. de gemeente (het bestuur) bepaald en inspraak blijft beperkt tot je

Inwonerspeiling participatievisie Lansingerland

45 van 48

mening mogen geven. een modernere aanpak waar het volg echt bepaald (democratie=het volk regeert) lijkt nog ver weg.” “De participatieladder geeft de gemeente beleidsvrijheid hoeveel participatie er in projecten toegelaten wordt. Daarbij kan invloed van betrokkenen bij voorbaat uitgesloten worden. Uit ervaring weet ik dat dit ook gebeurt.”

3.3

Aanvullingen op de visie en participatie algemeen

Aan het eind van de vragenlijst stelden we inwoners de volgende vraag: Heeft u nog (andere) vragen, toevoegingen of suggesties over burgerparticipatie en/of de participatievisie van de gemeente? In het onderstaande stuk staat een aantal belangrijke thema’s uit de open antwoorden.

Aanvullingen op de visie: taalgebruik en concreetheid van verwoordingen • • •

•

•

“Gebruik a.u.b. veel minder/geen marketing- en bobotaal. Houd het simpel. Als de participatievisie al ingewikkeld en onduidelijk overkomt, wordt de uitwerking dat zeker.” “Het is een moeilijk onderwerp. Communicatie en heldere eenvoudige boodschappen maakt het gemakkelijker voor burgers om plannen en ontwikkelingen te begrijpen.” “Ik heb het visiestuk gelezen en dat vond ik een goede opzet voor een start. Ik ben benieuwd naar de uitvoering en hoop dat er ook geëvalueerd wordt met de burgers. Daarnaast denk ik dat het stuk niet voor iedereen goed leesbaar is omdat niet alle burgers Nederland als eerste taal hebben. Ik adviseer om voor die groep burgers een extra communicatie te doen bv met behulp van filmpjes.” “Ik heb niet voldoende inzicht gekregen in de daadwerkelijke visie. De omschrijvingen van de trefwoorden zijn mij niet duidelijk genoeg verwoord. Ik mis in ieder geval het vastleggen van de regels en het tijdspad wat geldt voor een inspraakronde. Dit kan uiteraard per onderwerp verschillen, maar moet wel helder zijn geformuleerd, zodat inspraak ook zin heeft.” “Wat is nu eigenlijk de visie van de gemeente t.a.v. de participatie? Dat zou eerst echt duidelijk moeten worden en niet een aantal containerbegrippen ventileren. Ook zullen de ambtenaren zich ervan bewust moeten worden dat zij er voor de burgers zijn en niet andersom.”

Aanvullingen op participatie: concrete ideeën • •

• •

• •

“Bedenk meer mogelijkheden dan alleen maar één inspraakavond, niet iedereen zal dan kunnen, en niet iedereen is comfortabel om in zo’n setting wat te zeggen.” “Bewoners van de wijken betrekken op gebied van veiligheid in de buurt met name de verkeersveiligheid. Er wordt veel te hard gereden in de 30km zone! Controle is er niet en de gemeente is niet thuis!” “Zoals de oversteekplaats bij het rondom die ligt om de hoek en als men rechts afslaat zie je de voetgangers te laat. Gebeurt vaak op zondag om ongeveer 12 uur.” “Vooral het wiel niet opnieuw uitvinden, maar bij andere gemeenten te rade gaan hoe zij het hebben ingevuld. Ook is er de Koepel van Adviesraden SD. Zij zullen onder hun leden ook ervaringen hebben wat wel en niet werkt in de praktijk.” “Stel een burger panel samen mensen die actief meedenken en beslissen onafhankelijken in de zin van geen politieke kleur.” “Participatie dient niet opgelegd te worden maar spontaan te ontstaan in de samenleving en dat dient gestimuleerd te worden via bijvoorbeeld buurtgroepen. Zodoende kunnen bewoners al in een vroeg stadium bij plannen betrokken worden. Anders wordt het te individualistisch.”

Inwonerspeiling participatievisie Lansingerland

46 van 48

Aanvullingen op participatie: houding van gemeente • • •

“Burgerparticipatie kan alleen succesvol zijn, als de gemeente niet een al van tevoren standpunt heeft ingenomen.” “Zoals al aangegeven: deze gemeente communiceert niet of onduidelijk met haar inwoners en dat verandert tot op heden niet.” “Dit valt of staat of de gemeente de burger serieus neemt. Ik heb tot op heden slechte ervaringen.”

Aanvullingen op participatie: duidelijkheid en transparantie •

• •

“Transparantie en openheid zijn hele belangrijke parameters, echter de complexiteit van het bestuur is zodanig groot dat weinig inwoners daar zicht op hebben. Dat is volgens mij wat er vaak mis gaat in dit soort processen.” “Start zo vroeg als mogelijk om de burgers bij het onderwerp te betrekken. Begin bijvoorbeeld met een leeg vel papier.” “Tevoren glashelder vastleggen én bekend maken welke rol bewoners kunnen hebben en de waarde daarvan.”

Inwonerspeiling participatievisie Lansingerland

47 van 48

\

Contactgegevens I&O Research Enschede Zuiderval 70 Postbus 563 7500 AN Enschede 053 - 200 52 00 KVK-nummer 08198802 info@ioresearch.nl www.ioresearch.nl

I&O Research Amsterdam Piet Heinkade 55 1019 GM Amsterdam 020 – 308 48 00 info@ioresearch.nl www.ioresearch.nl

Inwonerspeiling participatievisie Lansingerland

48 van 48