[BV25.0067] Verslag gezamenlijke commissie perspectiefnota 18 juni 2025

Dan de vraag over, even kijken. De voorzitter: Ik zie dat de heer Van den Beukel toch nog even verdere duiding wil hebben. Gaat uw gang. De heer Van den Beukel: Voorzitter, dank u wel. Helder. Niets voor Horti Science volgend jaar in de begroting. De wethouder van tuinbouw heeft hij ofwel het vertrouwen dat alles dan wordt overgenomen door de maatschappij, of heeft hij nog iets op zijn verlanglijstje staan richting de begroting? De voorzitter: We gaan terug naar de heer Hoek. De heer Hoek: Voor de begroting van 2026 heb ik in ieder geval niks op het verlangenlijstje staan, omdat we nu bezig zijn om uit te rollen en die gelden gebruiken we nu. Maar dat zal zijn weerslag ook nog hebben in 2026, waar we mee bezig zijn. Dan WIJ Lansingerland, die zei, gaat u nou praten met de sportverenigingen. Ik heb tijdens de avond van de sport al aangegeven dat we mogelijk met bezuinigingen te maken krijgen. En in de pauze en na afloop heb ik ook al gesprekken gevoerd met verschillende verenigingen, die daar best kansen toe zien en best mee willen denken. Ook begrijpen dat een gemeente ook uitdagingen heeft daar waar het gaat om het rondkrijgen van de begroting. Daar hebben verenigingen ook wel eens last van. En ze hebben best wel ideeën hoe we daar, ze willen daarover meepraten in ieder geval. Dus dat ga ik zeker doen.

En over de indexatie, die 5,2 procent, daar heeft mijn collega de heer Fortuyn op geantwoord. Dus daar ga ik verder niet op in. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk even welke wethouder nu. Mijnheer Muis, gaat uw gang. De heer Muis: Dank u wel, voorzitter. Dank allemaal voor uw bijdrage. Er zijn niet heel veel vragen gesteld. Wel wat opmerkingen en gemaakt en zorgen geuit met betrekking tot een aantal portefeuille-onderdelen waar ik verantwoordelijk voor ben. Duurzaamheid. Verschillende partijen hebben daarbij aangegeven, enerzijds onder het thema, vindingrijk en ondernemend. Anderzijds komt het ook terug onder andere thema's, zoals gezond samen leven. Het ging over de duurzaamheidslening, in elk geval, die is door verschillende genoemd. Daar hebben we het

33/76

volgende week over. Dus dat kunnen we wel het een en ander toelichten. Ik denk wel dat het voor iedereen helder is. Kijk, die duurzaamheidslening voor inkomens onder de zestigduizend euro zijn inwoners van Lansingerland goedkoper uit bij het Rijk, bij het Nationaal Warmtefonds, omdat ze daar 0 procent rente betalen. Dus geef het u vast mee voor de discussie volgende week, wat u dan wel zou willen of niet zou willen. Dus daar komen we volgende week op terug. Het is natuurlijk wel zo, dat is ook door verschillende partijen gezegd. De doelen die raken verder uit beeld of zo je wil, komen minder snel dichterbij. Het is maar net hoe je het bekijkt. Het gaat natuurlijk wel over de eerste tien jaar en dan over de komende vijfentwintig jaar. En inderdaad, het effect is wel, als je daarop bezuinigt, kun je daar minder energie en actie op zetten. Met name richting inwoners. Dat is eigenlijk het bruggetje naar de heer Van den Beukel. De voorzitter: Voordat u dat bruggetje gaat maken, heb ik eerst de heer Azzouzi. Gaat uw gang. De heer Azzouzi: Dank u wel, voorzitter. Een verhelderende vraag, want de wethouder zegt voor inwoners die inkomsten hebben onder de zestigduizend euro, dat zij dat goedkoper bij het Rijk. En voor inwoners die boven die, want we willen ook toch duurzaamheid stimuleren. Wat betekent dat voor hen? De voorzitter: De wethouder. De heer Muis: Dank, voorzitter.

Ik wou alleen maar even meegeven, daar gaat het volgens mij niet over. En terecht, voorzitter, wat de heer Azzouzi zegt, het gaat wel over die groep daarboven. Die hebben ook meer inkomen. Dus die zouden dat ook natuurlijk meer zelf kunnen lenen en kunnen terugverdienen over een bepaalde periode. Maar volgens mij is dat goed om volgende week te horen van de commissie wat u daarin wilt en wat het u waard is om leningen te verstrekken. En hoeveel u als gemeente daar dan voor wilt uittrekken, als daar een meerderheid voor is. Maar goed, daar gaat u zelf over. Ik ga verder, denk ik, voorzitter, met het bruggetje. Het bruggetje naar de heer Van den Beukel. Want die gaf aan, hoe zit het dan met het warmtenet? Ik kan de heer Van den Beukel zeker geruststellen dat wij blijven deelnemen aan de RES. We blijven deelnemen aan de Warmte Samenwerking Oostland. En het zit hier in dit thema, vindingrijk en ondernemend is ongeveer een derde, een deel, een derde, gaat over duurzaamheid. Maar dan gaat het met name om uitvoering te geven ook aan specifieke uitkeringen van het Rijk. Dat is niet één op één dat wij dat zo weg kunnen zetten. Daar is capaciteit voor nodig. Daar is communicatie voor nodig. Er zijn soms eigen verordeningen voor nodig om dat geld weg te kunnen zetten. Daar gaan we het dan merken dat dat lastiger wordt.

Of wij als college moeten dan naar u terugkomen om te vragen, wilt u dat wel of niet? Incidenteel misschien. Maar in elk geval, daar ga je het merken. Dus het zit niet op die grote samenwerkingen, zoals de RES en de Warmte Samenwerking Oostland. De voorzitter: Ik zie een interruptie van de heer Van den Beukel. Gaat uw gang. De heer Van den Beukel: Voorzitter, dank, ook aan de wethouder. Het is voor mijn fractie heel belangrijk om het heel zeker te weten. Kijk, de RES, met alle respect, is een praatcircus. Dat is prima, dat daarin wordt geparticipeerd. Maar daar wordt de wereld niet zo heel veel groener van, tenminste niet op de korte termijn. En deelname, Warmte Samenwerking Oostland, er moet hier op het gemeentehuis, en dat weet ik dat het ook gebeurt, hard gewerkt worden om samen met die tuinders in onze gemeente gewoon plannen te maken en te financieren voor warmtepijpen. Zo plat is het. Blijft daar capaciteit voor, is mijn vraag. Of participeren we in dingen die anderen doen? Want dan is het wel leuk, dan komt er wel af en toe papier naar de

34/76

raad, maar dan is mijn optimisme over het vragen of die pijpen de grond ingaan, een stuk kleiner. De voorzitter: De wethouder. De heer Muis: Voorzitter, die samenwerking, Warmte Samenwerking Oostland, daar gaat het niet over. Het gaat met name om werkbudget, om andere maatregelen, uitkeringen weg te kunnen zetten. Dus wij blijven gewoon in die Warmte Samenwerking. We hebben onlangs natuurlijk een intentieovereenkomst getekend, dus daar gaan we gewoon mee verder. En we komen binnenkort met het vervolg daarop. Dus volgens mij hoeft de heer Van den Beukel zich daar geen zorgen over te maken, voorzitter. Dan even kijken, wat hadden we nog meer? Volgens mij was het dat. Of wilt u dat ik ook nog iets over het Cebeon zeg, met het gevaar een hele discussie over me af te roepen? Laat ik het toch maar doen. Eigenlijk, wat uit het Cebeon-rapport is gekomen, dat geldt nog steeds. En dat zat ook al in het vorige knoppenboek. En u heeft daar ook al keuzes over gemaakt de vorige keer. Dus het is niks extra's. Er staat voor 1,2 miljoen in dat vorige knoppenboek. Dus dat gaat dan over beheer van de openbare ruimte. Ik heb natuurlijk naar andere gemeenten gekeken. Wij stellen ook voor, ook in de perspectiefnota, om dat niveau van de centra en de stations te verlagen. Dus in die zin geven we daar een vervolg aan. Andere zaken zijn bijvoorbeeld groen.

We hebben een veel groter groen areaal dan de referentiegemeenten. Met name onze recreatieschap, Rottemeren, de Groenzoom. Ook het Annie M.G. Schmidt Park valt daaronder. Dus dat is ook niet helemaal te vergelijken met gemeenten als Katwijk, die heel erg versteend zijn. Nou kunnen wij er ook nog best wat aan doen. Maar vanuit groenperspectief hebben wij gewoon heel veel meer te onderhouden. In het recreatieschap, de heer Van den Beukel gaf het ook al aan, daar drukken we al knoppen in. Daar gaan we het donderdag over hebben. Die deelnemersbijdrage wordt daar bevroren voor vier jaar achter elkaar. Vier keer 3,5 procent. We kunnen niet op twee plekken dezelfde knop indrukken. Dus daarnaast hebben we nog een hele lijst met wensen van u. Wat u ook allemaal niet wilde vorige keer, als geen kauwgom meer verwijderen, geen graffiti meer verwijderen. Dus dat zit onder die dat hele budget van die kleine maatregelen. Openbare verlichting hebben we ook een aantal voorstellen gedaan. Al volgens mij twee jaar op rij. Dat je daar dingen in kunt doen. Maar goed, dan heeft u ook de afweging van, willen we dat, dat het ‘s avonds donker is? Of wilt u dat overal het licht brandt? En u kunt daar gewoon ook zelf weer voorstellen voor doen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Ik zie nog, u bent nog niet helemaal klaar, want ik zie nog twee interrupties van de heer Markus en de heer Azzouzi.

Ik ga eerst naar de heer Markus. De heer Markus: Voorzitter, dank u wel. En dank, wethouder Muis, voor de analyse. Maar die analyse die wethouder Muis nu geeft als vervolg op het Cebeon-rapport, dat is volgens mij precies waar we als raad naar op zoek zijn. Dus u noemt het nou, maar volgens mij even dat het ligt aan de genoemde punten, dat hebben wij nooit op die manier meegekregen. En dat helpt ons natuurlijk, juist die analyse helpt ons natuurlijk wel om die keuze te maken hoe die verschillen tussen referentiegemeenten of ten opzichte van het gemeentefonds, waar die door veroorzaakt worden. Kijk, u geeft aan, het ligt omdat wij een hoger kwaliteitsbuitenruimteniveau hebben. Helder, dan weten we dat dat een knop is. Maar dat inzicht, en misschien dat ik dat gemist heb en hebben alle andere mensen die wel gehad, maar dat is precies het inzicht waar we volgens mij als raad naar op zoek zijn. En niet alleen voor uw portefeuille, maar ook voor alle andere portefeuilles. De voorzitter: Dank u wel. Ik hoorde niet heel erg een vraag, maar het was meer een mededeling. Maar goed, de wethouder

35/76

De heer Muis: Dank u wel. Hij bleef nog even op groen staan. Dank, voorzitter. Ik kan me dat voorstellen hoor, voorzitter, dat de heer Markus denkt, hebben we daar dan ooit een heel compleet overzicht van gehad? Waarschijnlijk niet, maar we hebben wel die discussie over die thema's uit dat Cebeon-rapport, die discussie heeft u met elkaar gehad. Die hebben we bij de begroting gehad, volgens mij meerdere keren. Maar nogmaals, dan kijk ik even naar de overkant, naar de ambtenaren, volgens mij is dat niet heel veel moeite om dat op een rijtje te zetten van hoe dat optelt. En ook enigszins in die vergelijking, ik wil het niet allemaal over gaan doen, maar als u daar behoefte aan heeft, kunnen we het volgens mij best doen om te verwijzen naar welke posten dat zijn. En u heeft er al meerdere keren met elkaar de discussie over gevoerd, maar doe het vooral nog een keer en dan horen wij wat u wilt. Dank u wel. De voorzitter: Even voordat ik naar de heer Azzouzi ga, even voor de scherpte, is het een toezegging voor de komende raadsvergadering? De heer Muis: Dat is wel heel snel, dus ik denk dat u voor nu, denk ik, gewoon in het knoppenboek kan kijken naar groen, openbare ruimte, straatverlichting. En dan komen we, denk ik, later even met het hele lijstje en dan heeft u dezelfde. De voorzitter: Maar dan is het helder.

Dan weten we in ieder geval dat we dat niet voor 3 juli hoeven te verwachten. Ik ga naar de heer Azzouzi. De heer Azzouzi: Dank u wel, voorzitter. Ik had natuurlijk het punt van grondprijsbeleid aangekaart en ik heb nog geen reacties van de fracties. Kan de wethouder daarop reflecteren? Dat is dan Simon, denk ik. De voorzitter: Ik kijk heel even hier ter rechter zijde, want ik denk dat dat bij de heer Fortuyn, de grondprijs. Heeft u de vraag gehoord? De heer Fortuyn: Ja, ik heb de vraag gehoord. Het zal niet in de begroting opgenomen gaan worden. En ik vind het een mooi initiatief als u daarmee komt naar de raad. Dat ga ik niet in de huidige begroting ga ik dat meenemen. De voorzitter: Helder. De heer Muis was volgens mij gereed. Dan kijk ik, mevrouw Cnossen, gaat uw, wethouder Cnossen moet ik natuurlijk zeggen. Gaat uw gang. Mevrouw Cnossen: Dank u wel, voorzitter. Ik heb twee punten waar ik graag op terug wil komen. Even een klein stukje dienstverlening. Ik hoorde daar wat opmerkingen over, over die paspoorten die niet zo snel gingen. Even ter verduidelijking, de gemeente is uitgebreid aan het communiceren met de bevolking. U vindt dat ook op de website en overal, dat we na tien jaar die paspoortpiek hebben. U ziet ook dat er heel veel extra openingstijden zijn. Dus ik wou dat toch iets positiever voor het voetlicht brengen.

En ook dat servicebusje of servicebusjes, iets positiever daarover. Daar zijn heel veel inwoners heel erg blij mee dat ze daar hun diensten kunnen halen van de gemeente. Dan naar dat andere punt, voorzitter. Het Cebeon-rapport, de Wmo. Hoe zit dat dan met die hogere kosten? In het beleidsplan vitaal en waardig ouder worden, moest even nadenken, hebben we dat ook uitgebreid voor het voetlicht gebracht. Dat we inderdaad op de Wmo hulp, dat is dat onderste puntje voor de mensen van de commissie Samenleving, wat hogere uitgaven zien dan de referentiegemeenten. Marginaal, twee ton op een aantal miljoenen. Maar het was wel te zien. En in dat beleidsplan hebben we u ook scenario's laten zien, dat wij op die hulp voor volgend jaar 350.000 euro al bezuinigen. Dus dat hebben wij

36/76

met elkaar ingevuld en ook geanalyseerd dat daar inderdaad zit. En die hulp kan huishoudelijke hulp zijn, maar ook het vervoer van ouderen, et cetera. Die dure hulp, daar kijken of je kan versoberen, maar die sociale basis en de samenleving, die posten in stand houden. Dat is de lijn die we met elkaar voor dit beleid voor de ouderen hebben uitgezet. Met elkaar heeft u als raad over besloten. De heer Duivesteijn van Leefbaar wilde de pijler gezondheid halveren. Daar zat ik even op te broeden, want ik ging naar bladzij 7. Dan moet ik hem weer even starten hoor. Bladzij 7 van de perspectiefnota. En u beseft dat daarbij dat halveren sport, bewegen, maar inderdaad ook het beleidsplan vitaal en waardig ouder worden in zit. Dat wou ik eigenlijk alleen maar even aan u meegeven. Dat als u zegt, we gaan dat halveren, dan gaan we dus ook op de sport bezuinigen. En verder onderschrijft het college heel veel van uw opmerkingen. Ik hoorde de heer Bik van WIJ ook zeggen, die mantelzorgers, vrijwilligers, hou dat in stand. Dat is wat mij betreft die sociale basis en de samenleving waar we op in blijven zetten. En wat dat betreft is vanuit de Wmo, door het college, bij het beleidsplan waardig ouder worden, dat heel goed uitgewerkt. Dat zijn mijn opmerkingen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. En ik kijk nog even als laatste naar onze burgemeester of hij nog… Eén seconde hoor.

De heer Bijl: Niet anders, voorzitter, dan dat ik graag bijdraag aan een kort antwoord van het college. Dank u wel. De voorzitter: Dat is heel kort, dank u wel. Goed, voordat wij naar de tweede termijn gaan van de commissie. Ik heb genoteerd, en dan moet u mij, griffie, even corrigeren als ik het niet juist heb. Dat er drie toezeggingen zijn rondom zaken die nog voor de raadsvergadering van 3 juli naar de raad toe gaan komen. Dat is informatie over de OZB, een lijstje over de lokale lasten en als laatste info over de jeugdkosten. Dat is even heel kort geduid. Ja, maar goed, dat is na de raad. Maar voor de raad in ieder geval deze drie dingen. Ik kijk even rond. Heeft de raad behoefte aan een schorsing? Nee? Dan gaan wij gewoon verder. Maar ik zie dat de heer Van den Beukel iets op zijn lever heeft. De heer Van den Beukel: Dat valt mee, voorzitter. Maar wel een vraag die ik gesteld heb. En wel aan wethouder Muis over participatie. Diezelfde vraag over Cebeon. Er waren drie punten die ik noemde. Het ging over Wmo, over jeugd en over participatie. En daar heb ik nog geen antwoord op gehoord. De voorzitter: Dan gaan we, kijk ik heel even naar wethouder Muis. Of u daar… Wilt u eerst overleggen of… Mijnheer Muis. De heer Muis: Ik heb wel iets inderdaad, participatie. Maar participatie is natuurlijk niet altijd burgerparticipatie.

U had ook een andere vraag over burger, geen vraag over burgerrioo. Daarom ben ik er ook niet op ingegaan. Maar dat was geen vraag. Dat was meer, denk ik, een statement. Maar goed, ik wil er best iets over zeggen, hoor. Als het daarover gaat. Het was niet zozeer te maken met Cebeon, maar ik denk persoonlijke vraag. De voorzitter: Misschien dat de heer Van den Beukel verder duiding kan geven wat hij precies bedoelt. De heer Van den Beukel: Ik heb op dit moment niet scherp, dan moet u mij dan niet kwalijk nemen, welke wethouder er verantwoordelijk is voor de participatie. Normaal Nederlands voor

37/76

uitkeringen. De Wet participatie. En de Wet participatie, daar ging mijn vraag ook over. Daar heb ik geen antwoord op gehoord. De voorzitter: Oké, dat geeft al wat meer licht hier aan deze kant van de tafel. Ik kijk even naar de heer Hoek, volgens mij. Gaat uw gang. De heer Hoek: Maar wilt u dan de concrete vraag even herhalen? De voorzitter: Even kijken, mijnheer Van den Beukel. De heer Van den Beukel: Voorzitter, het college heeft gezegd, we doen onderzoek, huiswerk zelfs, naar participatie en wat we daar te veel uitgeven en hoe dan? Dat heeft de heer Hoek zelf in de begroting gezet. En mijn vraag was, wat heeft hij daarmee gedaan? De voorzitter: Ik ga even kijken of de heer Hoek nu in staat is om te antwoorden. Mijnheer Hoek. De heer Hoek: Dan moet ik even nadenken. We hebben het inderdaad over participatie gehad. We hebben het ook over het erover gehad dat er een toename in zat, gezien de bevolkingsgroei, maar ook gezien het aantal statushouders wat we hebben. Die over het algemeen wat moeilijker weer hun weg vinden. Daar heb ik volgens mij als antwoord op gegeven dat we een nietwesterse, meer een niet-westerse aanpak hebben geïntroduceerd. Die op dit moment zich fixeert op het inderdaad meer aan de slag krijgen van mensen die statushouder zijn. Dus daar zijn we mee aan de slag gegaan. Ik hoop dat dit antwoord is op uw vraag.

De voorzitter: Ik zie aan de mimiek van de heer Van den Beukel niet. U laat hem even voor wat het is? Oh, tweede termijn. Goed, u heeft aangegeven geen behoefte te hebben aan een schorsing of wat ook. Dus wij gaan de tweede termijn vanuit, van de kant van de commissie. En dan ga ik beginnen bij mevrouw Van Olst. Gaat uw gang. Tweede termijn Mevrouw Van Olst: Dank u wel, voorzitter. Dank aan het college voor de antwoorden. En de bijdragen van de andere partijen natuurlijk. De angst mag niet regeren, hoorde ik collega Duivesteijn zeggen. Dat lijkt me nu echt de juiste houding om hierin te gaan. Wijzen naar het Rijk heeft geen nut, want wij gaan alleen maar over onze eigen potjes. En we kunnen het dus nu alleen hebben over waar we wel invloed op hebben. Die bezuinigingen waar het dan echt over gaat, die zijn dus nog niet helemaal duidelijk. Ik had al mijn zorgen uitgesproken over jongeren versus ouderen. Ik begrijp dat de inzet die dus meer op ouderen gaat plaatsvinden, dat het dus ook van belang is. En dat je dat dus eigenlijk niet tegenover elkaar kan zetten. Dus ik ben heel benieuwd naar hoe dan die specificatie van het onderwerp jeugd eruit ziet. En hoe fijn is het dat er dus een marge is in het gebruik van de algemene reserves. 1,2 miljoen hoorden we net. Dus die zouden we eventueel dus kunnen gebruiken zonder dat de OZB verhoogd hoeft te worden. Lijkt me een goed idee.

Tegen het licht houden van de uitbreiding in personeel lijkt me zinvol. Ik heb daar volgens mij in de beantwoording niks over gehoord. Of ik heb het gemist. En misschien is het een idee om dit bijvoorbeeld meer in het knoppenboek weer te geven van, wat dat dan inhoudt qua personele bezetting. Voor zover dat nog niet is hoor. De voorzitter: Ik ga u onderbreken voor een interruptie van de heer Azzouzi.

38/76

De heer Azzouzi: Dank u wel, voorzitter. Mevrouw Van Olst zegt 1,2 in plaats van OZB. Dan accepteert u ook dat de rest vanuit het kansrijk opgroeien wordt bezuinigd? De voorzitter: Mevrouw Van Olst. Mevrouw Van Olst: Dat is volgens mij precies wat ik bedoel. Misschien zeg ik het verkeerd. Maar het gaat in ieder geval over de bezuinigingen die worden aangegeven dat we die gaan doen op jeugd. Dat we die dus dan misschien niet doen. Maar ik weet nu niet precies waar het uit bestaat. Dus dat wil ik graag eerst weten. Dat was het. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan wij naar de heer Azzouzi voor zijn tweede termijn. Gaat uw gang. De heer Azzouzi: Dank u wel, voorzitter. Dank aan de wethouders en de andere fracties voor de beantwoording van onze vragen. Tegelijkertijd hebben wij nog niet een helder antwoord gekregen over ons verzoek voor de motie grondprijsbeleid. Of wij dat het college kunnen vragen of om nog daarnaar te kijken met het oog op betaalbare woningbouw. Wij hopen dat we in de tweede termijn wat verheldering krijgen. De voorzitter: Ik ga u even onderbreken voordat u verder gaat. Mijnheer Duivesteijn. De heer Duivesteijn: Dank u wel, voorzitter. Ik vind dat een heel nobel doel om te zeggen, we gaan de grondprijzen verlagen en daarmee betaalbare woningen realiseren.

Maar wat betekent dat voor de begroting? Kunt u daar wat over zeggen? Gaan we daarmee dan het begrotingstekort oplossen nu bij de kaderbrief? De voorzitter: Mijnheer Azzouzi. De heer Azzouzi: Mijn verzoek was eigenlijk om te onderzoeken wat dat betekent als wij de grondprijzen gaan verlagen of wij kunnen versnellen voor sociale bouw. Bovendien is dat incidenteel wat wij gaan doen en dat heeft geen gevolg op de begroting, wel op de algemene reserve. Maar we kunnen ook besluiten om de algemene reserve op te krikken om andere incidentele bezuinigingen te doen. Dus om andere gelden die wij gereserveerd hebben daarvoor te gebruiken. De voorzitter: Ik ga naar de heer Duivesteijn. De heer Duivesteijn: Dank u wel, voorzitter. Volgens mij hebben wij al onze gronden hier al zo'n beetje verpatst aan iedereen die een project wil ontwikkelen. En als ik kijk naar het locatieonderzoek bijvoorbeeld voor nieuwkomers, blijft er echt helemaal niks over wat we aan eigen grond hebben. Dus ik weet niet zo goed waar u dan op doelt, op welke gronden dat is. Misschien kunt u dat eerst uitvragen met technische vragen, voordat wij mee kunnen denken. De voorzitter: Mijnheer Azzouzi. De heer Azzouzi: Voorzitter, de heer Duivesteijn was er niet bij de beeldvorming die de ChristenUnie heeft georganiseerd voor alternatief wonen.

Daar is duidelijk aangegeven vanuit 3B-Wonen en andere initiatieven voor andere alternatieve woningen die Leefbaar ook wil, dat dat daar eigenlijk de grondprijs te hoog is. En ik vraag hier dat wij dat gaan onderzoeken. Als daar ruimte is en we kunnen versnellen, dan lijkt mij wel een goed idee. Voorzitter, tot slot

39/76

willen we nog een punt onderstrepen. De ondergrens in het sociaal domein betekent niet dat we geen investeringen doen in preventie. Integendeel, wie wel echt aan de voorkant wil sturen op gezondheid, bestaanszekerheid en kansen voor jongeren, moet nu investeren. Niet wachten tot het misgaat. Bij deze de oproep aan uw raad. Laten we duidelijk zijn vanuit de Partij van de Arbeid, ook richting onze inwoners in deze tijd van verkiezingen, wij staan niet achter bezuinigingen op bestaanszekerheid en kansrijk opgroeien om een paar euro's OZB-stijging te voorkomen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. We gaan naar mevrouw Van Splunter van GroenLinks. Gaat uw gang. Mevrouw Van Splunter: Dank, voorzitter. Moet ik natuurlijk wel op het knopje drukken. Mooi bruggetje van onze collega aan de rode zijkant. Ik sluit me daar helemaal bij aan. En ik moet wel bekennen dat ik af en toe me ook wel een beetje zorgen maak. En als het dan gaat over, angst moet niet regeren, daar ben ik het absoluut mee eens. Maar ik ben af en toe wel een beetje angstig als er gesproken wordt van, we moeten voor onze eigen inwoners als eerste opkomen. En dat we heel kritisch zijn van, geen kostenverhogingen voor hen. Dat door die stelling in te nemen er ook een aantal groepen van onze eigen inwoners buiten de boot gaan vallen.

Dus ik vraag me soms wel eens af als partijen praten over, onze eigen inwoners eerst, of dat echt het totale palet aan de mooie diversiteit van onze inwoners of het daarover gaat. En ik zie al een interruptie. De voorzitter: Dank u voor uw hulp. Mijnheer Duivesteijn, gaat uw gang. De heer Duivesteijn: Dank u wel, voorzitter. Natuurlijk voelt Leefbaar 3B zich daarop aangesproken. Want wij zitten hier natuurlijk namens onze inwoners. U zit hier ook namens onze inwoners. Dus waar doelt u dan op? Als u niet voor onze eigen inwoners, maar verder wilt kijken. De voorzitter: Mevrouw Van Splunter, gaat uw gang. Mevrouw Van Splunter: Sorry, mijnheer de voorzitter. Via de voorzitter. Nou ben ik een beetje van de leg. Even kijken. Ik wil het totale palet aan de diversiteit van al die inwoners wel eerlijk en rechtvaardig benaderen. Dus waar sommigen het een beetje kunnen leien om wat meer te betalen, hebben anderen wat meer ondersteuning nodig. Dus zo kijk ik als ik praat over de inwoners van Lansingerland. Ik ga verder. De voorzitter: De heer Duivesteijn voelt toch nog even de behoefte om daarop in te gaan. Mijnheer Duivesteijn. De heer Duivesteijn: Dank u wel, voorzitter. Met alle voorgestelde wijzigingen die straks in de begroting gaan landen, gaan we afvalinzameling verhogen, 42 euro, afvalbrengstation, 17 euro, riool, 15 euro. En u zegt, de OZB, die willen wij ook wel verhogen.

Dan vraag ik me af, voor welke inwoners zit u hier dan? Want alle inwoners die hier in Lansingerland wonen, zijn onze inwoners. En dat zijn alle diverse inwoners, daar staan wij voor. Maar voor wie zit u hier dan? Als u wel de OZB bij voorbaat al wil verhogen. De voorzitter: Ik ga naar mevrouw Van Splunter. Gaat uw gang. Mevrouw Van Splunter: Dank, voorzitter. Waarschijnlijk voor diezelfde inwoners, maar vanuit een ander ideaal. Dus dat is het antwoord. Want ook die inwoners, de minima, gaan ook met die kostenstijgingen te maken krijgen. Dus die worden extra hard getroffen. Dus nogmaals, de sterke

40/76

schouders dragen de zwaarste lasten. Dat is mijn principe. Verder wil ik mijn tweede termijn, nu mijn tijd nog in het groen staat, ook nog eventjes besteden aan duurzaamheid. Want er was een erge verbazing dat ik daar niet in de eerste periode over begonnen ben. Daar was de heer Van den Beukel nogal verbaasd over. Ik dacht, zal ik hem nog interrumperen dat ik verbaasd ben over het feit dat hij niet snapt dat ik ook nog wat voor de tweede termijn moet bewaren. En hierbij zitten wij ons te beraden als GroenLinks of het een amendement of een motie gaat worden rondom duurzaamheid. Want wij vinden het wel heel belangrijk met alle maatregelen die genomen worden, dat wij wel een garantie hebben dat wij de doelstellingen gaan halen van Parijs. De voorzitter: Dank u wel. Even kijken. Dan de volgende op de lijst is de ChristenUnie. Mijnheer Markus, gaat uw gang. De heer Markus: Voorzitter, dank u wel. Iedereen bedankt voor de inbreng. Of het nou heel veel duidelijker is geworden en we precies weten waar we aan toe zijn qua perspectiefnota, daar moet ik nog eens even op kauwen na deze avond. Ik denk in ieder geval, even vooruit lopend richting de begroting, zijn voor ons een paar dingen van belang. Dat is inderdaad even die analyse van het Cebeon-rapport. Ik heb even de begroting van vorig jaar erbij gepakt en daar inderdaad voor een deel is het uitgewerkt.

Maar daar staat ook het zinnetje dat voor even het hele sociale domein, we richting ‘26 dit nog verder gaan uitzoeken. En dat daarop teruggekomen wordt. Dat is volgens mij waar we naar op zoek zijn met elkaar om daar wat meer duiding op te krijgen. En ik heb zeker niet de illusie dat we daarbij de participatie, of sorry, ik haal nu alles door elkaar heen, maar bij de perspectiefnota daarover van gedachten hoeven te wisselen, maar richting begroting hebben we dat wel echt nodig. Dus wat ons betreft hoeft die toezegging zeker niet vervuld te worden voor de komende raad, maar wel in september. Ik denk dat dat, dan zijn we ruim op tijd ook nog voor de begroting en dan kunnen we als partijen ons daar ook nog op richten. Dus niet pas bij de begroting, maar wat ons betreft in september. En ik hoor wel even van de andere partijen wat ze daarvan vinden. En ik denk dat dat ook heel belangrijk is bij een verdere invulling van de verschillende posten, waar je dan wel of niet op wil versoberen, dat het ook wat meer doel geeft. En nogmaals, wij hebben onze piketpaaltjes geslagen als het gaat om jongeren, minimabeleid en duurzaamheid. Maar laten we dat richting de begroting verder uitwerken. Wat betreft duurzaamheid, ik wacht wel even het amendement dan af wat de overkant daarmee komt. Ik denk dat het goed is om sommige dingen ook duidelijk neer te zetten.

Wat betreft nog een paar zaken, even OZB en de WOZ-waarde loslaten. Daar moeten we ook nog even op kauwen en over nadenken hoe dat nou precies zit. Dus we zien daar de voorstellen wel over verschijnen. Kijk, uiteindelijk moet je denk ik goed uitleggen als je de OZB verhoogt, waar je dat mee doet. En of je dat dan met deze regeling doet, dat weten we ook nog niet zo heel goed nu. Dan even de sociale grondprijs, want dat is volgens mij waar de PvdA op doelt. Het lastige bij dit is, ik vind altijd dat als je een onderzoek uitvoert, dan moet je eigenlijk ook wel de intentie hebben om het te gaan doen, zeg maar eventjes. We hebben het volgens mij in 2021 een keer verhoogd, die sociale grondprijs. Ik vind het even lastig, want je praat volgens mij best wel over een hoop geld. En dat uitzoeken hoeft denk ik ook weer niet heel veel tijd te kosten, want volgens mij kun je dat vrij snel vergelijken. Dus enig inzicht geven wat het oplevert, dat is misschien niet zo gek. Maar ik vind wel dat we heel snel een uitspraak moeten doen als raad of we dat wel of niet willen en dat niet een beetje boven de markt laten hangen. Dat is denk ik ook niet de bedoeling. Dan even de ondergrens maatschappelijk minimum. Terugverwijzen naar beleidsnotities. Het is cirkelredenering, wil ik maar even blijven. Daar gaan we denk ik voor vandaag niet uitkomen.

Nogmaals, wij hebben aangegeven wat voor ons belangrijk is en waar we op willen sturen. En wat voor ons belangrijk is hoe Lansingerland er in de toekomst uit moet komen te zien. En die lijn houden we vast ook richting de begroting. En of

41/76

wij onze punten inderdaad nog in een amendement of zo gaan gieten, moeten we even over nadenken of dat handig is of dat het alleen maar zorgt voor een hoop onduidelijkheid. Maar daar komen we nog op terug. Dat was hem denk ik even voor de… Eén ding nog even, die indexaties. Daar hebben we natuurlijk in het verleden ook wel eens een keer een amendement over aangenomen. Kijk, het klinkt natuurlijk heel sympathiek om te zeggen, die GRJR-indexatie doen we naar beneden. Maar als we vervolgens worden geconfronteerd met het feit dat de GR toch een hogere vaststelt, dan hebben we weer een tegenvaller. Dus ik weet niet of dat nou de geëigende route is. Of dat we niet beter kunnen inzetten op verlaging en dan met andere gemeenten daar het gesprek over voeren. Dat was hem even voor de tweede termijn, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan wij naar D66. Mevrouw Den Heijer, gaat uw gang. Mevrouw Den Heijer: Dank u wel. Ook vanuit ons bedankt aan alle raadsleden, politieke partijen voor de discussie hierover. Wat ons is bijgebleven zijn een paar vraagstukken, die noem ik gewoon even kort. Eén is bijvoorbeeld de vraag van, is de franje er al helemaal af? En dat is toch wel een interessante vraag, want dat blijft natuurlijk ook een politieke vraag. De één noemt het sportboxen, de ander het mobiele servicepunt.

Dan heb je ook nog de kerstbomen of de hanging baskets of het gratis afval ophalen, wijkbrandweerman of de plannen voor de kinderboerderij. Iedereen heeft daar zo zijn eigen ideeën bij. Dus wat dat zal betekenen, daar komen we later over te praten. Maar het blijft een interessante vraag, ook omdat wat het college nou verstaat onder het minimum, is voor ons ook niet helemaal transparant. Ik weet, daar blijven we ook een beetje in verwarring over achter. Maar goed, wat ik al zei, het blijft natuurlijk uiteindelijk een politieke afweging en eentje die we bij de begroting straks moeten maken. Met alle bedragen hopelijk op tafel, zodat we ook dit keer met elkaar al onze gedeelde ambities van de raad goed verwoord krijgen en we ook richting kunnen geven. En dat we ook later in het proces gezamenlijk niet tot verrassingen komen te staan. Een andere uitspraak die natuurlijk ook is blijven hangen bij veel partijen is, laat de angst niet regeren, want meestal valt het dan wel mee. Die reactie van Leefbaar 3B is heel hoopvol, maar of het nou helemaal realistisch is. Het klinkt mooi, maar ik zou daar nog een ander Nederlandse slogan tegenaan willen zetten, is dat, hoop is ook geen goede strategie. Dus we moeten ook vooral ons voorbereiden op het ergste. En daar blijven wij ook bij.

Voor de rest weten wij ook niet of we nou heel veel wijzer zijn, dat klinkt natuurlijk een beetje bot, maar of we nou heel veel wijzer zijn geworden over deze perspectiefnota en hoe we verder gaan. We hebben kritisch meegeluisterd. We hebben dingen geleerd. De voorzitter: Ik ga u even onderbreken, want de heer Duivesteijn wil graag reageren. De heer Duivesteijn: Dank u wel. Ik zou niet willen beweren dat wij hier op hoop varen, want wij hebben hele concrete voorstellen gedaan hoe we 2026 gedekt kunnen krijgen. Bijvoorbeeld door het inzetten van een gemiddeld overschot van de algemene reserve. En daar was u zelf op tegen. Maar als u weet dat u elk jaar anticipeert op een overschot, waarom bent u daar dan op tegen? De voorzitter: Wij gaan terug naar mevrouw Den Heijer. Mevrouw Den Heijer: We hebben gezegd dat we daar de afgelopen tijd op tegen waren, maar dat we ook voortschrijdend inzicht hebben dat we daar best over willen praten als dat zo is. Want wij zien natuurlijk ook wat daar gebeurt. En volgens mij heb ik dat ook in mijn eerste termijn aangegeven, dat dat een punt is waar wij over mee willen denken. Dus dat klopt ook dan niet helemaal. Dus ik hoop dat dat voldoende is voor nu. Wat ik wilde zeggen is dat we nog even naar onze zorgpunten hebben gekeken. En hoe daar is op gereageerd, ook door het college en door de

42/76

andere partijen. Zoals onze zorgpunten waren de jeugd en de duurzaamheid. De voorgestelde bezuinigingen bij de jeugd. De wethouder Hoek was natuurlijk lang aan het woord. En dat is ook logisch, want het is een heel lastig dossier. Maar we waren ook wel weer een beetje bezorgd. Want aan het begin werd ook gezegd, we moeten korten, want anders valt het systeem om. We moeten de basis in stand houden, maar tegelijkertijd versoberen. Dat is ook wel weer lastig te rijmen, vonden wij. En hij noemde ook wel een paar concrete dingen. Dus het lijkt me heel relevant om die discussie door te zetten. En zeker wanneer het gaat over, we moeten niet door het ijs zakken. Dat zijn allemaal best wel woorden waarvan je schrikt. En waar je toch wel weer een beetje angstig van wordt, wat we dus allemaal eigenlijk graag niet willen. Maar we gaan nog in beraad hierover of wij nog hierover met een motie of amendement zouden moeten komen om dit te veranderen. En dan het tweede punt is duurzaamheid. Het korte antwoord van de wethouder was voor ons eigenlijk helder. De doelen kunnen uit beeld te raken door de bezuinigingen. En wij vinden dat die doelen scherp in beeld moeten blijven. Daarom stellen we ook hiervoor een motie of amendement over op. In ieder geval in samenwerking met de collega's van GroenLinks en de ChristenUnie. En daarbij wil ik het laten. Mijnheer de voorzitter, dank u wel.

De voorzitter: U bent toch nog niet helemaal klaar, want de heer Azzouzi heeft een interruptie. De heer Azzouzi: Dank u wel, voorzitter. Ik had gevraagd of de fractie te reflecteren op het sociaal grondprijsbeleid. Kan D66 dat ook doen? Mevrouw Den Heijer: Nee, sorry, dat laat ik even zitten voor nu. De voorzitter: Goed. Ik zou bijna zeggen, hoop doet leven, maar dat, is ook een mooie gezegde. Wij gaan naar de VVD, mijnheer Van Santen. De heer Van Santen: Dank u wel, voorzitter. Allereerst iets over de perspectiefnota. Daar kan ik me wel behoorlijk aansluiten bij mevrouw Den Heijer wat dat aangaat. Kijk, wij zijn wel voorstander van af en toe iets anders te proberen. Want we roepen daar natuurlijk ook het college op als het gaat om, kijk naar de eigen organisatie. En dan moet je ook naar dit soort dingen kijken. En ik wil complimenten geven aan de ambtelijke organisatie hoe goed zij ons mee hebben genomen de afgelopen maanden in dit hele proces. Dat hebben ze uitstekend voorbereid. Wat dat betreft, aan de ambtenaren heeft het niet gelegen. Kijk ik dan naar het resultaat ervan, dan als het gaat in termen van snelheid van de vergadering, als dat het zou zijn, het criterium, denk ik dat we heel goed geslaagd zijn. Want ik denk dat we een hele relatief snelle vergadering hebben. Maar dat zal niet het criterium zijn.

Als ik dan kijk naar het criterium duidelijkheid en inzicht, dan valt ons dat toch wat tegen. En dan hebben we onze twijfels over deze methode of je die dan ook de volgende keer moet hanteren. Dan zijn we erg blij met de uitspraak van de heer Fortuyn over als er bezuinigingen komen op mobiliteit dat dat niet ten koste gaat van verkeersveiligheid. Daar zijn wij blij mee. En ongetwijfeld andere partijen ook. Wij zullen met twee amendementen komen, zoals het er nu uitziet, op de uitgangspunten. Dat is het loslaten van het corrigeren van het OZB-tarief voor wijziging van de huizenprijs. Natuurlijk nemen we de toegezegde informatie mee die we krijgen. Dus misschien leidt dat wel niet tot een amendement. Maar dat weten we natuurlijk niet. En we gaan broeden op een uitgangspunt om de groei van de ambtelijke organisatie tegen te gaan, gezien de financiële situatie nu van deze gemeente. En tot slot, voorzitter, waren we in dat kader blij met de woorden van de heer Hoek, die op een gegeven moment zei, meer doen met minder. En hij had het over meer efficiëntie. Dat is precies wat wij bedoelen. Dank u wel.

43/76

De voorzitter: We gaan naar het CDA. Mijnheer Van den Beukel. De heer Van den Beukel: Voorzitter, dank u wel. En ook aan de collega's, sorry, aan de collegeleden, voor hun beantwoording. En voor de poging tot verheldering, die niet volledig is geslaagd, zeg ik maar eventjes. Met alle waardering voor de inzet. Ik begin toch echt bij de perspectiefnota. De heer Van Santen is echt diplomatieker dan ik. Waarvoor veel waardering. Maar ik vind het lastig om daar positief over te zijn. En het gaat niet om mijzelf, maar het gaat om onze inwoners. Die moeten deze stukken ook kunnen begrijpen, kunnen meemaken, snappen hoe het er hier aan toe gaat, financieel, in onze gemeente. En als ik toch een vraagteken heb genoteerd bij, wat is het minimum. En bij die percentages, waar komen die nou vandaan, wat ligt daaronder? En een vrij eenvoudige vraag over de OZB, waardeontwikkeling, die kan niet worden beantwoord. Dan vind ik het toch een teleurstellende avond als het gaat om transparantie. Andere zaken zijn wel verhelderd. Blij met het antwoord van mevrouw Cnossen op, hoe zat het met de Wmo. Daar heb ik duidelijkheid op gekregen, dat is heel fijn. Waar de duidelijkheid wel ook ontbrak, is bij de heer Hoek als het gaat om jeugd en de wet participatie. Dus daar wil ik graag nog even verheldering krijgen of die toezegging ook ziet op participatie. Ik bedoel de Participatiewet.

Ik zie de heer Markus knikken. Wat mij betreft in elk geval zeker wel. Maar ik zou het graag verhelderd zien, want ook daar is die ons volgens mij nog echt een antwoord schuldig. Waar ik ook mijn teleurstelling over wil uiten, is over de tuinbouw. Er is inderdaad een Horti Science Innovation Center opgericht. Er komt ook een Horti Science House. Dat is overigens een privaat initiatief. Dus dat is mooi dat het er komt. Maar dat is niet aan de gemeente per se te danken. Er wordt meegewerkt en dat is goed, maar het is een ondernemer. Als er langjarig nul euro in de begroting overblijft, in het Horti Science Innovation Center worden tien taken belegd van de zeventig uit de uitvoeringsagenda, dan is mijn zorg dat er die zestig overige taken, waaronder hele basale dingen als het vitaal houden van het cluster die polders langslopen, kijken waar gaat het goed, waar gaat het niet goed, dat daar een stuk dood neervalt. En dat zou volgens mij echt onwenselijk zijn. Dus ik zou echt toewensen dat de wethouder daar ook in de begrotingsonderhandelingen binnen het college zich hard voor gaat maken om daar een zekere basis overeind te houden. En anders duidelijk te maken aan de raad hoe hij er dan voor gaat zorgen dat die zeventig taken ofwel niet meer nodig zijn of elders belegd worden. Voorzitter, we gaan de zomer in.

Ik wens het college een hoop wijsheid toe om van dit debat, wat niet een hoop verschillende kanten uitgaat, om daar goed chocola van te maken. En ik wens hen en ons toe dat we een mooie begroting tegemoet zien. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar de heer Bik van WIJ Lansingerland. Gaat uw gang. De heer Bik: Dank u wel, voorzitter. WIJ Lansingerland constateert al jaren dat we een prachtige gemeente zijn. Zelfs voor 2010. En in ieder geval vanaf 1975, want toen heb ik het zelf van dichtbij kunnen meemaken. Dat is de verdienste van alle partijen en alle inwoners van Lansingerland, jong en oud. Voor het ontzien van de jeugd en ouderen, horen we heel veel steun vanuit de raad. En aan het college dan ook de oproep om dit geluid toch mee te nemen in het proces richting de komende begroting. En als daar een motie of amendement voor nodig is, dan willen we daar graag een bijdrage aan leveren, eventueel samen met D66. In ieder geval op het gebied van jeugd. Een sterke samenleving heeft in de volle breedte een goed en stevig vangnet, zoals ik al eerder aangaf. Wij zullen altijd blijven knokken voor jongeren en ouderen die een steuntje in de rug hard nodig hebben. En de algemene reserve kan daar, waar nodig, wat WIJ Lansingerland betreft, prima voor worden ingezet.

En ik wil ten slotte de wethouder ook nog danken voor de toezegging om met de sportverenigingen in gesprek te blijven. Dank u.

44/76

De voorzitter: Maar u bent ook nog niet klaar, want de heer Van Santen heeft een interruptie. Mijnheer Van Santen. De heer Van Santen: U zegt, de algemene reserve kan ervoor worden ingezet. Ik ken WIJ Lansingerland ook als een partij die een goede algemene reserve altijd erg heeft gewaardeerd. Hoe moet ik dat dan zien? Want de accountant maakt zich zorgen over de snel dalende algemene reserve, hebben we net gehoord. De voorzitter: Mijnheer Bik. De heer Bik: Volgens mij heb ik in de eerste termijn reacties gehoord over, in de magere jaren kunnen we de algemene reserve inzetten, in de vette jaren is het juist tijd om te bouwen. Ik denk dat we daar waar het een keer het moment is om de algemene reserve in te zetten, en daar zijn we inderdaad altijd vrij terughoudend in geweest, dat het is als we die mensen die dat steentje in de rug hard nodig hebben, daar ook echt gebruik van laten maken en ze niet in de sloot laten vallen. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we tot slot naar de heer Duivesteijn van Leefbaar 3B. Gaat uw gang. De heer Duivesteijn: Dank u wel, voorzitter. In eerste termijn had ik het over de angst. Dat we de angst niet moeten laten regeren. Dat we de rust moeten bewaren en vooral niet te gek gaan doen. Ik ben blij dat andere partijen die boodschap overnemen. En blij dat we op veel punten elkaar vandaag vinden.

Onze fractie zegt eigenlijk altijd, wij bezuinigen niet op veiligheid. Schoon, heel en veilig. En voor ons ligt het geloof, de hoop, dat dat zo blijft. Natuurlijk vindt ook onze fractie het belangrijk dat niemand door de ondergrens zakt. Maar we kunnen nu niet zeggen, breng geen maatregelen in beeld. We weten niet welke maatregelen dit zijn. Dus onze fractie wil graag zien welke maatregelen dit zijn. En als het voor ons wel door een ondergrens gaat, dan amenderen wij die er bij de begroting gewoon weer uit. Ik moet wel zeggen dat ik het vervelend vind dat we gefragmenteerd informatie krijgen. Wethouder Cnossen geeft specifieke voorbeelden waar we op bezuinigen als we de pijn en gezondheid halveren. Maar zoals de heer Markus ook aangeeft, die voorbeelden hebben wij nooit eerder als raad gehad. De commissie heeft geen flauw idee waar we het hier over hebben. Wij kunnen dit niet beoordelen. Wij kunnen alleen sturen op informatie die we wel hebben. En ons is op het hart gedrukt dat we niet door het ijs zakken. En dat wettelijke taken en zorgplichten uitgevoerd kunnen worden. En dat er geen sprake is van een totale afbraak. Dus ik zou ook willen vragen of het college straks bij de begroting echt heel duidelijk in beeld wil brengen welke maatregelen nou naar aanleiding van deze besparingen op deze standaarden, deze staven, waar die uit voortgekomen zijn.

Dat die hier uit voortgekomen zijn. Dan weten wij precies wat wij hier vandaag gedaan hebben. Ik ben wel blij dat de wethouder Fortuyn aangeeft dat we niet weer een richting ingaan zoals bij vorige begrotingen, waarin alle moties en amendementen teruggedraaid worden. En blij dat hij gemotiveerd en duidelijk gaat aangeven waar hij dan nog wel aan wil tornen. Over het knoppenboek wil ik nog zeggen, we krijgen dan wel niet twaalf miljoen zoals de wethouder aangeeft, maar ik hoop echt dat we dit jaar een flink aangevulde gereedschapskist hebben. Terugkomend op het Cebeon/Rijnconsult rapport. We betalen dus 6,6 miljoen meer aan jeugdzorg dan we krijgen van de Rijksoverheid. Niet op jeugd, maar op jeugdzorg specifiek. En de wethouder geeft aan dat we 550.000 euro hebben gevonden op de begroting FRJR. Dat is 8 euro van de 100. Ik vind echt dat we nog die resterende 92 euro in beeld moeten krijgen. Over de algemene reserve. Ik ben blij om te horen dat het college het voorstel van Leefbaar 3B en andere partijen omarmt om een gemiddeld overschot in te zetten. Ik wil graag vernemen of het

45/76

college dat toezegt dat mee gaat nemen als uitgangspunt richting de begroting of hier een vastgesteld uitgangspunt voor nodig heeft als amendement. En dan wil ik nog even reflecteren op de OZB, want er moet mij echt iets van het hart. Er wordt hier in deze raadzaal wel eens gedaan alsof we ons moeten schamen dat ons OZB-tarief gemiddeld lager dan het landelijk OZBtarief ligt. Wij zijn hier super trots op. Dat we het hier zo goed hebben gedaan, dat we daarbij niet onnodig onze inwoners belast hebben. Daarvoor zitten wij hier toch. Dat je niet ongegeneerd gewoon maar belastingen verhoogt omdat het kan. Je verzint het toch niet om stellig te roepen dat we de OZB met 30 procent moeten verhogen, alleen maar omdat er een korting in het gemeentefonds zit. Dat het slechts om een paar tientjes gaat is echt veel te kort door de bocht ook. Er liggen voorstellen tot honderdtwintig euro meer betalen per jaar. En als je dat optelt met alle andere lastenverzwaringen komen we tot tweehonderd euro per huishouden meer. De voorzitter: Ik ga u onderbreken. Voordat ik de heer Azzouzi het woord geef, ga ik u ook even attenderen dat uw tijd ook bijna om is. Dus u kunt nog kort even reageren op de heer Azzouzi. De heer Azzouzi: Dank u wel, voorzitter. Ik neem aan dat Leefbaar 3B hier ook zit voor andere inwoners, voor kwetsbare inwoners, waarop ook bezuinigd gaat worden en de jongeren die hier wonen.

Dus ja, hoe kijkt Leefbaar daar tegenaan? De voorzitter: Mijnheer Duivesteijn, in het laatste stukje van uw tijd. De heer Duivesteijn: Ik ga afronden, voorzitter. En daar zit het antwoord in. De minima waaraan gerefereerd werd, waar de kosten ook voor stijgen, we hebben hele mooie regelingen voor inwoners die de rekening niet kunnen betalen. En die krijgen een kwijtschelding. Dus de rekening landt per definitie bij middeninkomens. En ja, ik was wel aanwezig bij de beeldvorming. We zien graag een voorstel genoeg tegemoet van de PvdA op de grondprijzen en dan gaan we er dan naar kijken. Nu het allerlaatste zinnetje. Wij hebben geen hoop, maar geloof. Geloof dat we dit jaar wel oplossen, want er komt nog een septembercirculaire en we hebben goede voorstellen gedaan om het tekort te dekken. Dus wij kijken met vertrouwen vooruit. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Goed, dank u wel. Dit was de tweede termijn van de kant van de commissie. Ik kijk even naar het college, heeft u behoeft aan even schorsen of zegt u, wij kunnen gelijk van start. Ja? Dan gaan wij… Het wordt natuurlijk, het is een lange zit, maar misschien moeten we nog even geconcentreerd blijven bij de tweede termijn van het college. Mijnheer Fortuyn. Beantwoording college De heer Fortuyn: Dank u wel, mijnheer de voorzitter. Dank u wel voor de tweede termijn inbreng.

Ik begrijp de worsteling, daar waar het gaat om die perspectiefnota. Dat je inderdaad op onderdelen te weinig kleur hebt van, waar bezuinig ik dan op? Maar dat is een beetje het oude begroten. Dat is namelijk die kadernota. En dan hadden we hier nu al een hele rits aan amendementen, moties, meer dan wat nu aangekondigd is, voor ons hier op tafel liggen. Omdat bepaalde bezuinigingen die wij genoemd zouden hebben, dan weg geamendeerd zouden worden. Dat was de bedoeling niet. De bedoeling was om met elkaar, wat voor gemeente willen wij nou zijn? En dat gemeentefonds, dat wordt mede bepaald door de belastingcapaciteit die wij als Lansingerland hebben. En we hebben een lofzang gehad over de kwaliteit van de gemeente Lansingerland. Of het nou de bibliotheek is, twee stuks, drie, vier stuks. Of het nou het zwembad is. Je kan allerlei voorbeelden noemen hier. Maar het is niet gratis. Dat moeten we ons

46/76

ook realiseren. En ik vind ook, als de OZB, u heeft het over lastenverzwaringen, dat hebben meer partijen. Maar ik ga er toch wat van zeggen. Natuurlijk, afvalstoffenheffing gaat omhoog. Om een aantal redenen. Maar de gasprijs is ook omhoog gegaan. Het moet ook wel verbrand worden voor een deel. Het ophalen, de vrachtwagen, de brandstof, alles is duurder geworden. Dat kunnen wij niet, als we dat belasting- of OZB-knop niet aanraken, zouden we dat een beetje een vreemde zaak vinden. Dus je moet wel die indexatie doen. Die doen we in principe ook. De voorzitter: Ik ga u even onderbreken, want interruptie van de heer Van Santen. De heer Van Santen: Voorzitter, u heeft het over het prachtige voorzieningenniveau, daar is niemand het oneens. Maar onze burgers betalen, we hebben het allemaal over dat mooie tarief dat gemiddeld lager is. Dat is maar een rekeneenheid. De burgers kijken alleen maar, wat moet ik betalen in euro's en dat is hoger dan het landelijk gemiddelde. De voorzitter: Ik ga terug naar de heer Fortuyn. De heer Fortuyn: Het is niet hoger dan het landelijke gemiddelde. Ik heb gezegd dat, het ligt ongeveer op het landelijke gemiddelde, in de laatste vergadering. Los daarvan, en u onderbreekt mijn betoog even, gaan natuurlijk allerlei zaken wel omhoog. Of het nou het riool is, et cetera. Dus wij zien ook die lastenverzwaring.

Tegelijkertijd zien we ook dat er allerlei cao's afgesloten worden in de afgelopen jaren. En ook dit jaar weer. Inclusief de ambtenaren aan de overkant. Maar ook de normale werknemer, maar ook de AOW. Ik heb van de week genoten van het feit dat ik 14 euro 29 erbij krijg per maand. Dat is geweldig. Dat is 2 procent. Nog geen pakje shag trouwens, dus daar heb ik niet zoveel aan. Dus er is ook, de andere kant van het verhaal is dat er ook een andere kant is, dat er ook een inkomensstijging is. En dat geldt ook voor de uitkeringen, de gekoppelde uitkeringen, et cetera. Dus laten we nou niet doen alsof de lastenverzwaring niet kan. Maar ik ben het helemaal eens als het enigszins niet hoeft en alles in redelijkheid en billijkheid is. En ik heb ooit wel eens een keer een voorstel langs zien komen, kunnen we niet Lansingerland in laten groeien? Dat is een beetje weg nu. Maar ik vind wel dat de OZB-discussie een klein beetje, en de lastenverzwaring ook een klein beetje, in perspectief gezet moet worden. Dat gezegd hebbende, mijnheer de voorzitter… De voorzitter: Ik ga u even onderbreken, want de heer Azzouzi heeft een interruptie. De heer Azzouzi: Voorzitter, ik wil de wethouder wel aangeven dat wij dat hebben voorgesteld, net als vorig jaar. We hebben dat voorgesteld om dat te laten ingroeien, de OZB. Dus dat is geen juiste constatering.

De voorzitter: Dit is geen vraag, maar dit is even voor de notulen wel goed. Mijnheer Fortuyn. De heer Fortuyn: Voor de notulen, u heeft er geen meerderheid voor gehaald. Goed, dan even inhoudelijk nog op een paar zaken. Er komt tussen de fase van het vaststellen van de perspectiefnota op 3 juli, dus we krijgen amendementen van sommige dingen, dat heb ik u al verteld, gaan wij natuurlijk aan de begroting werken. En binnen die begroting, we hebben gezegd tegen u bij de start van deze vergadering, we gaan op twee zaken koersen. Vijf en zeven miljoen. Ik heb daar geen bevestiging nog van gehad, maar dat hoor ik dan in de raad wel straks. En dat worden ook scenario's met bezuinigingen. En we hopen dat we minder hoeven te bezuinigen. Dus in die hele rits van bezuinigingen gaan wij keuzes maken. Maar we gaan u wel kond doen van het feit welke bezuinigingen er nog meer waren. Zodat het inderdaad kleur en andere keuzemogelijkheden mogelijk zijn om hetgeen de keuze van ons te beïnvloeden. Het is

47/76

een andere fase. We hebben nu gezegd, welke gemeente willen we zijn? Vandaar mijn reactie ook op de OZB. Dan kom ik op het grondbeleid. Heel eerlijk gezegd, ik heb getracht in de eerste termijn al aan te geven of eigenlijk op de vraag die herhaald werd tussendoor, ik vind dit geen discussie voor de begroting. Want als je minder grondopbrengst hebt, dan heb je gewoon verlies in de grex. En dat komt gewoon straks in je algemene reserve terecht, ja of nee. En waar en wie en wat en waar willen we dan bouwen? En welke grond hebben we dan nog zelf om invloed uit te oefenen? Dat weten we allemaal niet. Dus ik zou bij voorkeur, ik adviseer u echt, hier moet je een aparte discussie over voeren. We hebben, als het goed is, nog rond de zomer, maar ik weet niet of het agendatechnisch kan, maar ik heb het zelf ook nog niet gezien. Maar u weet dat wij heel druk doelende zijn met studio's en sociale woningen, ook hier in Wilderszijde. We zijn met een ander programma bezig. Dus ik zou echt adviseren, houd deze even buiten de begroting. Het heeft alleen maar effect op je algemene reserve en je weerstandsvermogen, et cetera. Het is een heel andere discussie. Ik zou hem het liefst parkeren. Dus dat is mijn advies aan u. Dan heb ik nog, die heb ik beantwoord. Ik ben een beetje geschrokken over de teleurstellingen die CDA geuit heeft. Maar dat is meer persoonlijk. Ik vind het jammer.

Zeker als het over transparantie gaat. Want als er één college zit, denk ik, die transparant probeert te zijn, dan is het dit college. Mijnheer de voorzitter, ik wou het hier maar bij laten. Dank u wel. De voorzitter: U bent nog niet helemaal klaar, want de heer Azzouzi heeft nog een interruptie. Gaat uw gang. De heer Azzouzi: Dank u wel, voorzitter. De wethouder zegt, kunnen we dat parkeren en buiten de begroting houden? Maar het is toch een onderdeel van, wat voor gemeente willen we zijn? Willen wij die woningen, sociale woningen gaan versnellen, bouwen voor onze inwoners, alternatieve woningen versnellen of niet? Dat is de vraag. De voorzitter: We gaan terug naar de heer Fortuyn. De heer Fortuyn: Dat verandert mijn advies niet. De voorzitter: Goed, ik kijk even. De heer Van den Beukel, die had ook nog een interruptie. Gaat uw gang. De heer Van den Beukel: Ja, voorzitter, op de heer Fortuyn. Ik vind het vervelend als hij teleurgesteld naar huis gaat, dus dat ontlokt toch weer een reactie. Voorzitter, ik heb geen enkel moment, als het zo over is gekomen, dan wil ik dat corrigeren, gesuggereerd dat er informatie is achtergehouden. Het punt is, en dat heb ik ook collega's horen zeggen, het is nou moeilijk navolgbaar wat nou wat is. De heer Duivesteijn maakte dat het meest concreet met zijn voorbeeld over sport.

En die navolgbaarheid, die is gewoon belangrijk voor een goed debat. En dat moet beter. Dat was mijn punt. De voorzitter: Helder voor de verduidelijking, dank u wel. Even kijken, wij gaan naar de heer Hoek, neem ik aan. Gaat uw gang. De heer Hoek: Dank u wel, voorzitter. Het CDA heeft nog een vraag gesteld over de participatie. Ik ga er dan maar vanuit dat dat een verheldering is over de BUIG-gelden en de vangnetuitkering. Anders kan ik hem moeilijk duiden. U heeft daar vragen over gesteld. De beantwoording komt eraan. En bij de vangnetaanvraag over 2023 hebben wij maatregelen aangekondigd om het BUIGtekort…

48/76

De voorzitter: Ik wil u met alle liefde de ruimte geven, maar ik zie dat aan de non-verbale communicatie van de heer Van den Beukel. Maar ik gun hem toch even de tijd kort om heel even toch te duiden waar het precies over gaat. De heer Van den Beukel: Voorzitter, de BUIG is ook buitengewoon boeiend. Mijn vraag ging over dat huiswerk dat verricht zou zijn op het vlak van de Wet participatie en jeugd. En dat huiswerk op het vlak van de Participatiewet, of hij dat mee kan nemen in die brief die hij heeft toegezegd over jeugd aan de heer Markus. De voorzitter: Is de vraag nu helder voor de heer Hoek? De heer Hoek: Ja, de beantwoording is zo mogelijk nog eenvoudiger. Ja, dat kan ik toezeggen. En dan was er nog een vraag van het CDA over het hele Horti Science... De voorzitter: Even, ik ga nog even terug, want de heer Markus had nog even interruptie, denk ik, op dit punt. De heer Markus: Ik heb altijd gehoord dat toezeggingen SMART moet zijn. Dus is het dan per september? Want ik heb liever dat het goed uitgezocht wordt. Het gaat even over het zinnetje wat in de begroting staat vorig jaar. Dat het goed uitgezocht wordt met een goede onderbouwing. En dan is september wat ons betreft het uiterste. Dus als dat toegezegd kan worden, dan is het helemaal goed. De voorzitter: Ik zie dat de heer Van den Beukel ook ja knikt, dus dan denk ik dat dat helder is. Maar gaat u verder.

De heer Hoek: Nee, dat is prima. Dat is een toezegging. Over het hele Horti Science visie. Die gaan we natuurlijk niet loslaten en hem laten gaan. Ik bedoel dit, we hebben ook nog onze reguliere glastuinbouw inspanningen. De poldertochten, zoals u weet, die gaan gewoon door. Ik ben zelf straks zit ik in het bestuur van het HIC. Dus we gaan zeker niet al deze zaken loslaten. Maar wij denken dat we het vliegwiel hebben aangezwengeld en nu komt de cruciale fase dat het bedrijfsleven en de private investeringen het zo langzamerhand gaan overnemen. En daar hebben we alle vertrouwen in gezien de gesprekken die gevoerd zijn. De voorzitter: Dit was uw bijdrage? Dan kijk ik naar de heer Muis. Had u nog? Nee? Mevrouw Cnossen? De burgemeester? Ook niet Dan zijn wij aan het eind gekomen van de tweede termijn van het college. Traditiegetrouw zou ik moeten vragen aan u of het een hamerstuk is, maar ik heb al gehoord dat er een aantal moties en amendementen zijn aangekondigd. Dus het wordt een bespreekpunt en ik vermoed zomaar dat het ook een lang bespreekpunt gaat worden in de komende raad. De raad van 3 juli, neem ik kwalijk. Ik wens u heel veel sterkte bij al het huiswerk wat u op uw schouders genomen heeft. Dan sluiten we daarmee het agendapunt 4.a af.

Ik weet niet of er behoefte is om heel even vijf minuten een plaspauze te doen of zegt u, we gaan gewoon onverdroten voort? Vijf minuten even, ja. We gaan vijf minuten even schorsen en dan zijn we tien over negen hier weer terug. Schorsing 4.b Meerjaren Prognose Grondexploitaties 2025

49/76

De voorzitter: Dames en heren, wij gaan weer verder. Als u allemaal even uw plaats in wilt nemen, dan gaan wij verder met het volgende agendapunt. Mijnheer de Ruiter, mijnheer Halkes. Mijnheer Bik, als u ook de plaats wilt innemen, want we gaan beginnen. Goed. Het is tien over negen geweest, dus de schorsing is voorbij. En we gaan nu weer verder met het volgende agendapunt. En dat is over de Meerjaren Prognose Grondexploitaties 2025. Dit is een jaarlijks terugkerend agendapunt en de raad moet jaarlijks de grondexploitaties vaststellen. Dit is een jaarlijkse herziening van de ramingen van de kosten en opbrengsten van grondontwikkelingsprojecten over een langere periode. Het doel is om de grondexploitatie up-todate te houden met de laatste inzichten en veranderingen in de projecten en om de financiële gevolgen hiervan in kaart te brengen. Er staan een flink aantal gevraagde beslissingen voor de komende raad, de raad van 3 juli. De heer Ruijtenberg: Als u mij toestaat voor een klein ordevoorstel. Dit punt wordt behandeld door de heer Fortuyn en die zie ik nog niet aanwezig, dus misschien handig als we even wachten tot hij er is. Of dat iemand hem even haalt bij de rookpaal. Ik, bijvoorbeeld. Ik wil graag gaan naar de rookpaal. 12,50 kost mij het, dus minder dan hem. De voorzitter: Even kijken, want u hebt wel een punt.