[BV25.0010] Verslag van de commissie Samenleving op 16 januari 2025

VERSLAG Commissie Samenleving BV25.0010

Datum vergadering

: 16 januari 2025

Aanwezig in de raadszaal Commissieleden Leefbaar 3B : Marjolein Gielis, Leon Erwich, Roy Diepeveen – Van de Merwe WIJ Lansingerland : Jan Alsemgeest, Adelkarim Afalah CDA : Dave Bergwerff, Arnold Oosterlaan VVD : Marloes Draak, Boris Wezenberg, Eric Kampinga D66 : Ronald van der Stad, Sander Smolders CU : Paul Lieverse GroenLinks : Selgei Gabin PvdA : Nanno Scheringa, Valmir Xhemaili, Sonnie Biharie VOOR Lansingerland : Burgemeester Wethouders

: : Michiel Muis, Titia Cnossen en Leon Hoek

Voorzitter Commissiegriffier

: Matthijs Machielse : Rianne Kokke

Afwezig Leefbaar 3B WIJ Lansingerland CDA VVD D66 CU GroenLinks PvdA VOOR Lansingerland

: : : Nelleke Bouman-Quist : : : Annette Molenaar-Van der Beek : Marko Ruijtenberg, Manon van Splunter : Hamid Azzouzi : Petrine van Olst

1. Opening en mededelingen voorzitter De voorzitter: Goedenavond, dames en heren. Hartelijk welkom. Zou u allemaal plaats willen nemen, alstublieft? We gaan met enkele minuten starten. Goedenavond. Dames en heren, goedenavond. Het is 16 januari, welkom bij de eerste commissie Samenleving van dit nieuwe kalenderjaar weer. We mogen geen beste wensen meer overbrengen, dus dat ga ik zeker niet doen. Maar in gedachte, wellicht heeft u ze dan nu toch ontvangen. Dat was het doel. Hartelijk welkom uiteraard, volle publieke tribune, kijkers thuis, alle commissieleden hartelijk welkom en alle wethouders en ondersteuning hartelijk welkom. Open deze vergadering van de commissie Samenleving, waar wij een volle agenda hebben. En u bent natuurlijk allemaal van harte uitgenodigd om die in zijn volledigheid te blijven bekijken en luisteren, mocht u daarin geïnteresseerd zijn. Ik begin bij de mededelingen allereerst nog even met melden dat de heer Azzouzi van de PvdA afwezig is en wordt vervangen door de heer Scheringa. Welkom in de commissie Samenleving. Mevrouw Molenaar afwezig is, mevrouw Van Olst afwezig is en mevrouw Bouman afwezig is. Daarmee zijn wij deze avond met acht partijen vertegenwoordigd. 2. Inspreker(s) De voorzitter: Dan ga ik over naar agendapunt 2, de insprekers. Daarvoor hebben wij vanavond een inspreker voor u. Dat is mevrouw Smit.

Dat is de voorzitter van het college van bestuur van Spectrum. En zij zal gaan inspreken over agendapunt 6.a, waar wij later vanavond aan

1/46

toekomen. Mevrouw Smit, hartelijk welkom. U heeft vijf minuten om de commissie toe te spreken. U heeft het woord. Inspreker: Geachte commissie, dank u wel. Namens de schoolbesturen spreek ik allereerst onze waardering uit voor de effort die de gemeente de afgelopen periode in dit dossier heeft gestoken. Goede huisvesting voor scholen in integrale kindcentra is noodzakelijk als we kinderen kansrijk willen laten opgroeien. En die visie heeft ons ook tijdens de soms wat moeilijkere gesprekken samen op koers gehouden. We kunnen ons vinden in de grote lijn van het stuk en ook in de geformuleerde beslispunten, maar vanavond willen we nog aandacht vragen voor drie belangrijke punten. We vinden het heel positief dat de gemeente vasthoudt aan de wens om IKCvorming te ondersteunen. En we zijn ook blij dat er een manier is gevonden om knelpunten te omzeilen. Voor de meeste situaties biedt dit beleid voldoende aanknopingspunten, maar voor de omvorming van bestaande scholen naar IKC's en voor scholen in semipermanente huisvesting biedt het geen mogelijkheden. Speciaal aandachtspunt is daarom de realisatie van kinderopvang in Wilderszijde. De scholen in Wilderszijde starten in semipermanente huisvesting en wat ons betreft moet daar ook direct kinderopvang bij komen.

De drie scholen zijn IKC's en de wijk heeft kinderopvang nodig, dus we kunnen niet wachten tot de permanente huisvesting in 2030 of nog later gereed is. En we zijn heel benieuwd hoe u hiernaar kijkt. Verder heeft de gemeente de ambitie om nieuwe schoolgebouwen op duurzaamheidsniveau ENG te bouwen en geeft hierover aan afspraken te hebben gemaakt met de schoolbesturen. Dat klopt deels. We zijn akkoord met het opstellen van businesscases en we willen het gesprek over die financiering van die extra stap op basis van die businesscases ook open aangaan. Maar we merken echter dat het de laatste jaren lastiger is geworden om een businesscase rond te rekenen. Verder kunnen we alleen investeren als we genoeg vermogen hebben en als de liquiditeit op orde is. Dat is niet altijd zo. En ook weet een bestuur niet altijd zeker of we twintig jaar gebruik kunnen maken van een gebouw. Kortom, er kunnen dus redenen zijn waarom een bestuur, ondanks een positieve businesscase, toch niet kan of mag investeren in duurzaamheid. En dat is een waarschuwing die wij willen afgeven. Na het laatste OOGO heeft de gemeente op pagina 19 een geel gearceerde zin opgenomen en gezien het voorgaande willen wij aangeven dat wij daar niet mee hebben ingestemd. Tot slot roepen wij de gemeente op om de projecten uit categorie 1, 2a en 2b niet gefaseerd ten uitvoer te brengen, maar echt allemaal op te pakken.

Verder uitstel leidt tot nog weer extra kosten en nieuwe knelpunten. In Westpolder hebben bijvoorbeeld de scholen nu al te weinig lokalen. Er is helemaal geen leegstand meer die nog benut kan worden, dus we hebben haast. De huisvesting voor scholen in Wilderszijde moet snel worden gerealiseerd, want kinderen in Wilderszijde verspreiden zich nu over bestaande scholen in aanliggende wijken waar wachtlijsten ontstaan. En bovendien moeten Het Palet, Het Avontuur en Treehouse Montessori groeien om op tijd de stichtingsnorm te halen. Dat lukt op de huidige locatie niet. Dus als we niet willen dat de nieuwe scholen straks gesloten moeten worden, moeten we nu door. Het project van IKC De Wereld aan de Orionstraat loopt al sinds 2010. Alles staat klaar, de omgevingsvergunning is afgegeven en Spectrum wil de aanbesteding opstarten, zodat de nieuwbouw straks direct na de sloop van het oude gebouw kan starten. Wachten is niet nodig en leidt tot extra kosten. Het plan voor renovatie van De Parel loopt ook al ontzettend lang. Het gebouw heeft hele ernstige problemen. U bent daarvan op de hoogte. En het schoolbestuur heeft de afgelopen jaren veel extra kosten gehad om het gebouw steeds weer een klein beetje op te lappen. Omdat er ook nog vraagstukken zijn over de monumentale status van het gebouw, moet het project gewoon snel worden opgepakt.

Het gebouw van de Oosthoek in Bleiswijk vertoont al langer gebreken die vergelijkbaar zijn met het gebouw van De Parel. En in Bleiswijk is sprake van een aanhoudend stijgend leerlingaantal en ook een volgordelijkheid van projecten. Er speelt bovendien nog een verschil van inzicht over het aantal leerlingen waarvoor gebouwd mag worden. Dus achter de schermen moet juist nu doorgewerkt worden. Voor al die projecten, behalve dan de semipermanente bouw in Wilderszijde, geldt dat de schoolbesturen bouwheer zijn en veruit het meeste werk doen. Wij hebben voldoende mankracht en kunnen bij een positief besluit echt vol aan de bak. Maar op sleutelmomenten zijn we afhankelijk van de gemeente. En daarom vragen wij de raad, uw commissie, het college op te roepen om maximale inzet op dit dossier te blijven plegen en bij een positief besluit direct alle projecten uit categorie 1, 2a en 2b op te pakken. We zijn benieuwd naar uw zienswijze. Namens de schoolbesturen heel veel dank voor uw betrokkenheid, ook uw betrokkenheid de afgelopen maanden en ook weer voor uw aandacht vanavond. Heel veel succes met de besluitvorming en wij zien uit naar het vervolg. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Smit. Heldere inspraak. Blijft u nog even staan. Voor de liefhebbers is de volledige inspraak van mevrouw Smit ook beschikbaar op iBabs. Dus daar kunt u

2/46

de tekst nog eens nalezen. Zijn er op dit moment commissieleden met verhelderende vragen voor mevrouw Smit? Allereerst heb ik de heer Lieverse. De heer Lieverse: Als het mag, voorzitter, heb ik op elk van de drie hoofdpunten die genoemd worden een korte toelichtende vraag. Kinderopvang in Wilderszijde, wat zijn de barrières om dat op te starten tijdens een semipermanente huisvesting? Is de eerste vraag. Inspreker: Het nieuwe beleid ziet alleen toe op nieuwbouw en IKC-vorming in permanente bouw in niet-onderwijsmeters. Dus het gaat niet uit van IKC-vorming in semipermanente bouw. Dus de gemeente voorfinanciering door de gemeente, volgens het beleid dat nu er is, wordt in semipermanente bouw, daarin wordt niet voorzien. De voorzitter: Mijnheer Lieverse. De heer Lieverse: Ik blijf puntig, voorzitter. Over die stap van BENG naar ENG, of hoe het maar geformuleerd moet worden, zijn er alternatieven onderzocht, zoals bijvoorbeeld gemeentelijke garanties of gezamenlijke investeringsfondsen? Is dat mogelijk, zoiets? Inspreker: We hebben volgens mij wel gekeken naar subsidies en of die reëel zouden zijn om dat aan te vragen. Dat weten de ambtenaren denk ik meer van dan ik. Dat is uiteindelijk afgevallen. In het laatste OOGO hebben we nog wel gesproken over voorfinanciering door de gemeente bijvoorbeeld.

Tenminste, dat heb ik zelf aangedragen dat dat wellicht een optie zou zijn, maar daar is eigenlijk verder niet op ingegaan door de gemeente. De heer Lieverse: Het laatste punt, om ook de projecten tot en met 2b snel aan te kunnen pakken. U zegt, wij zijn bouwheer, maar wat moet de gemeente doen om dat mogelijk te maken? Inspreker: De gemeente moet in eerste instantie een concept afsprakenbrief maken voor de projecten. Dus daarin wordt beschreven, wie is waarvoor verantwoordelijk en wie gaat wat doen, onder welke condities. En moet ook lid zijn van de stuurgroep. Dus je moet een aantal momenten, bijvoorbeeld bij de planvorming, dus definitief ontwerp of tijdelijk ontwerp, voorlopig ontwerp, daar moet de gemeente even meekijken en zeggen, ja, we zitten nog steeds op de goede weg, dus ga maar door. Oh, en natuurlijk, als er IKC-vorming gedaan wordt, moet er een collegebesluit genomen worden voor de voorfinanciering van het kinderopvangdeel. Dat ook. De voorzitter: Helder, dank u wel. Mevrouw Gielis, Leefbaar 3B. Mevrouw Gielis: Dank u wel, voorzitter. Mevrouw Smit, u zei, er speelt bovendien nog een verschil van inzicht. En dan hebben we het over Bleiswijk. Een verschil van inzicht over het aantal leerlingen waarvoor gebouwd mag worden. Hierover moet snel duidelijkheid komen.

Kunt u daar iets meer over duiden? Inspreker: Ja, er is een verschil van inzicht tussen het betrokken schoolbestuur en de gemeente. En het gaat over de uitleg van de verordening. Waar in de verordening staat aangegeven dat het leerlingaantal op basis waarvan een beschikking voor nieuwbouw wordt afgegeven over een periode van vijftien jaar wordt gekeken naar de prognoses. En op basis daarvan wordt dan de beschikking afgegeven op het aantal leerlingen dat tenminste gedurende die vijftien jaar in het gebouw moet zitten. Dus de prognose ten minste, dat is wat de gemeente zegt, dat het ten minste is. En daarom kijkt de gemeente naar het laagste aantal leerlingen in die vijftien jaar. En de RVKO is van mening dat je moet kijken naar het leerlingaantal over vijftien jaar. En in Bleiswijk hebben wij nagevraagd bij de prognosemaker, is na die vijftien jaar houdt dat die stijging van dat leerlingaantal aan. Dus de RVKO geeft aan van, waarom zou je voor een lager leerlingaantal nieuwbouw gaan plegen als je weet dat het op termijn toch dan te weinig is? De voorzitter: Helder, dank u wel. Mijnheer Bergwerff. De heer Bergwerff: Ook van onze kant dank voor uw inspraak. U noemt drie punten. Alle drie geven enkele vraagtekens. Maar de belangrijkste is even over die IKC's die niet gerealiseerd kunnen worden bij semipermanente huisvesting en bestaande bouw.

Ik begrijp dat dat vanuit de stukken juridisch inderdaad heel lastig is. En ik begrijp ook dat het college er echt wel naar gekeken heeft. En daar nog steeds na dit overleg ook nog naar gaat kijken. Dus dat is nog geen

3/46

einde. Maar hebben jullie als schoolbesturen wellicht ideeën om dat toch juridisch mogelijk te maken? Want we hebben allemaal wel diezelfde wens, denk ik, om ook bij bestaande bouw dus IKC om te vormen naar IKC's. Maar soms kan het denk ik gewoon niet op dit moment. Hoe zien jullie dat? Inspreker: Ik weet niet of het per se een juridisch vraagstuk is, eerlijk gezegd. Volgens mij heeft het ook gewoon een belangrijke financiële component. Kijk, semipermanente huisvesting, dat is natuurlijk voor een bepaalde duur gebruik je dat. En is het dan de investering waard van de gemeente of de voorfinanciering, kan je dat bekostigen over een kortere periode? En er is ook nog een vraagstuk over, en op zich hebben wij daar wel begrip voor, als er ruimtetekort is voor onderwijs, dan ben je natuurlijk niet echt genegen om heel veel onderwijsmeters te onttrekken om daar kinderopvang in te maken, als je dan weet dat je misschien wel weer tekort komt aan onderwijsmeters. Dus dat is gewoon een inhoudelijk vraagstuk wat nog wat ingewikkelder ligt. En daarvoor hebben wij overigens ook begrip, daar hebben we goede gesprekken over gehad. Maar het is wel een knelpunt, dus voor u wel belangrijk om daarvan op de hoogte te zijn. De voorzitter: Helder, mevrouw Smit. Nog aan mijn rechterzijde, mijnheer Scheringa. De heer Scheringa: Dank u wel, voorzitter. Dank u wel voor uw inspraak, mevrouw Smit.

Ik had even twee korte vragen. De eerste gaat over BENG naar ENG. Als ik de stukken goed begrepen heb dan, de gemeente biedt aan het verschil tussen BENG en ENG te financieren op basis van terugverdiencapaciteit. Is dat onvoldoende om te kiezen voor ENG? De voorzitter: Mevrouw Smit, ik zet even uw microfoon weer aan. Inspreker: Ja, bedankt. Nee, wij zeggen ook, kijk, als er een positieve business case is en het bestuur zou onvoldoende vermogen hebben en onvoldoende liquiditeit en de gemeente zou het voorfinancieren en je zou een soort inverdienmodel afspreken, dan is dat daar gewoon over te praten natuurlijk. Kijk, het zou gek zijn en die gedachtegang begrijpen de besturen ook, stel de gemeente bekostigt vanuit eigen middelen, algemene middelen, die je ook maar één keer kan uitgeven, een extra stap in de duurzaamheid van een gebouw en een gebruiker heeft daarvan gewoon echt direct voordeel en verdient daar feitelijk geld aan. Dat kan niet de bedoeling zijn. Alleen, de praktijk is soms wel wat weerbarstiger. Het wordt gewoon lastiger met die business cases. We zien ook dat ook al heb je aan het begin een positieve business case, dat in het gebruik toch nog met enige regelmaat blijkt dat je de beoogde voordelen alsnog niet haalt. Dat is ook van belang om dat wel gewoon open op tafel te hebben en het gesprek daarover wel op een constructieve manier te blijven voeren.

De heer Scheringa: Oké, helder. Dank u wel. En tot slot nog een vraag over die projecten die u allemaal graag z.s.m. wil laten starten. Collega Lieverse had daar ook al naar gevraagd. Ik vroeg me af, heeft u dit bij het college neergelegd? Want u had net geschetst wat de bijdrage van de gemeente daarin zal zijn. Heeft u dat bij het college neergelegd of in het OOGO-overleg? En wat was dan de reactie of daar een mogelijkheid toe is om alles direct te starten? Inspreker: In het laatste OOGO hebben wij het daarover gehad. In de reactietabel kunt u ook zien wat met die input gedaan is. Ik heb het ambtelijk nog een keer gevraagd. Bijvoorbeeld heel specifiek voor ons eigen project van, er zijn gewoon een paar stappen die we nu kunnen zetten en dan kunnen wij zelf maandenlang weer aan het werk. En dan heeft de gemeente niet zoveel te doen in de tussentijd. Maar dan zijn we wel bezig. Maar ambtelijk komt er vanuit de gemeente in ieder geval heel duidelijk het signaal, nee, de categorieën in 2b, daar beginnen we pas mee in 2026. De voorzitter: Helder. Dank u wel, mevrouw Smit. Mijnheer Wezenberg, VVD. De heer Wezenberg: Dank u wel. U bent als schoolbestuurder betrokken bij de prioritering en zo bent u tot de verschillende projecten gekomen. Zijn jullie als schoolbestuurder ook betrokken bij de uitvoeringsplanning? Kun je daar iets over vertellen? Inspreker: Goede vraag.

Wij hebben best lang met elkaar gesproken over de prioritering van die projecten en de indeling van die projecten in de categorieën. Alleen was de insteek eigenlijk al die tijd vanuit financieel oogpunt. Op enig moment was er een tekort. We wisten, we hebben 50 miljoen beschikbaar. En vanuit dat punt zijn wij met elkaar de projecten gaan prioriteren. Zo van, als er echt maar dit bedrag is, wat moet dan echt en wat moet dan eerst? En zo zijn wij tot

4/46

die categorisering gekomen. Daar zijn wij ook allemaal akkoord mee gegaan. Vanuit het begrip, oké, dit is het, hier moeten we het mee doen. Alleen tot onze verrassing heeft de gemeente daar vervolgens, toen er toch mogelijkheid was voor extra middelen, ook de projectplanning op afgestemd. En dat wisten wij niet dat dat zo zou gaan. De voorzitter: Helder, dank u wel. Even kijken, nog anderen met verhelderende vragen? Ik heb hier nog de heer Afalah. De heer Afalah: Goedenavond, bedankt voor de inspraak. Ik wilde heel even terugkomen op die kinderopvang, of de IKC. We hebben natuurlijk met elkaar afgesproken dat de IKC voorgefinancierd gaat worden door de gemeente, maar dat in principe alles wel over een bepaald termijn betaald wordt door de kinderopvang. Ziet u kansen om dat ook op een semipermanente huisvesting te doen? De voorzitter: Mevrouw Smit. Inspreker: Ik denk dat we er in ieder geval over moeten praten en dat je als gemeente zou moeten zeggen, wij zien het belang, ook van die vorming van die wijk. En dat past ook helemaal bij de visie die u voor deze wijk heeft opgesteld. En we kunnen niet tot 2030 of ‘31 wachten tot we daar kinderopvang realiseren. En omdat wij nu kiezen voor beginnen met semipermanente huisvesting voor de scholen zullen we daar het gesprek over moeten voeren. Dus die intentie moet er denk ik zijn.

Kijk, als er onmogelijkheden zijn, dan moeten we die met elkaar tackelen of proberen te tackelen. Maar het begint bij de intentie. De heer Afalah: Oké. Dank u wel. De voorzitter: Helder. Dank u wel, mevrouw Smit. Dan zijn er denk ik geen verhelderende vragen meer. Dan bent u zeker helder geweest. Mevrouw Smit, dank u wel. Inspreker: Ja, bedankt. De voorzitter: Dan gaan we deze uitzetten. Mijnheer Lieverse, was dat nog een orderverzoek? De heer Lieverse: Ja. De voorzitter: Daar zijn we nog helemaal niet. Dus u bent veel te vroeg, mijnheer Lieverse. De heer Lieverse: Ja, maar ik denk graag met u mee, voorzitter. De voorzitter: Maar ik denk dat ik weet wat u gaat voorstellen. Maar ik kom zo bij u terug. We hebben eerst nog een heel agendapunt te doen. 3.

Vaststelling verslag vorige vergadering De voorzitter: Agendapunt 3, het vaststellen van het verslag van de vorige vergadering. Die vergadering was 14 november. Daarop zijn geen opmerkingen binnengekomen. Kunnen we dat verslag vaststellen? Ja? Kijk, uitstekend.

4. Vaststelling agenda en inventarisatie rondvragen De voorzitter: Dan komen we nu bij het vaststellen van de agenda. Mijnheer Lieverse. De heer Lieverse: U raadt mijn gedachte, voorzitter. Gezien de inspraak en dat we al in het onderwerp nu zitten en de samenstelling van de publieke tribune, zou het een idee kunnen zijn om de agenda aan te passen en het onderwerp 6.a, 6.b, wat is het eigenlijk, 6.a naar voren te halen. Wat vindt u daar van? De voorzitter: Ik vind dat een uitstekend idee. Dat betekent concreet dat voor het vaststellen van de agenda we zullen beginnen met agenda punt 6.a, de tweede actualisatie van het Integraal Huisvestingsplan. Dan de bespreekpunten zullen doen 5.a, 5.b, 5.c. En dan agendapunt 6.b zullen behandelen. Mocht u de nummering helemaal kwijt zijn, volgt u gewoon de vergadering. Gaan we het zo doen, beste commissieleden? Ja? Oké. Dan is die agenda ook vastgesteld. Er zijn geen rondvragen verder aangemeld.

5/46

6.a Maatschappelijke voorzieningen Wilderszijde en Tweede actualisatie Integraal Huisvestingsplan primair onderwijs (IHP) De voorzitter: Dus dan gaan wij niet naar agendapunt 5, maar direct naar agendapunt 6.a. Dat betreft dan de Maatschappelijke voorzieningen Wilderszijde en de Tweede actualisatie Integraal Huisvestingsplan primair onderwijs. Vanavond belangrijke avond daarover, want het raadsvoorstel ligt voor waarin de actualisatie is meegenomen en u uiteindelijk wordt gevraagd om een budget van ruim 25 miljoen euro beschikbaar te stellen voor die projecten. En ik wilde nog even in herinnering roepen dat 14 november in de commissie Samenleving we uitvoerig hebben gesproken over de oplossingsrichtingen. Daar heeft u zelf een keuze in gemaakt die door het college is verwerkt. En dat wij vorige week, woensdagavond in deze zaal ook daar nog een uitgebreide technische toelichting op hebben gekregen. Waarmee ik toch ook wel erg verwacht en een beetje op u allen reken om de technische vragen tot een minimum te kunnen beperken, want we hebben daar vorige week al uitgebreid de tijd voor genomen. De vraag die dus vanavond voor ligt gaat over het raadsvoorstel, of u kunt instemmen met deze planning, met de toegekende middelen en of u daar nog aanmerkingen op heeft? Wij hebben hiervoor, kijk even met een schuin oog naar mijn rechterkant, reguliere spreektijden.

Dus ook daar gaan we het mee doen met elkaar. En we gaan in eerste termijn beginnen. Wie mag ik het woord geven? Mijnheer Lieverse. Eerste termijn De heer Lieverse: Als u mij toestaat, voorzitter. Vandaag staan twee belangrijke onderwerpen op de agenda. Het toekomstbeeld van Wilderszijde en onze onderwijscapaciteit. Beiden raken aan onze ambitie, financiële mogelijkheden en sociale cohesie. Allereerst wil ik toch mijn waardering uitspreken voor het harde werk van het college en de ambtenaren. De analyse van de commissiebesprekingen, zoals van twee maanden terug, u refereerde er al aan, en van de input van de schoolbesturen zijn waardevol. Deze transparantie helpt ons als raad en schept vertrouwen. Voorzitter, laten we beginnen met Wilderszijde. Het masterplan Wilderszijde 2030 biedt een unieke kans om een wijk te creëren waarin sociale cohesie en ontmoeting centraal staan. In een tijd van toenemende individualisering is het hard nodig. Tegelijkertijd moeten we realistisch zijn. De stijgende bouwkosten dwingen ons tot een kritische blik op de financiële haalbaarheid. We pleiten daarom voor een gefaseerde uitvoering, bouwen in stappen, maar zonder het oorspronkelijke doel te verliezen, uit het oog te verliezen.

Met betrekking tot de tweede actualisatie van het IHP, het grotere deel waar we al uitvoerig over gesproken hebben, staan we achter het voorstel om de beschikte projecten voort te zetten. Het maken van duidelijke afspraken met schoolbesturen over hun financiële bijdrage is daarbij essentieel. We ondersteunen de ambitie om te bouwen volgens de ENG-normen, maar pleiten ook voor flexibiliteit. Een hybride aanpak waarbij afhankelijk van urgentie wordt gekozen voor BENG of ENG biedt ruimte voor maatwerk, zoals de door mevrouw Smit genoemde voorfinanciering. In het raadsvoorstel wordt van de diverse bouw- en renovatieprojecten niet duidelijk aangegeven wanneer die opgestart worden. Bij de beeldvorming op 8 januari werd van de projecten onder 2b op een van de dia's iets gezegd van, na 2025. Als dat inderdaad de intentie is vinden we het in tegenspraak met de erkenning van de gegroeide urgentie. De Parel wacht al tijden. Als raadsleden zijn we daar al jaren geleden al eens langs gefietst met een soort excursie en gezien hoe het erbij staat. De Oosthoek, ik fiets daar elke dag langs, is een bouwval met een noodvoorziening op eigen terrein en nauwelijks speelruimte. Kortom, zeg toe, zeggen we tegen het college, dat alle beschikte projecten in 2025 opgestart worden.

Al is het maar op de manier dat er afspraken zijn met wie bouwheer is en wie alleen maar de faciliterende rol hoeft te spelen. Voorzitter, we staan voor een investering van 25,5 miljoen uit de algemene reserve, dat vraagt om een gedegen kostenbeheersing. Slimme aanbestedingen, hergebruik van materialen en een buffer voor onvoorziene uitgaven kunnen risico's verkleinen. Tegelijkertijd pleiten we voor een herbeoordeling van het weerstandsvermogen, zodat we voorbereid blijven op economische onzekerheden en stijgende rentelasten. Duurzaamheid is belangrijk, maar het mag geen blokkade vormen. We pleiten voor, opnieuw, flexibiliteit. Wat betreft het IKC-beleid. We ondersteunen de aanscherping die rekening houdt met de laatste juridische inzichten. Semipermanente huisvesting is geen absoluut beletsel, zoals we zojuist in de vragenronde hebben kunnen beluisteren. Dus ook daarvoor geven wij graag groen licht. Om leegstand te voorkomen is samenwerken met kinderopvangorganisaties daarbij van belang. Voor de groep 3 projecten is uitstel onvermijdelijk. Toch mogen capaciteitsproblemen geen nadelige gevolgen hebben voor leerlingen en docenten. Tijdelijke oplossingen zoals modulaire bouw kunnen hier verlichting bieden. Voor niet beschikte projecten vragen wij om een meer concreet tijdspad en

6/46

een toezegging om dit tijdspad voor de zomer te presenteren. Ofwel geen technische vraag voor nu, voorzitter, op dat punt, maar wel een tijdspad voor de groep 3 projecten. Tot slot willen we benadrukken dat alles niet alleen om financiën en bouwplannen gaat. Het gaat om onze kinderen. Het gaat om onderwijs. Het gaat om onze toekomst. We vragen het college om een voortgangsrapportage om daarmee door te gaan. Maar ook om nieuwsbrieven naar de toekomstige bewoners van Wilderszijde te gaan sturen. Zodat iedereen betrokken blijft bij deze belangrijke projecten. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Lieverse. In deze eerste termijn, wie mag ik het woord geven? Mijnheer Afalah, WIJ Lansingerland. De heer Afalah: Dank u wel, voorzitter. Geachte leden van de commissie, beste inwoners van Lansingerland en allen die hier aanwezig zijn. Ik wil ook niet te uitgebreid de hele commissie van vorige maand over doen hier. Ik wil gewoon een paar punten aanhalen waar ik op terug wilde komen. Voor ons een belangrijk punt, onze ambitie om energieneutraal te bouwen. Wat ik daar wel, en wat wij als fractie in ieder geval daarover vinden, de scholen die moeten in principe mee profiteren van het feit dat ze energieneutraal een gebouw gaan krijgen. Ik heb toch, als ik de stukken heb bestudeerd, waren er best wel meningen, die zeggen van, moet dat dan wel, vanuit het schoolbestuur.

Er zijn wat punten voor hun die lastig zijn, met financiering direct. En daarin wilde ik ook richting het college ook vragen, want ons idee achter dat ENG bouwen, was eigenlijk meer van, we gaan bouwen. Wij betalen dat. En vervolgens, aan de hand van de business case, zullen er afspraken komen hoe de scholen dat later dan weer terug gaan betalen. Dus dat wil ik even weten vanuit het college. Hoe zien zij dat voor zich? En hoe kunnen we die afspraken waarborgen? Want ik snap natuurlijk wel, de problemen die soms kunnen voor komen als een nieuwe school hier gaat komen, die hebben natuurlijk niet de liquide middelen om dat allemaal te betalen. Maar dat is in ieder geval, vanuit WIJ Lansingerland, was dat onze gedachte erover. En als dat zo anders is, dan hoor ik dat graag vanuit het college. Tweede punt waar we ook nu op stuiten en dat horen we ook in de inspraak van mevrouw Smit. Ik snap eigenlijk niet zozeer waar dat nou vandaan komt. En misschien ben ik daar niet scherp in genoeg geweest, ook toen wij vorige keer, vorige week, hier de beeldvorming hadden. Dat we gaan beginnen met sloop, maar die scholen mogen dan niet beginnen met de voorbereidingen voor de bouw van die school. Dus dan wil ik heel graag weten, wat zijn dan de belemmeringen? Want in principe willen we dit jaar al beginnen en als zij kunnen opstarten met de voorbereidingen, is dat weer tijdswinst.

Want als zij natuurlijk pas over een jaar mogen gaan starten, we weten allemaal, al die kosten lopen op. En dat moeten we zien te voorkomen. Dus ik sluit me aan bij de heer Lieverse daarin, laten we wel vaart maken daarin. Dat we niet de scholen opzadelen met onnodig hoge kosten. Maar ook onszelf, hier als gemeente. En daar wil ik het eigenlijk nu voor nu bij laten. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Afalah. Mijnheer Bergwerff, CDA. De heer Bergwerff: Voorzitter, fijn dat we het hier nu over kunnen hebben, in januari. We wilden eigenlijk nog eerder, maar dit was de meest realistische tijdspad, werd ons verteld. Dat is zo. En hopelijk hebben we het hier ook dan voor de laatste keren over deze avond. En de eerstvolgende keer dat dit weer aan de orde komt, is dat een andere gemeenteraad, of in ieder geval een andere samenstelling. We hebben het al over een heleboel dingen gehad in november, dus laat ik dat niet herhalen. Mijn fractie heeft duidelijk een voorkeur, conform wat het college ook voorstelt, om aan de slag te gaan met de groepen 1, 2a, 2b en daar uitvoering aan te geven. Groep 3 en 4 wordt dus dan door de nieuwe gemeenteraad in 2026 behandeld. Waarom kiezen we daarvoor? Waarom zouden wij nu iets besluiten over iets wat pas na ‘26 van start kan gaan? Dus laat daar die nieuwe gemeenteraad, die nieuwe samenstelling over beslissen.

Dus daar kunnen we in meegaan met het voorstel van het college. De inspreker spreekt de wens uit dat alle vast te stellen projecten meteen van start kunnen gaan, tot en met dus 2b. En de wethouder gaf eerder aan dat dat erg lastig wordt, doordat de ambtelijke capaciteit natuurlijk niet onbeperkt is. Dat kunnen we, dat begrijpen wij. In die zin hebben wij als partij niet dusdanig veel inzicht dat wij dat goed kunnen beoordelen. Wij vertrouwen daar het college in. Wel wil ik graag de intentie uitspreken, maar ook wel van het college horen, dat inderdaad projecten in groepen 1, 2a en 2b uiterlijk in 2026 van start gaan. Ik hoorde de ChristenUnie net zeggen van, 2025, dat zou natuurlijk helemaal geweldig zijn. Maar naar mijn weten is er altijd gezegd dat de 2b in 2026 uiterlijk van start gaat. Dus dat is geen verrassing voor ons. Nog even kort ingaan op ENG en BENG. Ook wij hadden enigszins het idee van een hybride aanpak. Schoolbesturen die aangeven van, voor ons is dat toch wel heel moeilijk om dat terug te betalen, dat energieneutrale gebouwen en datgene wat zij voorgefinancierd krijgen vanuit de gemeente,

7/46

moet de keuze er volgens mij ook zijn, en die is er volgens mij ook, ook gelijk de vraag aan het college, om bijna energieneutraal te bouwen, als een schoolbestuur daar dus een grote voorkeur voor heeft. Volgens mij hebben de besturen die vrijheid. En ter verdediging van het voorstel, het is natuurlijk niet zo gek dat het college aangeeft van, wij willen graag voorfinancieren op het moment dat de bouw van start is. Het moment dat zij aan het bouwen zijn. Want dan is het energieneutraal maken natuurlijk veel goedkoper dan dat je dat achteraf nog moet doen. Dus dat snappen wij. Nog heel even over het IKC-beleid, kort. De voorzitter: Voordat u dat doet, mijnheer Bergwerff, ik denk, de heer Afalah heeft een interruptie voor u. En ik vermoed dat hij over uw vorige zin gaat. De heer Afalah: Ja, ENG en BENG. Ik wil wel vragen, want u stapt er best wel makkelijk overheen, vind ik. Dan gaan we maar BENG bouwen, als scholen dat zo willen. Dan wil ik wel de vraag stellen, als we inderdaad voor de keuze maken om straks die omslag te maken van ENG naar BENG, vindt u dan dat wij als gemeente dan maar die kosten moeten gaan betalen? Of zegt u van, beste schoolbestuur, u heeft de keuze zelf gemaakt om niet ENG te gaan bouwen, kom dan ook over de brug met van, hoe gaan we die financiering regelen? De voorzitter: Helder, mijnheer Afalah. Mijnheer Bergwerff.

De heer Bergwerff: Nee, kijk, in eerste instantie is het natuurlijk goed als de gemeente stimuleert om energieneutraal te bouwen. Daar hebben we allemaal onze voorkeur voor uitgesproken. Maar het is goed denkbaar dat sommige scholen daar gewoon op dit moment niet de financiën voor hebben. Hopelijk is dat echt een uitzonderlijk geval. Maar als dat zo is, moet een school wel de keuze hebben om dus BENG te bouwen en niet die schuld aan de gemeente open te hebben staan. Inderdaad, als het op een gegeven moment over een aantal jaar een verplichting wordt, dan moeten wij als gemeente onze verantwoordelijkheid nemen. En als dan die school die financiën niet heeft, dan zal de gemeente dat in ieder geval voor moeten schieten. Dus dat klopt. En ik denk dat je daar juridisch ook geen keuze in hebt. De voorzitter: Zijn we daarmee ook richting een afronding van uw termijn gekomen, mijnheer Bergwerff? Ja, de vraag is of de heer Afalah dat gaat laten gebeuren. Dat gaan we horen. Kort, mijnheer Afalah. De heer Afalah: Op zich ben ik het wel eens. Alleen dat voorfinancieren betekent ook wel dat uiteindelijk dat geld moet wel betaald worden door de schoolbesturen. En daar gaat het om. Maakt u die keuze van, de school heeft geen geld ervoor om dat nu te financieren.

Dan gaan wij het voorfinancieren en die scholen gaan dat, mits de business case dat toe staat natuurlijk, gaan dat in de loop der jaren gaan dat terugbetalen. Bent u daar ook voor? De voorzitter: Tot slot, mijnheer Bergwerff. De heer Bergwerff: Absoluut, daar zijn wij zeker voor. Dat is natuurlijk het ideaalbeeld, dat dat de mogelijkheid is en de keuze wordt van de scholen. Alleen willen wij inderdaad die hybride variant, dus de keuze aan de schoolbesturen, willen we niet hen ontnemen. Dus zij moeten zelf die keuze hebben. Heel kort over het IKC. Heel fijn dat dit toch een relatief snel en goede juridische oplossing is, waar in de meeste situaties alles tot zijn recht komt. Semipermanente schoolgebouwen worden een iets ander verhaal, hoorden we ook van de inspreker. Als ik het goed heb, hoorde ik de ChristenUnie wel zeggen dat zij een voorkeur hebben dat die semipermanente schoolgebouwen ook een IKC kunnen hebben. Als ik het goed heb, is in het voorstel dat niet terug te vinden. Daar staat, geloof ik, dat die semipermanente schoolgebouwen geen IKC krijgen. Daar wil ik even aan het college vragen, wat is nou precies, want dat blijft een beetje vaag voor mij, de overweging van het college om die keuze te maken? Is dat primair het financiële plaatje of is dat ook iets anders, juridisch of iets anders? Dank u wel. De voorzitter: Helder, dank u wel.

Mijnheer Lieverse, de heer Bergwerff is echt uit zijn tijd aan het lopen. Wat is uw interruptie? De heer Lieverse: Het gaat niet over IKC, maar gaat over de prioritering van de bouwplannen. Gaat het CDA voorbij aan de urgentie die we gezien hebben van De Parel, de Oosthoek, Klimophoeve, nu gepubliceerd in groep 2b. Terwijl we horen dat de schoolbesturen zeggen, wij zijn daar bouwheer van. Ofwel, de ambtelijke capaciteit is maar heel beperkt nodig van de gemeente om hiermee aan slag te gaan.

8/46

De voorzitter: Nog tot slot een korte reactie, mijnheer Bergwerff? De heer Bergwerff: Nee, helemaal terecht. Dat heeft de ChristenUnie gevraagd, ook richting het college. En dat antwoord zijn we ook heel nieuwsgierig naar inderdaad. Want wij hebben die zorg ook, absoluut. De voorzitter: Helder. Dank u wel, mijnheer Bergwerff. Dan in deze eerste termijn, mijnheer Scheringa. De heer Scheringa: Dank u wel, voorzitter. In de vorige commissie waren wij voor financiering van het plan. Dus dat vinden we nog steeds. Dus wat dat betreft kunnen we akkoord gaan. Het is een hoop geld, zelfs nog meer dan in de commissie in november. Maar goed onderwijs is gewoon nodig en de voorzieningen in Wilderszijde, dus daar gaan we gewoon voor. Dat is het eerste. Dan kom ik eigenlijk een beetje op dezelfde drie punten aan als mijn voorgangers. Qua ENG, bij nieuwbouw, zeker als het langer dan 40 jaar levensduur heeft, 40 tot 65 jaar, dan vindt mijn fractie het onbestaanbaar als je dat niet nu ENG bouwt. Je weet, dit gaat gewoon ENG moeten worden. Het gaat 40 tot 65 jaar staan. Dus als je dat nu niet doet, maar over een paar jaar, dan wordt het alleen maar duurder. Dus mocht het problemen geven in de business case, dan hopen we dat het college dat flexibel kan oplossen met de schoolbesturen. Want om dat nog later te doen, dat wordt alleen maar duurder, wordt moeilijker.

Dus dat lijkt me echt geen begaanbare weg. ENG voor semipermanent, dat ziet mijn fractie ook wel zitten. Ik heb zelfs zoiets van, niks zo permanent als semipermanent, zeg maar. Dus het is helemaal niet gezegd dat het over 25 jaar weg is, maar dat wordt misschien ook wel 30, 35 jaar gebruikt. Dus als dat mogelijk is en er is gewoon een business case en er is gewoon ook een duurzaam realistisch resultaat te behalen. Het kost misschien iets meer in aanleg, in aanschaf, in bouw om dat qua milieubelasting of klimaatbelasting te bouwen, maar als het dan in de loop van de tijd dat je het gebruikt toch terugverdiend wordt, ik zou zeggen, probeer dat toch vooral te regelen. Tijdelijk dat renovaties, dan hangt het een beetje vanaf, zou je ook ENG moeten maken, maar ik kan me voorstellen als het een heel oud gebouw is, dat dat wat lastig wordt. Dus daar moet je wel goed naar kijken. Dus maar wat de schoolbesturen zeggen ook van, pak dit in openheid aan, probeer het gewoon mogelijk te maken, maar zeker vernieuwbouw altijd. IKC, wij waren altijd wel kritisch over de juridische zaken, maar we zijn geen jurist. Dus als het college denkt en ook in de beeldvorming is gezegd dat dit een juridisch argument is, wat dus nog niet een eenduidend standpunt in het land, maar het ministerie staat erachter, dan lijkt ons dat een aanvaardbaar risico. Dus dat is goed.

We zouden ook wel graag ook … genoemd IKC en semipermanent, daar horen ook graag de reactie van het college op. Zou toch mooi zijn als dat wel kan in Wilderszijde. Ten slotte over de planning. Groep 3, pijnlijk, vinden we een beetje pijnlijk, want we willen dat nog steeds. Maar ook de antwoorden in de beeldvorming geeft aan dat het gewoon echt niet haalbaar is. Dat zou dan in 2027 misschien moeten. Dan wordt het ook al ingehaald door het nieuwe IHP. Dus in die zin laten we het dan op dit moment maar rusten en dan moet het in het nieuwe IHP. Wij vrezen alleen wel, want kijk, het is in de nieuwe IHP is het geen garantie dat deze projecten dan opeens de hoogste prioriteit krijgen. Dus het kan best zijn dat er, dat het echt een langdurig traject wordt. Maar de besturen hebben aangegeven in de reactie dat ze daar grotendeels mee akkoord gaan. Dus voor ons is het dan water under the bridge zeg maar. Of door de Maas. En ten slotte…De Rotte, dat is helemaal mooi. Dus maar die stroomt volgens mij niet zo hard als de Maas. Maar dat is eventjes zijstapje. Dus er zijn inderdaad wat vragen aan het college, ook door de voorgangers al gesteld. Dus we houden het graag in ons achterhoofd en daar kijken we naar uit en dan wellicht dat we nog opmerkingen hebben in de tweede termijn, voorzitter. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Scheringa.

Ik maakte me even zorgen dat we de commissie Ruimte hier zouden gaan doen vanavond. U bent de gast in de commissie Samenleving, mijnheer Scheringa. Uitstekend. Mevrouw Gielis. Mevrouw Gielis: Dank u wel, voorzitter. Onze jeugd heeft de toekomst. En daar gaat het nu over, waar we het eigenlijk met zijn allen nu over hebben. En dat is heel belangrijk. Dat is fijn als je op de achterhand zit. Dan hoef je niet alles te herhalen wat er al gezegd is. En de woorden van de heer Lieverse van de ChristenUnie, die kunnen wij volledig ondersteunen. Er is al zoveel over gesproken over dit dossier. En wij kunnen dit voorstel steunen, want immers alles wat erin zit, hebben we eerder besproken en ook aangegeven en dat is tof. Maar we hebben wel een paar vragen en die zullen ongetwijfeld zo meteen beantwoord gaan worden. En die sluiten ook aan op alles wat eerder gezegd is. De belangrijkste vraag is, we moeten in ieder geval door. En zo snel

9/46

mogelijk. Dat is voor ons van heel groot belang. Zowel voor de huidige dingen die voorliggen, maar ook voor de derde en de vierde tranche, zeg maar. Zo snel mogelijk actie. We hebben veel te veel gepraat, veel te lang gewacht, heeft veel te veel tijd gekost, veel te veel geld gekost. Jongens, aan de slag. Dat is eigenlijk onze belangrijkste boodschap. ENG en BENG, het zijn rare termen, ENG en BENG. Ik vind ze allebei eng. Maar wij gaan voor ENG. Dan is het verder van belang dat wij…oh ja, daar had ik nog een vraag. Onze voorkeur gaat uit voor, als het gaat over semipermanente huisvesting, dan vinden wij heel belangrijk wat de wethouder daarop gaat antwoorden. Maar dan niet alleen voor de Wilderszijde, maar ook voor andere semipermanente opvang. Ik denk dat ik het hierbij laat en dat ik even afwacht wat het college gaat antwoorden. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Gielis, helder. Mevrouw Gabin, GroenLinks. Mevrouw Gabin: Dank u wel, voorzitter. Wij zien risico's in de nadruk op tijdelijke en semipermanente oplossingen. Hoewel deze begrijpelijk zijn gezien de financiële beperkingen, is het naar ons idee wenselijk om een heldere routekaart of een tijdspad, hoe CDA het noemt, te ontwikkelen voor het alsnog uitvoeren van deze plannen in de nabije toekomst.

En daar is wat betreft GroenLinks goed om het verzoek van mevrouw Smit en de rest erbij te betrekken wat betreft de kinderopvang. Een ander punt dat ons aandacht vraagt is de samenwerking met schoolbesturen en andere partners. Het verschuiven van financiële verantwoordelijkheden naar schoolbesturen, bijvoorbeeld bij verduurzamingsmaatregelen, kan leiden tot ongelijkheid tussen de onderwijsinstellingen indien daadwerkelijk de draagkracht verschilt tussen de instellingen. Maar GroenLinks waardeert dat de gemeente blijft vasthouden aan de ambities om minimaal ENG te realiseren en dat de mogelijkheid tot samenwerking met schoolbesturen wordt gezocht. Toch pleiten wij ervoor dat de gemeente proactiever investeert in de stap van BENG naar ENG en minder afhankelijk is van de bereidheid van schoolbesturen om deze stap te financieren. Wij vragen het college daarom om actieve ondersteuning te bieden en samen met partners te zoeken naar oplossingen die voor iedereen haalbaar zijn. GroenLinks ondersteunt dus de noodzakelijke wijzigingen in het masterplan, maar met wat kanttekeningen. Het is belangrijk om de financiële verantwoordelijkheden te nemen, maar dit mag dus niet ten koste gaan van de ambities om Wilderszijde een sociale, duurzame en ook een toekomstbestendige wijk te maken.

Wij vragen het college om een routekaart voor de uitgestelde projecten, zorgvuldige monitoring van tijdelijke oplossingen en tot slot een actieve ondersteuning van schoolbesturen in de uitvoering. De voorzitter: Excuses. Dank u wel, mevrouw Gabin. Mijnheer Wezenberg, VVD. De heer Wezenberg: Dank u wel. Het meeste is eigenlijk al gezegd, met name de woorden van de heer Lieverse die kwamen binnen. Ik voel me wel een beetje met mijn rug tegen de muur staan, omdat alles wat we vragen of wat we indienen of wat we willen, vertraagt en is dus nooit in het belang van waar we nu in zitten. Die scholen moeten verder, de schoolbesturen moeten verder. De enige vraag die ik echt aan het college zou willen stellen, bent u bereid om op zeer korte termijn met de schoolbesturen in gesprek te gaan en een consensus te bereiken over een andere uitvoeringsplanning? Want wat mij een zuur gevoel geeft, de zoveelste avond die we hier hebben, waarbij voortdurend gezocht is naar compromissen en samenwerking, dat uiteindelijk de schoolbesturen nog steeds hier gefrustreerd komen inspreken. Dat lijkt me niet goed en ik zou daarom willen vragen om daar nog iets mee te doen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Wezenberg. Dan aan uw linkerzijde, mijnheer Van der Stad, D66, gaat uw gang. De heer Van der Stad: Dank u wel, voorzitter.

Een flink budget wordt uit de algemene reserve gehaald middels dit voorstel en daar hebben we reeds met elkaar onze gedachten over gedeeld. In de commissie van november gaf de D66-fractie al aan dat vasthouden aan de visie op en het masterplan Wilderszijde, IKC en het uitvoeren van alle IHP-projecten binnen de genoemde projecten 1, 2a en 2b een sterke voorkeur had. Dat ligt nu voor. Voor de discussie over BENG en ENG hebben we een denkrichting meegegeven tijdens de commissie. De discussie met de besturen is nog niet beslecht, zoals uit het voorstel en de insprekers blijkt. Wat ons betreft akkoord om dit met de besturen verder in overleg te doen en op basis van wat er per project mogelijk en nodig is. Ofwel maatwerk met onze voorkeur voor ENG. Voor de fractie van D66 is dit een hamerstuk. We zien graag de beschikte plannen z.s.m. uitgevoerd worden. Geef groen licht aan de bouwheren om de snelheid erin te krijgen. De noodzaak is hoog. Dank u.

10/46

De voorzitter: Helder, mijnheer Van der Stad. Dank u wel. Daarmee zijn we aan het einde gekomen van de eerste termijn van de commissie en gaan we over naar de eerste termijn van de zijde van het college. Heeft u nog een paar minuten nodig of bent u zover? De wethouder is zover. Dan wethouder Hoek. Beantwoording college De heer Hoek: Dank u wel, voorzitter en een ieder bedankt voor zijn bijdrage op dit toch wel historische moment. Het is niet alledaags dat we hier over bedragen discussiëren van 25 miljoen. Dus wat dat betreft wel een fors besluit. Toen ik als wethouder aantrad, dat is nu zo'n 2,5 jaar geleden, voor het eerste overleg wat we hadden met de bestuurders, had ik een gesprek met een bestuurder bij het koffiezetapparaat. De bestuurder is hier ook aanwezig en die zei, Leon, wat er allemaal in de planning zit, dat is echt zoveel. Ik vraag me echt af of dat uiteindelijk gaat lukken. En ik dacht, ik weet het eigenlijk niet, maar uiteindelijk heeft deze bestuurder gelijk gekregen. En dat is ook de reden waarom wij tot een tweede actualisatie zijn gekomen. En die tweede actualisatie, die moet ervoor zorgen dat er een realistisch en uitvoerbaar plan ligt. En met de indeling zoals we die nu hebben gemaakt, ligt er een realistisch en uitvoerbaar plan.

Wat overigens niet wil zeggen dat schoolbesturen zelf voorbereidingen kunnen treffen, maar wij willen wel met nadruk hier stellen dat de route die we nu uitgestippeld hebben, dat die haalbaar is en dat die er niet voor zorgt dat door de hoeveelheid werk we dingen half gaan doen of dingen vergeten of dat het niet goed gaat. Deze planning daar is echt over nagedacht. De voorzitter: Helder. Een korte interruptie van de heer Lieverse. De heer Lieverse: Zonder de privacy van de betreffende bestuurder te willen schenden, wat was de reden voor het wantrouwen van deze bestuurder richting onze gemeente? De heer Hoek: Nee, het was geen wantrouwen. Hij constateerde dat er heel veel projecten nu op de rails stonden en vroeg zich af of dat niet veel te veel was voor het ambtenarenapparaat en voor het realiseren tot 2024. Dus het was gewoon, heel veel projecten stonden er op de rails in een tijdsbestek van twee, drie jaar. Dat was de reden waarom hij zei van, ik hou mijn hart vast en ik moet eerlijkheidshalve zeggen dat het uit is gekomen en dat dat nu juist de reden is waarom wij hier wel een realistisch uitvoerbaar plan presenteren. De voorzitter: Mijnheer Lieverse. De heer Lieverse: En wat is sinds die 2,5 jaar concreet gedaan om die inhaalslag wel mogelijk te maken? De heer Hoek: Ja, daar kom ik straks op over een inhaalslag.

Maar ik denk wel, en dat is ook een wens van de raad, dat we alle zaken hier langs de uitvoeringstoets houden. En dat we ook het portfolio-management hier van toepassing is. En als we dan kijken naar de hoeveelheid werk die er ligt, dan lijkt dit een hele reële planning. In een vorig leven ben ik ook wel eens betrokken geweest bij de bouw van scholen. En ik kan u vertellen dat ik heel vaak met de gemeente rond de tafel zat, ondanks het feit dat onze stichting bouwheer was, om allerlei zaken te bespreken. Dus dat is gewoon een hele drukke exercitie. En ik wil nu niet het risico lopen dat we zaken maar half doen. Ik wil echt terdege aan het werk gaan. En daar hebben we deze planning echt voor nodig. Dan de vragen bij de verschillende… De voorzitter: Voordat u daar begint, nog een laatste interruptie op deze introductie. Mijnheer Wezenberg. De heer Wezenberg: Voorzitter, in opvolging hierop, ik merk wel op dat we de eerste instantie toen dit dossier begon een half jaar, acht maanden geleden toen we hier voor de eerste keer bij elkaar kwamen, waren er altijd financiële argumenten waarom er een probleem was. En de capaciteit is pas eigenlijk de laatste beeldvorming, het meest duidelijk geworden. Dus u had wel iets in die zin had u daar iets eerder mee kunnen komen.

De heer Hoek: Mijnheer Wezenberg, ik durf hier te stellen dat dat meermaals aan de orde is geweest dat gewoon de projecten die op de rails stonden, afgezet tegen de capaciteit, dat dat niet haalbaar was. En dat is eigenlijk de main reason geweest om een heroverweging te maken. En pas later, toen we die heroverweging gingen maken, zijn we tegen de financiën aangelopen.

11/46

Maar van oorsprong is het altijd geweest de hoeveelheid werk afgezet tegen de ambtelijke capaciteit. Dus ik kan me niet herinneren dat daar een ander argument aan en grondslag lag. De voorzitter: Oké, laten we dan nu eventjes de punten van de commissie doornemen, wethouder. De heer Hoek: Ik ben het eens met de heer Lieverse dat er met name door onze ambtenaren keikelhard gewerkt is en heel intensief om dit Integrale Huisvestingsplan hier te krijgen en te presenteren. Dat is echt heel veel werk geweest en u heeft dat ook kunnen lezen, hoe vaak er overlegmomenten zijn geweest en hoe hard er gewerkt is, complimenten daarvoor. De heer Lieverse vroeg ook, met betrekking tot het tijdspad, of het niet mogelijk is om bepaalde zaken te versnellen. Ik heb u net uitgelegd dat dat een ingewikkelde exercitie is en dat wij echt erop aan willen dringen om de planning, zoals die daar staat, dus groep 1, 2a en 2b, ook in de volgorde zoals die bij de tweede actualisatie genoemd wordt, om die ook intact te laten. Nieuwsbrieven Wilderszijde, dat lijkt me een goed idee. Dan is iedereen op de hoogte van wat er gaat gebeuren. WIJ Lansingerland heeft vragen gesteld over BENG en ENG. In 2050 moeten we ook CO2-neutraal zijn, dus wat dat betreft is het heel logisch dat het gemeentebestuur inzet op ENG, want 2050, dat is niet zo heel gek ver meer weg.

En ja, we krijgen natuurlijk een business case met de bestuurders en die onderhandelingen, we hebben daar alle twee baat bij op het moment dat we daar op een goede manier ENG uitkomen. Laat dat duidelijk zijn. En ja, onderdeel van die onderhandelingen is de bespaarde energiekosten, en die kunnen we wellicht inzetten om uiteindelijk toch een ENG schoolgebouw neer te zetten, wat uiteindelijk in het kader van duurzaamheid ook belangrijk is n waarvoor we hier in deze raad al eerder keuzes hebben gemaakt. Dus die business case, uiteraard, hoe gaan we dat vastleggen? Als we die business case hebben, dat gebeurt in intensief overleg met de schoolbestuurders. Het is de bedoeling dat we daar samen uitkomen. Dat vinden wij ook een onze uitdaging. En hoe mooi is het als je straks kan zeggen dat alle scholen hier ENG staan. En vervolgens wordt er dan een contract ondertekend waarin beide partijen vastleggen wat er precies is afgesproken. Overigens, en dat is ook logisch, wordt Wilderszijde natuurlijk al vanaf de bouw ENG opgeleverd. Want dat is inderdaad nieuwbouw. De voorzitter: Wethouder, ik heb een interruptie voor u van de heer Afalah.

De heer Afalah: Wethouder, hoe gaat u om met die scholen die niet voor kunnen financieren? Kunt u daar ook afspraken over maken, dat u dat als college voorfinanciert en dat zij dat later terugbetalen? Of is het één ding of voorfinancieren of het wordt BENG voor die scholen? De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Afalah. En ik ga er vanuit dat die vraag natuurlijk via de voorzitter was bedoeld. Ja, geen probleem. Mijnheer Hoek. De heer Hoek: Dat zijn nou juist die onderwerpen die onderdeel uitmaken van die business case. Dus dat kan per project verschillend zijn. De inhoudelijke kant van dit verhaal maakt onderdeel uit van de procesafspraken die we hierover nog gaan maken. Het CDA… De voorzitter: Mevrouw Gielis, als u een interruptie heeft, dan hebben wij daar de orde voor. Wilt u een interruptie stellen aan de wethouder? Nee, dan gaan we verder met de wethouder Hoek bij het CDA. De heer Hoek: Het CDA, even kijken hoor, die heeft het ook over de groepen die we genoemd hebben. Groep 1 en 2a, die zullen in 2025 opgestart worden. En groep 2b, dat zal na 2025 worden, met de argumenten die ik zojuist genoemd heb. Bijna energieneutraal bouwen, daar heb ik iets over gezegd. Als een school per se BENG wil bouwen, betekent dat dat we minder uit hoeven te geven aan die school. Maar goed, dat we uiteindelijk later voor de uitdaging wellicht komen te staan om die school alsnog ENG te maken.

En u stelt terecht dat het meteen ENG realiseren een stuk voordeliger is. Dus daar is onze inspanning middels die business case natuurlijk op gericht. Want we willen niet scholen voor extra kosten, dat die voor extra kosten komen te staan. En we willen ook op een duurzame manier, je kan het maar één keer goed doen, meteen ENG bouwen. Even kijken hoor. Dus we gaan de uiterste inspanning plegen om die goede business case van de grond te krijgen. Dan hebben we nog wat vragen over het semipermanente verhaal. De voorzitter: Voordat u daarmee verder gaat, mijnheer Bergwerff.

12/46

De heer Bergwerff: Dank u. Even terug op dat andere punt. Kijk, inderdaad, 1, 2a, 2b, klopt, ‘25 is de bedoeling. Maar en dan 3 en 4, of sorry, 2b na ‘25. Maar wat is na ‘25? Kan dat ook 2027 zijn? Want dat lezen we ook terug. En na ‘25, u zegt het nu ook, maar wij gaan ervan uit dat na ‘25, 2026 is. De voorzitter: Helder. De wethouder. De heer Hoek: We gaan het per project afronden. Dus dat kan zijn dat dat iets later wordt, dat kan. Daar ben ik wel heel reëel in. Ik bedoel, we kunnen, het is natuurlijk ook niet zo dat op het moment dat we wel sneller kunnen werken dan we zelf bedacht hebben, dat we op onze handen gaan zitten. Dat is absoluut niet het verhaal. We doen absoluut wat we kunnen. Daar is goed naar gekeken qua ambtelijke capaciteit en wat kunnen we realiseren. En daar is deze volgorde uit voortgekomen. Even kijken hoor. Dan was ik bij het semipermanente verhaal. U kunt ook lezen op bladzijde 10 van het Integraal Huisvestingsplan dat we nog afspraken gaan maken over de kinderopvang in Wilderszijde. Dat betekent dat we starten in de semipermanente huisvesting met onderwijs. In de beginjaren zal daar nog redelijk wat ruimte over zijn waar kinderopvang kan plaatsvinden. En er komt een moment dat we ook die ruimte nodig hebben voor onderwijsmeters. En dan hebben wij gezegd dat dat onderdeel uitmaakt van procesafspraken.

Daar gaan we samen nog over aan de tafel om daar uit te komen. Waarom ligt dat gevoelig? Een semipermanent gebouw en een aanbieder voor kinderopvang die zal moeite hebben, omdat je zo'n gebouw in 25 jaar afschrijft, zijn de huurkosten echt ontzettend hoog en dat betekent wellicht, of nee, dat weten we bijna zeker, want we hebben daar ook gesprekken over gevoerd, dat aanbieders van kinderopvang tegen bijzonder hoge huurkosten lopen. Maar de toezegging die staat ook in het Integraal Huisvestingsplan, dat we, een van de procesafspraken is dat we daar samen uit gaan komen. Of in ieder geval dat dat onze inspanning is. De voorzitter: Helder. Mevrouw Gielis. Mevrouw Gielis: Dank u wel, voorzitter. Geldt dat semipermanente onderdeel dan ook voor andere opvang, anders dan in Wilderszijde? De heer Hoek: Daar wordt uiteraard naar gekeken. Dat is sterk afhankelijk van hoe lang wij een x-aantal lokalen nodig hebben. Ik bedoel, als je volgens de prognose ziet dat je een lokaal maar vijftien jaar nodig hebt, dan kan je daar ofwel met tijdelijke bouw ofwel met semipermanente bouw kosten besparen. Maar is dat niet aan de orde, dus wijzen de prognoses uit dat er een stabiele bevolking is, dan ga je permanent bouwen, want je zal dat schoolgebouw in de toekomst ook gewoon nodig hebben. De voorzitter: Mevrouw Gielis nog. Mevrouw Gielis: Voorzitter, ik denk bijvoorbeeld aan IKC Cadans.

De voorzitter: Wat is dan uw interruptie daarmee? Mevrouw Gielis: Dat zit dan niet in Wilderszijde, maar dat zou natuurlijk niet diezelfde condities kunnen krijgen. De voorzitter: De wethouder. De heer Hoek: Nee, dat klopt wat u zegt. Daar zijn die afspraken niet voor gemaakt. Maar IKC Cadans moet wel huisvesting hebben. En die hebben we op dit moment niet. Dus dit is semipermanent. Weet je, wie zei dat net, er is niks zo permanent als semipermanent. En dat klopt ook wel. De kwaliteit van de gebouwen is dusdanig dat het echt een kwaliteit heeft waar je ook trots op kan zijn. Dus wat dat betreft denk ik dat het een goed alternatief is. Het nadeel is dat je het wel in 25 jaar afschrijft. GroenLinks, een heldere route voor semipermanent en tijdelijke bouw. Daar is een heldere route. Als we kijken naar Wilderszijde, dan gaan we eerst, omdat je verwacht in een nieuwbouwwijk dat je eerst een enorme toename van leerlingen hebt, die vangen we op met semipermanente bouw. Dan krijg je een piek. Die vangen we op met tijdelijke bouw. Die schrijf je af in vijf jaar. En vervolgens ga je naar permanente huisvesting waar de school gedurende zijn vervolgperiode met een ongeveer vast aantal leerlingen kan blijven zitten. Verder zegt GroenLinks ook, ik vind dat ENG minder afhankelijk moet zijn van wat de schoolbesturen vinden. Zoals ik u al gezegd heb, wij richten onze aandacht ook om er samen

13/46

met de schoolbesturen absoluut uit te komen om in één keer die dingen te doen die goed zijn. En dat betekent ENG. Ik verwacht eerlijk gezegd dat in de verschillende gesprekken die we met scholen voeren om te komen tot een businessplan en vervolgens een contract, dat we daar uit gaan komen. Het masterplan, daarvan zei u, wij vinden dat dat wel een sociaal en duurzame wijk moet worden en dat daar, tenminste zo interpreteer ik het. Dat vinden wij ook en daarom zitten wij hier ook, om ervoor te zorgen dat die wijk ook echt leefbaar wordt. Dat er een plek voor ontmoeting komt. Dat er wellicht een zaaltje komt om een vergadering te plegen. Dus wij zijn het helemaal met u eens. Het moet wel een wijk worden met een hart. De routekaart werd ook om gevraagd. De routekaart is natuurlijk het Integraal Huisvestingsplan. Dus de planning zoals die er nu ligt. En het volgende IHP, dat vormt weer de volgende routekaart. En dan hebben we het over, ik schat in 2026, 2027. Dan gaan we uiteraard met de volgende groepen aan de slag. De VVD heeft aangeboden, die zegt, ga nou met die schoolbesturen in gesprek om te praten over tempo. Ik heb u net al gezegd dat, wij hebben echt ambtelijk heel goed gekeken naar wat er mogelijk is. We willen niet eigenlijk in dezelfde valkuil trappen als voorheen dat we teveel op ons nek halen en vervolgens niet kunnen leveren.

Ik durf hier te stellen dat datgene er nu in de planning zit, dat we dat zo goed als zeker kunnen leveren zonder dat we daarin heel veel averij oplopen. En dat is ook de reden waarom we deze planning hebben bijgevoegd. De voorzitter: Mijnheer Wezenberg nog. De heer Wezenberg: Voorzitter, de prioritering zoals die gesteld is, die is inderdaad indertijd gedaan op basis van budgetverdeling. Dus dit is het budget nog en zo gaan we, wat kunnen we daar allemaal nog van doen? Was het dan niet slimmer geweest, handiger geweest om te doen op basis van noodzaak en dan een uitvoeringsplan te maken? De voorzitter: De wethouder nog. De heer Hoek: Dat hebben we gedaan en ik denk ook dat het handig is om een realistisch uitvoerbare planning te presenteren in plaats van een planning waarvan we na een half jaar moeten zeggen dat we hem niet waar kunnen maken. Dus dat is de reden waarom we deze planning hebben bijgevoegd, of dat dit de planning is. D66, daar hebben we de zegen gekregen. Dank daarvoor. Dat was het wat mij betreft in de eerste termijn. De voorzitter: Oké, helder. Dank u wel. Nog een interruptie van de heer Erwich daarop? Of is het een ordervoorstel? Mijnheer Erwich, ik ga even naar u luisteren.