[BV24.0090] Verslag Gez. CIE AB Begroting d.d. 23 okt 2024

VERSLAG Commissies Ruimte, Algemeen Bestuur en Samenleving gezamenlijk

Corsanummer Datum vergadering

: BV24.0090 : 23 oktober 2024

Gezamenlijke commissie Begroting van de commissies Ruimte, Algemeen Bestuur en Samenleving

Aanwezig in de raadszaal Commissieleden Leefbaar 3B : Don van Doorn, Johan Philippens, Terry Duivesteijn, Leon Erwich WIJ Lansingerland : Jan Jumelet, Mark Bik, Paul Zantman, Jan Alsemgeest CDA : Jan-Willem van den Beukel, Job Halkes, Charles van Harn, Nelleke Bouman VVD : Matthijs Machielse, Ed van Santen, Marloes Draak, Eric Kampinga D66 : Brecht Weerheim, Ineke den Heijer, Ronald van der Stad CU : Kees-Willem Markus, Bram Oostdijk, Arjen Hofman GroenLinks : Manon van Splunter, Marko Ruijtenberg PvdA : Hamid Azzouzi, Nanno Scheringa, Sonnie Biharie, Valmir Xhemaili VOOR Lansingerland : Petrine van Olst Burgemeester Wethouders

: Pieter van de Stadt : Simon Fortuyn, Michiel Muis, Titia Cnossen en Leon Hoek

Voorzitter Commissiegriffier

: Jan Pieter Blonk : Lianne van den Houten

1. Opening en mededelingen voorzitter De voorzitter: Goedenavond, wilt u uw plaatsen innemen? Hartelijk welkom. Ik open de vergadering van de gezamenlijke commissies van de commissie AB, Ruimte en Samenleving van de gemeente Lansingerland. Het is vandaag 23 oktober 2024. Mede namens de commissiegriffier welkom, kijkers en luisteraars naar de webcast uitzending van deze vergadering. Welkom collegeleden, welkom belangstellenden op de publieke tribune, welkom ambtenaren en uiteraard u, commissieleden, hartelijk welkom, waarvan er een gedeelte ook op de tribune zit, omdat er geen plek is voor iedereen. En ik constateer dat alle fracties vertegenwoordigd zijn op de valreep. Nummer zeven kwam net binnenlopen. Nummer negen ja, sorry.

2. Insprekers De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 2, dat zijn de insprekers. Er hebben zich vijf insprekers gemeld vanavond. Beste inspreker, u heeft 5 minuten om de raadsleden toe te spreken. Als u bij 4 minuten bent zal ik u een seintje geven. Blijft u na uw inspreken nog even staan bij de bij de microfoon. Het kan zijn dat raadsleden, commissieleden u een korte verhelderende vraag willen stellen. De eerste drie insprekers die zullen het hebben over cultuur. De vierde gaat over het energieloket en de vijfde over tennisbanen. En dan gaan we naar de eerste inspreker, dat is de heer van Rooyen. Dat gaat over de voorgenomen versobering van de subsidieregeling voor levendig Lansingerland. Mijnheer van Rooyen, aan u het woord. Inspreker 1: Dank u wel. Geacht college, leden van de raad en overige aanwezigen. Mijn naam is René van Rooyen ik ben voorzitter van muziekvereniging Concordia en eveneens voorzitter van de stichting Trefpunt, met daarin ondergebracht de cultuur proeverijen en jazzland café. Ik heb slecht nieuws. In Capelle aan de IJssel, zoals u weet met ruim 70 duizend inwoners, is harmonieorkest Eendracht Maakt Macht bij gebrek aan leden gestopt. Het goede nieuws daarentegen is dat in Lansingerland muziekvereniging Concordia in een paar jaar is gegroeid van

1/47

80 naar 115 leden en dat is een groei van 40 procent. En hoe kan dat nu? Dat komt mijns inziens doordat wij een bewuste keuze hebben gemaakt. Dat deed Concordia in 2013. Een keuze om continu aan de weg te timmeren en daarmee een grote naamsbekendheid op te bouwen. Steeds voor nieuwe ideeën en initiatieven te ontplooien, om inwoners uit Lansingerland te bewegen om juist bij Concordia muziek te komen maken. Je steeds weer laten zien en zorgen dat je iedere week de plaatselijke pers haalt. Ik noem de scholenprojecten, rosétje op een kleedje, de dodenherdenking en Koningsdag, Lenteconcert Top Tip festival, et cetera. En niet te vergeten, de cultuur proeverijen en het jazzland café, met sinds 2023 al 25 goedbezochte voorstellingen in de Cultuurfabriek, een van de drie cultuurhuizen. Actief zijn binnen de culturele gemeenschap van Lansingerland en een relatienetwerk opbouwen met onder andere verenigingen, bedrijven, het gemeentebestuur, de politiek en het ambtelijk apparaat. Een mooi voorbeeld van zo'n initiatief is ons project muziek maken met volwassenen. In oktober 2023 de eerste keer met 22 deelnemers, waarvan 17 lid van Concordia werden. Voor de nieuwe leden is er een nieuw opleidingsorkest opgericht onder de naam Opus II. Nu in september 2024, de tweede editie van dit project, met 24 aanmeldingen.

Hoeveel zullen dit jaar lid worden? In twee jaar tijd een tweede orkest binnen de vereniging met circa dertig muzikanten. Ik ken verenigingen die niet eens meer dan dertig leden in totaal hebben. De inzet van leden en bestuur maakt het doorslaggevende verschil. Al deze activiteiten doen wij extra, buiten de dagelijkse gang van zaken in de vereniging. Je bent immers lid om muziek te maken. De vele vrijwilligers die wij hebben, maken allerlei extra activiteiten mogelijk door inzet van hun vrije tijd. Maar deze initiatieven kosten ook geld. Geld dat wij niet altijd in voldoende mate zelf beschikbaar hebben. Wie altijd doet wat hij al jaren deed, die vereniging, dat orkest, gaat ten onder. Zoals Eendracht Maakt Macht aan het begin van mijn betoog. Je moet steeds met nieuwe initiatieven komen en hier biedt de subsidieregeling levendig Lansingerland al jaren een helpende hand om het financiële risico voor ons te verkleinen en ons daarmee te laten besluiten wel het project te laten plaatsvinden. Een beperkte hoeveelheid gemeenschapsgeld, waarmee de ontwikkeling van culturele initiatieven van onderaf, dus direct bij de makers, wordt ondersteund. Dit is naar mijn idee de meest korte, efficiënte wijze van cultuurbevordering. Naast cultuurnota's en cultuur coaches is juist dat kleine financiële steuntje in de rug de basis van tastbare resultaten.

Een beperkte financiële bijdrage, die ook nog eens de vrijwilligers motiveert en hun waardering laat ervaren voor hun tomeloze en vooral gratis inzet. Vorig jaar heb ik mij ook tot u gewend met een pleidooi voor het behoud van deze regeling. Toen is het belang van behoud van de regeling door uw raad ingezien. Nu staat cultuur wederom op de bezuinigingenlijst. Er zijn nu toch geen gewijzigde omstandigheden die leiden tot andere argumentatie dan welke de raad besprak in 2023? Waarom dan nu plotseling weer op deze regeling willen bezuinigen? Verenigingen plannen hun projecten ook vooruit en mogen een consistent beleid verwachten. De regeling levendig Lansingerland is in 2024 mogelijk niet volledig besteed. De voorzitter: U heeft nog een minuut. Inspreker 1: Dank u wel. Is deze onderuitputting nu een argument om tenminste een deel van de regeling op te doeken? Er had dus meer gekund in 2024. Een grotere stimulering van de cultuur in Lansingerland. Helaas wisten wij dit niet, anders zouden wij zeker nog enige initiatieven kunnen opstarten. De cumulatieve gevolgen van het landelijk cultuurbeleid hangt ook onze vereniging boven het hoofd. Onze in totaal zeven betaalde docenten en dirigenten, alleen zzp'ers, gaan mogelijkerwijs van 9 naar 21 procent btw. Dit betekent een extra kostenpost van zo'n 2500 euro per jaar en dat is omgerekend 2 euro per lid per maand.

Dan gaat de contributie dus omhoog. Dit dan mogelijk ook nog in combinatie met de voorgestelde afschaffing van de regeling levendig Lansingerland in 2025. De vereniging ziet zwarte wolken samentrekken. De voorzitter: Kunt u afronden? Inspreker 1: Ik sluit af. Geachte leden van de raad, in de veelvoud van alle begrotingsknoppen vallen de twee te behalen bezuinigingen op het deels of wel geheel afschaffen van deze regeling voor enkelen van u wellicht in de categorie onbeduidend. Mijn waardering is echter een andere, dat moge inmiddels duidelijk zijn. Ik doe hierbij een dringend beroep op u, graag in meerderheid, zo aan de knoppen te draaien dat de regeling levendig Lansingerland niet naar de knoppen gaat. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel heer van Rooyen. Ik ga kijken of er nog van de raads- en commissieleden een korte verhelderende vraag bij hen opkomt. De heer Van den Beukel.

2/47

De heer Van den Beukel: Voorzitter, dank voor uw bevlogen inspraak, zeg ik richting de heer van Rooyen. Een verhelderende vraag is, we hebben informatie hier gezien via technische vragen en in knoppenboeken en dergelijke. We hebben niet, tenminste, ik niet zelf, de wethouder cultuur hierover gesproken. Heeft u zelf met het college contact gehad hierover en misschien nog nadere argumentatie gehoord, op basis waarvan wordt voorgesteld deze af te schaffen? Inspreker 1: Dat contact heeft niet plaatsgevonden. De voorzitter: Verder nog vragen? Dat is niet het geval. Mevrouw van Splunter. Mevrouw Van Splunter: Dank voorzitter. Ik begrijp dat ik hier vrij eenzaam op een hoekje zit, dus misschien buiten het gezichtsveld val, maar dank voor uw betoog. Ik ga daar in mijn spreektekst zelf nog vanuit de perceptie van GroenLinks iets over zeggen en ik zit wel een beetje in uw gedachtegang. Maar hoor ik u naast het verzoek aan ons om deze knop zeg maar niet in te zetten, eigenlijk ook indirect een pleidooi doen om partijen binnen Lansingerland beter te betrekken als het gaat over de onderbesteding? Inspreker 1: Ik denk dat dat wellicht erg verstandig is. Dat geld is immers door de raad als budget beschikbaar gesteld aan het college om het ook daadwerkelijk te besteden aan cultuur. Als dat nu een onderbesteding is, dan zijn er dus te weinig aanvragen geweest.

En het was wel erg fijn geweest als iemand ons daarop attent had gemaakt, dan hadden wij nog wat naar voren kunnen trekken, of wat nieuws kunnen verzinnen en dan was het geld wel besteed. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Rooyen. Verder geen vragen? De heer Duivesteijn. De heer Duivesteijn: Dank u wel voorzitter en dank u wel voor uw inspraak mijnheer van Rooyen. Zijn er andere subsidieregelingen in Lansingerland waar u nu momenteel gebruik van kunt maken in de cultuursector? Inspreker 1: Wij krijgen als vereniging uit de samenleving pot structureel geld voor het in stand houden van de orkesten, voor het lesgeven op scholen, voor het doen van een aantal concerten. Dat is structureel geld dat we krijgen. Deze levendig Lansingerland is eigenlijk het enige potje wat wij kennen, waarbij wij concreet projecten ondersteund kunnen krijgen. De voorzitter: Dank u wel voor uw inspraak de heer van Rooyen. Dan gaan we naar een tweede inspraak, en die is van mevrouw Van den Burg, geen onbekende in politiek Lansingerland. Maar zij gaat inspreken namens het cultuur aan het Lint. Mevrouw Van den Burg, aan u het woord... Inspreker 2: Geachte voorzitter en leden van de gemeenteraad. Mijn naam is Ria Van den Burgvan Leeuwen en ik spreek in namens team cultuur aan het Lint. Op 30 januari 2020 nam de gemeenteraad een ingrijpend besluit.

De bouw van Blok B, dat later de naam Casa Cadanza kreeg. De gemeente groeide naar meer dan 75 duizend inwoners. En dit is dan ook begrijpelijk, dat ze haar eigen voorzieningen wilden op het gebied van kunst en cultuur. Samen met andere cultuuraanbieders heb ik toen ingesproken in die vergadering en onze zorgen geuit over de grote investering die daarvoor nodig was en de verwachte exploitatielasten. Ik heb toen benadrukt dat de subsidiemogelijkheden voor bestaande cultuuraanbieders, geheel gerund door vrijwilligers, op niveau moeten blijven. Immers, dat gevestigde en gevarieerde aanbod verdient gelijke kansen. De fracties in de toenmalige raad hebben daar positief op gereageerd. Uit recente cijfers hebben wij nu begrepen dat de bouwkosten en berekende exploitatielasten van Casa Cadanza veel hoger worden dan in 2020 geraamd. Als bestaande cultuuraanbieder uit ik daarom vandaag opnieuw onze zorgen en ik wil benadrukken dat de subsidiemogelijkheden voor de bestaande cultuuraanbieders desondanks volledig op een niveau moeten blijven. Ik neem u graag mee in de verdere argumentatie daarbij. Na het definitieve besluit werd duidelijk dat Casa Cadanza een vaste plek zou krijgen als cultuuraanbieder in Lansingerland. Bij het slaan van de eerste paal heeft directeur Corinne van Leliveld andere cultuuraanbieders uitgedaagd om gezamenlijke kansen te gaan verkennen voor samenwerking.

Wij hebben die handschoen direct opgepakt en haar en de voorzitter van het stichtingsbestuur uitgenodigd voor een gesprek. Dat heeft geleid tot een mooie coproductie op 14 september in onze parkachtige muziektuin en de zalen aan de Noordeindseweg. Een muzikale avond met close harmony, jazz en pop tot en met licht-klassiek, genres die wij al in onze programmering hebben. Een geslaagde eerste samenwerking, waarbij we constateerden dat we elkaar kunnen aanvullen en versterken. Wij hebben mogelijkheden die Casa Cadanza niet heeft. Zoals de kerk als concertzaal met 550 zitplaatsen. En een grote muziektuin voor buitenevents. Casa Cadanza biedt op haar beurt weer andersoortige activiteiten en faciliteiten. Met elkaar en andere aanbieders kunnen we zo een gevarieerd programma bieden

3/47

aan Lansingerland en de regio. Als cultuur aan het Lint bieden wij met onze maandelijkse lunchconcerten, tuinconcerten en de muzikale vriendenavonden een podium voor talent uit Lansingerland. Voor dat beproefde jaarrond programma kunnen we al enkele jaren rekenen op een bescheiden cultuursubsidie uit de regeling sociaal domein. In 2023 voegde een nieuwe inwoner Quirine Scheffers zich bij ons team vrijwilligers. Quirine is violist en eerste plaatsvervangend concertmeester bij het Rotterdams Filharmonisch Orkest, pedagoog bij het conservatorium in Den Haag en jurylid bij concoursen. Zij constateerden dat Lansingerland maar een beperkt cultuuraanbod kent, maar dat hier wel een prachtige concertzaal is. De historische kerk aan de Noordeindseweg, een gemeentelijk monument. Met haar artistiek leider hebben wij de concertserie klassiek aan het Lint opgezet, die inmiddels haar tweede seizoen is ingegaan. De serie is een succes en mag zich verheugen in een groeiende lokale regionale en zelfs landelijke bekendheid. De subsidieregeling levendig Lansingerland en enige sponsering uit het lokale bedrijfsleven hebben dit mogelijk gemaakt. Om de toegang laagdrempelig te houden, moeten we immers de entreeprijzen beperkt houden. In 2023 kwam de Berkelse Francine van der Burg Nijenhuis bij ons team.

Onder de artiestennaam Hiwot kreeg zij landelijke bekendheid bij onder andere The Voice of Holland en andere tv-programma's. In maart dit jaar heeft ze haar eerste gospel-soul popconcert gegeven bij cultuur aan het Lint in de kerk. Begin oktober jongstleden presenteerde zij daar haar tweede en trok ze weer veel belangstelling met de show “The essence life.” Om dit bredere aanbod mogelijk te maken en tickets betaalbaar te houden, zijn we ook hier afhankelijk van Levendig Lansingerland en van sponsering. De subsidieregeling Levendig Lansingerland helpt nieuw initiatieven op gebied van cultuur mogelijk maken. In het voorgaande heb ik twee waardevolle initiatieven genoemd. In de begroting die vanavond voorligt, staat deze onmisbare regeling echter ter discussie. De voorzitter: U heeft nog een minuut. Inspreker 2: Zelfs afschaffing wordt in de stukken als optie gepresenteerd. Het is voor ons onbegrijpelijk en ook onverteerbaar dat deze regeling, die zo belangrijk is om het cultuuraanbod divers te maken en juist te laten groeien, wegbezuinigd dreigt te worden. Temeer omdat de daarmee gemoeide bedragen in verhouding tot het totale cultuurbudget minimaal zijn en zeker op de totale gemeentelijke begroting nauwelijks verschil maken. Daar komt nog bij dat ook de totale cultuurbegroting van Lansingerland in relatie tot vergelijkbare gemeenten, nog steeds erg bescheiden is.

Een extra reden dus om hierop niet bezuinigen, maar eerder nog om meer middelen uit te trekken. Onze dringende oproep is dan ook om de regeling Levendig Lansingerland buiten de bezuiniging te houden. Ik dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van den Burg. Ik ga kijken of er nog een korte verhelderende vraag van de commissieleden aan u is. Eens even kijken. Ik zie dat het niet het geval is. Ja, de heer Van den Beukel. De heer Van den Beukel: Toch even in aanvulling op de collega van Leefbaar 3B zojuist, u maakt ook zelf gewacht van het feit dat u ook subsidie uit dat samenlevingsbudget structureel ondersteuning krijgt. Kunt daar wat meer beeld bij geven? Want indruk zou kunnen ontstaan dat dat al ruim voldoende is voor het kunnen floreren van lokale cultuur aanbieders. Inspreker 2: Wij proberen de prijzen laag te houden. Ik probeer ook zoveel mogelijk mensen binnen te krijgen. Dat is natuurlijk ook een dingetje. Onze evenementen zijn ook afhankelijk houdbaar als het aantal bezoekers blijft zoals het is. Of liever gezegd, we willen eigenlijk ook meer bezoekers. Dat is ook een dingetje. Ik heb mij kortgeleden aangesloten bij Welzijn Lansingerland. Ik heb mij vervoegd bij Willemien en die waren zeer blij met ons aanbod, omdat zij nu ook een cultuuraanbod kunnen bieden aan de mensen die gebruik maken van Welzijn Lansingerland.

En dat betekent dat wij ook weer meer exposure hebben. Mensen tegen een gereduceerd tarief ook weer naar onze concertzalen kunnen gaan. En wij hebben dat soort noodgrepen nodig, want die subsidie is natuurlijk gewoon maar minimaal. En als wij een subsidieaanvraag doen, er gaat altijd de kaasschaaf overheen, heel bijzonder. We noteren altijd keurig wat we nodig hebben, maar er is altijd wel iets wat dan toch niet subsidiabel is. Dus nee, wij krabbelen het echt allemaal bij elkaar en wij zijn allemaal vrijwillig en wij zijn heel creatief. Ik kan er niet meer van maken. De voorzitter: Dank u wel. Verder geen vragen zie ik. Hartelijk dank voor uw inspraak. En dat geldt ook voor alle insprekers. Dadelijk gaat de raad, de commissie, er in ieder geval over spreken. Dan gaan we nu naar de derde in spreekster over het cultuur. Dat is mevrouw Buys, dat

4/47

is ook een bekende. Lange tijd raadslid geweest in deze gemeente. Maar zij gaat het ook hebben over de voorgenomen versobering van de subsidieregeling voor Levendig Lansingerland. En met name gaat het haar om het klassiek aan het Lint. Mevrouw Buys, gaat uw gang. Inspreker 3: Hij doet het. Goedenavond. Ik ben blij dat ik hier mag inspreken voor u als commissieleden, voor het bestuur. En ik heb een tekst ingeleverd, u bent bekend met die tekst. Ik kan hem op gaan lezen, ga ik niet doen. Ik ga uit mijn hart ga ik vertellen waarom ik vind dat het klassiek aan het Lint moet blijven bestaan. U heeft een juweel in uw handen. Ik ga u vertellen en ik ga u meenemen hoe dat ontstaan is. De eerste periode 2023-2024 is dit tot stand gekomen door de subsidie Levendig Lansingerland. Dat is een subsidie, u weet het beter als ik, twee jaar en dan moet je aangetoond hebben dat je je eigen broek kan ophouden. Voor een dergelijk groot initiatief is het onmogelijk om nu al de broek op te kunnen houden. Het zou ook verkeerd zijn om dat te eisen. Ik ga u dat verder uitleggen. Het is een initiatief wat vijf uitvoeringen per jaar geeft van een hoge kwaliteit concerten, die mogelijk gemaakt worden eigenlijk door initiatief wat tot stand is gekomen door iemand die in Lansingerland is komen wonen. Het is al genoemd bij de tweede inspreker, Quirine Scheffers.

Violiste, eerste plaatsvervangende concertmeester bij het Rotterdams Filharmonisch Orkest. Zij heeft, mede door haar werkzaamheden als pedagoog aan de Koninklijk Conservatorium in Den Haag, haar vele werkzaamheden als jurylid bij het Nederlands Vioolconcert en het prinses Christina Concours, een groot netwerk van jonge, zeer getalenteerde musici die studeren aan een beroepsopleiding. En die zij eigenlijk, haar ambitie is om die verder te helpen, om van hun talent verder te komen en daar hun beroep van te maken. En zij heeft geconstateerd dat er heel veel, in Lansingerland, vreselijk veel talent is voor klassieke muziek. Zij heeft een concept neergelegd, een initiatief neergelegd, wat heet het Klassiek aan het Lint, waarbij de getalenteerde musici die een band hebben met Lansingerland, hetzij door geboorte hetzij door wonen of anderszins, een podium krijgen. En tevens de Lansingerlanders, en ik ben echt een Lansingerlander, ik heb nu overal gewoond. Ik ben gestart in Bergschenhoek, Bleiswijk, nu in Berkel, dus meer Lansingerlander kunt u er eigenlijk niet van maken. En die krijgen de kans om muziek te krijgen, klassieke muziek, die eigenlijk in de Doelen thuishoort. Die krijgen wij zomaar aangeboden door een goed concept hier in Lansingerland. Ik wil dat benadrukken, kan het niet genoeg doen en u krijgt het nog een paar keer te horen.

Zij heeft, zij organiseert de, hoe heet het, de mensen die getalenteerd zijn, dat organiseert ze dat het hier in Lansingerland komt. Dat doet zij volledig vrijwillig. Daarnaast is de uitvoering ook ondersteund door de mensen die, ondersteuning van licht en geluid, ook vrijwillig. Alleen de musici die zij inbrengt, die worden betaald. En natuurlijk de prachtige locatie, de kerk aan de Noordeindseweg, die wordt ook betaald. Het is een locatie waar we zeer trots op mogen zijn. Ik heb dat meegemaakt met uitvoeringen. Het hoort bij de klassieke muziek. Er is een perfecte akoestiek. Er is ook de mogelijkheid van mensen die beperkt zijn met de mobiliteit, daar is de faciliteit. Dus alles klopt, behalve het geld. En daar sta ik hier voor. En het is niet het vele geld. In wezen is de subsidie die geleend is, een subsidie die maar de helft van de begroting heeft. De voorzitter: U heeft nog een minuut. Inspreker 3: Ik ga verder. Ik ga u ook vertellen waarom het zo belangrijk is dat het niet alleen de talenten zijn, die Lansingerlanders, maar het is voor alle Lansingerlanders. Het is voor jeugdigen die misschien denken aan een studie te gaan doen in de klassieke muziek. Het is voor mensen die van klassieke muziek houden. Het is ook voor mensen die denken, is het wel wat voor me? Die horen prachtige muziek.

Maar het is ook voor de bejaarden, en daar ben ik er een van, die merken dat de leeftijd niet meespeelt. Je bent één, jong en oud praat met elkaar tijdens een pauze. Wij zijn verbinding. We weten dat muziek verbinden kan. Ik heb wat over die ambiance gezegd. Ik kan alleen maar zeggen, en dit wordt een korte samenvatting, ik ga het oplezen. Dit initiatief klassiek aan het Lint geeft aan de Lansingerlanders iets unieks op het gebied van klassieke muziek en talentontwikkeling. Het schrappen van een dergelijk goed initiatief is een verlies dat nooit meer goed gemaakt kan worden. Dat moet u zich realiseren. Dit tuig je niet nog een keer op. Dus u kunt niet anders, en ik vertrouw erop dat u dit gaat zorgen voor een subsidie. En niet een subsidie incidenteel. Nee, dit moet een subsidie worden op de lange termijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Buys. Ik zie een aantal vragen. De heer Duivesteijn is de eerste die zich aangemeld heeft.

5/47

De heer Duivesteijn: Dank u wel mevrouw Buys, voor uw bevlogen inspraak. Je kunt zien dat u in het verleden ook grote menigtes heeft toegesproken. Ik had een verhelderende vraag over uw betrokkenheid. Want u staat hier als inwoner als ik het goed heb begrepen en niet namens een vereniging of stichting, klopt dat? Inspreker 3: Ja, dat klopt helemaal. Een oudere inwoner. De voorzitter: Dan gaan we naar de heer Van den Beukel. De heer Van den Beukel: Voorzitter, dank je wel. Ik sluit me aan bij de waardering van collega Duivesteijn. Maar mijn verhelderende vraag is als volgt. Ik hoorde mevrouw Van den Burg pleiten voor behoud van de subsidieregeling Levendig Lansingerland. Zo heb ik het althans verstaan. Ik heb uw inspraak zo verstaan dat eigenlijk pleit voor extra, voor structurele subsidiëring. Klopt het dat u eigenlijk iets anders bepleit? En kunt u daar nog enkele woorden aan wijden? De voorzitter: Mevrouw Buys. Inspreker 3: Ja, dank u wel. Dat is een hele goeie vraag van u. Want het is inderdaad zo dat ik dit initiatief apart wil houden. Dit moet je niet koppelen aan de andere cultuur, die ook zeer gewaardeerd wordt, ook door mij. Maar dit moet apart blijven. En daarvoor verzoek ik ook daar een aparte subsidie voor te bedenken. En nogmaals, het kan maar één keer goed gaan. De voorzitter:: De heer Van den Beukel komt nog met een korte tweede vraag.

De heer Van den Beukel: Als het mag dan inderdaad, voorzitter, dank u wel daarvoor. Een aparte regeling. We hebben nu vanavond een begroting aan de orde, we praten over geld. Wat had u exact voor ogen, want dan kunnen we daar exact over spreken. Inspreker 3: Dat is voor mij heel erg moeilijk. Ik ben maar een eenvoudige inwoner die heel erg geniet van die mogelijkheid die er gekregen is. Ik heb, daarnaast zou ik een hint willen geven, gemeente doe wat meer aan je informatie. Dat geldt voor alle culturen, maar ook zeker voor dit, dat het meer bekendheid krijgt bij de bewoners. Dat geeft een grotere kans. Ik weet zeker dat er dan meer gebruik van gemaakt wordt. Maar ik kan u niet, ik heb niet de capabele dat ik dat ik zeg van, ik heb zoveel nodig. Want ik doe het niet, ik luister alleen. De voorzitter: Ik zie dat er nog twee korte vragen zijn. Eén van de heer Erwich. De heer Erwich: Ik heb uw betoog ook gelezen en daar staat iets in over een paginagroot, dus eigenlijk haakt dat een beetje in op wat u net zegt.

Maar hoe ziet u dat? Gaat u dat onder handen nemen of gaat u zich daar hard voor maken? Wat is precies de bedoeling daarvan? Inspreker 3: Waar u op doelt is dat ik in mijn tekst inderdaad gezegd heb, het zou fijn zijn als de gemeente zorgt voor maandelijks een pagina, of in de Heraut, of beide, het kan ook in de digitale krant zijn, waarin je kan zien gewoon wat is er die maand, waar is het en de korte informatie. Het hoeft niet heel veel te zijn. En dat is een format wat heel eenvoudig gevuld kan worden, zowel digitaal als denk ik de Heraut. Nou ga ik gelijk een beetje de het woord nemen die u misschien denkt van, ja maar dat kunnen ze dan toch, iedereen kan dat voor zich doen? Meer zeg maar in de publiciteit. Dat kost geld en dat gaat af van de subsidies die ze hebben. Dus ik zou heel graag willen hebben dat de gemeente zorgt dat de inwoners meer geïnformeerd worden over de mogelijkheden van de cultuur bezoeken die ze kunnen afleggen in hun eigen gemeente. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we naar mevrouw Draak. Mevrouw Draak: Dank u wel voorzitter. Mevrouw Buys, mooi betoog van u. Ik wilde eigenlijk dezelfde vraag stellen als de heer Van den Beukel, maar ik wil daar nog iets dieper op ingaan. U zegt, eigenlijk hebben wij een permanente subsidie nodig, want de subsidie Levendig Lansingerland is eigenlijk voor het opstarten van initiatieven.

Na twee jaar moeten we het zelf kunnen. Maar zou het ook zo kunnen zijn dat dit ontzettend succesvolle initiatief ook zonder subsidie verder kan draaien? Inspreker 3: Nee Mevrouw Draak: Waarom denkt u dat?

6/47

Inspreker 3: Als u bedenkt dat de kosten voor goeie musici, en dat zijn ze, dat zijn musici die naam al gemaakt hebben, of nog naam gaan maken en die wij tegen gaan komen in de wereld. Die nu bezig zijn met een plek te krijgen om dus daar een beroep van te maken en de kansen te krijgen om zich verder te ontwikkelen. Die hebben geld nodig, dus worden betaald op een redelijke manier. Daarnaast is de bedoeling van Quirine Scheffers dat zij dit uitbouwt naar meerdere mogelijkheden. En ik denk aan meerdere instrumenten tegelijk. Dat betekent alweer duurder. Want of je met één persoon een concert doet of je doet dat met meerdere, dan is dat duurder. En ik denk dat dat uitbouwen wat zij voor de geest heeft, en met haar kennis en haar mogelijkheden, dat we die met onze handen vast moeten grijpen, dat Lansingerland die kans krijgt. Dat betekent als u dat wil, en dat hoop ik, dat u ook het geld ervoor over heeft dat het kan groeien. En je kan niet van dit initiatief zeggen, dit moet betaalbaar zijn, haal je broek maar op. Wat uiteindelijk misschien wel gaat gebeuren, we zitten in een locatie waar 550 goede zitplaatsen zijn. Die kunnen benut worden, die worden nu niet benut. Dus er zit ook aan de andere kant, en daarvoor vraag ik voor meer aandacht van de mogelijkheden, aan de andere kant kan er ook een groei zijn waardoor de subsidie klein blijft.

En een hele belangrijke die ik vergeten ben, ik hoop dat ik dat mag zeggen, is dat met de het gebruik van de vrijwilligers, ook degene die het organiseert, zoals een Quirine Scheffers, kunnen de prijzen laag blijven. We geven, we hebben hier iets wat de Doelen heeft met een hoge prijs, we hebben hier iets van hetzelfde niveau met een lage prijs. Een voorbeeld. De voorzitter: Mevrouw Buys, ik denk dat uw gloedvolle betoog, dat dat helder is. En wat u wilt, dat dat bij de commissie- en raadsleden duidelijk is. Dus ik denk dat we het hiermee kunnen... Er zijn verder geen vragen, dat we het hiermee kunnen afsluiten. Hartelijk dank voor uw inspreken. Dan hebben we een blokje van drie insprekers over cultuur gehad. Dan gaan we naar een ander onderwerp. Dat is de heer Al, die wil inspreken over de voorgenomen bezuiniging op het energieloket. Mijnheer Al, gaat uw gang. Inspreker 4: Dank u wel, voorzitter. Leden van de commissie, graag neem ik het woord over de bezuinigingsknop energieloket, om maar even in jullie taal te blijven. Mijn naam is Jan Al, ik spreek hier namens de energiecoöperatie Lansingerstroom, wellicht bekend. We hebben dit jaar de vrijwilligersprijs gewonnen, dus dat was ook wel weer een mooi moment.

Vorige week hebben wij de raadsleden en het college een memo toegestuurd, waar we een toelichting in hebben opgenomen, waarom stoppen met subsidie voor het energieloket niet verstandig is. Graag wil ik drie punten hieruit onder uw aandacht brengen. Ik zal het kort houden. Een energieloket is geen balie, maar een actieve hulppost voor inwoners met een ondersteunende organisatie, dat zijn vrijwilligers en dat zijn ook enkele professionals. Elke week bruist het van activiteiten bij ons. Afgelopen maandagochtend een coördinerend overleg, maandagavond een themabijeenkomst met bewoners over de thuis batterij. Ik kan u vertellen, dat is een zeer actueel onderwerp op dit moment. Gisteren een projectbijeenkomst warmte safari in de wijk. Wij gaan begin november starten met drie wijkcampagnes hier in Berkel en daar gaat de warmte safari een belangrijke rol spelen. En ten slotte, vandaag gesprekken met inwoners over hun vragen, waaronder ook subsidieaanvragen en een bijeenkomst van energie coaches. Wat ik daarmee wil aangeven is, we hoeven geen balie. Wij hebben een energie loket wat bruist van energie. Tweede punt is dat de energietransitie een langetermijnontwikkeling is, waarvoor Lansingerland al in 2019 een vooruitstrevende visie heeft gelanceerd. Lansingerland was daar vroeg mee, maar die energietransitie nog lang niet af. De makkelijke stappen, het laaghangend fruit, die zijn gezet.

Maar net als bij een marathon, de tweede helft moet nog komen en die is bepaald niet makkelijk. Oudere woningen die lastig te isoleren zijn, inwoners die weinig financiële middelen hebben, maar ook nieuwe warmte oplossingen voor nieuwbouwwoningen en nieuwere woningen, individueel of collectief, moeten uiteindelijk zorgen dat we van het gas afkomen. De volgende stappen vragen daarom veel meer van inwoners en zeker als het gaat om participatie van inwoners en bedrijven dan tot nu toe. Veel inwoners vragen zich af, hoe kunnen we verduurzamen? En hun eigen woning, of misschien wel met de hele straat, je ziet dat die collectieve behoefte ook enorm groeit. Afhankelijk van de energieprijzen kent dit natuurlijk pieken en dalen, maar de trend is heel duidelijk. Daarom vragen veel inwoners hulp en daar zijn wij voor. Ten slotte, het laatste punt. Er is inmiddels een Europese richtlijn die een fysiek energieloket voorschrijft voor inwoners en mkb. De verwachting is dat Ministerie van Binnenlandse Zaken dit in nationale wetgeving gaat omzetten. Binnenlandse Zaken is nu bezig

7/47

om de vormgeving van dat loket uit te werken. En onze landelijke club van energiecoöperaties zit daarbij aan tafel. Maar hier in Lansingerland zijn we eigenlijk al een heel eind op weg. Ik zou bijna de vorige spreker willen citeren, maar we hebben goud in handen. Want we hebben een mooi werkend energieloket met vrijwilligers, met burgerparticipatie, waar we ook mooie resultaten behalen. Dus laten we die vooral koesteren en doorzetten om te zorgen dat we die ontwikkeling uiteindelijk met zijn allen realiseren. Ik wens u veel wijsheid vanavond en dank voor uw aandacht. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we kijken of er nog korte vragen zijn. Ik zie er wat. De heer Bik. De heer Bik: Dank u wel voorzitter, dank u wel mijnheer voor het inspreken. Ik vraag me af of u het niet ook als een kans kunt zien, dat u in het gemeentehuis gaat resideren. Omdat mensen uit geheel Lansingerland komen erlangs. Wellicht komt er een veelvoud van de zevenhonderd mensen voorbij die er nu langskomen. Of zie ik dat verkeerd? Inspreker 4: Er zitten eigenlijk twee belangrijke punten aan. Allereerst, voor een energieloket zoals wij dat hebben en waarom mensen overigens naar ons toe komen en ons vertrouwen, is onafhankelijkheid. En de gemeente weet als geen ander hoe lastig het is om hun inwoners te motiveren om stappen te zetten in een bepaalde richting. En daarvoor zijn wij een onafhankelijke club.

Maar we zijn ook wendbaar en we kunnen snel reageren op dingen die veranderen. En daar past niet een statische baliefunctie bij en ook niet ingekoepeld in dit prachtige gebouw, maar wel met een bepaalde kleur en geur. Dus dat is een belangrijke reden waarom we dat anders doen. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we naar de heer Markus. De heer Markus: Voorzitter, dank u wel, dank voor de inspraak. Soms is het maar gelukkig dat sommige besluiten wat op zich laten wachten. Want doordat wij de begroting pas vaststellen na 1 oktober heeft u sowieso twee jaar respijt. Even los hoef je de knop wel of niet inzet. Dus de bezuiniging gaat naar alle waarschijnlijk, als hij doorgaat, pas in, in 2027. Maar ziet u wel kans om de komende twee jaar die er dan nog liggen, om in ieder geval in overleg met het college met elkaar te praten met kijken of de andere oplossingen mogelijk zijn? Inspreker 4: Ja, dat hopen we natuurlijk. Wij hebben een goede samenwerking met de ambtenaren. Wij hebben ook één keer per jaar contact met de wethouder. En we hopen natuurlijk dat we hier op een constructieve wijze oplossingen kunnen vinden. Maar daarbij is de optie van het eenvoudigweg verkassen naar een baliepunt in het gemeentehuis eigenlijk voor ons geen werkbare optie. De heer Van den Beukel: De inspreker heeft het over goud in handen.

Ik ga ervan uit dat dat hij ook een netwerk heeft in andere gemeentes. Kan hij iets zeggen over hoe een energieloket eruitziet in gemeentes waar het wel staat of hangt in het gemeentehuis? Of er dan een verschil is aan te wijzen? Dus het succes zoals u het ervaart en zoals misschien de andere gemeentes wel ontbreekt? Inspreker 4: Wij zitten in een overlegstructuur met andere energiecoöperaties. En we zien dat als het gaat om de effectiviteit van een energieloket, dat wij hier in Lansingerland, laten we zeggen bij de koplopers horen. Mensen zijn jaloers op ons, komen naar ons toe. Ook van omringende gemeentes om te kijken van, hoe doen we dat? En je ziet dat onze constructie dus kennelijk goed werkt. Dus er zijn absoluut voorbeelden van gemeentes die hier, laten we zeggen, minder effectief is, zijn naar hun inwoners. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Van Splunter. Mevrouw Van Splunter: Dank, voorzitter. Mag ik vragen wat de opzegtermijn van de huur is? Ook als het gaat over de druk rondom besluitvorming. Inspreker 4: De opzegtermijn hebben wij onlangs in onderhandelingen weer kunnen aanpassen. Wij zitten op een punt in Berkel en Roderijs waar we onlangs, of laten we zeggen, enige jaren geleden alweer, ook een andere energie gerichte club, in dit geval een leverancier, is komen zitten. En de verhuurder die heeft bereid verklaard om het contract anders in te richten. Dus wij

8/47

hebben nu kortere doorlooptijd. Dat wil zeggen dat wij waren, zijn een beetje af van de zware constructie. Dus we zitten nu op een jaar zitten we. En we hebben binnen die constructie nog wel mogelijkheden tot onderhandeling. De voorzitter: Dank u wel. Verder niemand meer, zie ik. Hartelijk dank voor uw inspreken. Dan gaan we naar de laatste inspreker, dat is de heer Heyman. En die gaan het hebben over de voorgenomen verhoging van de huur van tennisbanen. Mijnheer Heyman, gaat uw gang. Inspreker 5: Geachte voorzitter, geacht college, geachte commissie, ik ben op het laatste moment omdat onze bestuursvoorzitter… De voorzitter: Kunt u de microfoon iets meer naar u toe halen? Inspreker 5: Ik ben op het laatste moment, omdat onze bestuursvoorzitter is verhinderd, gevraagd hier in te spreken over de huurverhoging van 10 procent voor tennisvereniging ATV Berkenrode. Onze vereniging kent een teruglopend aantal leden, omdat zij laat heeft gereageerd op de padel rage. En ruim tweehonderd leden lid zijn geworden van andere clubs met padelbanen. ATVB heeft een nieuw flamboyant bestuur en is bezig met een inhaalslag. Qua jeugd floreert Berkenrode mede door haar samenwerking met tennisschool de Brug, die nationaal en internationaal talent aantrekt en topsporters opleidt.

Ik noem Kiki Bertens, Suzan Lamens, die onlangs haar eerste WTA-toernooi in Osaka heeft gewonnen en Lian de Bruin, die eerste is geworden in Nederland onder de veertienjarigen. Het is heel begrijpelijk dat in een tijd waarin lonen en prijzen stijgen en de btw verhoogd wordt, ook een gemeente haar begroting sluitend wil houden. Echter, het is wel betreurenswaardig dat de gemeenteraad het voornemen in de tarievennota van 2023-2026 om de huren van sportaccommodaties te verlagen onder het motto: scoren met sport, niet gestand doet. Zie daarbij voorstel a voor tekstwijziging van het raadsbesluit BR 2300035. Ik citeer: “vanaf 1 augustus 2024 worden alle tarieven voor het gebruik van gemeentelijke sportaccommodaties jaarlijks verhoogd.” Het lijkt erop dat de gemeente daarbij terugkomt op haar besluit af te wijken van de Wet markt en overheid waarbij zij een beroep deed op het algemeen belang. Wordt Lansingerland met deze verandering van huurbeleid in 2030 nog wel de sportiefste gemeente van Nederland? Als het aan ATVB ligt wel. Berkenrode kent het goedkoopste lidmaatschap en wil dat liever niet verhogen, om de drempel tot bewegen, te sporten, energiek te zijn, daar hebben we het hier over, zo laag mogelijk te houden. Het heeft een groot bestand aan actieve vrijwilligers, die de accommodatie onderhouden.

Het is bezig een inhaalslag te maken als het gaat om de bouw van padelbanen en wil als ondernemende vereniging meer dan 1 miljoen investeren in de bouw van die padelbaan. Een deel van dat bedrag komt ook ten goede aan Lansingerland. En dat is toch in het belang van alle bewoners en ondernemers die hier inwoner zijn en die hier dus bij betrokken zijn. Het moge duidelijk zijn dat wij als vereniging de extra kosten die de huurverhoging met zich meebrengt, liever niet doorberekenen in het lidmaatschap, maar willen besteden aan goed onderhoud en uitbreiding van onze sport activiteit. Het is ons dus liever dat de huur verlaagd wordt, zodat de prijs van het lidmaatschap kan worden verlaagd en mogelijk meer families zich kunnen gaan permitteren om te tennissen. Ik dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Heyman. Even kijken of er nog vragen zijn van de commissieleden. Heer Van den Beukel. De heer Van den Beukel: Voorzitter, dank. In onze tegenbegroting doen we ook voorstellen in deze richting en heb ik inventarisatie gemaakt van de contributies van voetbal en hockey, onder andere. Maar wat is dan de contributie of lidmaatschap, hoe je dat ook maar noemt, bij Berkenrode? Kunt ons daarin meenemen? Dan kunnen we ook een beetje inschatten, inderdaad, hoe toegankelijk we nu als leken overigens we nu eigenlijk de tennis zouden vinden. Inspreker 5: Ik betreur dat u leek bent.

Voetbal is 400 euro per jaar. Nee, voetbal 250, hockey 400 en Berkel 215, ATV. De voorzitter: Zijn er nog meer vragen? Dat is niet het geval. Hartelijk dank voor uw inspreken. Dan zijn we nu aan het eind van het agendapunt 2, insprekers 3. Vaststelling agenda

9/47

De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 3, vaststelling van de agenda. Het presidium heeft voorgesteld de agendapunten 4a, meerjarig investeringsplan, en 4b, de begroting, tegelijkertijd in de commissie te bespreken. Is dat akkoord en is verder ook de agenda akkoord? Ja, dat is het geval.

4. Stukken ter advisering aan de raad 4.a Vaststellen meerjarig investeringsplan (MIP) 2024 en verder 4.b Begroting 2025-2028 De voorzitter: Dan gaan we nu naar agendapunt 4, de hoofdmoot van vanavond. U gaat nu in twee termijnen spreken en debatteren over de begroting voor volgend jaar en over het meerjaren investeringsplan. Waar moet de raad het geld aan te gaan uitgeven, is de vraag. En natuurlijk moet u, natuurlijk moet dat in evenwicht zijn met de inkomsten. Een tekort mag niet van de toezichthouder, de provincie. Kortom, voor 2025 meer uitgaven begroten dan naar verwachting binnenkomt, mag dus niet. Dus in een nutshell waar het vanavond om gaat. En u moet invullen welke onderwerpen u daar dan mee gaat schuiven. En daar ben ik in ieder geval heel erg benieuwd naar. De spreektijden in de eerste en de tweede termijn, inclusief de interrupties, is maximaal 15 minuten per fractie. En de volgorde van spreken is dus op basis van de grootte van de fractie en de grootste fractie begint. En de eerste termijn wordt afgesloten met de kleinste fractie. De vergadering wordt na de eerste termijn van de commissie geschorst voor een dinerpauze van een uur. De verwachting is dat dat pakweg 18.45 uur zal zijn. Misschien ben ik te optimistisch, maar we zien het wel dadelijk. En als dat niet zo lukt, dan moeten we dadelijk even overleggen hoe we dat verder gaan doen.

Dus, het woord is aan de fractie van Leefbaar 3B, de heer Duivesteijn. De heer Duivesteijn: Dank u wel voorzitter en ook dank aan de insprekers voor hun bevlogenheid en hun inbreng. Allereerst wil ik beginnen met een compliment voor het college en onze wethouder voor het doorzettingsvermogen op het dossier Bleizo West. Want we zagen gisteren het goede nieuws voorbijkomen voor onze inwoners en woningzoekende jongeren, dat de provincie akkoord gaat met het bouwen van vijfduizend woningen op Bleizo. En wij hadden niet verwacht dat gemeenten en provincie er samen nog uit zouden komen, dus dat verdient een compliment. Daarnaast werd ook bekend dat de mobiele servicebus, de belofte van Leefbaar drie B om de dienstverlening van de gemeente dichterbij al onze inwoners te brengen, in november gaat starten. En fijn dat het nu echt gaat gebeuren. We rijden graag een rondje mee bij de opening. Maar tot zover de complimentjes, nu over naar de lastige zaken. De voorzitter: Ik heb hier al de eerste interruptie van mevrouw Van Splunter. Interruptie is kort, een hele korte vraag gericht op wat uw collega heeft aangegeven. Mevrouw Van Splunter: Dank, voorzitter. Fijn dat u zo enthousiast bent maar bent u wel op de hoogte dat dat mits een alternatief voor windenergie is? De heer Duivesteijn: Wij zien graag het akkoord tegemoet en onze fractie is tegen wind in Lansingerland. Dus dan ga ik verder.

Ik ga mijn betoog opdelen in twee delen. Ten eerste het proces en een procesvoorstel voor de toekomst en als tweede ga ik naar de inhoud van deze begroting, conceptbegroting en kom ik met zes reparatievoorstellen. Waaronder het in stand houden van de subsidieregeling Levendig Lansingerland en het terugdraaien van de verhoging binnen- en buitensport tarieven. Voorzitter, eerst het proces dat ons hier bracht. Want vorig jaar repareerden wij als raad en coalitie een reeks bezuinigingen die de veiligheid, samenleving en leefbaarheid raakten. En dit jaar hebben we opnieuw duidelijke kaders vastgesteld, zoals lastenverhoging als laatste optie. Maar we moeten helaas constateren dat een aantal raadsbesluiten en moties niet in deze begroting geland zijn. Onze fractie begrijpt dat er lastige keuzes gemaakt moesten worden en dat het knoppenboek de raad veel controle geeft over het eindproduct. En onze fractie waardeert ook dat het college in de beeldvorming heeft

10/47

aangegeven, dat het de raad intensiever had moeten betrekken en informeren over de gemaakte afwegingen bij deze conceptbegroting. Wij waarderen dan ook de excuses die hiervoor zijn aangeboden. Maar dat neemt niet weg dat wat ons betreft diverse andere manieren waren geweest om deze begroting vorm te geven. Dus eerst wil ik even terugblikken op de kaderbrief. Want bij de kaderbrief zagen wij dit proces namelijk wel aankomen. Wij hadden het over onze visie op Lansingerland, over sterke sociale structuren waar het fijn en veilig wonen is en waar onze eigen inwoners op één staan. En dat er een donkere wolk boven Lansingerland hangt, waardoor we voor de opgave staan om flink te bezuinigen, maar daarbij wel het fundament van onze samenleving moeten beschermen. En daartoe kwamen wij met de prioriteitenpiramide. Ons afwegingskader waarbij we zoveel mogelijk het maatschappelijk middenveld en onze eigen inwoners ontzien. En wat ons betreft werden bezuinigingen eerst gezocht in autonome ontwikkelingen. Daarna in het schrappen van overbodig beleid en daarna in beeld brengen van grote maatregelen op het sociaal domein. En daarom kwamen wij met een motie voor het in beeld brengen van die grote maatregelen, zodat we het vandaag over die grote thema's hadden kunnen hebben.

Maar tot ons onbegrip stemde de raad die motie weg, waardoor we nu met veel te weinig informatie een begrotingsdebat moeten voeren. We kunnen dan ook niet anders dan hetzelfde doen als we vorig jaar deden. Het sleutelen op microniveau om deze begroting voor het komende jaar weer sluitend te krijgen. Dat is een gemiste kans die deze raad zichzelf moet aanrekenen. De problemen van Lansingerland zijn te groot om op deze manier door te gaan. Het knoppenboek dat werkt op microniveau, maar de keuzes die nu voor ons liggen, vragen om sturen op macroniveau. En daarom moeten we een ander proces volgen waarbij we grip krijgen op alle benodigde informatie om die grote maatregelen door te voeren. De voorzitter: Ik ga u onderbreken voor een interruptie van de heer Azzouzi. De heer Azzouzi: Dank u voorzitter. Begrijp ik dat Leefbaar nu geen knoppenboek of gereedschapskist meer wil? Klopt dat? De heer Duivesteijn: Wij omarmen het knoppenboek zeker om op microniveau te sturen. Maar voor de grote keuzes waar we voor staan, hebben we een andere aanpak nodig. Daar kom ik met een voorstel nu. Wij stellen voor om in ieder geval tot de volgende kaderbrief een structureel proces in te richten, waarin deze raad, college en ambtenaren elkaar bijvoorbeeld maandelijks spreken over de voortgang van de verdiepingsslag van het college naar aanleiding van het rapport van het Cebeon Rijnconsult.

En dat kan via werkgroepen, technische briefings, of maandelijkse terugkoppeling in de commissies. Maar we horen graag vooral van de andere fracties hoe zij hier tegenaan kijken, welke aanvullingen ze daarop hebben. We denken op dit moment aan een motie, maar eerlijk gezegd verwachten we dat het college dit voorstel volledig zal omarmen en maximaal zal faciliteren. En dan kom ik bij de inhoud van deze begroting. Zoals ik zei, kunnen wij niet anders dan op microniveau sleutelen aan deze begroting, omdat dat we simpelweg niet genoeg informatie voorhanden hebben. En daarom vinden wij het noodzakelijk om op de korte termijn zaken te repareren en recht te doen dan eerder genomen raadsbesluiten. Als eerste reparatievoorstel hebben we namens de coalitie een concept amendement rondgestuurd naar alle fracties, om in ieder geval de zaken te repareren die we vorig jaar ook al raadsbreed steun voor vonden. En dan gaat het om behoud van de gezelligheid in de centra, met behulp van hanging baskets, de bloemen, en de kerstbomen. Het behoud van de subsidieregeling Levendig Lansingerland, geen verhoging van de kosten gehandicaptenparkeerkaart. Het wel uitvoeren van de motie menstruatiearmoede. En het realiseren van veilige fietsenstallingen. En als tweede reparatievoorstel zullen wij met de coalitie een amendement opstellen om kleine maatregelen onder de 10.000 euro terug te draaien.

De opbrengst van die maatregelen weegt simpelweg niet op tegen de impact. Belangrijker nog is de fractie van Leefbaar 3B blij dat met dit amendement de verhoging van de binnen- en buitensport tarieven wordt teruggedraaid, in lijn met ons afwegingskader. En nu zag ik toevallig een manifest voorbijkomen van het CDA. En complimenten dat zij de verenigingen hebben gemobiliseerd en het gesprek zijn aangegaan. Fijn dat zij dan ook dit amendement gaan steunen, tezamen met het realiseren van drie sportboxen. Ook gaan we gewoon strooizout uitdelen, alle graffiti verwijderen indien nodig en we gaan de poller bij de bonfut intact houden. En dat kan allemaal, die twee voorstellen, met het budget dat er nog in de begroting zit, inclusief de Septembercirculaire. Ons derde voorstel is het terugdraaien van de lastenverzwaring voor onze inwoners. En die gaan we linksom of rechtsom zoveel mogelijk

11/47

terugdraaien. En ik verneem graag straks welke fracties hierin willen meegaan en of ze zich kunnen aansluiten bij onze voorgenomen dekkingen. Dan kom ik bij ons vierde voorstel. Dat is namelijk één ding waar we juist weer wel blij over zijn. Dat er eindelijk na jaren agenderen vanuit Leefbaar 3B een verblijfsbelasting is uitgedacht. En het stoort ons wel dat dat tarief bepaald is op een 1,52 euro, terwijl het provinciegemiddelde voor dit jaar op 3,11 euro ligt. En daarom zullen we ook een amendement indienen om dat bedrag minimaal naar provinciaal gemiddelde te trekken. Zodat we daarmee de maatregelen bekostigen die onze eigen inwoners raken. Als vijfde voorstel, wat onze fractie betreft gaan we ook een aantal structurele lasten financieren met een dekking uit de algemene reserve. En dan doelen wij op onderdelen waarvoor we wel of niet weten dat die volledig vooraf betaald worden. Maar ook op onderdelen die incidenteel lijken, maar structureel beoordeeld worden door de provincie. En een goed voorbeeld hiervan, zijn de incidentele kosten voor de uitvoering hervormingsagenda jeugd. We houden namelijk jaarlijks miljoenen over, al dan niet door Decembercirculaires of niet uitgevoerd beleid. Laten we dat dan ook praktisch gebruiken, door een gemiddelde van die overschotten te gebruiken. En ik hoor graag welke andere fracties wij daarin mee kunnen krijgen.

En dan kom ik bij mijn laatste reparatievoorstel. Voor Leefbaar 3B is preventie en veiligheid belangrijk. En met de wijkbrandweerman hebben we een centraal, herkenbaar aanspreekpunt die ook actief zelf onveilige situaties opzoekt en verbetert. En daarom willen wij graag verder met de wijkbrandweerfunctionaris, zoals we hem officieel noemen. En omdat we geen evaluatie in commissieverband hebben gedaan, hoor ik graag van de andere fracties hoe zij hiertegenover staan. Dan ga ik afronden, voorzitter. We moeten zorgen dat we richting 2026 doorpakken. Want onze inwoners die rekenen op ons. En daarom hebben we nu een procesvoorstel gedaan, om zo snel mogelijk grip te krijgen op die grote maatregelen. En ook met onze zes reparatievoorstellen brengen we in ieder geval voor 2025 de begroting in lijn met de piramide van Leefbaar 3B. Waarbij we het maatschappelijk middenveld ontzien en onze eigen inwoners weer op één staan. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Duivesteijn. Dan gaan we naar de fractie van WIJ Lansingerland, de heer Bik. De heer Bik: Dank u wel, voorzitter. Ook vanuit onze fractie complimenten aan het college voor de resultaten die geboekt zijn op het dossier Bleizo West. De begroting 2025 is voor mijn fractie een bijzondere. Met zicht op het ravijn jaar 2026 lijkt 2025 het laatste vette jaar te zijn, voordat de magere jaren gaan beginnen.

De fractie van Wij Lansingerland heeft dan ook 2025 losgekoppeld van 2026, hier kom ik later in mijn betoog op terug. Nu eerst 2025. We zien een klein positief saldo van 93.000 euro en een kleine positieve uitkomst van de Septembercirculaire van 135.000 euro. Kleine bedragen als je dit afzet tegen de volledige begroting, maar wel goed om met de voorgestelde begrotingsknoppen iets te doen. Voorzitter, het college heeft in de beeldvorming, maar ook eerder in een brief haar excuses gemaakt voor het niet helemaal eerbiedigen van de twee door de raad aangenomen amendementen bij de begroting 2024. Ik hecht eraan om hier in het openbaar te zeggen dat wij deze excuses aanvaarden. Wat ons betreft zand erover. Dit is wat ons betreft voldoende. We zullen ons verder concentreren op de inhoud. De voorzitter: Ik ga u even onderbreken voor een interruptie van de heer Azzouzi. De heer Azzouzi. Dank u wel, voorzitter. Ik worstel met deze lijn. Elke keer als wij een amendement of een motie… De voorzitter: Mijnheer Azzouzi, het gaat om een korte verhelderende vraag. Het gaat niet om uw mening. Daar heeft u uw eigen termijn voor. Het gaat dus nu om een korte interruptie, een vraag, een verduidelijking aan de heer Bik. De heer Azzouzi: Ik moet hem toelichten, voorzitter. Want wij gaan dit jaar een aantal amendementen en dingen terugdraaien.

Als wij volgend jaar ook gaan bezuinigen, betekent dit dat wij niet meer terug kunnen komen op deze amendementen.

12/47

De voorzitter: Ik ga toch weer ingrijpen. Er zijn duidelijke afspraken gemaakt. Dit is een is een oordeel wat u geeft, dat kunt u in uw eigen termijn geven. Dus bewaar dat voor die eigen termijn. De heer Azzouzi: Voorzitter, het is een vraag aan WIJ Lansingerland. De voorzitter: De heer Bik. De heer Bik: Ik heb geen vraag gehoord, voorzitter. De voorzitter: Gaat u verder. De heer Bik: Dank u wel. Graag, de collega van Leefbaar 3B heeft het al aangekondigd, corrigeren wij de zes posten uit de twee amendementen op de begroting 2024. We dienen dan ook het betreft van de amendement graag mee in. Voorzitter, niet alle voorgestelde bezuinigingen zullen wij steunen. Tegen de achtergrond van het beperkte positieve saldo voor 2025, kunnen wat ons betreft een aantal bezuinigingen worden teruggedraaid. En ik noem er zes. Eén, onze fractie hecht eraan om de verhoging van de tarieven van zowel de buiten- als de binnensport niet door te voeren. De reden is het al eerder genoemde amendement van WIJ Lansingerland in juni 2023 over de maximale indexering van de tarieven van de sportaccommodaties. De voorgestelde forse verhoging achten wij in strijd met de strekking van de toen gevoerde discussie en het aangenomen amendement.

Wij kunnen ons wel voorstellen dat komend jaar, met het oog op de begroting van 2026, het college met de sportverenigingen kijkt of er binnen dat domein geld bespaard kan worden of anderszins. Dit moet wat ons betreft gedaan worden samen met deze verenigingen. Punt twee, de eerder genoemde poller op de bonfut heeft een belangrijke functie ter voorkoming van het sluipverkeer en is belangrijk voor de leefbaarheid en veiligheid van deze straat en omgeving. Wat onze fractie betreft, blijft deze poller werkend en wel. Zoals we nu begrijpen wordt er voor de Hoeksekade een permanente afsluiting gerealiseerd. En wat ons betreft is dat een prima idee. Die bezuiniging kan met deze voorwaarden in stand blijven. Punt drie, financiering afvalinzameling Koningsdag. Ook op dit punt hebben wij eerder een uitspraak gedaan. Willen we onze oranjecomites koesteren? Dan is dit iets wat we niet moeten willen. Het is een beperkt bedrag, maar het heeft een grote impact. Punt vier, in het kader van levendige dorpskernen zal het jullie niet verbazen dat wij ook niet willen bezuinigen op graffiti verwijderen. Ook die willen we dus terugdraaien. Punt vijf, de bewaking van de twee fietsenstallingen bij de Randstad Rail. U weet dat onze fractie daar kritisch in zit.

Naast de eigen verantwoordelijkheid van onze inwoners om hun fiets goed op slot te zetten, moeten we, zoals ook is afgesproken in het coalitieakkoord, als gemeente een stap zetten. Het bij beide metrostations aanbrengen van elektronische poortjes voor het fietsparkeren is wat ons betreft voldoende en scheelt een flink bedrag. En dan punt zes. Zoals een ieder weet, zit de jeugd in het DNA van WIJ Lansingerland. We hebben dan ook grote moeite mee dat er bezuinigd wordt op het onderdeel jongerenparticipatie. Gelukkig gaat deze bezuiniging van kracht in 2026. Zodoende hebben we nog een jaar om dit participatietraject op een goede manier af te ronden en te kijken hoe we de resultaten van dit traject in 2025 kunnen realiseren, of elders binnen de organisatie kunnen beleggen. Te denken valt aan ons reguliere jeugd- en jongerenwerk. Tijdens dit participatietraject zijn vele onderwerpen aan de orde geweest. Op één onderwerp hebben de jongeren zelf het initiatief genomen, het realiseren van een pump-trackbaan. Dezelfde jongeren hebben 450 handtekeningen opgehaald. Ze zijn op locaties wezen kijken en hebben ingesproken bij de commissie en hebben een soort begroting gemaakt. Participatie met hoofdletters zou ik zeggen. We weten dat het college bezig is met het uitwerken van scenario's en kijken naar deze scenario’s uit.

Voorzitter, dit zijn een aantal wensen die WIJ Lansingerland heeft, ter correctie op de voorliggende begroting. En deze kunnen zoals eerder gezegd gefinancierd worden uit het eerder genoemde overschot van in totaal 228.000 euro. Daarnaast vinden wij de gedachten van de collega's van Leefbaar 3B interessant, om de in te voeren verblijfsbelasting om een ander, lees hoger niveau te tillen. En wij staan daarvoor open. Voorzitter, vorig jaar was de raad in staat om een gezamenlijk mandje te maken, dat leidde tot een raadsbreed amendement. WIJ Lansingerland zouden het ook dit jaar gaaf

13/47

vinden als we hier als raad weer toe in staat zouden zijn. Ik nodig alle collega's dan ook van harte uit om na deze commissie en op weg naar de raad, tot een raadsbreed amendement te komen, om deze begroting 2025 zo meer van deze hele raad te maken. Tot slot, voorzitter, 2026 en de volgende jaren. Het ravijnjaar komt steeds dichterbij. En de financiële opgave als het Rijk niet tijdig en flink over de brug komt, zal enorm zijn. Anders gezegd, ongekend dramatisch voor onze gemeente en haar inwoners. Dit vraagt volgens mijn fractie om een andere aanpak dan we gewend zijn. Er zullen fundamentele keuzes gemaakt moeten worden, die mogelijk diep gaan ingrijpen. Het college doet in haar brief een voorstel tot de gezamenlijke route. WIJ Lansingerland zeggen daar volmondig ja op. De huidige duiding is wat ons betreft alleen te algemeen. WIJ Lansingerland wil een strak geregisseerd proces met duidelijke tijdsdoelen waaruit de urgentie spreekt. En daarbij zijn niet alleen het college en de raad aan zet, maar ook de samenleving. Als we het over sport hebben, is de vertegenwoordiging van de sport ook aan tafel. Dus een vraag aan het college, kunt u een scherper voorstel doen hoe de door u genoemde route eruit komt te zien? Wellicht ook met behulp van het idee van Leefbaar.

En zo ja, kan dit jaar nog in de commissie Algemeen Bestuur worden besproken? Voorzitter, in deze discussie zullen we bereid moeten zijn om allen kleur te bekennen, maar ook over onze schaduw heen te stappen. WIJ Lansingerland is ervan overtuigd dat we er alleen in gezamenlijkheid uit kunnen komen. U bent van ons gewend dat we de overeenkomsten zoeken en niet de verschillen. En met die insteek is het WIJ Lansingerland het afgelopen jaar met u gelukt, om bij moeilijke en ingewikkelde vraagstukken met de rest van de raad tot compromissen te komen. En daar zijn we trots op. De voorzitter: Onderbreking voor een interruptie van de heer Duivesteijn. De heer Duivesteijn: Dank u wel voorzitter. Want ik hoorde het woord zeggen, iedereen moet kleur bekennen. Dus ik zou graag willen weten waar u staat op het gebied van de ozb. De voorzitter: De heer Bik. De heer Bik: Voor wat betreft de ozb daar. We staan open voor discussie over de ozb. Het is voor ons niet een no go area om die te verhogen. Alleen, als u met een beter dekkingsvoorstel komt, dan kunnen we daar altijd over praten. De voorzitter: De heer Duivesteijn. De heer Duivesteijn: Nou, dat is mooi want in mijn eerste termijn heb ik natuurlijk aangegeven dat wij graag de verblijfsbelasting willen verhogen en incidenteel willen dekken. En daarmee hebben we genoeg geld vrijgespeeld om in ieder geval de ozb niet te verhogen.