[BV24.0034] Verslag commissie Algemeen Bestuur 10 april 2024

VERSLAG Commissie Algemeen Bestuur

Corsanummer

: BV24.0034

Datum vergadering

: 10 april 2024

Aanwezig in de raadszaal Commissieleden Leefbaar 3B : Don van Doorn, Johan Philippens, Terry Duivesteijn WIJ Lansingerland : Jan Jumelet, Mark Bik, Ton Jansen CDA : Jan Willem van den Beukel, Job Halkes, Wouter de Ruiter VVD : Matthijs Machielse, Ed van Santen, Nathalie van Bakel D66 : Brecht Weerheijm, Erik Jonker, Arjen van Berkel CU : Kees-Willem Markus, Bram Oostdijk GroenLinks : Manon van Splunter PvdA : Nanno Scheringa, Sonnie Biharie VOOR Lansingerland : Petrine van Olst

Burgemeester Wethouders

: Pieter van de Stadt : Simon Fortuyn, Titia Cnossen, Leon Hoek

Voorzitter Commissiegriffier

: Jan Pieter Blonk : Lianne van den Houten

Afwezig GroenLinks PvdA

: Menno Duk, Marko Ruijtenberg : Hamid Azzouzi

1. Opening en mededelingen voorzitter De voorzitter: Goedenavond, ik open de vergadering van de Commissie Algemeen Bestuur van de gemeente Lansingerland. Het is vandaag 10 april 2024. Mede namens de commissiegriffier, welkom aan de luisteraars thuis, kijkend naar de webcastuitzending van deze vergadering. Welkom burgemeester, wethouder en ambtenaren. Hartelijk welkom ook. Tot slot ook natuurlijk medewerkers van de gemeente Lansingerland, dubbel dus, maar goed. En natuurlijk u, commissieleden, hartelijk welkom op deze avond. Wat ik zo zie zijn alle fracties vertegenwoordigd. En dat is heel mooi. Nou nog even iets bijzonders. U heeft dat vanmiddag allemaal kunnen zien in de app, de groepsapp van de raad, Menno Duk heeft gemeld dat hij stopt als duo raadslid voor GroenLinks en dus ook als commissielid van deze commissie algemeen bestuur. Menno is vanavond niet aanwezig. Ik ben ervan overtuigd dat hij de uitzending van deze vergadering deze week terugkijkt, maar Menno kennende, sluit ik niet uit dat hij nu ook rechtstreeks kijkt. Van raadsleden nemen we altijd officieel afscheid. Compleet met speech van de burgemeester, maar voor duo's doen we eigenlijk niets of niks officieels bij een afscheid. Maar voor jou wil ik in deze commissie graag een uitzondering maken, Menno. Menno is tien jaar lid van de fractie van GroenLinks.

Eerste vier jaar als fractiesecretaris, daarna zes jaar als duoraadslid en de duurzaamheidspaus in de commissies. In die tien jaar heeft Marco gestreden voor de idealen van zijn partij GroenLinks. De fractievoorzitter van GroenLinks Marko Ruijtenberg gaf in de raadsapp vanmiddag aan dat hij zijn werk inderdaad niet kon doen zonder Marko, zonder Menno achter en naast zich. En Marko gaf aan: ik leunde zwaar op je en ik ga je ongelooflijk missen. Alle commissieleden gaan jou missen, wat ik vanavond, vanmiddag las in de groepsapp van de raad. En namens de raad sturen wij jou deze week nog een

1/36

afscheidscadeautje. Maar, maar, Menno gaf ook aan er bij de raadsvergadering, gemeenteraadsverkiezingen van maart 2026 er weer bij te zullen zijn. Het is dus vandaag een tot ziens, zeker geen adieu en een soort we’ll meet again. Dank je wel Menno. En nou wil ik graag ook het woord geven aan Manon Sluiter die namens, Splunter die namens de GroenLinks ook nog wat woorden over Menno wil zeggen. Ga je gang. Mevrouw Van Splunter: Dank, mijnheer de voorzitter. Het was wel grappig, want ik heb vanmiddag even contact gezocht met de griffier van is er mogelijkheid, waar is er mogelijkheid om toch even wat woorden richting mijn oud-collega Menno Duk zeg maar te richten? En daarbij heb ik, en dat is bij mij altijd heel gevaarlijk, geen spreektijd gekregen. Maar ik heb wel afgesproken dat het niet langer dan tien minuten zou duren. Nee hoor. Maar ik had mij voorgenomen omdat ik denk, ja de meesten van ons hier aanwezig als commissieleden hebben natuurlijk ook in de app de mooie woorden van Marko kunnen lezen. En toen dacht ik: wat ga ik nou precies zeggen? En ik had mij voorgenomen om die app gewoon hardop te lezen zodat iedereen hier aanwezig, maar ook als toehoorder thuis die woorden mee zou krijgen. Maar ik denk dat ik anders in herhaling van zetten ga vallen, omdat de voorzitter ook mooi geciteerd heeft uit dat bericht.

En ik denk dat, dat wel heel duidelijk aangeeft hoe belangrijk Menno Duk zeg maar voor GroenLinks, onze fractie is geweest. Ik vond het mooi om Marko’s woorden daarvoor in eerste instantie te gebruiken, omdat hij natuurlijk veel langer met Menno heeft gewerkt dan dat ik dat heb gedaan. Menno weet, en hij zou of meekijken of inderdaad zeker terugkijken, want hij heeft dan wel even pauze genomen, maar betrokken blijft hij. Dat weet ik 100 procent zeker. Maar ik had in ieder geval zoiets van ik wil tegen Menno wel zeggen: je weet dat ik hemel en aarde heb bewogen om je binnen de fractie te houden, want je bent mijn GroenLinksmaatje. Maar dat ik ontzettend respecteer dat hij de keuze maakt om even een pas op de plaats te doen en dat ik hem vooral heel veel sterkte en succes wens in alle uitdagingen die hij naast GroenLinks ook had met een opleiding tot leraar, wat hij momenteel aan doen is en al zijn andere vrijwilligerswerk. Ik ben in mijn leven bijzondere mooie mensen tegengekomen en daar is Menno er zeker eentje van en ik sluit me volledig aan bij niet vaarwel, maar heel snel tot ziens. En ik vermoed dat, dat voor mij persoonlijk met Menno al voor de gemeenteraadsverkiezing van 2026 zal zijn. De voorzitter: Dank. Dank je wel Manon. 2. Insprekers De voorzitter: Dan zijn we nu bij agendapunt 2, insprekers. Die hebben zich niet gemeld. 3.

Vaststelling verslag vorige vergadering De voorzitter: Gaan we door naar agendapunt 3, Vaststelling verslag vorige vergadering. Er zijn geen wijzigingsvoorstellen binnengekomen? Dat is correct, ja. Dan is het verslag bij deze vastgesteld. 4. Vaststelling agenda en inventarisatie rondvragen De voorzitter: Vaststelling agenda. Kunt u instemmen met de agenda zo die nu voorligt? Dat is het geval. Inventarisatie rondvragen. Is één rondvraag aangemeld van de heer Duivesteijn van Leefbaar 3B, aanwezigheid politie in Lansingerland. Ja? Die komt aan het end van de vergadering ter sprake. 5. Bespreekpunten De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 5, de bespreekstukken. Er zijn twee bespreekpunten. 5.a Informatievoorziening en verloop van proces omtrent verduurzaming zwembad de Windas (ingebracht door GroenLinks) De voorzitter: De eerste is agendapunt 5.a, de informatievoorziening en verloop van het proces omtrent verduurzaming zwembad de Windas, ingebracht door GroenLinks. In november 2017 heeft de raad een

2/36

motie aangenomen met een titel ‘verduurzamen en energieconsumptie zwembad’ en ligt een feitenrelaas: vanaf 21 november twee, van november 2017 tot december 2023 en op onlangs op 9 februari heeft het college een brief hierover naar de raad gestuurd. Nu is het april 2024 dus zeseneenhalf jaar na november 2017. Dit bespreekstuk is voorbereid door Menno Duk en het gaat over de informatie aan de raad en vindt de commissie dat het college voldoende urgentie toont om de verduurzaming te realiseren? Ik geef graag het woord aan mevrouw Van Splunter voor de inleiding van dit bespreekstuk, wat helemaal voorbereid is door Menno Duk. Gaat uw gang. Mevrouw Van Splunter: Dank voorzitter. Maar ook volledig over wordt genomen door mij. Want die belofte heb ik de heer Duk gedaan. Echter, dit agendapunt is al een keertje doorgeschoven. Die stond eigenlijk tijdens de commissievergadering van maart op de agenda. Toen was de heer Duk ziek. Die had op dat moment zware griep en toen is het dus doorgeschoven. En je kan met de informatiebrief van ruim een week geleden nu wel constateren dat dit agendapunt misschien een beetje achterhaald is. Toch geen reden om te verzoeken om het van de agenda af te halen, omdat de nood dat wij als GroenLinks vinden dat we niet actief op tijd geïnformeerd zijn, wel een beetje blijft staan. Maar bij deze dank voor de informatie van ruim een week geleden.

Dus eigenlijk komt het er nu op neer dat we vooral benieuwd zijn naar het tijdpad en de informatievoorziening rondom de ontwikkeling van zonnepanelen die wel doorgaan. En de vraag of we in ieder geval erop mogen vertrouwen dat we minimaal één keer per jaar wel over het proces geïnformeerd zullen blijven worden. Dan wel eerder indien er veranderingen zijn in ontwikkelingen die toch invloed hebben op een mooi voornemen om het zwembad geheel gasloos te krijgen. En ons daar wel bij betrokken te houden als raad. De voorzitter: Dank u wel. Aan wie mag ik het woord geven? Mijnheer Machielse, van de VVD. De heer Machielse: Voorzitter, dank u wel en dank aan de fractie GroenLinks, toen nog inclusief de heer Duk, voor het agenderen van dit bespreekpunt. Ik ben altijd in de politiek gegaan, omdat ik zei: wetenschap is iets anders dan politiek, want bij wetenschap is er een optimum en bij politiek gaat het over keuzes maken. Gaat het over prioriteiten leggen en gaat het ook niet altijd over de juiste optie, maar over de optie die je het liefste hebt. Maar laat dit nou zo'n dossier zijn waarvan de VVD zegt: ja, eigenlijk was er wel een wetenschappelijk optimum, namelijk zo snel mogelijk zonnepanelen erop, verduurzamen. Hadden we de netcongestie voor geweest. Krijgen allemaal ‘wat als’ vragen en hoe het ook had kunnen zijn, zo is het helaas niet.

Heel kort de vier vragen van de fractie van GroenLinks: is er een verbetering in de communicatie? Ja, maar we kwamen ook van ver. Vindt de VVD dat voldoende? Nee. Heeft de VVD er vol vertrouwen in dat het nu goed komt? Ja. Maar dankzij de brief van vorige week pas, waarin we dus beperktere mogelijkheden hebben dan we eigenlijk hadden moeten hebben toen we vier jaar geleden startte met dit hele dossier. En vindt u dat het college voldoende urgentie toont? Ja, dat is een vraag in de huidige tijd, dan is het antwoord ja. Maar vindt u dat het college ook voldoende urgentie heeft getoond? Daarvoor is het antwoord dan van de VVD helaas weer nee. En dat brengt eigenlijk de cirkel weer een beetje rond. Want we kunnen wel vaststellen dat er in 2021 misschien een optimum was in de beste keuze. Blijkbaar heeft daar in het college een andere prioriteit gelegen de afgelopen jaren. En ik hoor nog graag van de wethouder of dat dan zo is? En hoe het college tot die afweging is gekomen om geen voortgang te boeken jarenlang toen er nog geen sprake was van netcongestie, geen sprake was van tekorten op arbeid in de omvang zoals we ze nu kennen, geen tekorten waren van componenten zoals we die nu kennen? Want de situatie vandaag is makkelijk evalueren, maar laten we toch nog even kort terugkijken de afgelopen jaren, hoe het beter had gekund. Dank voorzitter. De voorzitter: Dank u wel.

Mijnheer Machielse, mijnheer Jansen. De heer Jansen: Dank u wel voorzitter. Allereerst natuurlijk ook dank aan GroenLinks voor het agenderen van dit bespreekstuk. En het beoordelen of informatievoorziening over een dossier voldoende is? Dat hangt dan natuurlijk ook in hoge mate af wat de prioriteit van een partij is op dat dossier. En in deze voelt WIJ Lansingerland zich voldoende geïnformeerd en hebben wij niet het idee dat wij anders gehandeld zouden hebben als we eerder bepaalde info ontvangen zouden hebben. Wel denken we dat in het algemeen het college iets beter gebruik zou kunnen maken van actualiteiten uit het college om

3/36

invulling te geven aan die informatievoorziening. Zonder dat er een uitgebreide raadsinformatiebrief nodig is. En dan een beetje op de uitvoering. Als je in een project tegen iets aanloopt als een technische tegenslag en je moet extra onderzoek doen, ja, dan is dat een feit. Dan kunnen wij als raad niks aan doen. En dan zal natuurlijk ook altijd de beroemde wet van Murphy om de hoek komen. Dat er dan weer andere dingen ook mis gaan lopen en in dit geval de netwerkcongestie. Dus ik hoop dat ik hiermee de vragen aan GroenLinks voldoende mate heb beantwoord. Wij zien geen probleem. Ook ik heb nog een uitvoeringsvraag aan de wethouder. Ik meen in de laatste informatiebrief gelezen te hebben dat deel één van de zonnepanelen zonder meer aangesloten kan worden. Maar dat men ook overweegt om het hele dak al vol te leggen en er dus een aantal zonnepanelen weg gelegd gaan worden die niet aangesloten worden en die liggen dan vier jaar niks te doen. En dat zou zonde zijn van het geld. Of heb ik dat verkeerd begrepen? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Philippens van Leefbaar 3B. De heer Philippens: Voorzitter, dank u wel. Ik denk dat het goed is dat GroenLinks dit bespreekpunt toch heeft laten staan, want dit gaat om het proces, hoe dit is uitgelopen.

Wat ons betreft een buitengewoon langdurig en moeizaam traject, eind 2017 natuurlijk al begonnen, maar ook eentje met veel haken en ogen. Maar we zien als het feitenrelaas, dank daarvoor voor het opstellen daarvoor, zien we dat communicatie grotendeels loopt via technische vragen en raadsvragen vanuit de heer Duk van GroenLinks. En wat wij denken is dat in zo'n moeizaam traject, zeker in een moeizaam traject, dat het goed is dat het college actief informatie verstrekt aan de raad. Juist zo'n traject hè, management by exception. We hebben bepaalde afspraken met elkaar gemaakt. Lukken die niet? Kom terug naar de raad om daarop te informeren. Ik merk ook vaak aan de vragen, als je dat feitenrelaas een beetje doorloopt, dat sommige vragen voor het gevoel wat te vroeg voor het college kwamen. En ik een beetje het gevoel heb dat de ambtelijke organisatie er een beetje achteraan liep en dan vraag me af, en dan ben ik nog benieuwd op de reactie om het college daarop. Als je die tijdsspanne ziet, is corona daar overheen gegaan. Hebben we asielcrisis, is daar overeengekomen. We hebben enorm tekort aan ambtenaren.

En in die zin, maar ik ben vooral benieuwd naar het college, zeker op zo'n moeizaam traject is het dan moeilijk om die informatie voorziening goed op te zetten, maar dan ben ik benieuwd hoe dat loopt of hoe het college daarnaar kijkt? En als ik naar de huidige communicatie kijk, is wat mij betreft die prima en is dat iets wat we vast moeten houden. Als ik dan bijvoorbeeld naar de laatste vraag naar de urgentie kijk, dan denk ik dat de urgentie van het college dat die heel hoog ligt op dit traject, misschien zelfs te hoog. Dat er een aantal toezeggingen zijn gedaan die gezien de complexiteit en misschien de capaciteit die we in de ambtelijke organisatie hadden, eigenlijk achteraf niet haalbaar waren. Maar ik zie wel dat het college heel erg bezig is om juist dit te realiseren. Dus ik denk, dan kom ik tot de conclusie dat de urgentie wel zeer hoog wordt geacht. Daar wil ik het bij laten, voorzitter. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we naar…Wie nog? Mijnheer Halkes, van het CDA. De heer Halkes: Dank u wel voorzitter. Ik zal het kort houden, want er zijn al veel vragen gesteld en ook al veel aangestipt. Maar laat ik zo zeggen dat ik hoop na zeven magere jaren in dit dossier, dat we nu naar de vette jaren gaan qua communicatie en qua verduurzaming van het zwembad. En ik dank ook de fractie van GroenLinks en speciaal de heer Duk voor het agenderen van dit punt.

In ieder geval zijn volstandigheid daarin. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Weerheijm, D66. De heer Weerheijm: Dank u wel voorzitter. Het zwembad blijft inderdaad…Toen u zei 2017, dat is ondertussen zoveel jaar geleden dacht ik: oh ja, jeetje. Tijd gaat ook wel snel, ook hier in Lansingerland. Het blijft natuurlijk een belangrijk punt wat een keer gedaan moet worden. En het is terecht, die motie is toen aangenomen, dat er werk van wordt gemaakt. En dat het zo lang duurt, denk ik dat iedereen daarvan baalt. En als je dan nu ziet ,nou ja misschien 2028, 2029, twaalf jaar nadat de motie is aangenomen. Je moet soms heel vroeg zaaien om laat te kunnen oogsten, werd er vandaag nog tegen mij door iemand gezegd. Dus ik denk dat het een beetje in die categorie valt. Maar het is heel goed dat de fractie van GroenLinks en in het bijzonder de heer Duk er zo bovenop hebben gezeten afgelopen jaren.

4/36

Ook veel dank, zeker voor het opstellen van het hele feitenrelaas. Laat ook wel de dedication voor dit belangrijke dossier zien. Als we dan nu specifiek kijken naar het punt van de informatievoorziening. Mijn fractie heeft niet echt het gevoel gehad dat er een tekort was aan informatie, maar ik kan me wel voorstellen dat het misschien bij andere fracties wel het geval was. En nou ja, zoals de heer Jansen ook net al aangaf, het hoeft niet altijd helemaal ingewikkeld met allerlei brieven en zo, want ik vind het eigenlijk ook zonde als ambtenaren brieven lopen te schrijven als ze ook, nuttige dingen voor dit project zouden doen. Dus ik zou het college ook zeker oproepen om gewoon: hou die communicatie, misschien wat vaker in het vervolg, maar houdt die vooral simpel via actualiteitenoverzichten, voortgangsrapportages of inderdaad gewoon even mondeling in de commissie. Dat bespaart uiteindelijk iedereen tijd. Daar wil ik het voor nu even bij laten. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Gaan we naar de heer Markus, van de ChristenUnie. De heer Markus: Voorzitter, dank u wel. Voorzitter, een proces dat al sinds 2017 loopt. En als je nu ziet wat er staat, dan kun je daar denk ik met elkaar ieder geval niet van concluderen dat het heel snel gegaan is. Of dat kwam doordat het ontbrak aan urgentie, dat is natuurlijk wat lastig te beoordelen.

Ik bedoel, ik zit niet de hele dag naast de wethouder om te zien wat zijn urgentie heeft. Maar bij ons kruipt wel het gevoel dat als GroenLinks bij monde van de heer Duk niet bovenop dit dossier had gezeten, dan vragen we ons af of we dan niet nog minder ver waren geweest. Al beseffen we dat we nu ook niet heel ver zijn. Dus dat is wel een beetje het gevoel dat ons bekruipt. Want als je dat feitenrelaas doorleest, dan zie je elke keer een beetje een dal in de informatievoorziening. En dan komen er weer technische vragen en dan ontstaat er weer een piekje. En dat heeft met name te maken met het beantwoorden van allerlei technische vragen. Dus het is denk ik zeker aan de vasthoudendheid van GroenLinks en de heer Duk te danken dat het dossier elke keer wel de urgentie kreeg die het nodig had. Het is een lastig dossier, dat beseffen wij ons ook. En ja, we balen er, ik denk dat, dat geldt voor alle partijen, erg van dat we nu zeven jaar verder zijn en nog niet heel veel op dat dossier hebben bereikt. Vinden we dat het aan informatievoorziening heeft ontbroken? Nou, in 2021 hebben we ook al tegen het college gezegd: geen voortgang kun je ook melden, dat is in die zin ook informatie. Daarvan gaf de heer Fortuyn toen aan: Ja, dat zal ik zeker doen. Die gaf zelfs aan dat hij een boetekleed zou aantrekken.

Ik ga dat het hele debat niet herhalen, en dat was toen nog allemaal digitaal en we zagen erg uit naar een boetekleed en fysiek, nou ja, dat maakt allemaal niet uit. Maar ik vind wel dat het sinds die 2021…Nou, of het nou echt verbeterd is? De eerste jaar wel een beetje, maar na 2022 is het wel een beetje ingezakt en is dankzij schriftelijke vragen weer een beetje opgepompt. Dus ik wil het college toch echt verzoeken om ons hier echt in te betrekken. En ook als er geen nieuws is aan te geven dat het lastig is en dat het moeilijk is om voortgang te boeken en uit te leggen waarom. Want dan hebben we in ieder geval het gevoel dat ermee aan de gang gegaan wordt en niet pas na het stellen van vragen. Dus ja, of het echt verbeterd is? Nee, ik denk dat daar nog zeker wel een stap met elkaar in gezet kan worden, want er liggen hele boekwerken over wat er allemaal gebeurt en voortgang uit het college. Maar daar stond nou lang niet altijd de Windas in. Dus dat even hoe wij tegen dit dossier aankijken. En tenslotte, voorzitter, kijken we vooral uit naar de keuze die het college gaat maken de komende tijd, wat er nou precies gaat gebeuren. En ik kan zomaar aanvoelen dat, dat misschien nog wel eens een keer dan tot een debatje gaat leiden in deze commissie. Maar dat is denk ik alleen maar goed, want het is een belangrijk onderwerp. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel.

Gaan we naar mevrouw Biharie, van de PvdA. Mevrouw Biharie: Dank u wel voorzitter. Veel is al gezegd. Wat ik wel wil opmerken, bevlogenheid en vasthoudendheid in persoon van de heer Duk, laat weer zien als je steeds vasthoudt aan je agenda als raad, als in de commissieleden dat het nut heeft. Wat zitten hier met elkaar weer om te kijken hoe is het proces verlopen en met name ook over de urgentie en informatievoorziening. Hoe het gelopen is, daar kunnen we weinig aan veranderen. Wel vind ik het belangrijk vanaf nu te kijken, zeker na de laatste raadbrief, dat we de urgentie nu vasthouden. En in de app van gisteren liet de wethouder daar een en ander doorschemeren. Hoewel niet dat op de juiste plaats was, maar dat geloof ik dat urgentie wel nu op de vizier staat. En ik wel ben wel benieuwd naar een kleine toelichting. Hoe komt het dat de informatievoorziening niet altijd optimaal is geweest? Want dat is het basis en tussen het raad, de

5/36

commissie en de wet en college. De wethouder en het college. Dus we kijken positief uit qua urgentie en dat de stap is gezet naar nu kordate informatieverstrekking en hou vooral die vaart daarin zou ik geven. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan verder niemand meer? Nee, dan gaan we naar wethouder Fortuyn. De heer Fortuyn: Dank u wel, mijnheer de voorzitter en dank u wel voor de kritische noten. Ook GroenLinks voor het tien pagina's tellende a4tje voor het relaas over de afgelopen jaren, hoe het gegaan is met de ontwikkeling van het, laat ik zeggen, het energiezuinig maken, laat ik het daar maar even op houden, van de Windas. En ook in de beantwoording, een technische beantwoording, kan je constant zien dat we hier over een ontzettend complex verhaal praten. Want het is niet zo eenvoudig van: nou, we halen het even van het gas af en leggen een paar zonnepanelen. U heeft het allemaal kunnen lezen. Het heeft elke keer geleid tot, of terugtrekken van de aanbesteder of tot en met het constructietekeningen tot en met een hele complexe opgave, hoe gaan we dit met elkaar voor elkaar brengen? Dus het is sowieso een heel complex verhaal. Maar ik werp verre van mij dat verduurzaming in die afgelopen jaren niet de aandacht heeft gehad die het zou moeten hebben. En dan wijs ik even terug en dan kijk ik ook naar mijn collega die in de zaal zit.

U krijgt regelmatig ook een overzicht over de verduurzaming. Als je ziet wat wij aan zonnepanelen geïnvesteerd hebben, als je ziet wat wij in scholen geïnvesteerd hebben om inderdaad hybride systemen op te tuigen. Als u ziet hoe wij met sporthallen omgaan, heeft verduurzaming zeker heel veel aandacht binnen het college, maar ook in de voorgaande colleges en daar ben ik ook verantwoordelijk voor geweest. Dus u heeft precies de juiste wethouder te pakken, want kunnen we ook even terugpakken na jaren ervoor, maar er is wel in de verduurzaming heel veel geïnvesteerd. Ook heel veel gedaan. Alleen de Windas is een geweldig ingewikkeld en complex verhaal. Ik had het ook liever anders gezien, want voor mij is het vrij simpel. Als ik krediet heb, is het opdracht verstrekken en voer het uit. Zo simpel is dat, maar ja de praktijk is toch wat weerbarstiger en dan loop je wel tegen de situaties aan zoals ik zojuist geschetst heb. Zo is ook het feitenrelaas, in de technische beantwoording heeft kunnen constateren. Dus ja, mijnheer Machielse prioriteit ja, het heeft prioriteit gehad. Het was gewoon opdracht geven. Alleen er is niemand die de opdracht aannam of hem uit kon voeren. Zo simpel is het en dat klinkt heel erg simpel, maar het is het wel. Zo liepen we er wel tegenaan. Of het nu ‘…’ geweest of nu Boonstoppel die bezig is of anderen bezig zijn. Ik vind het ook verschrikkelijk.

Ik had hem graag al helemaal klaar willen hebben, want u weet: ik hou niet van open eindjes, helemaal niet van dossiers die langdurig op mijn bureau liggen. Denk maar aan de HSL toen ik hier binnenkwam. Had ik ook een dossiertje liggen dat al jaren lag te verstoffen. En ik hou er niet van. Ik ben van doorpakken. Maar goed, dat neemt niet weg dat dit gewoon al met al veel en veel te lang duurt. En hadden wij u meer moeten betrekken in de informatievoorziening? Ja, dat had gekund. Klopt. Maar ja, meedelen van het is nog onder constructie of het loopt nog, is ook wel een lastige. Ik ben het er wel mee eens, en die belofte heb ik ook via een appje mevrouw Biharie, maar dat heeft u ook openbaar kunnen lezen, van belofte maakt schuld en die moet gewoon ingelost gaan worden. Alleen, aan de tweede brief of de laatste raadsbrief die u heeft ontvangen, lopen we dan ook nog een keer de fuik in, wat we pakweg een half jaar geleden nog niet wisten, dat er opeens netcongestie weer de kop opsteekt. Dus ja, dat dat maakt het wel helemaal gecompliceerd om dit te doen. Wij hebben wel met elkaar besloten: we gaan wel door met die zonnepanelen. Of we wel of niet kunnen terug leveren. We hebben een deal met Stedin, we kunnen terug leveren, maar er zit wel een beperking weer op. Dus dat gaan we doen en dat is ook het antwoord op de heer Jansen van WIJ Lansingerland.

Ga je het tweede dak ook beleggen? Dat wordt nu even bekeken, van hoe lopen nou de pieken in het opbrengen van stroom en kunnen we het zelf gebruiken? Want dat is eigenlijk het beste, dat je het zelf gebruikt, want dat andere is toch, krijg je een lager tarief en of helemaal niks, of je omvormers worden uitgeschakeld. Zo werkt dat dan, krijg je gewoon ook niks. Dan vind ik het ook zonde van de investering, zeker ook in die innovatie die heel erg hard gaat, ook op zonnepanelen, want vier jaar geleden had ik zonnepanelen van 250 kilowatt en ik heb ze tegenwoordig van 450. En het gewicht was toen de tijd pakweg een kilo of acht en ze zijn nu vijf. We zijn nu weer een fase verder dat we ook folie op ramen kunnen zetten. Dus we kunnen ook denken dat die innovatie ons helpt zo direct om het juist in het goede te doen. Maar gezien het feit dat we ook met corona te maken gehad hebben, ook te maken hebben met een heel complex verhaal, want het is allemaal niet zo eenvoudig. Heeft dit allemaal geleid tot een veel en veel te lange, laat ik zeggen, situatie en ik ben het met u eens dat wij ieder geval, gevraagd door GroenLinks één keer per jaar, maar

6/36

ik denk dat twee keer per jaar beter is, om elkaar goed op de hoogte te houden wat de stand van zaken is en gewoon ook maar gewoon neer te leggen wat er ligt. En we kunnen moeilijk, laat ik zeggen ijzer met handen breken. Dus in die zin denk ik ook dat het goed is dat we dit met elkaar bespreken, want dat geeft ook de urgentie aan, het staat bij ons op het netvlies. Wij gaan door met verduurzamen. Wij komen zo direct met twee krediet voorstellen zowel voor een carport met zonnepanelen hier naast dit gemeentehuis. We komen ook met een zonnepanelen investering bij Westpolder. Dus we zijn volop bezig met de verduurzaming vanuit de RES, die afspraken die we hebben. Met windmolens hebben we wat andere gedachtes. Maar goed, in ieder geval, daar hebben we wat andere plannen mee. Maar wij verduurzamen heel veel en daarnaast doen we ook nog, pakweg drie miljoen kilowatt zonnepanelen opbrengsten op particuliere bedrijf, of op bedrijven. Dus we doen al heel veel om die verduurzaming voor elkaar te krijgen. Maar de Windas, ja dat is gewoon een heel lastig probleem. En ik ben het met u eens, het is goed dat het geadresseerd is weer. Goed dat het scherp op het net staan. We hebben een goede vastgoed manager op dit moment en we zitten er zelf bovenop. Mijnheer de voorzitter, even de vragen aflopend. De voortgangsrapportage.

Ik denk twee keer per jaar dat goed is, gewoon elk half jaar even scherp hebben, waar staan we nu? De prioriteit richting de heer Machielse, ja, het heeft prioriteit, maar ik krijg het niet weg. Simple as that. De heer Jansen heb ik geantwoord over tweede deel. We komen sowieso nog terug wat we gaan doen, staat ook in de brief. Wat gaan we nu doen? En we gaan geen kapitaalsvernietiging doen, dat ben ik volstrekt met u eens. De informatievoorziening die door verschillende gevraagd is, we zullen wat korter op het hele verhaal zitten om u aangehaakt te laten. En daarmee denk ik dat ik alle vragen beantwoord heb, mijnheer de voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, wethouder. Tweede termijn, mevrouw Van Splunter. Mevrouw Van Splunter: Dank voorzitter en wethouder voor de beantwoording van de vragen. Het mooie is dat je in dit, tijdens dit bespreekpunt eigenlijk twee zaken door elkaar hoort gaan, namelijk de inhoudelijke casus en proces. Het siert de gemeente Lansingerland dat we gewoon zo inzetten op duurzaamheid. Laat duidelijk zijn dat voor een partij als GroenLinks dat natuurlijk heel belangrijk is, want het is één van onze pijlers waar we gewoon onze idealen op hebben gebaseerd en onze visie en waarom wij hier zitten.

Wat ik daarbij een klein uitstapje wil maken is misschien ook wel even naar de collega's van WIJ, het kan zijn dat je een onderwerp interessant vindt of niet vanuit je idealen of je standpunten als politieke partij. Nogmaals, die verduurzaming is voor ons natuurlijk heel belangrijk, maar ik wil daar ook wel bij zeggen dat daar mede bedacht wordt dat hoe hoger de kosten van een zwembad zijn, door hoge gas- en elektriciteitsprijzen, wij ook wel vrezen voor de prijs van kaartjes van onze inwoners. En wij gewoon heel trots zijn dat we gewoon een gemeentelijk zwembad hebben. Dus doe je het niet vanuit duurzaamheid, doe het dan in ieder geval vanuit dat belang. Maar dat even verder terzijde. Ik denk dat we inhoudelijk best wel wat toelichting hebben gekregen waarom het proces zo lang heeft geduurd. Jammer, begrijpelijk. Neemt niet weg dat we wellicht wat kansen hebben gemist. Ik haal er in ieder geval vertrouwen uit de woorden van de wethouder, dat de informatievoorziening beter zal zijn in de toekomst. Kleine kritische noot. U zei… Mijnheer de voorzitter, de wethouder zei: dat informeren had beter gekund. Die wil ik even corrigeren. Nee, die had beter gemoeten. En voor de rest gaan wij gewoon de toekomst in met elkaar en zal het zwembad wellicht nog meerdere malen terugkomen in de toekomst. En dan zal ik de zaken voor de heer Duk goed gaan waarnemen.

De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Splunter. Zijn er nog fracties die het woord willen voeren hierover? Dat is niet het geval. Heeft de wethouder nog behoefte om een reactie op hetgeen mevrouw Van Splunter? Ze heeft geen vraag gesteld, maar ze heeft duidelijk even aangegeven wat voor haar belangrijk is. In ieder geval is het zo, ter afsluiting, dat de belangrijke inzet van Lansingerland duurzaamheid is. Dat het college heeft dat aangegeven, de wethouder, de commissie, de raad vindt dat. En een belangrijk punt dat in ieder geval de informatievoorziening moet verbeteren. Dan wil ik dat agendapunt met deze woorden afsluiten. 5.b

Participatie bij de gemeentelijke begroting (in het ravijnjaar 2026) (ingebracht door D66)

De voorzitter: En dan gaan we naar het tweede bespreekpunt, de participatie bij de gemeentelijke begroting in het ravijnjaar 2026, ingebracht door D66. Het zogenaamde ravijnjaar, fors minder geld van

7/36

het rijk naar de gemeentes, komt steeds dichterbij. Vanaf 2026 zitten bijna alle gemeentes serieus krap bij kas en voorlopig is er nog geen zicht op een oplossing om de tekortschietende financiële middelen van gemeenten op te vangen. Dit betekent dat wij nu al kritisch moeten kijken naar onze uitgaven en inkomsten en de pijnlijke keuzes onvermijdelijk zijn. Is het nu het aangewezen moment met de inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties na te gaan denken over de toekomst van de gemeentefinanciën in Lansingerland? Dat is een vraag die in feite voorligt. Het opstellen van de begroting is een belangrijk moment waar keus investeringen en voor bezuinigingen worden gemaakt. Als er minder geld beschikbaar komt, waar moet dan op bezuinigd worden? Welke keuzes zouden inwoners en maatschappelijke partners maken en hoe gaan we deze participatie handen en voeten geven? Dat is waar D66 met de commissie over wil spreken. Ik geef graag het woord aan de heer Weerheijm. Oh, de heer Van Berkel. De heer Van Berkel: Dank voorzitter. Ook dank dat ik vandaag aanwezig mag zijn in deze commissie. Normaal zit ik in de commissie Ruimte. U heeft al veel van de inleiding toegelicht. Nog even goed om te recapituleren wat ook de VNG op dit moment ook adviseert. Ik vind dat een mooie slogan: prepare for the worst and hope for the best. Met betrekking tot het ravijnjaar in 2026.

Het komt eraan, het gaat grote gevolgen hebben, misschien wel op keuzes die we moeten maken, zoals op het zwembad. Wat net al werd gerefereerd. Maar het leeft op dit moment denk ik nog niet bij veel inwoners, terwijl bijna alle inwoners, ligt natuurlijk aan wat voor keuzes we gaan maken, daar mogelijk gevolgen van gaan hebben. Dus wat ons betreft is het goed om niet zozeer de inwoners te laten confronteren met de keuze die we gaan maken, maar dat we die ook van tevoren meenemen en ook juist hun input komen ophalen en het kan helpen om juist creatieve ideeën naar binnen te halen, om misschien na te denken over als samenleving kunnen wij misschien juist taken oppakken, waar u misschien helemaal niet aan denkt. Misschien…Die creativiteit willen we naar binnen halen, maar ook daarmee werken aan draagvlak, mogelijk voor keuzes die we gaan maken. Dat agenderen we nu al, want de begroting, het duurt nog eventjes 2026, ook al komt het snel dichterbij, maar we willen het graag al nu aan uw voorleggen, zodat we mogelijk ook zo'n proces tijdig kunnen inrichten. Het ook op een zorgvuldige wijze kunnen voorstellen. Volgens mij zijn alle vragen al door de voorzitter genoemd, dus we zijn heel benieuwd naar de opvattingen van de andere partijen hierover en we steken graag de hand uit, zal ik maar zeggen naar u. De voorzitter: Ik heb een interruptie van de heer Van Santen.

De heer Van Berkel: Dat is een snelle interruptie. De heer Van Santen: Ik heb even snel een interruptie, want als we het rondje gaan doen met de vragen. Ik heb toch wat meer duiding nodig en dan doe ik dat maar via een interruptie, dan bent u nog even aan het woord. Het klinkt natuurlijk best wel sympathiek, maar hoe ziet u dat nou echt voor zich? Want de kaderbrief, dat debat dat gaan we al vrij snel hebben. Dus ik kan me bijna niet voorstellen dat je voor die tijd nog iets kunt organiseren en dan hebben we de kaders eigenlijk al gesteld als college en daar gaat de ambtelijke organisatie op voortborduren. Dus hoe ziet u dit nou, kunt u een paar concrete voorbeelden geven, hoe ziet u dat nou in de praktijk voor zich? Want het klinkt heel goed, maar hoe kunnen we het nou in de praktijk brengen? De heer Van Berkel: Ik denk dat we… De voorzitter: Mijnheer Van Berkel, gaat uw gang. De heer Van Berkel: Excuus, voorzitter. Ik denk dat we heel goed kunnen kijken. want alle gemeenten lopen op dit moment in deze situatie en je ziet bij heel veel gemeenten…Tuurlijk zitten we nu in… Hebben andere gemeenten hun perspectiefnota's of de kadernota's maar die zijn wel op dit moment juist bezig om dit soort participatieprocessen ook met elkaar op te zetten, omdat de echte keuzes ook de financiële duidelijkheid, gaan wij van dit kabinet niet voor de Voorjaarsnota krijgen denk ik.

En dan zijn we nog helemaal afhankelijk van wat een nieuw kabinet met de gemeentefinanciën gaat doen. Dus we hebben bepaalde structuren, zal ik maar zeggen, die wij opbouwen richting ravijnjaar 2026.

8/36

Tegelijkertijd zijn de panelen helemaal aan het schuiven. De onderhandelingen, volgens mij is er nu de afgelopen week al vier of vijf keer overleg met het kabinet geweest wat we richting Voorjaarsnota en ook misschien daarna gaan doen. Dus volgens mij is het, buiten wat u aangeeft, het formele moment dat we zo meteen hebben. De echte keuzes worden toch echt pas in 2025 gemaakt. En ik denk dat we daarin zelf ook een stukje regie kunnen pakken om het zo te noemen. De voorzitter: Mijnheer Van Santen. De heer Van Santen: Dank u wel daarvoor. Maar ik had ook nog een vraag van kunt u een paar concrete voorbeelden geven hoe u dat nou voor zich ziet? De voorzitter: Mijnheer van Berkel. De heer Van Berkel: Ja, daar twijfel ik een beetje over, want ik wil graag het gesprek open aangaan. Ik kan wel voorbeelden noemen van andere gemeenten waar dat gebeurt. Waar ze, nou echt gewoon avonden met inwoners hebben over bepaalde thema's. Wat vindt u nou belangrijk? En stel dat u keuzes moet gaan maken? Bij wijze van spreken met een soort spel wat ze bij ProDemos spelen. Hoe maak je nou keuzes als we 10 procent minder budget hebben in de gemeente en de beleidsvrijheid is dit percentage wat zou u dan, wat zou u kiezen, wat zou u niet kiezen? Er zijn verschillende varianten, maar die vraag wil ik ook graag aan u stellen, van echt open.

En volgens mij is dit meer de intentie die ik vanavond zou willen ophalen en dat we daarna ook met elkaar kijken: wat is de meest passende vorm? En dan kunnen we naar ProDemos kijken, we kunnen naar andere gemeenten kijken. Volgens mij is dat de manier waarop wij het zouden willen bespreken, daarom ook zo open. De heer Van Santen: Ik denk dat we met de toelichting die u op de vraag heeft gegeven volgens mij ook wel het gesprek wat mij betreft kunnen starten. Dus ik heb geen verdere toelichting. De voorzitter: Ik ga kijken wie er verder wil reageren. Mijnheer Van den Beukel, van het CDA. De heer Van den Beukel: Dank u wel voorzitter en dank aan de heer Van Berkel en de heer Weerheijm voor het op de agenda zetten van het initiatief. Altijd goed om, zeker tijdig, want dit is heel tijdig, nieuwe ideeën, nieuwe wegen te verkennen. Toch, voorzitter, zijn we van het CDA wel kritisch op dit moment. Wel benieuwd naar de andere geluiden van andere fracties, maar wij zijn kritisch. Ik zal uitleggen waarom. De begroting is belangrijk en er is ook echt keuze mogelijk, inderdaad, zeker straks moeten we veel keuzes maken. Daarom hebben we afgelopen jaar, bijvoorbeeld als CDA ook een tegenbegroting gemaakt. Niet alleen zelf, maar met inwoners, met maatschappelijke organisaties om te laten zien: je kunt echt andere keuzes maken.

Dat is een klus, dat was een klus, maar gaan we komend jaar hopelijk wel weer doen en ik wens het ook andere fracties toe zo'n soort proces. Maar, voorzitter, gaan we dus een groot project optuigen, want dat zal het zijn, je gaat iets heel groots bespreken en je wil met veel mensen spreken. Gaat we een groot project optuigen om eigenlijk drieënzestig duizend inwoners of toch een representatie daarvan, te vragen, ik citeer eventjes: waar het minder kan, wat waardevolle uitgaven zijn en hoe de gemeente succesvol kan investeren in de toekomst. Ons korte antwoord is: dat lijkt ons buitengewoon lastig. Dat is heel groot. Dat is ook heel specialistisch en voor zover wij ervaring hebben en het ook elders vinden met burgerparticipatie dan leent het zich daar niet goed voor. Participatie kan dus te groot zijn, het kan ook beetje te klein zijn. Vandaag is er op de Facebook van de gemeente verschenen de vraag, een prijs wedstrijd voor een nieuwe naam voor het afvalbrengstation. Dat is wel weer heel klein. Het meest gelikete antwoord zal ik even citeren: waarom iets nieuws verzinnen? Het is handig als de naam zegt wat je er kunt doen. Afvalbrengstation, hele duidelijke naam, eventueel aan te vullen met Lansingerland. Goed, voorzitter. Waarbij willen we inwoners betrekken? Want daar gaat het over, burgerparticipatie.

En wat ons betreft past het bijvoorbeeld heel goed bij ruimtelijke projecten, Driehoek Noordpolder, andere projecten. Bij het opstellen van nieuwe visies op winkelcentra, ondernemen, op de zorg, goed idee. Bij de hele begroting? Daar twijfelen we dus aan. Daar hebben we eigenlijk volksvertegenwoordigers voor, we geloven sterk in een representatieve democratie. Dus de inwoners die wij spreken, hebben aan het voorstel toch geen behoefte. Tweede aspect wat ik wil benoemen: wij zien veel schaarste in de capaciteit van de

9/36

gemeente. We hebben net een bespreekpunt gehad dat daar uitdrukking aan gaf. En die schaarste die is niet alleen in het domein van vastgoed en duurzaamheid, maar die schaarste is ook in het domein van financiën. Dus ga je die schaarste hiervoor aanwenden? Dat is de vraag. Tot slot, voorzitter, in 2026 zien we wel een heel geschikt moment voor participatie en dat noemen we gemeenteraadsverkiezingen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Markus, ChristenUnie. De heer Markus: Voorzitter, dank u wel. Voorzitter, ik kan me in grote lijnen aansluiten bij de woorden van mijn voorganger. Of dat nou iets heeft met onze Christelijke, Calvinistische inborst, dat weet ik niet. Maar dat zou zomaar eens kunnen. Nee. Kijk, de ambitie is inderdaad om inwoners te betrekken, dus die ambitie die zien wij ook wel. Maar we zien ook dat een begroting opstellen niet iets is als een huishoudboekje met alle respect. Dat is best wel ingewikkeld. Ik spreek ook raadsleden die zeggen: na vier jaar snap ik eindelijk een beetje hoe het werkt. En daarmee wil ik niks afdoen aan de kwaliteit van onze inwoners en maatschappelijke organisaties. Maar het is heel lastig om daar aan de voorkant over na te denken. Daarnaast vinden wij ook, wij zijn niet voor niks verkozen om keuzes te maken. Dus dat moeten we ook durven.

En het staat elke partij vrij om bij een begroting het net op te halen bij zijn achterban, om te vragen: joh, hoe kijken jullie aan en welke keuzes vinden jullie dat we moeten maken? Zelf hebben wij dat afgelopen periode ook gedaan, dus wij zien eigenlijk het proces zoals we dat nu ingestoken hebben met elkaar, namelijk een begroting met een knoppenboek waar wordt gezegd: beste raad, succes ermee en als u andere keuzes wilt hebben, hier heeft u de ingrediënten. Bak er een mooie taart van. Dat is wat ons betreft denk ik een prima vorm. Waar wij nog wel aan zitten te denken en dat gebeurt dan met inspreken soms. Er worden natuurlijk bepaalde bezuinigingsvoorstellen gedaan. Dan kan ik me wel voorstellen dat je die vereniging waar het impact op heeft, dat je die in een beeldvormende avond laat vertellen: oké, als u die bezuiniging uitvoert, dan heeft dat deze impact voor ons. Dat kun je als elke partij apart doen. Je kan zelf bellen. Maar je kan ook zeggen nou dat organiseren we als raad breed, want dan heb je beeld en geluid achter de bezuinigingsvoorstellen die er zitten, heb je meer inhoud om een keus te kunnen maken in de bezuinigingen die je voor je ziet.

Dus dat is eigenlijk een proces dat wij in die zin wel zien zitten en dan organiseer je en voorkom je daar wellicht mee, ook bepaalde inspraak en organiseer je gewoon een brede beeldvorming over meer achtergrond voor de bezuinigingen. Dus dat is even hoe wij tegen dit dossier aankijken. En wel een kleine kanttekening, we moeten er wel mee oppassen dat we inwoners alleen gaan bevragen als het gaat om bezuinigingen. Ik vind als we dat proces gaan veranderen, moeten we er misschien ook over nadenken om dat altijd zo te doen, want het voelt toch ook wat wrang op het moment dat de bomen tot in de hemel groeien dan gaan we hier lekker met elkaar beslissen. Op het moment dat het lastig wordt, wordt iedereen binnen gehaald: wilt u met ons meedenken? Ja, dat voelt toch ook niet helemaal goed. Dus we hebben in die zin het misschien al eerder met elkaar laten liggen. Dus wat ons betreft prima om mee te denken, maar wel dan in de vorm van reageren op bezuinigingsvoorstellen die voorliggen en wat is dan de impact voor u als vereniging, zodat we dat net op kunnen halen en een goede keus kunnen maken. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Van Santen. De heer Van Santen: Dank u wel voorzitter.

Ik sluit me grotendeels aan bij de vorige twee sprekers en de aanvulling daarop dan, dat was ook mijn inleidende vraag, van hoe zie je het nou concreet voor je? Kijk, als we moeten gaan bezuinigen, dat doet natuurlijk gewoon pijn. En er zullen allerlei doelgroepen zijn die dat helemaal niet leuk vinden en die dat ongetwijfeld heel goed kunnen uitleggen, waarom het zo pijn doet, eigenlijk wat mijn voorganger net zei. Dus ja, ik probeer dan te kijken hoe dat gaat en dan krijg je natuurlijk allemaal verhalen waarom het eigenlijk allemaal toch niet zou moeten gebeuren. En de vraag van: goh, zullen we de belastingen 20 procent omhoog doen? Ja. ik weet niet hoe we dat gaan organiseren zeg maar. De meeste mensen zullen daarvan ook zeggen: nou liever niet eigenlijk. Dus het klinkt goed, maar ik denk dat het in de praktijk niet werkt. En ja, pijnlijk keuzes. Dat zullen wij hier als raad afgewogen moeten doen. Dank u wel. De voorzitter: Dan u wel. Mijnheer Van Doorn.

10/36

De heer Van Doorn: Dank u wel voorzitter. Ik ga bijna flauw doen door te zeggen: het belangrijkste item wat wij wilden inbrengen, dat is eigenlijk gezegd. Ga zeker de komende, ga nu al de straat op. Organiseer bijeenkomsten in het proces naar de gemeenteraadsverkiezingen. Want daar formuleer je standpunten, je uitgangspunten. Toets dat daar. Dan hebben de kiezers ook echt wat te kiezen als straks wij de oplossingen voor dat ravijnjaar moeten gaan formuleren. En verder nog als aanvulling daarop, we hebben in onze programma's al diverse initiatieven staan die je daarvoor kan gebruiken en verder willen brengen. Gebruik ook die wethouders spreekuren beter, facilitair ambtenaren om goed die verbinding in die samenleving te maken. Ze werken hier, maar laat ze daar ook rondkijken en zijn, zodat ze daar ook tijdig allerlei signalen oppikken. We kunnen natuurlijk zelf allerlei overleggen organiseren, maar dan niet een keertje, dan ben ik het helemaal eens met de heer Markus, dan moet je dat structureel gaan organiseren met elkaar en dan moeten wij vaker naar buiten toe.

En natuurlijk zijn wij als lokale partij, waarbij wij per definitie uitgaan van het verbinden met die samenleving, altijd open voor, als het om hele complexe thema’s gaat, om ook te kijken kan je via referenda of gewoon de samenleving uitvragen naar standpunten? Kan dat allemaal laagdrempelig en digitaal en ontwikkel dat ook. Maar belangrijkste, richt een heel kundig proces in richting de verkiezingen. Neem een voorbeeld aan Leefbaar, want wij zijn er al mee begonnen. En mijnheer Ruijtenberg van GroenLinks heeft daar keurig een avondje mee zitten kijken, omdat hij toevallig voorbijliep. Maar dat is volgens mij de manier om op te halen wat er in de samenleving leeft. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Jansen, WIJ Lansingerland. De heer Jansen: Dank u wel voorzitter. Ik denk dat ik mijn pc eens thuis moet checken op hacks, want alles wat ik opgeschreven had is al te berde gebracht bijna. Maar toch nog even een paar puntjes. Het nadeel van een participatie in de zin die deze stramien voorstaat is: hoe stellen we zeker dat we alle belanghebbende aan tafel krijgen? Ook de kleinere organisaties en hoe zorgen we er voor dat iedereen dan een gelijk speelveld heeft? En dat is gewoon lastig.

En in principe, wij als volksvertegenwoordigers kunnen niet weglopen voor onze verantwoordelijkheid, wij zijn gekozen, wij zijn gekozen om moeilijke beslissingen te nemen en dat zullen wij met de begroting ‘25 doen en dat zullen we volgend jaar met de begroting ‘26 moeten doen. Wij kunnen geen vaandelvlucht plegen. En ons verschuilen achter participatie. Wij zijn niet tegen participatie, maar op dit onderdeel, zoals eerder gezegd horen door de andere partijen ook al, we weten niet of dit het meest geschikte onderdeel is. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Van Splunter, GroenLinks. Mevrouw Van Splunter: Dank voorzitter, maar vooral ook D66 voor het inbrengen van dit bespreekpunt. Want op zich, de gedachte erachter is wel eentje die ons aanspreekt. Wij snappen de complexiteit ook. Het is natuurlijk ook… Het wordt heel open gesteld. En hoe denkt iedereen daarover? Nou, ik proef niet echt enorm veel draagvlak om er nou een project of iets dergelijks van te maken. Het jammere is dat we, in ieder geval dat wij, niet voldoende inzicht hebben hoe andere gemeenten dat nu doen. Want participatie is op zich iets wat wel ontzettend belangrijk is.

Ik heb in de werkgroep vanuit GroenLinks, wat we raad breed hebben gedaan op initiatief van mevrouw Draak van de VVD, zijn we gaan praten: wat doet de raad voor u? Daar waren ook vertegenwoordigers vanuit de bewoners van Lansingerland en wat je daar dan gewoon continu hoort is als het om participatie en inbreng gaat: het wordt vaak besloten. De momenten die we ervaren is toch vaak de beslissing is al gevallen en dan is het lastig om daar nog iets op in te brengen. En daar zijn we natuurlijk knoerend hard mee bezig, om daar met nieuw beleid op een andere manier mee om te gaan. Heel volmondig ja roepen vanuit GroenLinks, gaan we doen, snap ik ook qua complexiteit en bezetting dat, dat er eentje is die ik hier niet ga doen. Maar ik denk wel dat heel belangrijk is, wetende dat 2026 het ravijn jaar eraan zit te komen en dat daar gewoon lastige keuzes gemaakt gaan worden, dat er wel een uitdaging ligt voor wat doet de raad nou voor u en hoe neem je burgers mee in die verandering? Men voorbereid wordt dat die lastige keuzes gemaakt zullen moeten gaan worden. En dat het niet rauw op hun dak valt en dat ze dan weer ons als orgaan op afstand zien staan, maar dat er wellicht wel op een andere manier gekeken gaat worden hoe we hen daarin mee kunnen nemen, ongeacht partijkeuze, partijprogramma's naar de verkiezingen toe.

Want dan worden er vanuit je eigen idealen natuurlijk van allerlei mooie dingen beloofd, ervaren, waar je voor gaat strijden en waarom er op jou gestemd zou moeten worden. Maar gewoon, ongeacht politieke keuze, bewoners

11/36

van Lansingerland wel meenemen. Dat is een ander soort verzoek als wat jullie hier doen, maar dat er wel één die ons bezighoudt. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Biharie, PvdA. Mevrouw Biharie: Dank u wel voorzitter. Aanvullend op wat vorige sprekers één en ander hebben benoemd, ik hoor ook zeggen richting de verkiezingen. Onze financieel expert Hamid Azzouzi is vandaag niet bij. Maar ik vind een voorrecht om dat even van hem over te nemen. Ik vind, wij zijn de stem van onze inwoners. Ieder van ons, fractie met een eigen achterban. Elke dag dat je bezig bent met het raadswerk, moet je met de portemonnee van onze mensen zo goed mogelijk bezig zijn. En niet alleen tijdens verkiezing of het ravijn jaar, dat is een continu proces bij ons werk als commissieleden, raadsleden en wij doen dat. Daarom zitten wij altijd ook met de begrotingen en dergelijke zo bovenop. Wat doet het met een portemonnee? Vorig jaar richting vaststellen van de begroting zijn hier ook muziekverenigingen geweest, maatschappelijke organisatie was ook een brief van Welzijn Lansingerland. Dus die betrokkenheid naar maatschappelijke organisaties, inwoners daar staan wij fractie PvdA voor. Wat ook door de raad en de commissie van alle fractie vastgesteld en dat is nu opgepakt door de betreffende wethouder en de betrokkene ambtenaren, ook kijkend naar de tweejaarlijkse circulaire die komt.

Hoe neem je dat mee? Met passen en meten en daarnaast ook de lucht in de begroting. Volgens mij is dat, na jaren agenderen door de heer Azzouzi, is dat nu in gang gezet en we hebben de vertrouwen gegeven ook aan de wethouder en het team ambtenaren daar om aan de slag te gaan. En het is complex, maar we moeten ook de pad die we met zijn allen zijn ingeslagen tijd geven en vertrouwen hebben dat we met zijn allen die verantwoordelijkheid dragen en dat wij namens onze inwoners, onze achterban, onze doelgroepen, voor alle inwoners, dat we dat samen hier elk moment daar bewust van zijn. En er moeten moeilijke keuze gemaakt worden. Iedereen weet het en als ze niet weten, is onze plicht om onze inwoners daarvan op de hoogte te stellen en samen die verantwoordelijkheid dragen. Dank u wel voorzitter, dat was het. De voorzitter: Dank u wel. Gaan we naar mevrouw Van Olst, van VOOR. Mevrouw Van Olst: Dank u wel. Ik wil de heer Van Berkel in ieder geval danken voor deze oproep. Want ik vind het wel creatief om op dit moment daar naar te kijken en ik was eigenlijk, meestal ben ik als laatste, maar nu deed ik het expres om te kijken van: goh, komen er creatieve ideeën? Ik heb ze niet heel erg gehoord. Ik ben daarom ook wel benieuwd naar of u nog een tipje van de sluier gaat oplichten over ideeën.

Ik denk wel dat we zelf wel allemaal verantwoordelijkheid hebben als gekozen volksvertegenwoordiger om ideeën op te halen bij onze eigen achterban en deze voor te leggen bij de kadernota en de begroting. En ik wil mij heel graag aansluiten bij de woorden van mevrouw Van Splunter dat we inderdaad de bewoners goed moeten voorbereiden dat er dus iets gaat komen. Dat we echt tekorten hebben, dus dat we of gaan bezuinigen en/of de belastingen gaan verhogen. En een gewaarschuwd mens telt voor twee, dus dan kunnen ze zich erop voorbereiden. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Het is het einde van de eerste termijn aan de zijde van de commissie. Dan is het zo dat u met elkaar discussieert. Maar ik vraag toch aan de wethouder of hij mogelijk zijn licht nog wil laten schijnen over wat er hier vanavond gezegd is? Er zijn geen vragen gesteld, maar ik denk ik vraag dat toch maar eventjes. De heer Fortuyn: Dank u wel, mijnheer de voorzitter en dank u wel voor jullie reflectie. Ik vind het wel heel mooi. Laat ik zeggen, de realiteit die is wel heel erg hoog en dat vind ik ook heel belangrijk. Dat we met elkaar wel de realiteit zien. Verwacht dan niet de volledige oplossing van burgerparticipatie dat je begroting opeens dicht is. Dat werd hier ook door verschillende mensen hier opgemerkt.

Wat ik wel zie is de discussie die gaat natuurlijk over een ravijn jaar en dat betekent dus dat we een groot tekort, van pakweg tien, twaalf miljoen zoals we het nu zien, je moet het altijd maar afwachten, maar tien, twaalf miljoen zien op een begroting van dik een paar honderd miljoen. Tweehonderd, tweehonderdtwintig miljoen. Dat is 5 procent van je begroting en het gaat hier over cijfers, maar tegelijkertijd en dat merk ik ook aan u, het gaat ook over de maatschappelijke impact. Wat doet het met de maatschappij, maar wat doet het ook met de ambtelijke organisatie? Maar wat doet het ook voor je voorzieningen die je

12/36

doet, wat doet het voor je subsidies die er zijn? En het zou wel mooi zijn als in de aanloop, nogmaals de heer Van den Beukel van het CDA gaf het ook aan, het is wel redelijk vroeg waar we nu mee bezig zijn, maar je kan er ieder geval over nadenken, van kunnen we wat denkkracht organiseren in die maatschappij? Door gewoon te stellen: stel nou dat we in het Sociaal Domein 5 procent moeten bezuinigen. Er is een partij die zegt van: ja vrij simpel geen geld, geen Zwitsers, dus dan zijn we gauw klaar. Maar er zijn misschien wel partijen die in het Sociaal Domein actief zijn van nou als wat wij wat meer mogelijkheden krijgen, wij zien wel mogelijkheden om…Die creativiteit, dus ik speel een beetje met de gedachte van: ga nou niet meteen met die bezuinigingen op pad. Ja, dat kan je doen als een soort richting. Maar probeer nou van: joh, stel nou dat het je overkomt. Waar zou jij je bijdrage kunnen leveren? Kunnen wij een taakstelling afspreken? Wij praten op dit moment met de gr’en, alle gr’en. Vanmorgen ook nog eentje gehad. Weliswaar is dat de uitvoeringsorganisatie, dus dat ligt wat lastiger. Maar we gaan jou een taakstelling geven van 5 procent en hoe je het doet? Ik heb het niet over indexatie, ik heb het niet over CAO.

Ik heb het helemaal nergens over, 5 procent en ik wil gewoon de keuze hebben en die keus kan zijn dat ze zeggen: nou, die 5 procent kan, maar dan doe dit niet meer voor je. Ook dat is een keus en ik denk dat we een beetje in die lijn moeten gaan denken, dat je dan inderdaad, zoals de ChristenUnie de heer Markus ook aangeeft. Je hebt je eigen achterban. CDA heeft zijn eigen achterban, die maakt een tegenbegroting. Hartstikke fijn dat ze het doen. Ik vind het ook hartstikke leuk dat ze het doen. Misschien ook creatieve ideeën, maar dat betekent dat je met je achterban het gesprek aan moet gaan. Gestel nou dat we een korting hier of daar moeten doen. Hoe zou je dat oplossen? Dan krijg je wel de input die je wil hebben, die ik ook graag wil hebben. Want uiteindelijk doen we het allemaal voor onze inwoners en willen proberen het maximale overeind te houden. Maar het rijk heeft één simpele boodschap: je bent voor je wettelijke taken. En daar moeten we voor betalen. Dat is de inzet die we hebben. Maar ja, als wij een zwembad willen hebben en een bibliotheek willen hebben en nog een aantal van die voorzieningen, zegt het rijk op een gegeven moment van: ja, dat zou je toch bij je burgers moeten halen. Want daar ben ik als rijk niet voor.

Dus je hebt wel een aantal elementen die je met elkaar moet afwegen en die discussie die kan je maatschappelijk voeren, maar uiteindelijk moet je hem hier straks in de raad gaan voeren. Want je hebt het mandaat namens je kiezers om die beslissingen te nemen die je moet nemen. Dus ja, doe het. Ik sta er best open tegenover. Ik vind ook best een mooi verhaal. Maar maak het wel concreet, want anders, zoals ook de heer Van den Beukel aangaf, dan krijgen we een afvalbrengstation Lansingerland. Weet je, dat, dat is te open, dan moet je hem concreet maken. Gestel nou gewoon, in het Sociaal Domein gaat veertig miljoen om, als het niet meer is, het is zelfs nog meer denk ik. We trekken er twee miljoen vanaf, hoe gaan we het oplossen? Heb je er een idee over? Dan zijn we concreet bezig. Dat is een beetje het advies wat ik mee geef. Verder heb ik geen inbreng erop, want ik vind het mooi dat het hier zo loopt op dit moment. De voorzitter: Dank u wel, wethouder. We gaan naar de tweede termijn. Mijnheer Van Berkel. De heer Van Berkel: Dank voorzitter, ook nog even dat u het college heeft gevraagd om een reactie. Ik was eigenlijk wel heel blij met deze reactie. Nee, we hebben hem dus ook bewust…Ja, sommige partijen vinden dat we hem te vroeg hebben ingebracht, sommigen vinden dat we eigenlijk al aan de late kant zijn, maar ik heb eigenlijk best wel veel aanknopingspunten gehoord.

Ook al hoor ik de kritische geluiden. Natuurlijk is dat ook een deel van gewoon het politieke handwerk waar wij voor zijn gekozen en dat we die binding met de achterban houden. Maar ik was wel een beetje gecharmeerd. Ik noem het toch maar een soort compromisvoorstel van de ChristenUnie. Ja, zo staan ze bekend. Nee, maar ook om juist misschien in de vormen van beeldvorming om op die manier ermee aan de slag te gaan, want ik herken wel heel sterk de woorden van de wethouder. Tuurlijk, we hebben de verkiezingen 2026. Nou, dan hebben we die keuzes echt al lang moeten maken. Maar het is nogal een opgave die volgens mij op ons aankomt. Die inwoners echt gaan voelen. Misschien hebben we zo meteen een kabinet dat met heel veel geld over de schutting van het gemeentefonds komt, zal ik maar zeggen. Ik vermoed het niet. Dus de beleidsvrijheid die we hebben, laten we ook volgens mij steeds goed kijken: hoe valt dat nou maatschappelijk. En wij hebben zeker de verantwoordelijkheid om daar keuzes in te maken, maar volgens mij ook om de bewoners ook een beetje klaar te maken, zal ik maar zeggen, voor die keuzes is het goed om ze daarbij te betrekken. Wij gaan denk ik daar nog verder mee aan de slag. We hebben ook de kritische geluiden gehoord. Nemen we ook zeker mee. En even kijken. Dus we gaan denk ik steeds ... Dan kijk ik ook even naar het echte raads…Ik ben natuurlijk ook maar duo.

Zo gaat het bij ons, enorm

13/36

standsverschil. We hebben pas geëvalueerd, dus we zijn heel kritisch op onszelf. Nee, maar wij gaan wij gaan, denk ik ook zeker bij de komende keuzes die we steeds moeten gaan maken richting begroting gaan we denk ik goed even kijken naar, wat kunnen we nou met beeldvorming? En komen daar denk ik ook op de dossier niveau bij op terug. Dus dank, dank voor uw kritisch meedenken. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Berkel. Vind het toch wel mooi hè, uw term: echte raadsleden. Ik zit er nog even over na te denken. Oké, wie mag ik het woord geven? Mevrouw Van Splunter. Mevrouw Van Splunter: Ja, ook als niet echt raadslid toch ook even een reactie. Goede denkrichting, wat ons betreft zou het dan wel een verzoek willen doen richting de communicatie. Juist bij wat doet de raad voor u, om bij dat soort beeldvormingen dan net even op een andere manier ze aan te kondigen, zodat we daar ook goed de burger mee kunnen bereiken. Ik denk dat, dat wel even essentieel is, maar ik zeg: ons heb je. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Jansen. De heer Jansen: Dank u wel voorzitter. Ook nog even over de communicatie. Dat heb ik net niet genoemd. Als we zoiets gaan doen en we gaan de burgers erbij betrekken, laten we het goed communiceren wat het doel is.