[BV24.0090] Verslag Gez. CIE AB Begroting d.d. 23 okt 2024

De subsidieregeling Levendig Lansingerland is belangrijk voor cultuur en sport en beoogt een positief effect te hebben op de leefbaarheid, ontmoeting en het structureel in beweging krijgen van onze inwoners. Ook deze bezuiniging zien wij liever niet doorgaan en ik

27/47

denk dat de insprekers de heer Van Rooijen, mevrouw Van der Burg en mevrouw Buis hier een prachtig pleidooi hebben gehouden vanuit het cultureel belang. Beter dan dit kan ik het niet doen, dus ik ga over naar punt zeven, het EnergieLoket. Daarmee wil ik het kort samenvatten dat indien D66 met een motie of een amendement komt, dat zij onze steun zullen krijgen. Maar goed, hoe gaan we al die activiteiten dan wel bekostigen zonder niet uit te komen op een nietsluitende begroting? Daar hebben we ook wat denkrichtingen over vanaf de inkomstenkant. GroenLinks is voorstander van het verhogen van de ozb naar het landelijk gemiddelde. Deze maatregel is reeds opgenomen in de voorliggende begroting en levert niet direct en extra inkomsten op vanuit het begrotingsplaatje wat er ligt. Maar eerder gevoerde debatten over dit onderwerp hebben er wel toe geleid dat ik het belangrijk vind deze maatregel te benoemen en op te nemen in mijn spreektekst. GroenLinks is, net als tijdens onze inbreng bij begrotingsbehandelingen van voorgaande jaren, voorstander van het verhogen van de ozb. Niet alleen als laatste redmiddel, want een verhoging van de ozb zorgt ervoor dat de lasten eerlijker verdeeld kunnen worden. Huiseigenaren die vaak meer draagkracht hebben dragen zo bij aan het welzijn van de gehele gemeenschap.

Dit is een rechtvaardige manier om de financiële druk te verdelen en het gaat om net even iets meer dan 22 euro per huishouden per jaar. De voorzitter: Ik ga u onderbreken voor een interruptie van mevrouw Draak. Mevrouw Draak: Dank u wel, voorzitter. Even een korte, verhelderende vraag aan mevrouw Van Splunter. Is het niet een beetje generaliserend om te zeggen dat huiseigenaren wel geld genoeg hebben? Want u weet toch helemaal niet in wat voor situatie die mensen zitten? Mevrouw Van Splunter: Dat is op zich terecht, maar als ik kijk naar de gemiddelde inwoner van Bleiswijk, de huizen die hier gebouwd worden, durf ik hem wel zo generaliserend neer te leggen, zonder daarmee in ieder zijn portemonnee te kunnen kijken. De voorzitter: Mevrouw Draak. Mevrouw Draak: Maar het is toch bekend dat alleenstaande ouders, mensen met middeninkomens die ook gewoon een dak boven hun hoofd nodig hebben het hartstikke moeilijk hebben? Dus het blijft toch gewoon niet overeind, uw opmerking? Mevrouw Van Splunter: Dat is waar, maar ik heb ook niet gezegd dat het altijd is. Dat het vaak zo is. De voorzitter: Gaat u verder, mevrouw Van Splunter. Mevrouw Van Splunter: Maar goed, ik vergeleek de verhoging … De voorzitter: O nee, ik heb nog een interruptie van de heer Markus. De heer Markus: Voorzitter, dank u wel.

Wellicht, het is een verspreken, maar kiest u nu voor 5 procent verhoging, of verhoging naar het landelijk gemiddelde? De voorzitter: Ik help u een beetje, want u laat u microfoon aanstaan. Dus die heb ik uitgezet, want uw tijd loopt dan door, vandaar. Mevrouw Van Splunter: Dank u, mijnheer de voorzitter, want ik weet dat u honger hebt. Maar nogmaals, laten we het op eerst die 5 procent houden. Dat landelijk gemiddelde, daar kunnen we altijd nog even naar kijken als we richting het ravijnjaar afstevenen en die begrotingsbehandeling gaan doen. Ik ga door. De verblijfsbelasting. Even los van de discussie welke partij dit onderwerp wil claimen, toch even de opmerking dat een amendement hierover in juli 2023 door GroenLinks is ingebracht, maar ingetrokken wegens een toezegging van de wethouder. Wij zijn verheugd dat deze is ingevoerd, maar zijn voorstander van het verhogen van de verblijfsbelasting naar het landelijk gemiddelde. Mijn vraag aan het college is dus ook: waarom een lager bedrag aanhouden dan dit landelijk gemiddelde? Nummer drie aan de kant van de inkomsten, de noodzaak om meer betaalbare woningen te bouwen in Lansingerland. Het is niet alleen een kwestie van sociale rechtvaardigheid, wat past bij de kernwaarden van GroenLinks en de behoefte van onze inwoners, maar heeft ook een economisch effect. Het

28/47

bouwen van meer betaalbare woningen zal invloed hebben op de gemiddelde WOZ-waarde. Gemeenten met een lagere WOZ-waarde kunnen ook weer meer geld van het Gemeentefonds ontvangen. Even kort door de bocht, maar toch een win-winsituatie in de ogen van GroenLinks. Nummer vier, het invoeren van betaald parkeren in de blauwe zones van onze dorpen, met behoud van gratis parkeren voor de eerste twee uur. Betaald parkeren heeft vermoedelijk een positief effect op onze gemeenschappelijke inkomsten. In alle gemeenten waar het is ingevoerd is het een positieve businesscase gebleken, alsmede een positief effect heeft gehad op het milieu. Door betaald parkeren in te voeren na de eerste twee uur moedigen we mensen aan om kortere bezoeken te plannen of alternatieve vervoersmiddelen te gebruiken, wat bijdraagt aan minder verkeersdrukte en een beter milieu. Dit systeem zorgt daarnaast voor een hogere parkeerrotatie, waardoor meer mensen de kans krijgen om een parkeerplaats te vinden en onze dorpscentra te bezoeken. Met name de dorpskern van Bleiswijk kampt met zeer beperkte parkeermogelijkheden. GroenLinks wil dan ook een motie gaan indienen om het college te verzoeken een onderzoek uit te laten voeren naar betaald parkeren in Lansingerland.

De kosten voor een dergelijk onderzoek zijn te overzien, namelijk 15.000 euro, wat wij zien als haalbaar en een investering voor het verhogen van onze inkomsten. Dan mijn laatste punt. Dan blijft nog over dat we altijd kunnen overwegen extra beroep te doen op onze reserves, maar daarover zal mijn PvdA-collega met zijn cijfermatige inzicht u verder over adviseren. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Ik heb een interruptie van de heer Duivesteijn. De heer Duivesteijn: Ik dacht, ik wacht even tot uw betoog klaar is. U had het over de hanging baskets, dat u dat budget liever wilde gaan verschuiven. Maar u heeft vorig jaar wel ingestemd met het raadsbreed amendement om die hanging baskets en kerstbomen te behouden. Dus wilt u nou wel straks dat amendement dat wij gaan indienen om dat weer gewoon te corrigeren zoals we dat vorig jaar besloten gaan steunen, of komt u met een ander voorstel? De voorzitter: Mevrouw Van Splunter. Mevrouw Van Splunter: Dank, voorzitter. Dat is ook een beetje politiek, hè? Je geeft wat, je neemt wat. Maar als je terugkijkt naar mijn betoog bij de begrotingsbehandeling hierover hebben wij toen ook al in principe een pleidooi gehouden om de hanging basket ergens anders te laten hangen en de kerstbomen niet meer te doen.

Maar nogmaals, soms komen we collegapartijen ook tegemoet omdat zij dan bijvoorbeeld weer heel enthousiast zijn over onze motie Bestrijding menstruatiearmoede. De voorzitter: Ik heb nog een interruptie van de heer Bik. De heer Bik: Dank u wel, voorzitter. Nu we het toch over de hanging baskets hebben, ik had hem eigenlijk voor de tweede termijn, maar u geeft aan het geld voor een kerstgeschenk voor mensen met een kleine portemonnee te willen gebruiken. U hoort ook dat dit wordt teruggedraaid, dus dit geld komt niet vrij. Gaat u nu een amendement indienen om dat bedrag alsnog voor deze mensen beschikbaar te krijgen? De voorzitter: Mevrouw Van Splunter. Mevrouw Van Splunter: Daar ga ik even over nadenken, maar is de motie al getekend, begrijp ik? De voorzitter: De heer Bik. De heer Bik: Als u goed geluisterd heeft, dan komt de coalitie ermee en coalitie heeft een meerderheid. De voorzitter: Oké. U was klaar, mevrouw Van Splunter? Ja? Dan gaan we naar de fractie van de Partij van de Arbeid. De heer Azzouzi. De heer Azzouzi: Dank u wel, voorzitter. Laat ik maar beginnen met dat ik mooie dingen heb gehoord, maar ook minder goede dingen. Onze fractie pleit voor een pragmatische toekomstige benadering. In deze tijden van onzekerheid door het Rijk is het cruciaal om slim en creatief met onze middelen om te gaan, zodat we essentiële voorzieningen kunnen behouden zonder onnodige

29/47

bezuinigingen. Ik begin met een reactie op de begroting zelf en daarna kom ik terug op de dekking en de technische kant. Woningbouw in sociale huur. Het huidig tempo van woningbouw is te laag. In 2025 staan slechts 111 sociale huurwoningen gepland, terwijl de behoefte veel groter is. Wij roepen het college op om het bouwtempo te versnellen en prioriteit te geven aan betaalbare woningen. Daarnaast zijn we blij met het recent doorbraak en het akkoord tussen de gemeente Lansingerland en de provincie over de ontwikkeling van Bleizo-West. Wij vragen ons af: wat houdt dat in precies, kan het college dat toelichten welke stappen worden gezet? De tijd van woorden is voorbij. Het is nu, we moeten echt stappen zetten en daden. Aanpak schuldenproblematiek. De begroting biedt onvoldoende concrete stappen om de schuldenproblematiek structureel aan te pakken. Wij pleiten voor een langetermijnplan dat gericht is op ondersteuning van inwoners en het doorbreken van de cirkel van armoede. Huisvesting arbeidsmigranten. Hoewel er verbeteringen zijn in die huisvesting, is er meer nodig. Deze groep is essentieel voor onze economie en we moeten ervoor zorgen dat zij onder goede omstandigheden kunnen wonen en werken. Dat levert ook geld op, denk aan de verblijfsbelasting. Over de verblijfsbelasting.

Als wij het voorstel van Leefbaar horen, een vraag aan het college: gaat dat ook de huisvesting belemmeren? Graag een antwoord. Geen verhoging van sporttarieven. De PvdA-fractie is van mening dat sport voor iedereen toegankelijk moet blijven. Het verhogen van de tarieven voor de sportaccommodaties zou vooral gezinnen met laag en midden inkomen raken, omdat sportverenigingen de hogere kosten doorberekenen aan hun leden. Dit kan leiden tot een daling van een aantal leden en financiële problemen voor de verenigingen. Sport is essentieel voor gezondheid. Inzet op het realiseren van bewaakte fietsenstallingen. PvdA pleit al jaren voor het realiseren van bewaakte fiets stallingen. Dit is een belangrijke maatregel om de bereikbaarheid en veiligheid rondom stations te vergroten. Goed fietsenvoorzieningen simuleren duurzaam vervoer, verminderen verkeersdruk en dragen bij aan de aantrekkelijkheid van onze gemeente. Cultuur. Het huidige budget wat in de begroting nu staat is veel te laag. Cultuur is een verbindende kracht in onze samenleving en wij moeten ervoor zorgen dat alle inwoners toegang hebben tot cultureel voorzieningen. Dit vraagt een extra investering in zowel infrastructuur als programma's. Dus niet alleen voor het cultuurhuis Casa Cadanza, maar ook voor het Lint en ’t Web in Bleiswijk. Geen bezuiniging op cultuur. Zorgen voor ons ambtelijk apparaat.

Wij hebben gewoon zorgen over het verloop. In de begroting zien wij dat het verloop heel hoog is. Voor een goed functionerende organisatie hebben wij goede krachten nodig. We moeten investeren in die krachten om de dienstverlening te kunnen borgen voor onze inwoners. Dat is eigenlijk uiteindelijk de uitkomst. Behouden van de vergoeding keuringkosten gehandicaptenkaart. Ik hoorde dat veel fracties dat willen terugdraaien. Daar zijn we het mee eens, hebben wij vorig jaar ook gedaan. Duurzaamheid moet je stimuleren en niet versoberen. Ozb, daar verschillen wij wel van mening van andere partijen. De PvdA pleit ervoor om de ozb stapsgewijs gelijk te trekken als dat nodig weer is in ’26, maar voor nu een ingroeimodel. Het mag wat ons betreft als wij genoeg dekking hebben dat wij minder bedrag in ’25, maar als wij dat nodig hebben in ‘26 en verder, dat die mogelijkheid blijft. Dat niet wordt geroepen: we hebben een amendement ingediend of een motie, dan kan het college niet met een voorstel komen. Dat was eigenlijk mijn punt in het begin. Als wij dat doen, dan moeten we echt dat dat mogelijk is voor ‘26 en verder. Dan hoeft het college wat mij betreft geen excuses aan te bieden.

Dat financiële stabiliteit voor ‘25 willen wij als fractie van de Partij van de Arbeid de inzet van de algemene reserve structureel ook benutten om te voorkomen dat onnodige bezuiniging doorgevoerd worden en dat wij ook geen investeringen kunnen terugdraaien. Dat hebben de insprekers ook aangegeven. Als je iets moois hebt opgebouwd, dan hoef je dat niet gelijk nu terug te draaien en dan ga je weer als geld komt vanuit het Rijk, dan hoeven wij niet te bezuinigen misschien in ‘26 en verder, of minder te bezuinigen. Dan moeten wij dat opnieuw gaan opbouwen. We zijn als fractie ook blij met de toepassing van de zero base. Dat heeft geleid tot een verlaging van de lasten met 5 ton. Dat betekent eigenlijk vergelijkbaar met de 5 procent ozb-verhoging wat nu in de begroting staat. Ook in lijn met het verhaal van Leefbaar 3B en de ChristenUnie wil onze fractie in aanloop naar de tweede kaderbrief 2026 een raadsbrede discussie organiseren over de gemeentelijke taken en investeringen. Dat betekent dat er een portfolio moet komen met al het werk wat wij gaan doen. Daar kunnen wij raadsbreed daarover discussiëren en prioriteiten stellen. Dus het MIP, maar ook nieuw beleid en de reguliere taken. Wij hopen met deze maatregel dat wij wel klaarstaan voor 2026 en dat wij dat kunnen oplossen. Maar wij hopen wel meer, dat het rechts kabinet wel met geld komt.

De VNG is bezig met de druk en dat hopen wij. We hebben nog tot slot een vraag over de uitvoering van de POH-GGZ. We hebben signalen gekregen dat de huisartsen wel moeite met de uitvoering hebben, dat dat voor hen niet budgettair neutraal verloopt. Wij hebben baat als gemeente, dat is een preventief

30/47

maatregel wat wij doen om toch de zorgkosten op lange termijn te kunnen drukken. Als de huisartsen door die maatregelen de POH’s niet gaan ondersteunen, dan hebben wij zelf een probleem, omdat die koste blijven stijgen. Dus concrete vraag aan het college: hoe ziet de financiering eruit? Want vorig jaar hadden wij die maatregel dat het eigenlijk in ‘24 niet nodig is of we kunnen geen POH’s vinden en daarom is die uitgesteld. Dus we hebben daar het geld voor, maar de constructie daarachter, die moet goed uitgezocht worden. Kan de wethouder een toelichting hierover geven? De voorzitter: Ik ga u even onderbreken. Ik denk dat zeker voor de luisteraar die niet weet wat het is, die heeft geen flauw idee wat een POH is. Dat is een praktijkondersteuning huisarts. Ik denk dat ik dat even moet aangeven. Gaat u verder. De heer Azzouzi: Goede toevoeging, voorzitter. Maar ik was klaar met mijn betoog. Dank u wel. De voorzitter: De heer Duivesteijn. De heer Duivesteijn: Dank u wel, voorzitter. Ik was even benieuwd of PvdA-fractie de wijkbrandweermanverlenging zal steunen, omdat uw voorganger mevrouw Verhoef mede dat amendement toen heeft ingediend. De heer Azzouzi: Dat laat ik voor mijn tweede termijn, maar wij gaan dat ondersteunen. Maar ik zie wel het amendement wat Leefbaar 3B ermee komt. Voor grote lijnen hebben wij gewoon mooie dingen gezien. Dus dat weet je. De voorzitter: Dank u wel.

Dan gaan we naar de laatste fractie, VOOR Lansingerland. Mevrouw Van Olst. Mevrouw Van Olst: Dank u wel, voorzitter. Als laatste in de rij lijkt het een makkie, maar dat valt nog best tegen, kan ik u zeggen. Want de keuzes die het college maakte, de keuzes die zijn geopperd door de collega-partijen, de keuzes die wij vorig jaar al bespraken, er zijn keuzes genoeg. We staan aan de vooravond van een zogeheten ravijnjaar, dus we moeten kiezen. Of toch niet. Is alles te vangen met de mogelijkheid om uit de algemene reserve te putten. We gaan het zien. Ik heb op begrotingsvlak nog één puntje dat ik niet gehoord heb. Misschien heb ik het gemist, dan is het een herhaling, maar ik denk het niet. En ik wil ook graag nog iets kwijt dat betrekking heeft op het MIP. Vervolgens zal ik reageren op een aantal voorstellen die vanavond genoemd zijn. Eerste punt, digitale duurzaamheid, dat wel genoemd wordt in de begroting op pagina 79, maar waar nog niet mee gerekend is. Zijn wij ons er hier bewust van dat er dus nog een post ontbreekt in de begroting? In de zomer is incidenteel budget beschikbaar gesteld om de aangekondigde dertien Europese regelingen in het kader van de Digital Decade in kaart te brengen en te bepalen hoeveel er nodig is om deze te gaan uitvoeren. Eind Q1 2025 komt hier een beeld van en dan zal pas blijken hoeveel er structureel en wellicht ook incidenteel nog nodig is.

Dit komt er dus nog bij. Het ravijn wordt dus nog dieper. Het gaat hier om Europese regels. De vraag zal zijn of wij moeten instemmen met deze regels en deze moeten uitvoeren, of dat we dit niet doen, of op een later tijdstip. Ik moest hier ook aan denken toen de heer Azzouzi net het voorstel deed om dingen tegen het licht te houden en te kijken of het past, dus misschien kunnen we dat daarin meenemen. Ik ben dus wel heel benieuwd naar het beeld dat in het eerste kwartaal wordt opgeleverd. Ik heb dan ook de vraag aan de wethouder: kunt u uitleggen wat hiermee wordt bedoeld en kunt u bijvoorbeeld een concreet voorbeeld geven hiervan? Dan mijn tweede punt, die dus gaat over het MIP. Op 25 september jongstleden was er een beeldvorming over de digitalisering van de buitenruimte waaruit bleek dat ons veel te wachten staat op technologisch gebied in de buitenruimte. Op dit moment is het al mogelijk dat wij als gemeente moeten meewerken aan telecomproviders die verzoeken om antennes te plaatsen in en aan straatmeubilair. Ook kunnen er steeds meer data verzameld worden. Dit kan zijn van bijvoorbeeld de luchtkwaliteit, maar ook van privacygevoelige gegevens. De beeldvorming heeft behoorlijk wat vragen opgeroepen en vraagt wat mij betreft om verdere behandeling in de commissie en raad. We moeten de tijd nemen om dit goed te bestuderen.

In het MIP wordt onder 5.1 gesproken over het vervangen van de openbare verlichting. Nu beperkt de digitalisering van de buitenruimte zich niet alleen tot lantaarnpalen, maar eigenlijk al het straatmeubilair is hiervoor geschikt. Van putdeksel tot abri, van stoplicht tot lantaarnpaal. Maar vooral lantarenpalen lenen zich uitstekend voor het plaatsen van Internet of Things-technologieën. Ze

31/47

kunnen bijvoorbeeld ook dienen als laadpaal, er kunnen sensoren op geplaatst worden, et cetera. Multifunctioneel dus. Maar er is dus een keerzijde, want een antenne geeft straling af die slecht kan zijn voor mens, dier en milieu. Sensoren kunnen de privacy ondermijnen en het stroomverbruik van alle technologieën is hoger dan in de huidige versie. Kortom, hier moeten we het over hebben. En hier moeten we het dus over hebben voordat dit soort straatmeubilair wordt aangeschaft. Wij als raad moeten bedenken hoe en wat wij hier in de komende jaren mee willen. Om niet voor een voldongen feit te komen staan als er geïnvesteerd wordt in dit soort slim straatmeubilair, zonder dat wij hierover met elkaar en met de burger gesproken hebben en een beleid hebben bepaald, zou ik graag een zekerheid willen inbouwen in het MIP. Ik stel voor om met een motie te komen die, mocht het zich voordoen dat de overweging gemaakt gaat worden om bedoelde middelen aan te schaffen, er eerst via de raad een voorstel wordt ingediend. Met deze bedoelde motie kopen we dan dus tijd om een goede visie en of beleid te formuleren waaraan getoetst kan worden. Daarbij is het belangrijk om voor ogen te houden dat innovatie belangrijk is als middel om ergens te komen, maar niet als doel op zich. Dan wil ik het nog hebben over een aantal keuzes die genoemd zijn door de collega’s vanavond.

Die eerder besproken keuzes – en volgens mij zei de heer Markus het al – het is bijna allemaal klein bier. Op microniveau, zei de heer Duivesteijn. De kleine bezuinigingen of ideeën, daar kom ik op terug bij de raadsvergadering bij moties en amendementen. Maar ik wil wel graag het voorstel van Leefbaar ondersteunen om zaken op macroniveau te gaan bekijken en ik zou daar ook graag over meedenken. Ik denk dat dit ook aansluit bij het voorstel van de heer Azzouzi om in een soort portfolio te bespreken en te kijken wat we wel gaan doen en wat we niet gaan doen. Daarnaast hebben we ook het vlammend betoog van de heer Machielse. Het betoog over de gestegen overhead, dat kan ik onderschrijven en ik steun de stelling van de VVD: minder organisatie, meer uitvoering. Daar wil ik het graag bij laten. Dank u wel. De voorzitter: Ik heb nog even een interruptie van de heer Markus en daar nog even … De heer Markus: U zegt minder overhead. Maar vervolgens zegt u ook: de digitalisering moet ook verder doorgevoerd worden. Daar komt nog een hele Digital Decade aan, dat kost allemaal extra middelen. Hoe verhoudt zich dat tot uw oproep om te bezuinigen op overhead? Mevrouw Van Olst: Ik vind met name dat we het niet moeten laten gebeuren. Dus het wordt nu soort van over ons uitgerold en ik vind niet dat we het moeten laten gebeuren. Dus we moeten vooruit goed kijken hoe dit gaat lopen.

En of dat overhead is of niet, dat is een goede vraag. Daar heb ik nog niet over nagedacht. Ik snap dat het geld kost, maar ik denk wel dat het heel erg belangrijk is. De voorzitter: De heer Van den Beukel. De heer Van den Beukel: Korte vraag. Een van de voorstellen in onze tegenbegroting is om niet de parkeerbelasting te gaan invoeren die het college nu voorstelt. Ik weet niet of u de gelegenheid heeft gehad om dat te lezen, vraag ik aan mevrouw Van Olst. Maar als u dat heeft gedaan, zou u ons kunnen vertellen wat u daarvan vindt? De voorzitter: Mevrouw Van Olst. Mevrouw Van Olst: Er wordt toch geen parkeerbelasting ingevoerd? Verblijfsbelasting misschien. De heer Van den Beukel: Het voorstel van het college is om de ontheffing die mensen in een blauwe schijf-zone moeten gaan kopen voortaan 75 euro te laten kosten. Dus als je een woning koopt in een gebied met een blauwe schijf-zone, moet je voortaan 75 euro gaan betalen. Dat is de facto een vorm van parkeerbelasting. De voorzitter: Mevrouw Van Olst. Mevrouw Van Olst: Ik ben in principe eigenlijk, ik vind natuurlijk, de belastingdruk is enorm hoog in Nederland. Maar ik vind wel als je het kan splitsen naar gebruiksbelasting, dan ben ik daar op zich wel voorstander van. Maar ik zou het verder moeten lezen, ik heb het verder nog niet gezien. Dank u wel.

32/47

De voorzitter: Dank u wel. Dan zijn we aan het eind van de eerste termijn. Half acht is het nou. Valt eigenlijk nog wel mee, hè? Ik schors de vergadering, maar blijft u nog even zitten voor een huishoudelijke mededeling. Ik schors de vergadering tot half negen. Dan komt nu de huishoudelijke mededeling. Er is verzoek geweest dat eerst de raadsleden en de duoraadsleden aansluiten aan de rij om te gaan dineren en dat daarna de ambtenaren zijn. Dus ik wil u vragen om niet lang hier te blijven, maar gelijk naar boven te gaan en op die manier. Schorsing

De voorzitter: Ik heropen de vergadering. We gaan voor de beantwoording eerste termijn naar het college. Het woord is aan wethouder Fortuyn. De heer Fortuyn: Ja, dank u wel, mijnheer de voorzitter. En dank u wel, commissieleden op deze toch wel zeer belangrijke avond, want het gaat ergens over. Ik heb met belangstelling en met mijn mede-collegeleden naar uw inbreng in de eerste termijn geluisterd. Ik beluister ook heel veel, dat er op een laat ik zeggen groot aantal laat ik zeggen voorstellen, die te maken hebben met het terugdraaien van de voorgestelde bezuinigingen van het college, een grote meerderheid bestaat om deze terug te draaien. Gezien de ruimte, die er deels in de begroting zit. Na laat ik zeggen, het aanvankelijke resultaat van 93.000 euro, die met de septembercirculaire is opgevoerd naar ruim 228.000 euro, om daar reparatiewerk te gaan verrichten. Ik beluister ook met mijn mede-collegeleden, dat heel veel gerepareerd gaat worden. Maar dat zullen we bij de raad van 7 november met elkaar gaan meemaken. Maar het was ook wel een levendige discussie. Ik merkte ook wel, dat op veel terreinen met elkaar ook wel consensus te vinden is. En het is ook goed, maar het algemene beeld is wel van, laten we dit 2025 dit herstellen. Het is toch vaak, sommige partijen noemden het klein bier. Maar goed, klein bier bij elkaar opgeteld is toch wel een half vaatje.

Dus dat heeft ook wel vaak ja, zo werkt het vaak, dan tel je het op, maar heeft het wel consequenties. Daarbij, wil ik eigenlijk gewoon als beeld een beetje meegeven, dat de begroting zoals die gepresenteerd is ook nog wel voor een paar miljoen afgedekt wordt, ten aanzien van incidentele claims die er ingeboekt zijn. Want uiteindelijk, is het gewoon de Begroting 2025 gewoon met het tekort van twee miljoen en die is dan ietsje gecorrigeerd met 135.000 euro. Maar dan praat je altijd nog een kleine twee miljoen, die incidenteel uit de algemene reserve gedekt gaat worden. Dus ja, ik wens u succes met het verdere opbouwen van de sluitende begroting en met uw amendementen. Ook het college zegt ook wel van ja, het is mooi dat het kan, maar het maakt de keuze voor 2026 niet eenvoudiger. Daarin speelt wel een belangrijke rol, dat in 2026 en die meerderheid proef ik ook en is de vraag ook van WIJ Lansingerland en van Leefbaar 3B, maar ik bespeur het ook wel bij andere partijen. We zullen met elkaar in het samen besturen aan de slag moeten voor 2026 en verder, waarbij het om grotere stappen gaat. Dan gaat het om beleid. Dan gaat het om, echt om keuzes in je beleid maken en wat voor gemeente willen wij zijn? Ik denk, dat dat ook heel belangrijk is. Er is ook gevraagd om daar in enige regelmaat, met elkaar in gesprek over gaan.

Wij verwachten in de komende maanden dit uit te werken in een soort plan van aanpak, om dat ook met u te delen. Ik heb ook met het ambtenarenapparaat ook het college gesproken. Dit moeten we goed bij de voorkant al, aan de vorige spreker van, hoe we dit gaan doen. Omdat het wel belangrijk is als we ambtenaren aan het werk zetten, dat we het wel doen op een manier, dat het effectief is en dat we allemaal hetzelfde bedoelen. Ter voorkoming, dat we heel veel energie in zaken steken waarvan we achteraf zeggen, maar dat hebben we niet bedoeld. De voorzitter: Ik heb een interruptie van de heer Bik. De heer Bik: Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, is het dan haalbaar, om dat in de commissie AB van december te doen, te bespreken dat plan van aanpak? Is het dan klaar? De voorzitter: Wethouder. De heer Fortuyn: We gaan ons best doen, want uiteraard zullen we hiernaar kijken, hoe we dit gaan oppakken. Het is nu eind oktober, dus ik ga er wel vanuit dat we ieder geval een richting wellicht met elkaar kunnen opbouwen om te kijken, in welke structuur, op welke wijze we dit willen doen. Want het is ons veel aan gelegen, dat de energie die er ingestoken moet worden, gedragen wordt ook door de raad, zodat we ook de juiste keuzes kunnen maken met elkaar. Dus

33/47

het is nog wel even een zoektocht. Maar ik ben blij dat ieder geval breed gedragen wordt, dat er laat ik zeggen, ook gekeken wordt naar keuzes. De keuzes zullen echt wel stevig zijn. De voorzitter: Interruptie van de heer Duivesteijn. De heer Duivesteijn: Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, de fractie van Leefbaar 3B maakt zich gewoon nu eenmaal enorm veel zorgen over het ravijnjaar en heeft daardoor het procesvoorstel gedaan. Maar ik wil hier toch eigenlijk een concrete termijn afspreken, waarop de raad betrokken gaat worden bij die afwegingen. Daarvoor wil ik eigenlijk de wethouder vragen, om daarvoor met een datum te komen dan wel nu, of in zijn tweede termijn. De voorzitter: Wethouder. De heer Fortuyn: Die datum ga ik nu niet noemen, want ik wil daar gewoon even toch wel ruggespraak over houden om dit te doen. Maar in de tweede termijn krijgt u daar antwoord op, ik zie het zo meteen wel via een appje komen. Maar daar wil ik wel even mee komen. Maar ik wil behoeden, dat we de snelheid weer boven de zorgvuldigheid gaan doen. En ik wil het echt met elkaar gaan doen. Dat betekent dus echt, dat we helder moeten hebben met elkaar, en wat bedoelen we hier nu mee? Want die energie kan je maar één keer verspillen. En achteraf constateren dat je het niet goed gedaan hebt, dat is denk ik niet goed. De voorzitter: Heer Bik, een interruptie.

De heer Bik: Ja, mag ik dan om een toezegging vragen, dat we in ieder geval bijgepraat worden in de AB van december over de eerste contouren? De voorzitter: De wethouder. De heer Fortuyn: Ik zie allerlei duimpjes daar achterin gaan en knikkende kopjes. Dus, ja. Ja, dat ga ik toezeggen. Dat doe ik niet zo vaak meer, toezeggingen. Dus ik zou de griffier willen vragen de toezegging te noteren, want zo vaak kom ik niet meer voor op de toezeggingenlijst. Maar dat gezegd hebbende … De voorzitter: Ik heb nog een interruptie van de heer Markus. De heer Markus: Ja, bijpraten vind ik niet voldoende. Ik wil even het proces scherp hebben. Als ik het goed begrijp, komt het college op zeer korte termijn en wat ons betreft december, want januari is echt te laat gezien het belangrijke proces, dat we moeten doorlopen. Komt het college met een plan van aanpak. Dat wordt in de commissie AB besproken, zodat we de klokken gelijk zetten. Mag ik die toezegging zo verstaan? De voorzitter: De wethouder. De heer Fortuyn: Naar achteren kijken, maar ik denk dat het wel, ja. Ja, we gaan wel ons best doen, om dit te doen. En, nee, mijnheer Markus. Mijnheer Markus, nee, uiteraard, wij hebben er niks aan om een aanvliegroute te doen, waar de raad het al niet mee eens is. Ik bedoel, dat heeft weinig zin. Dat is ook een beetje mijn boodschap, die ik geef.

Dit zal je met elkaar moeten doen, want dit gaat echt consequenties hebben voor, wat voor gemeente we willen zijn. En ik denk, dat dat wel met zijn allen gedaan moet worden. Dus in die zin is die inzet vanuit het college, het op deze wijze te doen. Dus er wordt aan gewerkt en we gaan op korte termijn met u daarin over gesprek. Dat gezegd hebbende, dat even als afdronk van vanavond, zijn er wel vragen gesteld. Ik wil nog één opmerking maken. De OZB. Ja, wij maken ons zorgen. Zorgen, als de OZB-verhoging ook niet doorgaat. Waarvoor hebben wij die OZB erin gezet? Er zijn een paar redenen voor. Is enerzijds, alles wat potentieel teruggedraaid gaat worden in de komende Begroting 2025, daar moet u zich van, mee realiseren, dat zit niet in de algemene uitkering. Dat zijn zaken die wij zelf financieren vanuit allerlei bronnen. En dat is wel op een gegeven moment iets waarvan een Rijksoverheid zegt, ja, dat is iets wat je als gemeente gaat betalen. Het Rijk is niet gehouden om bovenwettelijk laat ik zeggen, de voorzieningen in stand te houden van een gemeente of een gemeenschap. Dat wil ik even als vooraf geven. Tweede punt is wat heel belangrijk is, is dat in het hoofdlijnenakkoord van het huidige kabinet er staat, dat men de OZB-

34/47

knop wil gaan gebruiken. De helderheid van hoe ze die gaan gebruiken, die is er niet echt. Die is nog niet uitgewerkt. Maar de kans dat men de OZB-knop gaat maximeren is natuurlijk wel aanwezig. Dat betekent dus, dat als wij niet aan die OZB-knop mogen zitten, of dat deze al teruggedraaid moet worden of niet, of men zegt, men bevriest het nu, dan heb je die knop niet meer om met elkaar die wens die je hebt met elkaar, wat voor samenleving wil je zijn? Om ook om deze knop in te zetten, die heb je dan niet meer. Dus wij pleiten ervoor, om die OZBverhoging te laten zitten. Voor een gemiddeld huis van 409.000 euro praten we over een bijdrage van 22,09 euro per woning, waarvan huurwoningen zijn uitgesloten. Dus als we het over inderdaad hebben degenen, die het minder zouden kunnen opbrengen, dan is het bij huurwoningen is dat niet aan de orde. Dus we praten echt over iets, waar we goed over na moeten denken. Ga er niet laat ik zeggen, te makkelijk overheen. En als je die OZB ook voor bedrijven gaat terugdraaien, dan praat je al over 1,1 miljoen tekort, die je nu moet doen en gaat zoeken in je huidige begroting. En pas op met de algemene reserve want ook die, we staan voor grote investeringen nog in de komende jaren. Want we zijn een ontwikkelgemeente en er worden grote investeringen gevraagd de komende jaren. De voorzitter: Ja, Ja, interruptie, de heer Azzouzi.

De heer Azzouzi: Dank u wel, voorzitter. Hoe kijkt het college tegenover een ingroeimodel, dat wij met minder beginnen in 2025 en ingroeien 2026 en verder? De voorzitter: De wethouder. De heer Fortuyn: Kijk, het, die vijf procent hebben we doelbewust gekozen. We zitten nog ver onder het landelijk gemiddelde. Voor bedrijven komen we al op het landelijk gemiddelde, maar voor woningen niet. En onze zorg zit erin, dat als de maximering komt vanuit de overheid en dat kan zomaar zijn, we bevriezen de OZB, dan heb je geen knop meer. Dus ja, als we konden ingroeien, prima. Maar ja, we zitten op datzelfde traject. De voorzitter: Interruptie van de heer Duivesteijn. De heer Duivesteijn: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik zou toch even wat helderheid willen krijgen, over die lastenverzwaring voor inwoners van 22 euro waar u het over heeft. Gaat dat dan om die extra vijf procent, bovenop die vier procent inflatie en die één komma nog wat voor dat WOZwaarde groeideel? En wat is dan het totaal opgetelde bedrag waar we het over hebben? De voorzitter: De wethouder. De heer Fortuyn: Ja, er is een indexering, wordt erop gezet op het huidige, laat ik zeggen OZB. Ik weet niet uit mijn hoofd exact welk percentage het is, maar ik meen iets van, drie nog wat was. Maar die wordt wel geheven over het gecorrigeerde bedrag, wat wij toentertijd besloten hebben als raad.

Dus de marktverhoging, die wordt gecorrigeerd. Het is dus niet zo, dat wij één op één de verhoging en dan dus indexering op zetten. Wij gaan hem altijd eerst corrigeren naar het, laat ik zeggen de prijs die we al hadden en daar wordt de indexering op gezet. Maar opgeteld beide, heb ik even niet scherp, maar wellicht dat het in tweede termijn kan komen. Maar de vijf procent extra, die is 22,09 euro. De voorzitter: Heeft u nog een interruptie van de heer Azzouzi. De heer Azzouzi: Dank u wel, voorzitter. Voor de helderheid. Volgens mij, is het, klopt het als de waardestijging van huizen en het volumestijging stijgt, dan gaat het tarief nog omlaag, dan die vijf procent wordt minder. Klopt dat? De voorzitter: De wethouder. De heer Fortuyn: Nee. Nee, kijk. Als de markt ik noem maar wat, tien procent gestegen is afgelopen jaar, wordt hij gecorrigeerd met het getal. Dat is een afspraak, die we met de raad gedaan hebben. Dus we gaan niet met die extreme prijsstijging of gemiddelde mee, we corrigeren het en vervolgens indexeren. En op die indexering is het nieuwe tarief en die willen we met vijf procent extra verhogen.

35/47

De voorzitter: De heer Azzouzi. De heer Azzouzi: Maar dat geldt niet voor volumestijging. Als wij meer huizen hebben, dan hebben we meer volume. Dan is de waarde groter dan, dan gaat het … Het geld wat de inwoner gaat betalen wordt minder, dan die vijf procent wat wij nu hebben berekend. De heer Fortuyn: Nee. De voorzitter: De wethouder. De heer Fortuyn: Nee, of ik begrijp uw vraag niet. Het volume van het aantal huizen, elke koopwoning die opgeleverd wordt op die woning of op de woningmarkt, ja, daar wordt gewoon OZB over geheven. De voorzitter: Goed, gaat u verder, wethouder. De heer Fortuyn: Dat even over OZB. Maar het is aan u, om daar een afweging in te maken. Ik heb de vragen rondom de, het proces heb ik hopelijk goed beantwoord. En dat we eigenlijk hetzelfde erin zitten. Dat we niet dezelfde woorden pakken, maar wel hetzelfde beeld hebben van, hoe we het in 2026 willen aanvliegen in gezamenlijkheid met u. Dan heb ik, even kijken, nog wat vragen openstaan. Ik moet even de bladen volgen. Ik heb van GroenLinks een vraag, waarom een lager bedrag aanhouden dan het landelijk gemiddelde, als het gaat om een verhoging van een verblijfsbelasting. Wij hebben niet naar het landelijke gemiddelde gekeken. Wij hebben gekeken naar die gemeenten, waar de arbeidsmigratie en migranten gehuisvest zijn.

Dus we hebben niet naar een landelijk gemiddelde gekeken, waardoor met de hotels en andere verblijfsbelasting en campings, wat niet meer zij. We hebben gekeken naar Noord-Limburg en Westland. En het gemiddelde in Nederland is 3,21 voor hotels en voor campings 2,06 euro. Dat hebben we via, de COELO Atlas heeft het ook een beetje informatie gekregen van de omgeving. Daar is het op gebaseerd. En daar is ook de vraag van de PvdA. Die had de vraag, zou het een belemmering zijn op huisvesting? Wij hebben geen signalen, ook niet uit Westland anderszins, dat dat een belemmering zou zijn. Dus in die zin denk ik, dat het voorstel wat wij hebben liggen, is prima. Er lag een voorstel vanuit Leefbaar 3B, om het eventueel verdubbelen. Die ruimte zit er in feite als je het land, of tenminste, het gemiddelde ziet met Westland, Noord-Limburg zit het erin. Dus er zit inderdaad voor u een knop, om aan die knop te draaien. Dan heb ik nog een laatste vraag en die ging over, ook van de PvdA. Dat ging over het tempo van de woningbouw specifiek, sociaal en betaalbaar. Ik ben bezig met een aantal voorstellen, maar daar kan ik nu nog niet te veel over zeggen. Maar u vroeg ook nog, wat de deal met de provincie Zuid-Holland inhoudt. U heeft allemaal kunnen meemaken, dat er een akkoord is laat ik zeggen, ten aanzien van wonen, werken en wind laat ik zeggen, tussen de gemeente en de provincie.

En er staat ook in hetzelfde bericht, dat wij aan het bestuursakkoord werken. En dat bestuursakkoord, daar zijn we nog druk mee bezig en voor laat ik zeggen de reces, de kerstreces in dit geval, hopen wij het bestuursakkoord te kunnen, de klap erop te kunnen geven om het later ook met u dan en de raad en de Staten, ook te gaan bespreken. Dus inhoudelijk kan ik er verder niks over zeggen, want ja, een bestuursakkoord. Maar we hebben wel denk ik, met elkaar een stap vooruit gezet. Wat meer met een wenkend perspectief, om het even gemakshalve te zeggen. Ik heb … De voorzitter: Interruptie van mijnheer Machielse. De heer Machielse: Ik schrik nogal als de wethouder zegt, de laatste vraag. Want ik heb een vraag gesteld over hoe de wethouder als verantwoordelijk wethouder voor het begrotingsproces, de raad serieus neemt in de tijd en effort die wij steken in een kadernota en in een veertiental moties en amendementen, die wij verwerkt hadden geacht te zien in deze begroting. En om daar eens op te reflecteren, op de rol van het college en de wethouder Financiën in dit verband. De voorzitter: De wethouder. De heer Fortuyn: Het korte antwoord is, ik heb in de commissie of in de avond, beeldvormende avond heb ik daar verslag van gedaan en ook aangegeven, dat we dit nadrukkelijker hadden

36/47

moeten vermelden en u bij moeten betrekken. En direct, nu doe ik het voor de derde keer, een excuus voor aangeboden. Dat lijkt me nu voldoende voor dit moment. De voorzitter: Gaat u verder. De heer Fortuyn: Ik was klaar, mijnheer de voorzitter. De voorzitter: Dan gaan we naar, dan gaan we naar wethouder Hoek. De heer Hoek: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik heb een aantal vragen gehad van de ChristenUnie. Een ieder, bedankt voor zijn bijdrage. Met betrekking tot jongeren met schulden kunnen we stellen, dat we op schema lopen met het uitvoeringsplan. Daar heb ik, in de voortgangsrapportage hebben we daar ook een keer aandacht aan geschonken, om dat u mede te delen. Dus dat loopt naar behoren, zeg maar. Dan had u nog een vraag over, even kijken, de voorziening van 400.000 euro op de jeugdzorg, of die niet voor één jaar, om die niet voor één jaar aan te vragen, maar voor drie keer. Ja, in feite ja, dat klopt. Dat is ook de strekking van de knop. Dat betekent, dat we nu nog twee keer dat bedrag vragen. De accountant heeft daar onlangs op gereageerd en gezegd, daar was u zelf bij van ja, als je veranderingen wil genereren, dan zal je daar ook geld voor over moeten hebben. Ik kan u zeggen, dat hele jeugdzorg echt wel een olietanker is die van koers moet veranderen. En daar ja, daar hebben wij onze handen vol aan en vandaar dit voorstel, deze knop. Dat voor deze vraag.

Dan heb ik nog een vraag, moet ik even bladeren. Ja, ik heb een beetje ja, met betrekking tot de impact op de digitale decade. In de loop van november komt er een brief naar de raad over de digital decade, ik zal het in het Engels zeggen ofwel, de digitale transformatie. Dat is naar aanleiding van het budget, dat de raad via de zomerrapportage heeft beschikt. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, wethouder. Dan gaan we naar wethouder Muis. De heer Muis: Ja, dank u wel, voorzitter. En dank, commissieleden voor uw discussie en uw vragen. De vragen over de pollers Bonfut en Hoeksekade, daar hebben verschillende mensen aan gerefereerd. Maar de concrete vraag was, de verkeerskundige impact. Wij hebben daar geen heel uitgebreide onderzoek natuurlijk naar gedaan. Maar u zult begrijpen, dat we verkeerskundig dat hebben beoordeeld. En ook ambtelijk en bestuurlijk hebben beoordeeld, dat dat acceptabel is om die beide af te sluiten. Die permanente afsluiting betekent dus, dat beide pollers worden vervangen door een afsluiting en niet, dat de paal wordt weggehaald. Voor de Hoeksekade is er ook een alternatief via de Sporthoeklaan. En de Bonfut, die heeft al een alternatief via de Hordijklaan, dus de noodzaak voor die pollers is er niet meer. Wat natuurlijk niet wil zeggen, dat bewoners natuurlijk andere wensen kunnen hebben. En verder is dat natuurlijk aan u, hoe u daarmee omgaat.

Ik heb hem ook voorbij horen komen in verschillende mandjes, dus dat is aan u. Dan de vraag naar stand van zaken van de motie van de gratis bomen. Er wordt gewerkt aan een collegevoorstel en zodra wij dat in het college hebben gehad, ik verwacht dat op korte termijn, dat we dan dit jaar ook nog kunnen starten met het in gang zetten van de acties rond die gratis bomen. U wordt daar vanzelfsprekend dan ook over geïnformeerd. Dan waren er een aantal partijen, die vroegen naar het Energieloket, ook mede naar aanleiding van de inspraak. Gelukkig is er ook door de insprekers gezegd, dat wij heel veel samen doen en dat we elkaar goed informeren, dat we elkaar regelmatig spreken. En dat waarderen we ook en die waardering spreken we over en weer ook uit. Wat niet wil zeggen, dat wij denken dat op deze locatie tegen deze kosten gehuurd moet blijven worden. Dus vandaar ook de nou ja, de bezuinigingsmaatregel. En ik heb u ook goed gehoord en dat was al het plan, maar ik wil het nog een keer bevestigen. Wij gaan zeker goed in overleg met LansingerStroom en daar hebben we ook de tijd voor, 2027 gaat dat in. Maar je moet natuurlijk wel een jaar eerder natuurlijk weten, hoe of wat, dus we hebben daar de tijd voor. We gaan daarover in gesprek over een geschikte locatie voor de uitvoeringen van het loket, bij voorkeur in het gemeentehuis.

Maar wellicht, zijn er ook andere opties en daar informeren we u dan ook later over. De voorzitter: Interruptie van de heer Markus. De heer Markus: Ja, voorzitter, dank u wel. Ja, even over eventuele locatie in het gemeentehuis. De inspreker noemt ook de onafhankelijke rol. Als je in het gemeentehuis zit, ben je voor een

37/47

hoop inwoners niet onafhankelijk, want dan ben je onderdeel van het gemeentehuis. Hoe beoordeelt de wethouder dat? De voorzitter: De wethouder. De heer Muis: Ja, volgens mij kun je ook heel duidelijk aangeven, wat van wie is hè. We doen dat ook met presentaties van andere partijen, andere overheden, die hebben soms ook een plek in ons Huis van de samenleving. Maar kijk, wellicht komt er een andere, in overleg een andere, betere oplossing uit. En er zijn echt nog wel wat lijntjes die we uit kunnen lopen, om te kijken wat het gaat worden. Ik begrijp het punt. En volgens mij, moeten we ook ruimte bieden om die eigenheid te laten zien. Voorzitter, ik ga verder. De voorzitter: Gaat u verder. De heer Muis: Verduurzaming groenblauwe schoolpleinen. Er zijn ook verschillende partijen, die hebben naar gevraagd. Er zijn ook volgens mij best wel technische vragen over gesteld, ook met wat cijfers gedeeld. Dus ja, er zijn er al heel wat subsidies verstrekt en gerealiseerd. Er zijn ook schoolpleinen natuurlijk afgevallen als die worden gesloopt. Of, als daar ja, dus nieuwbouw plaatsvindt binnen vijf jaar, dan gaan we daar niet subsidie geven voor een groenblauw schoolplein. Er komen er dan nog een aantal in aanmerking. We hebben ook schriftelijk, maar ook mijn collega-wethouder Hoek via de contacten met de scholen, in gesprekken gewezen op de subsidiemogelijkheden.

Dat heeft weer nieuwe aanmeldingen opgeleverd. Die kunnen we dit jaar en volgend jaar ook in voorzien met deze afbouw. En dan hebben we voor 2026 ook nog één mogelijkheid staan en dan evalueren we ook met elkaar. En ja, dan is het idee, dat het dus afloopt en dat het dus gelijk loopt, de vraag en de behoefte. En mocht dat niet zo zijn, dan bent u daar ja, wel of niet bij. Dat ligt er een beetje aan, wanneer we in 2026 evalueren. Dan, de status van het Triangel Park werd naar gevraagd. 3 september heeft u een raadsinformatiebrief ontvangen. Eerder is natuurlijk een eerste bijeenkomst geweest in juli met belanghebbenden, bij die gebiedsuitwerking. Gisteren is een concept gebiedsuitwerking gepresenteerd naar de omgeving, omwonenden, bedrijven, grondeigenaren. Die uitwerking, die moet natuurlijk landen in de Omgevingsvisie en maakt ook onderdeel uit van het Omgevingsprogramma Kwaliteit van de leefomgeving. Het is een bevoegdheid van het college, maar ik snap dat u dit ook heel belangrijk vindt. Dus u krijgt het ook via Omgevingsprogramma, Omgevingsvisie natuurlijk langs, ook bij vaststelling van de Omgevingsvisie. Maar als er iets te melden is, dan zal ik dat ook doen op een andere manier, via de voortgangsrapportage of wat er verder voor nodig is. Even kijken, dan komen we bij de vraag van Voor Lansingerland.

Dat had te maken met het MIP en de aangekondigde motie over de openbare verlichting. De vraag was naar antennes en natuurlijk 5G. Alvast even ter overweging voor het wel of niet indienen van de motie en daar heeft u natuurlijk nog even de tijd voor. Maar in de huidige openbare verlichting zit geen 5G. Ook in de nieuwe openbare verlichting, ook die dus in het MIP zaten, is dat niet het geval. Het uitgangspunt van ons is, dat wij dat zelf ook niet plaatsen. En als een netwerkbedrijf het nu aanvraagt, adviseren we altijd negatief. Dus dit ter overweging. Dat was het, voorzitter. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we naar wethouder Cnossen. De heer Cnossen: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik heb een paar punten, waar ik graag op in wil gaan vanuit het college. Er werden opmerkingen gemaakt over de leges van het trouwen van de huwelijken. We hebben met elkaar afgesproken, dat leges kostendekkend zijn en ook met deze verhoging zijn ze nog niet kostendekkend. En verder wil ik u in overweging geven, dat de 1100 euro die genoemd is ook relatief is, want u kunt ook gratis trouwen of voor 740 euro, et cetera. Samenleving AZ. Dat is een centraal thema vanuit ons Samenlevingsvisie, die we in deze zaal als raad hebben vastgesteld. En vanuit die samenleving aan zet ziet u heel veel richtingen, die het college geeft bij het verstrekken van subsidies.

We willen mensen gelijke kansen geven. Daarom zijn er inderdaad combinatiefunctionarissen nodig bij de verenigingen die kinderen, maar ook volwassenen helpen een beroep doen op het Sport- en Cultuurfonds, Educatiefonds om het sporten te kunnen betalen. De combinatiefunctionarissen versterken ook de verenigingen, versterken de verenigingsstructuren. Dus daar worden ze op ingezet. En daar hoeft hier op het gemeentehuis verder niets aan gedaan te worden. En ik denk, dat het juist dan ook samenleving aan zet is. Want je wil niet vanuit dit gemeentehuis verenigingen aansturen, dat moet juist daar

38/47

liggen. Dat samen aan zet, daar wilde ik ook nog op ingaan bij de straatjes. Even kijken, ik moet even naar de straatjes toe. Het Lief en Leedstraat van de ChristenUnie, dat moet geïntensiveerd worden. We gaan dat nog eens even navragen bij Kom erbij Lansingerland, hoe dat precies zit. Maar het is niet de gemeente ook weer die dit aanstuurt. Want nee, de gemeente moet dit niet allemaal zelf doen, daar is de samenleving voor. Juist met de samenwerking bij Kom erbij Lansingerland, u kent het uiteraard, eenzaamheid. Daar gebeuren dit soort dingen. Er zijn ook redelijk wat vragen en opmerkingen gemaakt over het behoud van de subsidiemogelijkheid van Levendig Lansingerland. Die is helemaal helder. Maar daarin werd ook gekoppeld, of Cultuur aan het lint of Klassiek aan het lint dan wel of niet, geen structurele subsidie kreeg. Ik kan u vertellen, dat Cultuur aan het lint volgend jaar structurele subsidie heeft aangevraagd. En in het concept moet uiteindelijk nog een klap op komen, wordt dat ook toegekend. Maar er is geen aanvraag gekomen voor Klassiek aan het lint. En probleem is wel, dat we in de Levendig Lansingerland subsidie de voorwaarden hebben, dat je na twee keer dezelfde subsidieaanvraag dat niet kunt doen. Dus daar moeten andere manieren voor gevonden worden, maar er zit zeker ook daar subsidie op. Levendig Lansingerland.

Ik wilde nog even naar de heer Azzouzi, tot slot, voorzitter. Ja. Cultuur, ja. Oh nee, het is geen vraag. Het spijt me, voorzitter. Alle inwoners toegang geven tot cultuur. Dat punt heb ik bij u genoteerd, want dat is precies wat we met onze Samenlevingsvisie uit hebben willen dragen naar de samenleving. Dat wij er als gemeente niet zijn om alles te organiseren, maar wel om alle mensen gelijke kansen te geven in cultuur en sport. De voorzitter: Dank u wel. Dan zijn we aan het eind van de beantwoording eerste termijn door het college. We gaan voor de tweede termijn naar de commissie. Ik hou dezelfde volgorde weer aan. Dus we gaan naar de heer Duivesteijn, Leefbaar 3B. De heer Duivesteijn: Ja, dank u wel, voorzitter. We hadden het hier vandaag moeten hebben over hoofdzaken, over het ravijnjaar en hoe we dat oplossen. Iedere fractie hier maakt zich zorgen over dat ravijnjaar. En daarom hebben wij een procesvoorstel gedaan en wij proeven dat in ieder geval meerderheid van de andere fracties, dat ook verlangen. Daarom is het goed, dat het college met een plan van aanpak gaat komen, om eerder tot goede gesprekken en besluiten te komen, dan te wachten op de volgende kaderbrief. De wethouder geeft aan, dat hij zorgvuldigheid boven snelheid stelt. Maar wij rekenen nu wel de commissie AB van december, zoals de heer Markus voorstelt.

Dus die datum wil ik graag bevestigd horen van de wethouder. Dat wij dan een plan van aanpak bespreken en in januari in werking kunnen gaan zetten. Over de inhoud. Wat ons betreft, een prima inhoudelijke discussie. We hebben veel zaken, denk ik kunnen we met elkaar oplossen hier in dit huis. Eén zaak is dan nog twijfelachtig en dat is de OZB. Wat ons betreft, hebben wij daar ook gewoon niet genoeg voldoende informatie over, om die beslissingen nu te nemen. Ik hoor iets over een coalitieakkoord, waarvan we niet weten wat voor uitwerking dat heeft. Dus wat ons betreft, gaan we die keuzes pas maken als we echt alle informatie voorhanden hebben. En wat ons betreft zijn er genoeg andere dekkingen mogelijk, om dat nu niet te hoeven doen. Ook graag hoor ik nog het antwoord over, wat nu de specifieke verhoging is voor onze huishoudens ten opzichte van 2024, als dit wel zou gaan gebeuren. Want dat het niet bij 22 euro blijft, dat is duidelijk. Voor de verblijfsbelasting die we hebben voorgesteld, horen we een meerderheid voor. Dus daar gaan we graag mee in gesprek met de andere fracties. Over het dekken vanuit de algemene reserve, daar heb ik niet iedereen over gehoord. Daar zou ik graag nog wel een reflectie op wensen van de andere fracties. Over de wijkbrandweerman wil ik graag specifiek van WIJ Lansingerland weten, of zij dit willen steunen.

Zij waren namelijk eerder wel voorstander en ik zou graag willen horen of zij dat voorstel kunnen steunen, als we daar een goede dekking voor vinden. Ik heb ook mooie voorstellen gehoord van andere fracties en gelezen in een tegenbegroting. Complimenten daarvoor, dat het CDA weer zo constructief meedenkt. Over de kinderboerderijen en erfgoed en monumenten zien we graag een mooi voorstel inclusief dekking tegemoet, zolang het volgens onze piramide kan. Wat, ik wil gaan afronden, voorzitter. Wat ons betreft, gaan we snel moties en amendementen uitwerken met elkaar. Zodat we het hoofd kunnen gaan bieden zo snel mogelijk, aan die grote uitdagingen die ons te wachten staan. Dank u wel. De voorzitter: Ik heb een interruptie van de heer Azzouzi. De heer Azzouzi: Dank u wel, voorzitter. Ik heb Leefbaar 3B niet gehoord over geen geld, geen Zwitsers. Begrijp ik hiervan, dat dat al losgelaten is?

39/47

De voorzitter: De heer Duivesteijn. De heer Duivesteijn: Dank u wel, voorzitter. Ja, ik vind, ben blij dat ernaar gevraagd wordt, want ik heb het inderdaad niet benoemd. Maar het zit wel in de geest van onze woordvoering. Want wij hebben aangegeven dat wij incidenteel willen dekken op kosten, die wij van tevoren niet helder in kaart hebben, of die nou wel of niet worden vergoed door het Rijk. Wat ons betreft zetten we daar dan de algemene reserve voor in en dat is geheel in lijn met de geen geld, geen Zwitsers-motie. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we naar de heer Bik, WIJ Lansingerland. De heer Bik: Geen geld, geen Zwitsers hadden we nog niet gehoord vanavond. Dus zat al te wachten, wanneer die kwam. Ja, dank voor de beantwoording van de vragen. Ja, we hebben ook nog een paar vragen te beantwoorden over de evaluatie van de wijkbrandweerfunctionaris. Ja, fijn dat hij er is. Uit de evaluatie komen een aantal goede en een aantal verbeterpunten naar voren. Ja, we gaan ons er komende week op beraden, of wij voor of tegen het continueren van de wijkbrandweerfunctionaris zijn. Ook de vraag van Leefbaar 3B over de algemene reserves. Ja, over de inzet daarvan, zijn we gewoon terughoudend. Dat is het simpele antwoord. Voor wat betreft … De voorzitter: Ik heb een interruptie van de heer Duivesteijn. De heer Duivesteijn: Dank u wel, voorzitter.

Ja, ik zou daar toch wat meer gevoel bij willen krijgen, wat u met terughoudend bedoelt. Want dat is ook precies wat wij voorstellen, dat we niet alles in gaan zetten natuurlijk. Dat zou, moeten we ook helemaal niet doen. maar omdat we nou eenmaal te kampen hebben met overschotten elk jaar, die we niet in eigen hand hebben. Bent u het dan niet met mij eens, dat we in ieder geval praktisch gezien die als structureel middel in kunnen zetten? De voorzitter: Heer Bik. De heer Bik: Ja, dat is wat mij betreft, een andere vraag. Ik, nogmaals, wij zijn terughoudend daarin. Kijken ook, we hebben ook niet aan de knop OZB gezeten, dus ja, daar, dat zegt ook wat. Dus we kijken gewoon elk voorstel wat er komt, kijken we per geval tegemoet en kijken dan, hoe we het willen dekken. De voorzitter: De heer Azzouzi, met interruptie. De heer Azzouzi: Dank u wel, voorzitter. Aanvullend op Leefbaar 3B. Betekent dit, dat andere bezuinigingen door gaan mogen van WIJ Lansingerland? De voorzitter: Heer Bik. De heer Bik: Wij hebben aangegeven, aan welke knoppen we willen draaien. Dus, ja. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we naar … Oh, u bent nog niet klaar, ik dacht dat u klaar was. De heer Bik: Nee, zeker niet. Maar ik probeer mijn tijd niet te versnoepen, wat ik normaal gesproken altijd doe. Ja, nee, we zijn nog heel erg benieuwd naar de tas van de VVD, waarin al die goede ideeën zitten.

En ja, je kunt niet iedereen de maat nemen en net doen, alsof mensen hier zitten te klaverjassen. Maar kom dan met concrete alternatieven en die horen we graag in de tweede termijn ook van de VVD. Wij hebben in ieder geval waardering voor alle ambtenaren en het werk, wat er verzet wordt. En ja, ik nodig de VVD van harte uit, om hun tas leeg te schudden. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, heer Bik. Dan gaan we naar het CDA, heer Van den Beukel.

40/47

De heer Van den Beukel: Ja, voorzitter, dank u wel. Ik zat nog te typen, maar we zijn alweer bij de tweede termijn, wat mooi. Voorzitter, drie dingen heb ik. Laat ik eerst beginnen met het tellen van onze zegeningen. Heb ik thuis zo geleerd en ik heb een mooie, hoop mooie dingen gehoord in de eerste termijn. Dat zingen we na deze vergadering. Dat zijn die zegeningen van dat we het over eens zijn, dat er fleurige centra blijven zonder graffiti. Ik hoor ook overeenstemming en steun voor het Energieloket en niet op het gemeentehuis, laat ik het even heel simpel zeggen. Steun voor Koningsdag, ook heel belangrijk. En heel mooi, veel steun voor het betaalbaar houden van sport. Er hebben een hoop mensen denk ik, naar uitgezien. Hoop mensen luisteren, kijken ook mee, weet ik. Dat is denk ik, het goede nieuws van vanavond. En ik zie ernaar uit, om dat in een amendement om te zetten. Datzelfde geldt ook voor steun voor cultuur. Dat is denk ik, tweede jaar dat we dat uitspreken. Ik denk, dat het inmiddels wel duidelijk is bij het college, dat we dat structureel willen, zo willen houden. Volgens mij is nog een beetje inzet nodig, tussen deze vergadering en de raadsvergadering op een paar punten. En die inspanning zullen we ook graag met anderen verrichten. Dat is op de OZB, onder andere. Die belastingverhoging, dat hoeft echt niet op deze manier.

En ja, dat kan ook inderdaad voor een deel gedekt worden uit de algemene reserve, die jaar op jaar stijgt. Voor een deel zorgvuldig, enzovoort. Ook uit de verhoging van de verblijfsbelasting. Denk ver, om arbeidsmigranten ook te laten meebetalen aan de voorzieningen. Dat gaat via de verblijfsbelasting, dus goed om daar een nette prijs voor te vragen. Ook zullen we ons nog inzetten na deze vergadering en voor de volgende vergadering, op uitnodiging van de heer Duivesteijn en ook van anderen in deze zaal, voor kinderboerderijen. Het is toch echt pijnlijk om te zien, dat Lansingerland daar echt zwaar achterblijft op, onderaan de gemeente. Dat we zelfs achteruit kachelen in plaats van vooruit. Dus ik ga heel graag samen met Leefbaar, misschien met andere fracties, misschien D66, wie maar wil daaraan werken, om dat op de kaart te zetten en onderzoek naar te verrichten. Ook de Uit-pagina. Dat je Levendig Lansingerland behoudt is één ding, als regeling. Het tweede is, dat we gewoon op een nette manier bekendheid geven aan alle culturele dingen, die er hier gebeuren. Dat zou moeten lukken uit het bestaande budget. Dus ook daar zoek ik naar een brede steun, om dat gewoon te organiseren. En last, but nog least. De voorzitter: Ik heb, voordat u verdergaat, interruptie van de heer Markus. De heer Markus: Ja, voorzitter, even over die Uit-pagina.

Gaan we dat dan ook doen voor de sport, gaan we dat ook doen voor de kerken, gaan we dat ook doen voor anderen? Ik, is het nu echt een functie van de gemeente? En daarnaast, het tweede is, daar kan toch ook gewoon subsidie voor aangevraagd worden? Kijken, of het op die manier geregeld gaat worden. Vindt u dat nu echt tot een taak behoren van de gemeente? De voorzitter: Heer Van den Beukel. De heer Van den Beukel: Nou, blij met de steun van de heer Markus. Er kan subsidie voor worden aangevraagd, vraagt hij zich af. Nee, dat kan dus nu niet. Als we daarover eens zijn, dat we het mogelijk willen maken, dan zijn we elkaars partners. Het laatste, voorzitter, is die wijkbrandweerfunctionaris. De voorzitter: U bent te vlot. De heer Markus. De heer Markus: Ja, de heer Van den Beukel geeft op geen één vraag antwoord deze avond, die ik stel. Waarschijnlijk, niet duidelijk genoeg. Maar vindt u dit nu echt tot de kerntaak van de gemeente behoren, dat wij een pagina Uit gaan betalen voor cultuur, culturele acties? De voorzitter: Heer Van den Beukel. De heer Van den Beukel: Ja, voorzitter, in de tegenbegroting hebben we daar een uitgebreide argumentatie voor gegeven. Dus ik wil graag, dat u hem kort wil herhalen. Ik heb nog geen enkele behoefte, om de vraag te ontwijken. Er is hier duidelijk naar voren gebracht, er zijn veel culturele genietingen in onze gemeente.

Die worden, met vrijwilligers worden die georganiseerd. Veel van die organisaties, die hebben geen middelen om te adverteren. Dat betekent, dat ze via heel schaarse kanalen hun eigen postertjes en dingetjes, dat proberen aan de man te brengen. Dat valt ze niet mee. Dus heel breed hoor ik in de samenleving van organisaties, help ons om een plek te vinden, een middel te vinden, om het onder de aandacht te brengen. En die plek is er nu