[BV25.0048] Verslag Commissie Algemeen Bestuur d.d. 7 mei 2025 (openbaar)

VERSLAG Commissie Algemeen Bestuur Corsanummer

: BV25.0048

Datum vergadering

: 7 mei 2025

Aanwezig in de raadszaal Commissieleden Leefbaar 3B : Johan Philippens, Terry Duivesteijn, Leon Erwich WIJ Lansingerland : Mark Bik, Ton Jansen, Paul Zantman CDA : Jan-Willem van den Beukel, Job Halkes, Wouter de Ruiter VVD : Matthijs Machielse, Ed van Santen, Eric Kampinga D66 : Brecht Weerheijm, Erik Jonker CU : Kees-Willen Markus, Bram Oostdijk GroenLinks : Marko Ruijtenberg, Manon van Splunter PvdA : Hamid Azzouzi, Nanno Scheringa, Sonnie Biharie, Valmir Xhemaili VOOR Lansingerland : Petrine van Olst Wethouders

: Simon Fortuyn, Leon Hoek

Voorzitter Commissiegriffier

: Jan Jumelet : Lianne van den Houten

Afwezig VVD D66

: Nathalie van Bakel : Bert Bakker

1. Opening en mededelingen voorzitter De voorzitter: Goedenavond, het is acht uur, we gaan starten. En als u ook zover bent, dan gaan we echt starten. Welkom aan een ieder, ook aan de heer Markus, precies op tijd. Leden van de commissie en ook de extra leden vanavond die met name ook aanwezig zullen zijn bij het agenda punt 5.a. U mag ook de rest van de avond natuurlijk aanwezig blijven, het is heel interessant, de commissie Algemeen Bestuur, dus van harte welkom. Ook welkom op de tribune, de ambtenaren, de pers en andere belangstellenden wellicht aan de webcast. En uiteraard ook de wethouders van harte welkom. 2. Inspreker(s) De voorzitter: We hebben een agenda voor ons allemaal en dan ga ik eigenlijk met uw welbevinden direct door naar punt 2. Dat zijn de insprekers en die hebben we niet vanavond. 3. Vaststelling verslag vorige vergadering De voorzitter: Dus dan brengt het ons gelijk bij punt 3, de vaststelling van het verslag van de vorige vergadering. We hebben geen wijzigingen of iets dergelijks ontvangen, dus we

1/45

gaan ervan uit dat het verslag overeenkomstig vastgesteld kan worden. Dan is het bij deze vastgesteld. 4. Vaststelling agenda en inventarisatie rondvragen De voorzitter: Gaan wij naar punt 4 van de agenda. Vaststelling van de agenda, inventarisatie rondvragen. Bij dat laatste, gelijk te beginnen, er zijn geen rondvragen binnengekomen. Dus dat wordt vanavond een kort punt. Vaststelling van de agenda, de agenda zoals die nu voor ligt, kunnen wij daarmee uit de voeten? En heeft u geen wijzigingen, dan gaan we de agenda zoals die verspreid is ook volgen. 5. Bespreekpunten 5.a Begrotingsvarianten richting Perspectiefnota 2026 - afwijkende spreektijd 5' 1e/3' 2e termijn De voorzitter: Brengt ons dat al heel snel bij punt 5, de bespreekpunten. En het eerste bespreekpunt is 5.a. Dat is het bespreekpunt dat met name vanuit het college is gekomen rondom de begrotingsvarianten richting de Perspectiefnota ‘26. En het college heeft een brief gestuurd afgelopen 15 april met daarin een voorkeursvariant. En belangrijker nog, daar zijn ook een drietal vragen gesteld die vanavond ook centraal zullen staan. En die drie vragen, ik ga ze toch maar even herhalen, ook voor de mensen thuis.

De eerste vraag, bent u het eens met de door het college voorgestelde voorkeursvariant? De tweede vraag is, indien u het niet eens bent met de voorkeursvariant van het college, welke variant heeft dan uw voorkeur? En als derde, welke punten wilt u meegeven aan het college bij het uitwerken van de voorkeur in de Perspectiefnota ‘26? Ik ga u aan de voorkant alvast één ding meegeven. En dat is dat de bedoeling is, en zo hebben we hem ook in de voorbereiding naar vanavond ook met elkaar besproken, is dat we willen toch proberen dat er een goede duiding is voor het college, zodat zij inderdaad aan die perspectiefnota kunnen gaan werken richting juli. En uiteindelijk ook voor de begroting voor dit najaar. Dus er ligt ook wel iets op onze schouders als commissie om te proberen om een hele duidelijke duiding mee te geven die ook werkbaar is voor het college. Dank voor uw appje, mijnheer Ruijtenberg. Ik wilde openen de eerste termijn van de commissie. Voordat ik iemand het woord geef, even nog erop attenderen, we hebben de spreektijd van vijf minuten eerste termijn, drie minuten tweede termijn, plus één minuut voor interrupties, dus negen minuten. U weet hoe het werkt. En als we ons proberen een beetje te houden aan de spreektijden, dan denk ik dat we een heel eind komen. Ik ga kijken wie er is, er was net al de heer Van den Beukel, dus die ga ik als eerste het woord geven.

Mijnheer Van den Beukel, gaat uw gang. Eerste termijn De heer Van den Beukel: Dank u wel. Voorzitter, de gemeente zit krap bij kas. Als wij thuis nou krap bij kas zitten, zijn er altijd twee opties. Het eerste is de broekriem aanhalen, alle abonnementen doorvlooien, minder op vakantie, enzovoort. Het tweede is vragen om salarisverhoging en de spaarrekeningen plunderen. U raadt het al, thuis gaan wij altijd voor optie 1. Als we daar nou echt het maximale uit hebben geperst, dan gaan we vragen om salarisverhoging. En dan raken we ons spaargeld aan. Als gemeente moeten we dat ook doen, voorzitter. Het college noemt dat geloof ik scenario D. Dus dat is onze voorkeur, is dat maar helder. En als CDA Lansingerland noemen we dat geen D, maar noemen we dat gewoon goed rentmeesterschap. Maar voor ik kom op onze eigen interpretatie daarvan, als

2/45

CDA-fractie, wil ik eerst kijken naar wat onze inwoners ons hebben verteld. En het spijt me om het college tegen te spreken op de feiten, maar de boodschap van onze inwoners is niet, gooi de lasten maar omhoog. Dat lijkt zo als je de brief leest met de samenvatting, maar dat lezen wij er niet in. Uit de enquête van de gemeente blijkt, onze inwoners willen liever geen nieuwe investeringen. Ze snappen de noodzaak om het zuinig aan te doen. Uitzonderingen daargelaten. Ze zien dat we wel mogen bezuinigen op dingen als wegen, bestuur, dienstverlening, kunst en cultuur. En ze zeggen ook, bezuinig maar liever niet op veiligheid, natuur, sport en bouwen. Kortom, onze inwoners blijken verstandige mensen. Ze willen de hand op de knip, en ze willen een overheid die zich op zijn kerntaken richt. Wat ons betreft gaat de gemeente dan ook stevig bezuinigen. En dat kan ook, want er zit voor meer dan een miljoen aan aardigheid in de begroting, wat juist afleidt van de kerntaken. Ik noem tonnen voor participatie, peperduur gratis OV, een servicebusje, sportboxen, een duur cultuurhuis, maar ook te veel beleid en te weinig uitvoering. De beleidsnota's, daar kun je de grachten mee dempen. Vooral in het sociaal domein. De voorzitter: Ik ga u even onderbreken. Ik heb een interruptie van de heer Bik. Gaat uw gang. De heer Bik: Dank u wel, voorzitter.

Hoor ik de heer Van den Beukel nu zeggen dat hij tegen participatie is? De voorzitter: Mijnheer Van den Beukel. De heer Van den Beukel: Nee, maar we zijn niet voor de manier waarop het college het aanpakt. Ik kan het asieldossier noemen, maar er zijn nog heel vele andere. Participatie, dat moet wel met verstand en beleid gebeuren. Dat is niet hetzelfde als heel veel post-its plakken. En daar lijkt het nu soms toe te verworden. Voorzitter, wat ons betreft gaat de gemeente dus stevig bezuinigen. Ik noemde al een paar voorbeelden, maar de echt grote kostenposten, voorzitter, waar het college aan zet is, die tellen op tot ongeveer 40 miljoen. Misschien wel meer dan dat. In de begroting van 2025 schreef het college dan ook zelf heel verstandig, het onderzoek, van een externe consultant, laat zien dat op een aantal gebieden voor 2026 huiswerk te doen is. Waaronder jeugd, participatie en Wmo. Daar gaat het college de komende maanden vol mee aan de slag voor de jaren 2026 en verder. Klonk veelbelovend. Vraag dus aan wethouder Fortuyn, hoe staat het daarmee? Dus de franje mag weg en juist ook die grote posten moeten omlaag. Maar we sparen wat wij noemen de kerntaken. Denk aan sportvelden, aan sporthallen, verenigingen in het algemeen, veiligheid, tegen gaan van ondermijning en ook groen.

Van kinderboerderijen en het groene schil rond Lansingerland tot aan het warmtenet voor tuinders, vergroening dus. En dan nog, voorzitter, iets heel belangrijks. Een broodnodige impuls die we eigenlijk graag zien in deze periode voor volgend jaar. Bouwen met meer focus. Voorzitter, paradoxaal genoeg zijn wij als Lansingerland een van de snelste groeiende gemeenten van Nederland. En toch zijn zowel starters als ouderen die een kleiner appartement zoeken massaal wanhopig. Dat is een paradox. Hier is dus een aanscherping duidelijk nodig van ons beleid. Een nieuw programma waar wij voor willen pleiten vanavond. In januari hebben we dat al geconstateerd voor Wilderszijde. Voorstel van het college, waarvoor waardering. We hebben toen geconstateerd dat het heel goed is en ook goed mogelijk is om kleiner te gaan bouwen en daarmee ook betaalbaarder te gaan bouwen. Juist voor starters en voor senioren. Het wordt tijd om dat breder te trekken. Niet alleen op Wilderszijde toe te passen, maar voor heel Lansingerland in al onze programma's, al onze bouwprojecten. Achteraf hebben we denk ik als raad, inclusief het CDA zeg ik daarbij, bij de woonvisie iets

3/45

laten liggen. Maar nu is het dus tijd, voorzitter, voor een ambitieus programma. En het is een eerste voorstel, we staan open voor debat, noem het maar duizend kleine, beter betaalbare woningen. Vijfhonderd voor starters, vijfhonderd voor senioren. Dat zou goed zijn. Dat zou denk ik de impuls zijn waar onze jongeren, onze ouderen op zitten te wachten. Dank u wel. Tot zover. De voorzitter: Oh, ik hoor nog een interruptie voor de heer Van den Beukel van de heer Duivesteijn. Gaat uw gang. De heer Duivesteijn: Dank u wel, voorzitter. Ik hoorde het CDA roepen variant B, maar variant B is… Oh, D. Oké, nou dan trek ik mijn interruptie in. Sorry. De voorzitter: Goed, misschien is het handig om, als u een letter noemt, even daar een kleine duiding aan te geven, welke letter het dan ook is. Ik ga naar de heer Azzouzi, voor uw eerste termijn? De heer Azzouzi: Voor een interruptie. De voorzitter: Gaat uw gang. De heer Azzouzi: Dank u wel, voorzitter. Ik hoorde de heer Van den Beukel het woord OZB niet noemen. We weten dat wij meer OZB kunnen halen en daardoor worden wij ook gekort door het Rijk, omdat wij dat geld niet ophalen. Hoe denkt het CDA daarover? De voorzitter: Mijnheer Van den Beukel. De heer Van den Beukel: Voorzitter, de OZB verhogen, dat is de metafoor die ik probeerde te introduceren in het begin, is de categorie om salarisverhoging vragen.

We kunnen natuurlijk prima naar onze inwoners gaan en zeggen, we willen graag alles blijven doen wat we deden tot nu toe. We hebben nog een paar andere ideetjes ook. En we komen bij u de belasting wat ophogen. Dat is bespreekbaar. Het CDA is helemaal niet dogmatisch daarin. Maar echt, nadat we eerst die broekriem hebben aangehaald. En als we dan zouden constateren, al het vet is eraf en de kerntaken zijn ook beschermd, maar kan niet verder op worden ingekrompen, dan kunnen we naar de burger toe. Maar niet eerder dan dat. De voorzitter: De heer Azzouzi heeft volgens mij nog een tweede interruptie. Gaat uw gang. De heer Azzouzi: Dank u wel. Wat ik bedoelde, we hebben hier een onderzoek gedaan en uit dat onderzoek bleek dat wij geld laten liggen, geld die wij moesten ophalen, omdat wij dat niet krijgen vanuit de algemene uitkering. Hoe denkt het CDA daarover? Dat is los van de bezuinigingen, dat is gewoon geld die wij moeten ophalen om de voorzieningen ook in stand te houden. De voorzitter: Mijnheer Van den Beukel, gaat uw gang. De heer Van den Beukel: Voorzitter, gelukkig gaan we daar echt zelf over. We mogen helemaal zelf beslissen als gemeente hoe hoog we de belastingtarieven inrichten. Dus er is geen enkele verplichting vanuit de Rijksoverheid, de provincie of wie dan ook. Kijk, misschien is de suggestie wel om de belastingen hier te verhogen.

Iedereen mag dat gerust suggereren. Maar gelukkig gaan we daar nog helemaal zelf over als raad.

4/45

De voorzitter: Wie mag ik in eerste termijn als… Mijnheer Duivesteijn, gaat uw gang. De heer Duivesteijn: Dank u wel, voorzitter. Leefbaar 3B wenst voor deze gemeente een gemeente waarin het schoon, heel en veilig is. Met lage lokale lasten. Waar mensen elkaar kennen, mede door het dorpse karakter, maar ook door het sterke verenigingsleven en maatschappelijke organisaties. Een samenleving met sterke sociale structuren, waar eigen inwoners op één staan. Waar jongeren een betaalbare woning kunnen vinden, senioren kunnen doorschuiven naar een woonvorm op maat, zoals een knarrenhofje. En een gemeente waar het groen is, waar je kunt recreëren, sporten in de buitenruimte, waar geen afval op straat rondslingert. Waar de gemeente snel en adequaat ingrijpt als er iets mankeert in de buitenruimte. En waar huizen- en hondenbezitters niet de rekening gepresenteerd krijgen van bestuurlijke hobby's. Maar ook een gemeente waar een sterke aantrekkelijke lokale middenstand is. En een gemeente die luistert naar inwoners en maatwerk toepast. En waar vanuit de vele initiatieven vanuit onze samenleving, die worden gekoesterd en gefaciliteerd door de gemeente en waardoor met je wordt meegedacht hoe je iets wel kan doen, als je een goed idee hebt. Dat, voorzitter, is het antwoord op de vraag, wat voor gemeente willen we zijn. Dat ideale plaatje staat nu onder enorme druk, want niet alles kan meer.

Niet omdat wij het nou zo slecht doen als Lansingerland, maar door de Rijksoverheid. En het begrotingsjaar waar we nu al heel lang over spreken, komt er nu eindelijk echt aan, het zogeheten ravijnjaar. En hoeveel we moeten bezuinigen, dat is nog allemaal heel vaag. Ergens rond de 7 miljoen was de laatste update. Maar misschien is het inmiddels een ander getal. Niemand weet het. En dat betekent dat we vandaag een discussie hebben waarbij we blind moeten gaan sturen en niet weten wat voor gevolgen dit heeft. En dat vind ik zorgelijk. Bij het bepalen van onze voorkeursvariant is voor onze fractie dan ook het belangrijkste vertrekpunt geweest dat de bodem van elk thema en elke voorkeursvariant het maatschappelijk minimum is. En dat we, zoals ons verzekert, nergens door de ondergrens zakken. Wij hebben dan ook met behulp van onszelf ontwikkelde dashboards als volgt een voorkeursvariant ontwikkeld. Wij zijn begonnen met voorkeursvariant D. Dus het maatschappelijk minimum. En daarbij hebben we per thema gekeken wat wij belangrijk vinden. En direct afgewogen of we daarmee een stijging van de OZB wilden accepteren. Want dat is dan de consequentie. Om dan maar gelijk te in te gaan op die OZB. De voorgaande jaren hebben wij heel strikt de OZB ontzien en bewezen dat een verhoging niet nodig was.

We hebben immers dezelfde of hogere ambities voorgaande jaren behouden zonder een OZB verhoging. Maar onze fractie is ook realistisch. Bij flinke bezuinigingen willen wij best praten over een OZB verhoging. Maar wel in de juiste volgorde. Dus voor nu, we sturen op de inhoud in deze voorkeursvarianten en accepteren daarbij dat elke ambitie misschien iets betekent in het ophalen van meer inkomsten. Maar als straks blijkt dat een OZB verhoging toch niet nodig is, dan kunt u ervan op aan dat wij die verhoging wederom zullen willen schrappen. De thema's waar we dan, ten aanzien van het maatschappelijk minimum, wel iets willen opplussen. Bestaanszekerheid, ten aanzien van het minimabeleid zijn we bereid iets meer te doen dan het maatschappelijk minimum. Maar we gaan er ook vanuit dat het al in grote mate voldoet. Gezondheid, wij vinden het belangrijk dat we enige ambities blijven behouden op vitaal en waardig ouder worden. Ook onder andere op de ondersteuning van vrijwilligers, mantelzorg, hulp voor hen die het nodig hebben en alternatieve of innovatieve woonvormen. Ten aanzien van kansengelijkheid willen wij graag lokale cultuur behouden. Maar voor ons is het wel duidelijk dat er echt iets moet gebeuren in de uitgaven ten aanzien van de jeugdzorg, kansrijk opgroeien.

En of we hier nou een discussie op inhoud of financiën voeren, we kunnen niet negeren dat hier gewoon een groot deel van onze uitgaven zit. En daar wil ik ook graag bij aansluiten bij de

5/45

heer Van den Beukel, dat ik graag een antwoord wil op hoe het staat met het vervolgonderzoek naar aanleiding van het Cebeon/Rijnconsult rapport. Leefbaarheid en veiligheid, het zal de commissieleden niet verbazen dat bezuinigingen op veiligheid voor ons onbespreekbaar zijn. Dus deze ambitie willen wij vol behouden. Gezond samenleven, daar hebben wij de buitenruimte, lokale economie, verkeersveiligheid en dieren en omgeving overeind gehouden. Verbonden in de metropool, misschien heeft het de naam niet mee, maar dit lijken allemaal kosten die we voor de regio dragen. Wij willen graag focus op eigen dorpen eerst. Vindingrijk en ondernemend, daar hebben wij overeind gehouden, de buitenruimte centra, lokale economie en bereikbaarheid centra. En toen wij dit allemaal hebben ingevuld was onze fractie ook zeer verrast dat onze voorkeursvariant grote gelijkenissen vertoont met die van het college. Dat hebben wij deze periode nog niet eerder meegemaakt, zeg ik met een knipoog. De grootste afwijking zit bij ons in de staaf gezondheid. Die kan, zeker zoals ze op Marktplaats zeggen, ik bied de helft. Wel heb ik een belangrijke kanttekening hierbij. Wij willen namelijk nadrukkelijk meegeven dat wij van mening zijn dat bezuinigingen moeten worden gevonden in grote posten. En niet in kleine lokale tradities die grotendeels door vrijwilligers worden gedragen.

Zoals een Koningsdag, Huttendorp, Jeugdfestival of de Avondvierdaagse. Maar ook niet in kleine lokale initiatieven zoals een lokale radio-omroep, zang- of muziekclubs of de Kunsttoer. Laten we ook alsjeblieft voorkomen dat we dit jaar weer met een mega groot amendement moeten komen om allerlei kleine bezuinigingen terug te draaien, zoals strooizoutzakjes, hanging baskets of de kerstbomen. Zoek de bezuinigingen in autonome ontwikkelingen, overbodig beleid, gemeenschappelijke regelingen en in het sociaal domein. Conform onze piramide. En als laatste wil ik aangeven dat wij inderdaad tot op de dag van vandaag nog steeds geen antwoord hebben op de vraag wat er nou uit dat Cebeon/Rijnconsult rapport is gekomen. Die antwoorden willen wij straks wel richting begroting op tafel hebben. De voorzitter: Ik ga u toch even onderbreken voordat u gaat afsluiten. Ik heb een interruptie van de heer Azzouzi. Gaat uw gang. De heer Azzouzi: Dank u wel, voorzitter. Misschien had ik het niet beluisterd. Ik hoor de OZB, maar tot hoever gaat Leefbaar? De voorzitter: Mijnheer Duivesteijn. De heer Duivesteijn: Dank u wel, voorzitter. De heer Azzouzi weet net zo goed als ons dat wij niet weten hoe ver wij moeten gaan. Dat wij niet weten waar we het over hebben. En daarom heb ik ook duidelijk aangegeven dat wij zo min mogelijk de OZB willen verhogen.

En hem ook schrappen, die verhoging, als het niet nodig blijkt te zijn. Als er bijvoorbeeld iets uit de voorjaarsnota komt wat ons gunstige gezind is. En dan wil ik afsluiten, voorzitter, met de zin… De voorzitter: Nou, voordat u gaat afsluiten, we hebben nog een andere interruptie van de heer Machielse. Mijnheer Machielse. De heer Machielse: Dank u wel, voorzitter. Even voor de scherpte, begrijp ik goed dat Leefbaar 3B kiest voor variant D, met vervolgens accenten vanuit hun fractie? De voorzitter: Ik hoor hem iets anders, maar goed, ik ga de heer Duivesteijn waarschijnlijk zelf even beantwoorden. Mijnheer Duivesteijn.

6/45

De heer Duivesteijn: Ik vind dat lastig, want we zijn vertrokken vanuit variant D. En daarna kwamen wij ongeveer op variant C uit. Alleen onze OZB-staaf staat een stuk minder hoog dan die van het college. Dus dat is het antwoord daarop. Dan ga ik toch mijn laatste zin inzetten. Wij wensen het college enorm veel wijsheid en sterkte toe in het ontwikkelen van de perspectiefnota. Dank u wel. De voorzitter: Maar voordat u uw microfoon echt helemaal definitief sluit in de eerste termijn heb ik eerst nog een interruptie van de heer Van den Beukel. De heer Van den Beukel: Dank. Mooie inbreng, mijnheer Duivesteijn. Veel waardering voor en veel herkenning ook. U heeft ook genoemd punt innovatieve woonvormen. Dat zou je kunnen interpreteren, en dat hoop ik, als iets vergelijkbaars met ons voorstel voor duizend keer klein en betaalbaar wonen. Kunnen we daar samen optrekken? Vinden we elkaar daar? De voorzitter: Mijnheer Duivesteijn. De heer Duivesteijn: Leefbaar 3B wil zoveel mogelijk betaalbare woningen voor onze eigen inwoners. Dus als we daar iets in kunnen vinden, vooral in het middensegment, dan vindt u ons aan uw zijde. De voorzitter: Ik zag ook nog een interruptie van de heer Azzouzi en daarna nog… Nee? Nee? Mijnheer Bik, wel? Oh, termijn, oké. U was klaar, mijnheer Duivesteijn? Oké, dan gaan we naar de heer Bik. De heer Bik: Dank u wel, voorzitter.

Het is nog steeds fijn wonen en werken in Lansingerland. We hebben een prachtige gemeente, mede dankzij onze verenigingen, sportclubs en de inzet van talloze vrijwilligers. En daar mogen we trots op zijn. Tegelijkertijd staan we ook voor forse uitdagingen en hebben we duidelijke wensen voor de toekomst. WIJ Lansingerland wil het elke dag een beetje beter maken voor onze inwoners en ondernemers. En de komende jaren worden we, door de bezuinigingen van de centrale overheid, al eerder genoemd, geconfronteerd met steeds minder middelen om onze wettelijke taken uit te voeren. Dit dwingt ons tot ingrijpende keuzes. Keuzes die onvermijdelijk impact zullen hebben op onze samenleving. Onze fractie is tevreden over de participatie in het zorgvuldige, maar ook zoekende, proces dat moet leiden tot de begroting van 2026-2029. Het gaat dit jaar echt niet, echt anders en dat moet ook. Goed dat we de begrotingsdiscussie starten bij de inhoud. We kiezen hiermee niet alleen een begrotingsvariant, maar maken ook een fundamentele keuze over wat voor gemeente we willen zijn. WIJ Lansingerland staat voor een gemeente waarin alle mensen mee kunnen doen. Kansengelijkheid is ons uitgangspunt. Tegelijkertijd vinden we dat inwoners, waar mogelijk, meer zelfredzaam moeten zijn. De drempel om aanspraak te maken op gemeentelijke voorzieningen, mag wat ons betreft iets hoger liggen.

Zo kunnen we de middelen inzetten voor degenen die dat duwtje in de rug echt hard nodig hebben. Onze fractie kan zich in de basis vinden in de voorgestelde variant van het college. Wel hebben we enkele verfijningen en aanpassingen die we graag terugzien. De voorzitter: Ik ga u even onderbreken. Ik heb een interruptie van de heer Azzouzi. De heer Azzouzi: Ik hoorde de heer Bik over zelfredzaamheid. Die hoorde ik ook terug in de beleidsnota's. Is het die zelfredzaamheid of nog lager?

7/45

De voorzitter: Mijnheer Bik, gaat uw gang. De heer Bik: Dank u wel. Misschien kan een voorbeeld wel wat versterkend helpen. Als er een huishouden is met twee fulltime werkende mensen en er zijn wat uitdagingen op het opvoedingsvlak, kijk dan eerst even of er misschien wellicht een dag of twee minder gewerkt kan worden. In plaats van dat er meteen bij de gemeente wordt aangeklopt voor een potje hulp in de huishouding. Of hulp in de jongerenzorg, of jeugdzorg. De voorzitter: Dit is aanleiding voor een tweede interruptie van de heer Azzouzi. De heer Azzouzi: Het antwoord was mij niet duidelijk. Past dat in het hervormingsagenda wat vanuit het Rijk ook geadviseerd wordt in de VNG? De voorzitter: Mijnheer Bik, gaat uw gang. De heer Bik: Ik heb geen idee waar u het over heeft. Dit is een voorbeeld waarvan ik probeerde duidelijk te maken wat wij daarmee bedoelen. Ik ga verder. Zoals ik al zei, onze fractie kan zich vinden in de voorgestelde variant. En wel hebben we wat verfijningen en aanpassingen die we graag terugzien. In tegenstelling tot wat eerder werd gezegd, vinden wij dat Lansingerland geen eiland is, maar juist onderdeel van de regio. En daar zijn we afhankelijk van, maar daar plukken we ook tegelijkertijd de vruchten van. WIJ Lansingerland vindt het belangrijk dat we niet alleen maar naar binnen zijn gericht, maar ook oog houden voor de regio die we hard nodig hebben.

Bijvoorbeeld op het gebied van economie, verkeer en wonen. Het thema, verbonden in een metropool, mag wat ons betreft wat meer prioriteit krijgen. Daarnaast pleiten we voor extra middelen voor het thema vindingrijk en ondernemend. Een krachtige lokale economie en sterk ondernemerschap zijn essentieel voor het behoud van een goed vestigingsklimaat en daarmee voor werkgelegenheid. Goed onderhouden bedrijventerreinen dragen niet alleen bij aan economische ontwikkeling, maar helpen ook verloedering en criminaliteit te voorkomen. Preventie blijft, wat mijn fractie betreft, hierin het sleutelwoord. Voorzitter, elke keuze heeft zijn prijs. De collegevariant, aangevuld met de door ons gewenste accenten, moet uiteraard ook financieel gedekt worden. WIJ Lansingerland heeft eerder uitgesproken dat het verhogen van de OZB bespreekbaar is als dat noodzakelijk blijkt. En dat is op dit moment in deze vorm die door ons gewenst is het geval. Wij onderstrepen dat deze noodzaak het directe gevolg is van het bezuinigingsbeleid van de huidige landelijke coalitie van PVV, BBB, NSC en VVD. De gemeenten worden daarmee gedwongen hun lasten te verzwaren terwijl de OZB nagenoeg het enige echte inkomsteninstrument is waar wij als gemeenteraad over kunnen beschikken.

Tegelijkertijd moeten we deze verhoging naar maximaal het landelijk gemiddelde, zoals wij dat voor ogen hebben, niet groter maken dan het is. Tijdens de vorige begroting kwam een verhoging neer op ongeveer gemiddeld drie euro per maand per woning. En dat plaatst wat mijn fractie betreft deze discussie in perspectief. De voorzitter: Ik zie een interruptie van de heer Machielse. De heer Machielse: Dank u wel, voorzitter. Ik heb daar even een vraag over aan de heer Bik. Als we het hebben over verhoging naar het landelijk gemiddelde, heeft de fractie van WIJ Lansingerland dan over het gemiddelde tarief of de gemiddelde heffing in euro's? Even dat de inwoners wel weten waar ze aan toe zijn bij uw partij.

8/45

De voorzitter: We gaan naar de heer Bik terug. Gaat uw gang. De heer Bik: We hebben het dan over een tarief van veertig euro per jaar gemiddeld. De heer Machielse: Dank u wel, voorzitter. De reden dat ik het zo vraag, is omdat de kosten van een gemeente hoeven niet veel hoger te zijn in een gemeente met duurdere huizen. Dus als u zegt, ik wil een gemiddelde heffing in euro's, dan zeg ik, dan vindt u mij aan mijn zijde. Vindt u mij aan uw zijde. Maar als u zegt, ik wil een gemiddeld tarief hebben in percentage van de woningwaarde, dan straft u onze inwoners af voor het feit dat zij een hoge woningwaarde hebben. En daarom nogmaals de vraag, heeft WIJ Lansingerland het over een gemiddeld tarief, in percentage van de woningwaarde, of over een gemiddelde heffing in euro's die de inwoner betaalt? De voorzitter: Ik ga terug naar de heer Bik. De heer Bik: Ik moet u daar het antwoord op schuldig blijven, is het eerlijke antwoord. Ik wil daar in tweede termijn op terugkomen. Even kijken waar ik gebleven was. Tot slot, voorzitter, WIJ Lansingerland, hopen dat we vanavond gezamenlijk tot een breed gedragen variant komen. Zodat het college voortvarend aan de slag kan met de perspectiefnota, omdat er grote opgaves op ons wachten. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik ga naar de heer Azzouzi. Dit is uw, uw termijn. Mijnheer Azzouzi, gaat uw gang. De heer Azzouzi: Dank u wel, voorzitter.

De financiële uitdagingen voor onze gemeente zijn aanzienlijk. Wat minstens zo schrijnend is, is dat het rechtse kabinet in Den Haag weigert om gemeenten de noodzakelijke compensatie te geven. De structurele tekorten zijn al langer bekend, maar wederom zien we dat er geen serieuze oplossing komt. Gemeenten worden opgezadeld met steeds meer taken zonder dat daar structurele middelen tegenover staan. De voorjaarsnota is verschenen, ’25, maar bracht op korte termijn enige verlichting. Er zijn extra middelen beschikbaar gesteld voor gemeenten tot en met 2027. Dat geeft nu wat lucht, maar het probleem blijft. Vanaf 2028 verdwijnt het vangnet grotendeels en worden gemeenten opnieuw aan hun lot overgelaten. Dus het ravijnjaar is verschoven naar 2028. Gemeenten en daarmee ook de inwoners, blijven in onzekerheid over hoe de voorzieningen ondersteund kunnen worden. Het ravijnjaar mag dan verschoven worden, zijn, maar Den Haag kijkt weg van het structurele probleem en dat laat ons achter met onduidelijkheid over de toekomst. Voorzitter, we zien bovendien dat Lansingerland de OZB niet volledig heeft benut. Daarmee hebben we onszelf financieel kwetsbaar gemaakt. Het Rijk gaat er echter ervan uit dat wij de OZB opbrengsten volledig benutten. Dat blijven negeren is niet houdbaar. En nu naar het voorkeurvariant van het college, aangepast variant C.

Het college stelt voor om te kiezen voor variant C. Op het eerste gezicht lijkt dat een gematigde keuze. Sommige voorzieningen blijven overeind. Maar tegelijkertijd wordt fors bezuinigd op het sociaal domein. Wat ons het meest stoort is dat het college blijft vasthouden aan het idee dat de OZB alleen als laatste redmiddel mag worden ingezet. Wij vinden dat onverantwoord. Variant C is geen echte oplossing, maar uitstel van pijnlijke keuzes. En laat kwetsbare inwoners opnieuw de rekening betalen. De vraag die nog leeft bij ons als fractie, nu de voorjaarsnota is verschenen, blijft het voorkeursvariant van het college ook C? Wij weten niet wat de omvang van tekort is in ‘26 en ’27, dat kan ook heel veel schelen. Onze keuze, wij kiezen voor een PvdA-variant E. Simpelweg omdat wij niet weten, wij denken dat voor ‘26 en ‘27 genoeg geld komt om de begroting structureel in ‘26

9/45

te sluiten, met een verschuiving van het ravijnjaar naar ‘28. En heel simpel, als de bezuinigingen niet nodig zijn voor ‘26 en ‘27, dat wij niet doen. En dat wij vanuit ‘28 de OZB laten ingroeien, als het moet, naar het landelijk gemiddelde. Als het niet moet, dan wat wij nodig hebben. En in ieder geval wat dit onderzoek heeft laten blijken, dat wij dat laten liggen. Want dan hebben wij geen argumenten richting het Rijk om meer geld te krijgen. Dus dat is wat de PvdA eigenlijk voorstelt. Voorzitter, uit de participatie bijeenkomsten en de peilingen blijkt dat inwoners deze lijn begrijpen. Zij willen solidariteit en rechtsvaardigheid. Maar ook duidelijkheid over hoe de gemeente haar toekomst veilig stelt. Dat was hem voor het eerste termijn, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Ik zie dat er nog een interruptie is van de heer Duivesteijn. Gaat uw gang. De heer Duivesteijn: Dank u wel, voorzitter. Ik vind het een beetje flauw om een andere variant te noemen, variant P. U komt dus het dichtstbij in de buurt bij variant E. Dat is wat u eigenlijk voorstelt. En dat betekent dat u de OZB-staaf dus helemaal open schuift. De voorzitter: Dan gaan we even terug naar de Azzouzi. De heer Azzouzi: Ja, met het geld wat vanuit het Rijk komt en wat overblijft voor ‘28 en verder via de OZB te laten groeien naar wat wij niet ophalen.

En als het nodig is tot het landelijk gemiddeld en dan heb ik het ook over het tarief en niet over het geld. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan wij naar de heer Weerheijm. U voor uw termijn? Ja. Mijnheer Weerheijm, gaat uw gang. De heer Weerheijm: Dank u wel, voorzitter. We zitten hier met een wat nieuwer proces rondom de begroting. Ik denk voor iedereen ook een beetje wennen. We doen het dit jaar op een andere manier. En tot nu toe wil mijn fractie zeggen dat we daar best tevreden over zijn. We hebben het meer over de inhoud tot nu toe. En we hopen dat we dat ook met elkaar vast kunnen, vast kunnen houden. Natuurlijk gaat het misschien niet zoals alle partijen hadden verwacht, maar ik denk wel goed om met elkaar een beetje te blijven experimenteren en te kijken van, hoe gaan we dit de komende jaren nou doen en blijven we het op deze manier doen. Daarbij ook het stukje participatie, ik moet hem natuurlijk even noemen, iets waar wij als D66 natuurlijk al langer voor hebben gepleit bij de begroting. We zien nu, participatieavonden zijn er geweest, er is een enquête geweest. En we zijn hier ook niet alleen in als Lansingerland. Laatst stond er een mooi stuk bij de NOS, waarin een heel aantal gemeenten voorbij kwamen, die allemaal rondom het ravijnjaar zijn begonnen om begroting toe te passen, zijn begonnen met participatie toe te passen rondom de begroting.

Dus ja, Lansingerland vooruitstrevend en een trendsetter. Kijk, daar houdt D66 van. Maar goed, dan even terug naar de inhoud. We hebben natuurlijk een aantal varianten in de beeldvorming meegekregen. We hebben de college variant, variant C, variant CC, C plus, C ster, hebben we gehad. Het had ons eigenlijk wel logisch geleken als het college misschien iets meer bij het opstellen van de varianten aan de knoppen had gezeten en hun eigen variant er alvast tussen had geschoven. Maar goed, we snappen ook dat ze graag zelf dezelfde gedachtenexperimenten uitvoeren als dat wij hier vanavond ook doen. Met wat vinden wij nou belangrijk? Een ander punt wat mij wel opvalt in de bijdragen die er tot nu toe zijn geweest is de discussie, wat is nou het maatschappelijk minimum? Ik hoorde partijen dingen zeggen van, dat is voor ons de basis, daar moet je niet aan toornen. Terwijl er toch ook regelmatig extra zaken in zitten. Ik noem een wijkbrandweerman. Het

10/45

gaat om veiligheid, maar het is absoluut iets extra's wat we niet hoeven te doen als gemeente. Een kinderboerderij hoorde ik langskomen. Ook dat is iets extra's. We kunnen het op een ander moment hebben wat we daarvan vinden, maar ook wat we allemaal als minimum beschouwen is ook een politieke keuze. Dus daarom achten wij het ook van belang om gewoon alles op tafel te leggen. En niet van bepaalde dingen zeggen van, dat telt niet mee, want dat is een soort van, het minimum, nee, uiteindelijk is dat allemaal een politieke keuze. Als we dan kijken naar de inhoud, wij kunnen ons op zich in grote lijnen vinden in de voorkeursvariant van het college, maar natuurlijk hebben wij daar wel een aantal D66-accentjes bij. Ik zou bijna willen zeggen, dit is de D66-variant op de collegevariant op variant C. Heel veel varianten. Wat ons opviel in het voorstel van het college is dat er veel aandacht wordt besteed aan de rol van ouderen, terecht. Maar we zijn ook een hele jonge gemeente. Het werd net al even genoemd door een van de eerdere sprekers, 25 procent van de bevolking van Lansingerland, meer dan dat zelfs, is onder de 18. En dat is zeker ook een groep die aandacht verdient.

En als het dan gaat om kansengelijkheid, is het ook in een gemeente die zo welvarend is als het onze, bestaan juist hele grote risico's dat mensen die het net even wat minder hebben, kinderen die uit gezinnen komen waar het net even iets minder welvarend is, buiten de boot vallen. Dus daar moeten we zeker iets aan, zeker aandacht aan blijven geven. Als het om ‘...’ gaat, lokale economie, werd net een paar keer genoemd, wij hebben er veel vertrouwen in onze lokale bedrijvigheid, dat die zeker op zichzelf ook kan steunen. We moeten ook op de kracht vertrouwen van onze ondernemers. Tegelijkertijd, het punt is duurzaamheid. Dat zit in datzelfde potje. Dat vinden wij wel een hele belangrijke. Want daar hebben we als gemeente wel echt een voortrekkersrol, om dat ook glad te trekken en daadwerkelijk werk te maken van de energietransitie. Het werd ook net al even genoemd door de heer Bik, Lansingerland is geen eiland, het is niet alleen drie dorpen. Nee, we zijn verbonden in een regio. Daarvoor is goede bereikbaarheid, OV, fiets ook gewoon belangrijk. Het is beter voor het milieu, beter voor de gezondheid, beter voor de luchtkwaliteit, als we in de fiets en in het OV zitten in plaats van in de auto. Het is ook logisch om daarop te blijven prioriteren. Het gebied van cultuur is ook al een keer langsgekomen. Interruptie, spannend.

De voorzitter: Voordat u naar cultuur gaat heb ik nog een interruptie van de heer Azzouzi. Gaat uw gang. De heer Azzouzi: Dank u wel, voorzitter. Ik weet niet of D66 het variant C, aangepaste variant C, goed heeft bekeken. Want daar zie ik een grote ingreep op bestaanszekerheid en kansengelijkheid. Hoe denkt het D66 daarover? De voorzitter: Ik ga naar de heer Weerheijm. De heer Weerheijm: Dank u wel, voorzitter. Ik weet dat ik snel praat, volgens mij heb ik die net genoemd. Dat wij kansengelijkheid zeker als belangrijk vinden. Zeker voor onze jeugd. Dus dat we het daar terecht vinden dat daar meer aandacht juist voor is. Dus volgens mij heeft u daar ons antwoord erop. Wat dat precies moet kosten, dat is de discussie die we straks bij de begroting gaan hebben. Maar het lijkt ons in ieder geval belangrijk om daar de aandacht voor te hebben. Want we hebben het hier nog niet over bedragen. Dus, kansengelijkheid, traditioneel D66-punt, zou ik bijna zeggen. De voorzitter: Ik ga u nog een keer onderbreken voor een interruptie van de heer Azzouzi. Gaat uw gang.

11/45

De heer Azzouzi: Voorzitter, ik wil wel een duidelijke antwoord. Want het gaat niet over het kosten, het gaat over de mate van de ingreep van het college in die kansengelijkheid en bestandszekerheid. De dekking daarvoor kan je de OZB noemen of iets anders. Maar bent u het met mij eens dat daar eigenlijk, dat deze niet kan? De voorzitter: Mijnheer Weerheijm. De heer Weerheijm: Dan ga ik het nog een derde keer zeggen, wij vinden kansengelijkheid heel erg van belang en we vinden dat het college hier aandacht aan moet besteden, met beleid, met middelen. De manier waarop, dat is voor de begroting. Maar dat het aandacht verdient, ja, 100 procent. Dus dat balkje mag wat ons betreft een stukje omhoog. Als dat het antwoord is wat u wilt hebben. En hoe we dat met elkaar gaan betalen, dat moeten we in de totaliteit zien. Want opnieuw, we hebben nog geen bedragen. Volgens mij kan ik niet duidelijker zijn. Als we nog even doorkijken naar de andere punten, u zag het misschien aankomen, nog iets van veiligheid. Veiligheid is heel belangrijk, maar ook daar vinden wij eigenlijk dat we een aantal extra zaken, dat die een onsje minder kunnen. We hebben het hier vaak genoeg bijvoorbeeld gehad over de wijkbrandweerman. Dat zien wij niet iets als een kerntaak voor de gemeente. Dus prima iets om wat minder mee te doen.

Het uiteindelijke effect die dat bijvoorbeeld gaat hebben op de lokale lasten, dat moet nog uitkristalliseren. We hebben het net al gehoord over de voorjaarsnota. We weten nog niet hoe groot het tekort, overschot straks is. Maar wat ons betreft is dat wel gewoon een bespreekbaar punt. Daar zijn we niet heel krampachtig over. Dan concrete vragen van het college beantwoorden. Bent u het eens met de voorgestelde begroting, voorkeursvariant? Grotendeels, maar we hebben een aantal van onze aandachtspunten natuurlijk genoemd zojuist. Wat is dan onze voorkeursvariant? De D66 take daarop. En eigenlijk vooral de vraag die we hebben richting het college is van, hoe gaan jullie straks aan de slag met al deze input? Want iedere partij geeft zijn duiding mee. Ook vrij voorspelbare duiding enigszins als je kijkt naar ieder verkiezingsprogramma, ieder speerpunt en de inbrengen die we de afgelopen jaren hebben gehad, zitten er daar denk ik geen verrassingen in. Hoe gaan we daar straks mee om? Dan heb ik nog wel één gerelateerd punt. Ik ben blij om te horen dat het CDA Bleizo-West omarmt. Duizenden kleine woningen, ook voor jongeren en starters, dat klinkt als Bleizo. Dus heel blij om dat te horen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Ik ga u toch nog even waarschuwen, want uiteraard komt de heer Van den Beukel met een interruptie op dit punt, denk ik. Gaat uw gang.

De heer Van den Beukel: We hebben al een bladzijde omgeslagen, mijnheer Weerheijm. Dus wat dat betreft zou dat geen verrassing voor u moeten zijn. Maar daarnaast is wel de vraag voor D66, wat vindt u van ons voorstel? Bent u ook voorstander voor het bouwen van meer betaalbare en compacte woningen? Maar dan ook wel een beetje in de kern, alstublieft. Er zijn voldoende senioren in Berkel, Bergschenhoek en Bleiswijk die toch graag in die kern willen blijven wonen. Dus even in alle serieusheid ben ik ook benieuwd naar uw taxatie. De voorzitter: Ik ga nog even naar de heer Weerheijm, gaat uw gang. De heer Weerheijm: Dank u wel, voorzitter. U kent waarschijnlijk ons verkiezingsprogramma, ook onze verkiezingsprogramma's van de afgelopen jaren. U schudt nee. Dat is mooie literatuur. Maar dit is iets waar wij als D66 al jaren voor pleiten. Dus dat zou voor u niet als een verrassing moeten komen, dat wij dat steunen. Wat ik wel een beetje lastig vind, u brengt hier van, wij hebben een plan. Ik heb geen plan gezien. Ik heb

12/45

een ambitie gehoord van uw kant. Een ambitie die we zeker delen. En volgens mij deze hele raad misschien wel deelt. Maar ja, om nou in dit stadium van een plan te spreken, vind ik wat ver gaan. Dus ja, een goede ambitie. Maar ik ben benieuwd naar hoe we dit concreet met elkaar gaan maken. De voorzitter: Goed, ik dank u voor uw bijdrage. Mevrouw Van Splunter, u had nog een interruptie? Uiteraard, gaat uw gang. Mevrouw Van Splunter: Dank, voorzitter. Misschien heb ik het ook gemist met het snelle praten, maar ik was erg benieuwd ook naar het stukje duurzaamheid. Of het is heel kort en snel voorbijgekomen, maar ik bedoel, ik ken het mooie literatuurwerk van D66 ook niet helemaal uit mijn hoofd, maar ik weet wel te herinneren dat duurzaamheid daar aan bod kwam en die heb ik nu een beetje gemist in dit stukje. De voorzitter: We gaan nog even naar de heer Weerheijm. Mijnheer Weerheijm. De heer Weerheijm: Dank u wel, voorzitter. Mevrouw Van Splunter, ik heb hem zeker genoemd net. En ondanks mijn snelle praten heb ik toch nog maar 1 minuut 40 over. Waar blijft de tijd. Ik heb hem wel genoemd, want u bent het van ons gewend, we vinden dat zeker een belangrijk punt, zoals ik ook net al zei. Dat is iets waar je als gemeente juist de voorbeeldfunctie hebt en een aantrekkersrol moet spelen om de energietransitie op gang te brengen. Dus dat is zeker iets wat wij als een prioriteit zien.

Dus dat balkje moet ook een stukje omhoog als het aan ons ligt. De voorzitter: Dank u wel. En dan ga ik nog even naar de heer Machielse. U had… Sorry? Oh, termijn. Dat scheelt de heer Brecht Weerheijm weer tijd. We gaan naar de VVD. Mijnheer Machielse, gaat uw gang. De heer Machielse: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, Lansingerland staat onder druk, ook financieel. Dat zal ons allemaal niet ontgaan zijn. En wij zeiden vorig jaar als VVD al dat een gemeente die financieel gezond wil blijven de ambitie moet hebben om het beste uit zichzelf te halen. En ik hoor mezelf dan toch vragen wat het college wil bereiken met dit proces. Wellicht ook nog eens kostbaar, maar goed. Een proces voor een gesprek over scenario's zonder de echte cijfermatige of kwalitatieve onderbouwing. Dat is leuk, maar dat is ook een beetje vaag. Neem nu bijvoorbeeld verkeersveiligheid in scenario D, even als voorbeeld. Ik lees dat we daar een minimale inzet op gaan plegen. Maar een minimale inzet die wel voldoet aan het maatschappelijk minimum die niet tot afbraak leidt, niet tot hogere kosten op andere domeinen leidt, niet tot extra kosten op de lange termijn. Wat is dan die minimale inzet? Ik moet u zeggen, slecht voor mij te beoordelen, maar dat klinkt als een zeer redelijk en zeer wenselijk scenario. Kernachtig en krachtig. Daar ben ik eigenlijk wel blij mee.

Voorzitter, er is uitgebreide participatie gedaan voor dit proces. Maar wat ik dan een beetje bijzonder vind is dat de inhoud van die participatie is wel meegenomen in de scenario's, maar het kwam bij de beeldvorming al aan de orde, die is niet meegewogen in de scenario's. Zo wil 78 procent van de Lansingerlanders niet direct OZB-verhoging. Maar ik zie dat niet terug in 78 procent van de scenario's. En 44 procent van de Lansingerlanders vindt dat we überhaupt vooral moeten focussen op vermindering van de uitgaven. Maar ook dat zie ik niet terug in 44 procent van de scenario's. Dus welk doel hebben we dan bereikt met die participatie? Voorzitter, het lijkt helder. We zijn het niet eens met de voorkeursvariant van het college om voor variant C met aanpassingen te gaan. En, aangezien we het er niet mee eens zijn, laten we dan gelijk zeggen waar we ons wel in

13/45

kunnen vinden. Scenario D, de delta. En precies omdat daar kennelijk een borging in zit van het maatschappelijk minimum, wat niet tot hogere kosten leidt op lange termijn, niet tot afbraak van het systeem leidt. Ik zou bijna zeggen, college, goed werk, u vindt ons aan uw zijde. En als er dan toch nog ruimte ontstaat om aandachtspunten aan te geven binnen dat maatschappelijk minimum, dan kent u ons natuurlijk als de partij van prettig wonen. En prettig wonen is voor ons ook mooi, schoon en heel. Wonen in die groene, levendige dorpskernen waar we recreëren, sporten, waar het veilig is, fysiek en in het verkeer. Maar dat moet wel betaald kunnen worden. En daarom denken wij toch ook als aandachtspunt voor de begroting nog eens mee te willen geven om scherp te kijken naar de kosten van beleid en uitvoering. Ik heb het daar niet eens echt over bezuinigen, maar over minder meer doen en efficiëntie behalen. Ik heb het vaker gezegd. Op een wettelijke taak kun je niet zeggen, we doen hem niet meer. Maar dat betekent niet dat je niet kunt kijken, kunnen we hem efficiënter uitvoeren? En dan tot slot, voorzitter, vraag ik me nog iets anders af. We zijn als raad vanavond hopelijk een stuk kaderstellend bezig om een richting mee te geven. En naast uiteraard volksvertegenwoordigend voelde ik toch de noodzaak om nog even in een controlerende rol te gaan vanavond.

Want ik maak me toch een klein beetje zorgen dat het college een licht eigen route begint te varen hier. Waar zitten bijvoorbeeld de kosten van dit proces in onze begrotingsdiscipline? Waar zitten ook kosten van andere door de raad vastgestelde budgetten? Gaan we het later deze week over hebben. En zelfs kosten van niet door de raad gevraagde ambities of beleid. Daar betalen we met elkaar allemaal voor. Dat past denk ik goed in, terug naar het maatschappelijk minimum om dat allemaal niet meer te gaan doen. En dan ook, u bent wethouder. En dan vind ik het toch interessant om nog even in herinnering te roepen dat de motie die opriep om participatie te gaan doen met iets zoals een enquête voor deze begroting, is verworpen bij de begrotingsraad van 7 november vorig jaar. En u bent wethouder. En ondanks dat die motie om dat te gaan doen is verworpen bent u het toch gaan doen. Vind ik toch interessant. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Machielse. Wie mag ik vervolgens het woord geven? Ik ga naar de heer Markus. Gaat uw gang. De heer Markus: Voorzitter, dank u wel. Voorzitter, dit jaar hebben we ervoor gekozen om de begroting wat anders aan te vliegen dan andere jaren. We starten nu eerst met het geven van antwoord op de vraag, welke gemeente wil Lansingerland zijn in 2050? Dit, en dat kost enige moeite, zonder te kijken naar de financiële middelen.

Want ja, we zijn met elkaar snel geneigd om te kijken wat er minder kan en te kijken wat er nou precies aan euro's over is. Wij hebben ons dan ook geprobeerd om deze bespreking echt te richten op de vraag, welke gemeente willen we zijn in 2050? En we zien het dan ook als een kans om vanuit deze vraag kritisch te kijken naar onze begroting. Daar waar ons wensbeeld voor Lansingerland voldoende gedekt is door het maatschappelijk minimum, is het uiteraard voldoende. Per pijler willen we wel aangeven wat voor ons belangrijk is. En het blijft ons wel, dat wil ik nog even als kanttekening zeggen, wel een beetje een puzzel. En dat gaat zich misschien nog wel verder uitkristalliseren en dat komt ook nog bij de vragen die we meegeven aan het college. Maar het is nu wat lastig inzichtelijk wat er nou precies in het maatschappelijk minimum zit en wat niet. En het zou zomaar kunnen zijn dat bepaalde ambities die we hebben daar prima in passen. En dan zeggen we, we willen nu wat extra terwijl dat misschien uiteindelijk niet nodig blijkt te zijn. Ondanks dat hebben wij even per thema aangegeven wat in ieder geval voor ons belangrijk is. En in hoeverre, zoals we daar nu even naar kijken, in hoeverre dat dan wel of niet strookt met de ambitie die het college heeft. Allereerst bestaanszekerheid. Voor ons staat als een paal boven water dat iedereen

14/45

in Lansingerland mee moet kunnen doen. Zeker ook de mensen met een kleine portemonnee. Dus er worden geen concessies gedaan aan ons minimabeleid. Ook niet met allerlei kruimelacties. Het staat wat er staat en dat moeten we ook gewoon met elkaar uitvoeren. En daarnaast vinden we het ook belangrijk dat wij gezinnen met vaak complexe problematiek ook maximaal ondersteunen om ook de jongeren in dit gezin veilig en kansrijk op te laten groeien. Dus op bestaanszekerheid hebben wij zeker ambities als het gaat om ons minimabeleid en de ondersteuning van kwetsbare gezinnen. Als ik het stuk van het college lees hebben wij wellicht iets meer ambities op dit thema dan het college. Dan gezondheid. Lansingerland moet een gezonde gemeente zijn waar ingezet wordt op een gezonde levensstijl. Wij willen blijven investeren in jongeren, volwassenen en ouderen om die financieel, digitaal, fysiek en sociaal fit te maken, te zijn en te blijven. Dit onder andere door te blijven investeren in ontmoetingsmogelijkheden voor 67-plussers. Maar ook de jongeren een goede start mee te geven, door ook altijd deel te kunnen nemen aan sport en cultuur en dat voor iedereen ook mogelijk te maken. En er ook mensen te helpen waar een sociaal netwerk ontbreekt. Kortom, veel ambitie om iedereen in Lansingerland mentaal en fysiek gezond te laten zijn.

Ik denk dat het redelijk in lijn is met de ambitie die het college ook heeft op dit thema. Dan kansen gelijkheid. We blijven ons inzetten voor een passend aanbod van activiteiten en voorzieningen voor iedereen in Lansingerland om zo de sociale basis te blijven versterken. Iedereen moet de mogelijkheid krijgen en hebben om deel te nemen aan de samenleving. Gevoelsmatig zit die ambitie iets hoger dan het college. Maar nogmaals, het is wat lastig uit zinnetjes te halen. Dan leefbaarheid en veiligheid. Veilige wijken met een goede sociale samenhang zijn belangrijk om goed en fijn te wonen. We moeten stimuleren om te komen tot een veerkrachtige samenleving die eigen initiatieven neemt, oog heeft voor elkaar en kan omgaan met problemen die de kwaliteit en de veiligheid van de leefomgeving beïnvloeden. En ik denk dat we qua ambitie redelijk gelijk zitten aan het college. Dan gezond samenleven. Wij streven naar vitale buurten en hebben de ambitie om woningen te bouwen voor starters en ouderen. Ja, mijnheer Van den Beukel, wij zien een nieuw voorstel graag verschijnen. Wellicht iets rond de Oostmeerlaan in Berkel, wordt morgen besproken. Wellicht liggen daar nog met elkaar kansen. Daarnaast vinden we het ook belangrijk dat onze wijken verder moeten groenen, zeker ook de nieuwe wijken, en dat ze klimaatadaptief zijn. Wijken met een groen karakter nodigen uit om in te verblijven.

Te verblijven in de buitenruimte die tegelijkertijd ook voor iedereen toegankelijk is. Daarnaast vinden we het ook belangrijk dat we een groenblauw gezond netwerk hebben. Kortom, een thema waarin we veel ambitie hebben. En ik denk dat dat ook redelijk overeenkomt met wat het college wil. Dan verbonden met de metropool. Als we keuzes moeten maken, dan hebben we op dit thema minder ambitie. Maar dat wel als het gaat om de groenstructuur. We vinden het belangrijk dat die verbonden blijven. Dat we de schil, de groene schil rondom Lansingerland, dat we die op niveau houden. Ik denk dat er al veel van is gerealiseerd. Dus wellicht is extra inzet niet nodig. Maar wel een belangrijk thema voor ons. Dan vindingrijk en ondernemend. Het college wil hier niks extra's op doen. Wij zien dat toch wel wat anders. Want wij hebben wel de ambitie om nog steeds te streven naar een klimaatneutrale gemeente 2050. En daarin zijn allerlei zaken als het goed gebruik van afval, circulaire grondstoffen belangrijk. En ik denk dat het ook goed is dat we daar ook ambitie op hebben. Kortom, als ChristenUnie streven naar een groen en duurzaam Lansingerland waar iedereen gezond samen kan leven. En ja, deze ambitie zal vast geld kosten. Om dit te bereiken is het voor ons zeker niet onbespreekbaar, en dat is ook geen verrassing, om de OZB te verhogen om meer inkomsten te genereren.

Om zo het Lansingerland wat we als ChristenUnie voor ogen hebben te realiseren. Maar dit niet zomaar als een makkelijk redmiddel, maar wel door ook zeker kritisch te kijken naar bezuinigingen. Dan even nog kort een reactie op de vragen. De variant van het college komt redelijk in de

15/45

buurt van onze variant. Op bepaalde thema's hebben we wat meer ambitie uitgesproken of aangegeven wat wij belangrijk vinden. Als het gaat om vindingrijk en ondernemend, bestaanszekerheid en kansengelijkheid. We willen eigenlijk nog twee dingen meegeven aan het college. En dat is ook een beetje in lijn wat Leefbaar 3B aangaf. We zitten niet te wachten op allerlei kruimelwerk, maar maak ook echt gewoon belangrijke keuzes. Ook van het college verwachten we echt dat die aangeeft, wat voor Lansingerland willen wij in 2050. En dat ga je niet bereiken door 3000 euro te bezuinigen op Oranjeverenigingen. Dan moet je echt belangrijke keuzes maken, denken wij. En ik denk dat het Cebeon rapport hiervoor goede richting geeft. De voorzitter: Ik ga u even onderbreken, mijnheer Markus. Ik heb een interruptie van de heer Azzouzi. Gaat uw gang, mijnheer Azzouzi. De heer Azzouzi: Dank u wel, voorzitter. Het wordt toch niet duidelijk. Iedereen zegt, we zijn wel grotendeels met het voorstel van het college, variant C. Maar toch zie ik dat zij wel wat zeggen over andere dingen die eigenlijk niet ingevuld zijn. Tot hoeverre, bijvoorbeeld verbonden in de metropoolregio en vindingrijk ondernemen, daar zit ook wat duurzaamheid in, hij is leeg. Zijn jullie het daarmee eens? De voorzitter: Ik ga even terug naar de heer Markus. Gaat uw gang.

De heer Markus: Volgens mij heb ik aangegeven dat wij op het thema van duurzaamheid wel ambitie hebben. Dat we daar wat extra's willen. Dus ik weet niet hoe duidelijk ik het moet maken. Dus is die leeg? Wat ons betreft is die zeker niet leeg en moet daar ook ambitie op getoond worden. Maar dat raakt ook een beetje nog aan het laatste wat we mee willen geven aan het college. Het is natuurlijk voor ons nu lastig inzichtelijk krijgen, wat zit er nou exact in dat maatschappelijk minimum? Zit daar nou de wens in om klimaatneutraal te zijn in 2050? Zit die daar nou wel of niet in? Want daar zijn ook al afspraken over gemaakt, landelijk. Dus misschien zit dat er wel of niet in. Dus dat is wel, denk ik, goed richting perspectiefnota om ook goed duidelijk te maken met elkaar, wat zit er nou wel en niet in? Zodat wij ook goed kunnen beoordelen, is dat maatschappelijk minimum misschien al ons wensbeeld? Dan is variant D en dan zijn we snel klaar met elkaar. Maar als er allerlei dingen in missen, daar moeten we nog wel wat bijplussen. Dat is eigenlijk wel de oproep die we hebben, om inzichtelijk te maken wat er nou echt inhoudelijk, maar ook financieel in dat maatschappelijk minimum zit. Zodat we daar ook het gesprek verder over kunnen voeren.

Dan rest mij niets anders dan het college veel wijsheid te geven om alle genoemde varianten van D tot eigen varianten, tot een mooie variant te maken en antwoord te geven op de verschillende vragen, zodat we een goede bespreking hebben bij de perspectiefnota. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik ga naar mevrouw Van Splunter. Uw termijn, neem ik aan. Mevrouw Van Splunter: Ja, dank, voorzitter. De fractie van GroenLinks gaat voor variant E. De E van een ieder wonend in Lansingerland moet kunnen rekenen op een gemeente die invulling geeft aan de diverse visies en beleidsstukken die wij hebben opgesteld met elkaar. Die eigenlijk de basis zijn van prettig wonen in Lansingerland. Excuus voor mijn stem, ik heb geen ambitie om een country muziekcarrière te starten, maar ik ben bij Billie Eilish geweest en het was fantastisch. Maar goed, de fractie van GroenLinks zet in op bestaanszekerheid, gezondheid en kansgelijkheid van onze inwoners en op veiligheid en leefbaarheid van onze wijken. Dat kan in onze ogen dus ook alleen met een verhoging van de OZB en met hoeveel

16/45

dat zou zijn, dat hangt toch een beetje af van cijfers die we nu nog niet inzichtelijk hebben. We halen enige hoop uit de brief vanuit VNG dat er toch wel landelijk flink discussies worden gevoerd rondom een betere tegemoetkoming richting gemeente voor jeugdzorg. En de discussies zijn daar nog niet klaar en uitgediscussieerd. Maar wij hebben ook wel het idee, als je kijkt naar de uitkomst van de enquête, maar ook de bewonersbijeenkomst hier op het gemeentehuis, dat er toch echt wel draagvlak is om in ieder geval een maatschappelijke, sociale, goede gemeente te zijn met aandacht voor kwetsbaren, waar we aandacht moeten hebben voor duurzaamheid en de energietransitie. Dat is gelijk een mooi bruggetje dat ik toch ook een extra wens wil meegeven om als gemeente Lansingerland na te blijven denken over de tegemoetkoming van mensen met energiearmoede, nu de landelijke pot eigenlijk alweer op is. Dat is eigenlijk in basis nu hetgeen wat wij inbrengen. Ik hoor iedereen uitgaan van variant C en begint balkjes op te hogen. Wij vliegen hem even anders aan. Wij blijven het meest ideale beeld voor ons schetsen, waarin we altijd nog wat balkjes naar beneden kunnen. Dus dat is onze aanvliegroute. Dank. De voorzitter: Dank u wel. En dan ga ik als laatste naar mevrouw Van Olst. Gaat uw gang. Mevrouw Van Olst: Dank u wel, voorzitter.

Ik heb het even afgewacht, we hebben negen verschillende fracties met negen verschillende meningen. En het lijkt mij handig, eigenlijk zoals we al die jaren hebben gedaan, dat het college een voorkeursvariant kiest en hiermee gaat werken. Dit is natuurlijk een hele mooie werkwijze om het zo in te steken en om de keuze bij de raad te leggen. Ik vraag me af of dit werkt, maar dat gaan we vanavond zien. Om antwoord te geven op de vraag, dan denk ik hetzelfde als de heer Van den Beukel van het CDA. Namelijk alsof het mijn eigen huishouden is. En als daar te weinig geld binnenkomt, dan zullen we eerst moeten gaan bezuinigen. Dus de broekriem moet aangetrokken worden. En de gemeente moet zich gaan richten op de kerntaken. Dus tot het maatschappelijk minimum bezuinigen, voorkeursvariant D. Maar wat de heer Markus ook zei, wat wordt precies verstaan onder het maatschappelijk minimum? Dat is natuurlijk dan wel een vraag die opkomt. En wat komt er uit het eerder genoemde rapport? Daar ben ik ook wel benieuwd naar. Het initiatief van het CDA om duizend kleine woningen te bouwen, dat spreekt me enorm aan, dus dat zie ik graag verschijnen. Want ik denk dat dat juist iets is wat wel ook iets mag kosten en dat dat echt een stukje balans terugbrengt in onze gemeente.

Dat als je een vergezicht hebt naar 2050, dat het juist heel mooi kan zijn dat Lansingerlanders die nu weg moeten uit onze gemeente, omdat het niet te betalen is om hier te blijven wonen als jongeren, dat dat uiteindelijk beter zou zijn als ze hier blijven wonen, om ook het sociale vangnet te kunnen vormen voor hun ouders bijvoorbeeld. Dus ik denk dat dat echt een heel goed idee is. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik heb nog een… Nee? Dan, volgens mij zijn we helemaal rond als het gaat om de commissie. En ik ga geen samenvatting geven of wat ook, want dan zit u hier vannacht nog. Dus ik ga denk ik maar gelijk naar het college voor de eerste termijn. Ik denk dat de heer, gaat u als eerste, mijnheer Fortuyn? Gaat uw gang. Beantwoording college De heer Fortuyn: Dank u wel, mijnheer de voorzitter en dank u wel, commissieleden, voor uw, denk ik, zeer waardevolle inbreng. Nou brengt u dat over het algemeen toch wel. Maar er zit wel wat ruis in de verschillende benaderingen. Het is inderdaad een nieuw wijze waarop we het doen. Maar wat ik zeer waardeer is dat we het over de inhoud hebben. En ik